Sağlık Hizmeti İş Birliği Protokolü Biterse Devam Eden Yabancı Hastanın Tedavisi Ne Olur? | 2026
Kısa ve net cevap: Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6/5 uyarınca iş birliği protokolü feshedilse veya yenilenmese bile devam eden hastaların tedavileri tamamlanır. Bu kural, yabancı hastanın kamu sağlık kuruluşları arasındaki idari veya sözleşmesel ilişkinin sona ermesi nedeniyle tıbbi sürecin ortasında bırakılmasını engeller. Protokolün bitişi yeni hasta kabulü ve yeni, önceki tedaviden bağımsız işlemler için hukuki dayanağı etkileyebilir; ancak protokol yürürlükteyken başlamış ve tıbben devam eden tedavinin hasta güvenliği gözetilerek tamamlanması zorunludur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
“Tedavinin tamamlanması” yalnız ameliyatın yapılmış olmasıyla sınırlı değildir. Somut tedavi planına göre ameliyat sonrası erken kontrol, yara bakımı, patoloji değerlendirmesi, reçete ve ilaç düzeni, planlanmış tetkikler, fizik tedavi, rehabilitasyon, ikinci aşama tıbbi işlem veya komplikasyon yönetimi devam eden tedavinin parçası olabilir. Hangi adımların zorunlu olduğu hekimlik kuralları ve hasta bazındaki tedavi planından belirlenir; kurumların protokol sona erdiğinde aktif hasta listesini çıkarıp kalan tıbbi adımları yazılı planlaması gerekir.
Yönetmelik m.6/5 devam eden hasta için ne diyor?
Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği m.6/5 protokolün en fazla üç yıl süreli yapılabileceğini, mücbir sebep dışında erken fesihte en az bir ay önceden bildirim gerektiğini ve yenilememe bildirimi yoksa aynı şartlarla bir yıl uzamayı düzenledikten sonra devam eden hastalar için açık koruma getirir: protokolün feshi veya yenilenmemesi halinde devam eden hastaların tedavileri tamamlanır.
Bu hüküm, kurumlar arası protokolün yabancı hasta bakımından doğrudan tıbbi süreklilik etkisini gösterir. Taraflar arasındaki iş birliğinin sona ermesi, hastanın güvenli şekilde tedaviyi tamamlama ihtiyacından önce gelemez. Fesih veya yenilememe kararı alınırken aktif hasta listesinin oluşturulması, her hasta için tedavi başlangıç tarihi, yapılan işlemler, kalan kontroller ve sorumlu hekim/ekibin belirlenmesi gerekir.
Hükmün amacı kurumları süresiz şekilde bağlı tutmak değildir. Korunan alan, protokol yürürlükteyken başlamış ve tıbben henüz tamamlanmamış tedavidir. Protokol sona erdikten sonra tamamen yeni ve önceki tedaviyle ilgisiz bir hastanın veya işlemin aynı protokole dayanılarak başlatılması m.6/5’teki “devam eden hasta” koruması kapsamında değerlendirilemez.
“Devam eden tedavi” nasıl belirlenir?
Devam eden tedavi, hasta için başlamış ve tıbbi plan içinde henüz tamamlanmamış süreçtir. Bunun sınırı her hastada aynı değildir. Tek seanslık basit bir işlem ile çok aşamalı cerrahi tedavi, kemoterapi, rehabilitasyon, implant uygulaması veya kontrol gerektiren bir operasyon aynı şekilde değerlendirilemez. Bu nedenle yalnız hastane bilgi sisteminde dosyanın “açık” veya “kapalı” görünmesi belirleyici değildir.
Hasta dosyasındaki tedavi planı, hekim notları, epikriz, ameliyat notu, taburculuk talimatı, kontrol randevuları, reçeteler, patoloji veya laboratuvar sonuçlarının beklenip beklenmediği ve sonraki aşamalara ilişkin yazışmalar birlikte incelenir. Bir işlemin “bittiği” idari kayıttan değil, tıbbi gereklilikten anlaşılır.
Örneğin ameliyat yapılmış ancak patoloji sonucu henüz çıkmamışsa, dren çıkarılması planlanmışsa, erken dönemde yara kontrolü zorunluysa veya hekim belirli bir tarihte görüntüleme istemişse tedavinin ilgili kısmı tamamlanmış sayılmaz. Aynı şekilde birden fazla aşamadan oluşan tedavinin yalnız ilk basamağının yapılmış olması kalan basamakları ortadan kaldırmaz.
Ameliyat sonrası takip de tamamlanmak zorunda mı?
Evet; tıbbi planın parçasıysa ameliyat sonrası takip devam eden tedavinin bir unsurudur. Yönetmelik m.10/2, ameliyat ve girişimsel işlemlerle bağlantılı ikincil tıbbi işlemler ile ameliyat sonrası takip, kontrol, bakım ve destek hizmetlerini hizmet verecek hekim ve hizmet alan sağlık kuruluşunun sorumluluğuna bağlar. Bu hüküm m.6/5 ile birlikte okunduğunda, protokol sona erdi diye ameliyat sonrası gerekli takip süreci yok sayılamaz.
Dikiş kontrolü, yara bakımı, patoloji sonucunun değerlendirilmesi, dren çıkarılması, gerekli görüntüleme, ilaç dozunun düzenlenmesi, ameliyat sonrası belirli hafta veya ay kontrolleri, fizik tedavi yönlendirmesi ve gerekli destek tedavileri somut işleme göre takip planının parçası olabilir. Hangi kontrolün zorunlu olduğu işlem türüne ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
Hasta ülkesine dönmüşse dahi takip yükümlülüğü kendiliğinden ortadan kalkmaz. Kurum ve hekim, tıbben uygun olan kontrol yöntemini belirlemeli; uzaktan değerlendirme yeterli değilse yüz yüze kontrol gereğini açıkça bildirmelidir. Hastanın başka bir sağlık kuruluşunda kontrol edilmesi gerekiyorsa hangi kayıtların iletileceği ve acil durumda nereye başvuracağı anlaşılır biçimde açıklanmalıdır.
Protokol bittikten sonra komplikasyon ortaya çıkarsa ne olur?
Komplikasyon, tıbbi işlemin bilinen ve uygun tıbbi özen gösterilmesine rağmen gerçekleşebilen olumsuz sonucudur; her komplikasyon otomatik olarak kusur anlamına gelmez. Ancak komplikasyon geliştikten sonra zamanında tanı, uygun müdahale, gerekli sevk ve takip ayrı sorumluluk konularıdır. Protokol sona ermiş olsa bile devam eden hasta kapsamında gerekli tıbbi yönetim tamamlanmalıdır.
m.10/2 ameliyat sonrası takip ve destek hizmetlerinde hekim ile hizmet alan kuruluşun sorumluluğunu açıkça düzenler. Bu nedenle komplikasyon şüphesinin bildirilmesine rağmen “protokol bitti” gerekçesiyle değerlendirme yapılmaması, somut olayın tıbbi ve hukuki koşullarına göre ayrıca incelenir. Komplikasyonun kendisi ile komplikasyona müdahalede gecikme aynı hukuki başlık değildir.
Uluslararası sağlık turizminde komplikasyon sigortasının kapsamı ve uygulama şartları ayrı mevzuata tabidir. Bu konuda sağlık turizminde komplikasyon sigortası rehberi incelenebilir.
Protokol bittiğinde aynı hekim ve ekip tedaviye devam eder mi?
Devam eden hastanın tedavisinin tamamlanması zorunludur; bunun organizasyonu somut protokol, personelin statüsü ve tıbbi gereklilikler üzerinden yürütülür. Yönetmelik m.7 hekimlerin liste ve muvafakat sistemini, m.8 ise çalışma ekibini düzenler. Kurumlar, protokol sona ererken devam eden hastaların hangi hekim ve ekip tarafından takip edileceğini yazılı biçimde planlamalıdır.
Hastanın tedavisini devam ettirecek personel belirlenirken uzmanlık sürekliliği ve hasta güvenliği korunmalıdır. Personel değişikliği zorunluysa hasta bilgilendirilmeli, tıbbi dosya eksiksiz devredilmeli ve yeni sorumlunun önceki tedaviye ilişkin gerekli kayıtlara erişimi sağlanmalıdır. Devir yalnız bir isim değişikliği değil, klinik bilgi aktarımını içeren gerçek bir tıbbi devir olmalıdır.
m.7/6 ve m.8/6 uyarınca hizmet veren hekim ve ekip üyeleri esas kurumlarındaki çalışma ve sigortalılık ilişkilerini sürdürür; hizmet alan kuruluş sırf protokol nedeniyle bu kişilerin işvereni sayılmaz ve ayrıca sigorta bildirimi yapmaz. Protokol sona ererken personel organizasyonu bu statü dikkate alınarak yürütülmelidir.
Hizmet alan sağlık kuruluşunun sorumluluğu protokolün bitmesiyle sona erer mi?
Devam eden hasta bakımından “protokol bittiği anda tüm sorumluluk bitti” sonucu çıkarılamaz. Yönetmelik m.10/2 ameliyat sonrası takip, kontrol, bakım ve destek hizmetlerinde hizmet alan sağlık kuruluşunu sorumluluk zincirine dahil eder. Ayrıca m.11/1 iş birliği kapsamında sunulan sağlık hizmetlerinin hizmet alan kuruluş tarafından kendi görev, yetki ve sorumluluğu çerçevesinde gözetilip denetlenmesini öngörür.
Bu nedenle protokolün sona erdiği gün hastane, devam eden hastaya ilişkin tıbbi kayıtları kapatıp gerekli takibi ortadan kaldıramaz. m.6/5 hasta tedavisinin tamamlanmasını emreder. Kurum, aktif hastaların dosyalarını belirlemeli, sorumlu hekim ve ekibi koordine etmeli, gerekli laboratuvar, görüntüleme, bakım ve kontrol hizmetlerinin kesintiye uğramamasını sağlamalıdır.
Kurumsal sorumluluk, hekimin kişisel tıbbi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yönetmelik m.10/1 teşhis, tedavi, ameliyat ve girişimsel işlemleri hizmet verecek sağlık personelinin asli yetki ve sorumluluğuna bırakmıştır. Bu nedenle somut uyuşmazlıkta hem hekim hem hizmet alan kuruluşun görev alanı ayrı ayrı incelenir.
Hasta yurt dışına döndüyse tedavi nasıl tamamlanır?
Yabancı hastanın Türkiye’den ayrılmış olması devam eden tıbbi sürecin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Yönetmelik m.10/5, 10 Şubat 2022 tarihli Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik şartlarına uygun olmak kaydıyla uzaktan sağlık hizmeti sunulmasına izin verir. Uzaktan kontrol tıbben yeterliyse bu yöntem kullanılabilir; fizik muayene, görüntüleme veya yüz yüze müdahale gerekiyorsa hastaya bu gereklilik açıkça bildirilmelidir.
Uzaktan sağlık hizmeti “WhatsApp’tan fotoğraf gönderin” biçiminde kayıt dışı bir iletişime indirgenmemelidir. Kullanılan yöntemin ilgili uzaktan sağlık mevzuatına uygunluğu, hasta kimliğinin doğrulanması, tıbbi kaydın oluşturulması ve kişisel sağlık verilerinin korunması gerekir. Ayrıntılı uygulama için yurt dışına dönen hasta için online kontrol muayenesi rehberi incelenebilir.
Yüz yüze kontrol gerekiyorsa hasta hangi süre içinde, hangi sağlık kuruluşuna ve hangi belgelerle başvuracağını bilmelidir. Acil durum ihtimali varsa acil başvuru belirtileri ve bulunduğu ülkede gecikmeden sağlık hizmeti alması gereken durumlar tıbben uygun şekilde açıklanmalıdır.
Devam eden hasta başka bir kuruma devredilebilir mi?
Tıbben ve hukuken uygun bir devir mümkündür; ancak salt protokol sona erdi diye hasta tek taraflı olarak belgesiz ve plansız şekilde başka kuruma yönlendirilmemelidir. Devir gerekiyorsa tıbbi gerekçe, hastanın bilgilendirilmesi, kabul edecek sağlık kuruluşunun teyidi, dosya aktarımı, devam eden ilaç ve cihaz ihtiyacı ile acil durum planı birlikte hazırlanmalıdır.
m.6/5’in amacı “tedavi mutlaka ilk binada bitecek” şeklinde mekanik bir yer şartı koymak değil, devam eden tedavinin tamamlanmasını güvenceye almaktır. Ancak başka kuruma devir, bu sonucu fiilen tehlikeye düşürmeyecek şekilde yapılmalıdır. Özellikle cerrahi sonrası erken dönemde kontrolsüz veya gecikmeli devir hasta güvenliği açısından risk yaratabilir.
Devir yapılırken hastanın tüm tıbbi kayıtları, kullanılan implant veya cihaz bilgileri, ilaç listesi, ameliyat raporu, patoloji ve laboratuvar sonuçları, mevcut komplikasyonlar ve planlanan kontrol tarihleri yeni kuruma eksiksiz aktarılmalıdır. Hasta da bu belgelerin bir örneğini almalıdır.
Devam eden tedavi için ek ücret çıkarsa ne olur?
Yönetmelik m.12/6, planlanan tedavi kapsamında öngörülemeyen ek sağlık hizmeti, ilaç veya tıbbi cihaz ihtiyacı ortaya çıkarsa fark tutarının hesaplanarak hasta, hizmet veren kuruluş, hekim ve varsa aracı kuruluşa bildirilmesini öngörür. Protokolün sona ermesi ek bedelin belgesiz veya keyfî alınmasına dayanak oluşturmaz.
Hasta fark tutarını kabul etmezse m.12/7 acil haller dışında tedavinin sonlandırılmasını düzenler. Ancak devam eden hastanın protokol feshi nedeniyle korunması ile ek bedelin kabul edilmemesinden doğan tıbbi ve mali sonuçlar farklı hukuki sebeplerdir. Somut olayda hangi hizmetin başlangıçtaki tedavi bedeline dahil olduğu, hangi ek ihtiyacın sonradan öngörülemez biçimde ortaya çıktığı ve hastaya nasıl bildirildiği belgelerden anlaşılmalıdır.
Genel ücret ve fatura sorunları için sağlık turizminde fazla ücret, fiyat tarifesi ve fatura rehberi kullanılabilir. Hastanın sosyal güvencesi yoksa başlangıçta m.12/5’teki en az yüzde altmış ön ödeme kuralı da ayrıca uygulanır.
Protokol sona erdikten sonra tamamen yeni işlem yapılabilir mi?
Devam eden hastanın mevcut tedavisini tamamlamak için tıbben gerekli işlemler m.6/5 kapsamındaki süreklilik içinde değerlendirilebilir. Buna karşılık protokol sona erdikten sonra tamamen yeni, önceki tanı ve tedaviyle ilgisiz bir işlem başlatılması için yürürlükteki hukuki dayanak ayrıca bulunmalıdır.
Bu ayrım hasta bazında kayıt altına alınmalıdır. “Devam eden tedavi” kavramı yeni hasta veya yeni hizmet kabulünü gizlemek için kullanılmamalıdır. Her hastanın tedavi başlangıç tarihi, tanısı, protokol yürürlük dönemi, yapılan işlemler ve kalan tıbbi adımlar dosyada açıkça gösterilmelidir.
Devam eden yabancı hasta hangi belgeleri saklamalı?
Hasta; pasaport veya kimlik ve başvuru kayıtlarının yanında tedavi planını, fiyat teklifini, aydınlatılmış onam belgelerini, ameliyat ve anestezi kayıtlarını, epikrizi, reçeteleri, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarını, patoloji kayıtlarını, kontrol randevularını, WhatsApp/e-posta yazışmalarını, fatura ve ödeme belgelerini saklamalıdır. Protokolün sona erdiğinin kendisine bildirildiği mesaj veya yazılar varsa bunlar da korunmalıdır.
Hastanın ayrıca hizmet aldığı sağlık kuruluşunun ve hekimin tam adını, aracı kuruluş kullanıldıysa aracı kuruluş bilgilerini, yapılan ödemenin kime ve hangi açıklamayla yapıldığını belgelemesi gerekir. Yurt dışındaki hasta eksik tıbbi dosyasını Türkiye’den talep edebilir. Uygulama için tıbbi dosya, epikriz ve fatura alma rehberi kullanılabilir.
Tedavi tamamlanmazsa uyuşmazlıkta hangi başlıklar incelenir?
Önce protokolün fesih veya yenilenmeme tarihi ile hastanın tedavi başlangıcı karşılaştırılır. Hastanın m.6/5 anlamında devam eden hasta olup olmadığı belirlenir. Ardından tedavi planında kalan tıbbi adımlar, hastaya yapılan bildirimler, hekim ve sağlık kuruluşunun takip yükümlülüğü, olası devir planı, ek ücret talepleri ve hastanın bu süreçte uğradığını iddia ettiği zarar incelenir.
Tıbbi zarar varsa ilgili uzmanlık alanına göre tıbbi standart, kusur, zarar ve illiyet ayrıca değerlendirilir. Sırf protokol sona erdi diye her eksik takip otomatik olarak belirli bir tazminat miktarı doğurmaz; fakat m.6/5’in açık tedavi tamamlama kuralına uyulup uyulmadığı somut uyuşmazlığın önemli hukuki unsurudur.
Protokolün fesih şekli de ayrıca kontrol edilmelidir. Mücbir sebep dışında bir ay önceden bildirim ve otomatik uzama kuralları için sağlık hizmeti iş birliği protokolü fesih rehberi incelenebilir.
12 maddelik hasta ve kurum kontrol listesi
- Protokolün sona erme tarihini belirleyin.
- Hastanın tedavi başlangıç tarihini kaydedin.
- Tedavinin devam edip etmediğini tıbbi planla tespit edin.
- Kalan kontrol, tetkik ve işlemleri listeleyin.
- Sorumlu hekim ve çalışma ekibini belirleyin.
- Hastayı yazılı ve anlaşılır biçimde bilgilendirin.
- Yurt dışı hastasıysa uzaktan takip uygunluğunu değerlendirin.
- Yüz yüze kontrol gerekiyorsa tarih ve yeri açıkça bildirin.
- Gerekli devir varsa kabul ve dosya aktarımını planlayın.
- Ek ücret varsa m.12/6 bildirimini yapın.
- Tüm tıbbi ve mali kayıtları saklayın.
- Tedavi tamamlandığında kapanış ve epikriz kaydını oluşturun.
Resmî kaynaklar
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği
Resmî Gazete – Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik
Sık Sorulan Sorular
Protokol biterse yabancı hastanın tedavisi kesilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.6/5 devam eden hastaların tedavisinin tamamlanmasını zorunlu kılar.
Ameliyat sonrası kontrol devam eden tedavi sayılır mı?
Tıbbi planın parçasıysa evet.
Komplikasyon protokol bittikten sonra çıkarsa ne olur?
Gerekli tanı, müdahale ve takip sorumluluğu tıbbi durum ve m.10 hükümlerine göre değerlendirilir.
Hasta ülkesine döndüyse takip sona erer mi?
Hayır. Tıbben uygunsa uzaktan sağlık hizmeti kullanılabilir; yüz yüze kontrol gerekiyorsa bu gereklilik hastaya bildirilmelidir.
Aynı hekim devam etmek zorunda mı?
Devam eden tedavinin güvenli biçimde tamamlanması zorunludur; personel organizasyonu m.7-8 ve somut tıbbi gerekliliklere göre yapılır.
Hizmet alan hastanenin sorumluluğu biter mi?
m.10/2 ve m.11 kapsamında takip ve denetim sorumluluğu devam eden hasta bakımından sürer.
Protokol bittikten sonra yeni hasta kabul edilebilir mi?
Yeni hizmet için yürürlükte hukuki dayanak gerekir; m.6/5 koruması devam eden hastalar içindir.
Ek ücret çıkarsa bildirim gerekir mi?
Evet. m.12/6 fark tutarının hasta ve ilgili taraflara bildirilmesini düzenler.
Hasta başka kuruma devredilebilir mi?
Tıbben ve hukuken uygun, kayıtlı ve kesintisiz bir devir planıyla mümkün olabilir.
Hangi belgeler en önemlidir?
Tedavi planı, tıbbi dosya, fatura/ödeme kayıtları ve protokolün sona erme tarihini gösteren kayıtlar birlikte önem taşır.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Protokol sona ermesine rağmen devam eden yabancı hasta tedavilerinde tedavi planı, takip sorumluluğu, hekim ve ekip, ücret ve tıbbi kayıtlar birlikte incelenir. Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
