İşyerinde İşin Durdurulması Hangi Hallerde Uygulanır? 6331 m.25 (2026)

İşin durdurulması, iş sağlığı ve güvenliği hukukundaki en ağır idari tedbirlerden biridir. Amaç işvereni cezalandırmak değil, çalışanların yaşamı ve sağlığı bakımından mevcut hayati tehlikeyi üretim devam ederken büyümeden ortadan kaldırmaktır. Bu nedenle işin durdurulması kararı, yalnız bir evrak eksikliğine değil; Kanun’un açıkça öngördüğü hayati tehlike veya belirli çok tehlikeli işlerde risk değerlendirmesinin bulunmaması hâllerine dayanır.

6331 m.25’in hukuki çerçevesi

6331 sayılı Kanun m.25, işyerinde hayati tehlike oluşturan bir hususun tespiti hâlinde işin durdurulmasını düzenler. Tehlike; işyeri bina ve eklentilerinden, çalışma yöntem ve şekillerinden veya iş ekipmanından kaynaklanabilir. Tedbirin kapsamı tehlikenin niteliğine göre belirlenir. Tehlike yalnız bir bölümdeyse işin sadece o bölümünde; bütün işyerini etkiliyorsa işyerinin tamamında durdurma uygulanabilir.

Kanunun yaklaşımı ölçülülük ilkesine uygundur. İşin tamamını gereksiz biçimde durdurmak kadar, hayati tehlikeyi yalnız kâğıt üzerinde giderilmiş saymak da hukuka uygun değildir. İnceleme, tehlikenin kaynağına ve çalışanların maruziyetine göre yapılır.

İşin durdurulması, 6331 m.13’teki çalışanın çalışmaktan kaçınma hakkından farklıdır. m.13 bireysel veya çalışan grubu bakımından ciddi ve yakın tehlikede başvuru ve uzaklaşma hakkını düzenler. m.25 ise idarenin işyerine yönelik durdurma tedbiridir. İki kurum aynı risk ortamında bir arada gündeme gelebilir fakat usul ve sonuçları farklıdır.

Hayati tehlike ne demektir?

Kanun işin durdurulması için sıradan her mevzuat aykırılığını yeterli görmez. Ana ölçüt çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir hususun bulunmasıdır. Korumasız yüksekten çalışma, ağır göçük tehlikesi, patlama veya yangın ihtimali, elektrik enerjisiyle doğrudan ölüm riski, koruyucusuz tehlikeli makine, zehirli gaz veya kimyasal maruziyet gibi durumlar hayati tehlike değerlendirmesinde önem taşır.

Hayati tehlikenin tespitinde yalnız kazanın meydana gelmiş olması aranmaz. Tedbir önleyicidir. Kaza gerçekleşmeden önce mevcut fiziksel koşul, çalışma yöntemi veya ekipman çalışan yaşamını ciddi biçimde tehdit ediyorsa durdurma kararı alınabilir. “Bugüne kadar kaza olmadı” savunması tehlikenin varlığını ortadan kaldırmaz.

Tespit somut olmalıdır. Hangi ekipman, alan, yöntem veya işin tehlike yarattığı; tehlikenin çalışanlara nasıl ulaşabileceği ve hangi tedbirlerle giderileceği teknik kayıtlarla belirlenmelidir. İşveren bakımından da savunma ve giderme planı somut belgeler üzerinden kurulmalıdır.

Risk değerlendirmesi yapılmamışsa iş durdurulur mu?

6331 m.25, bazı çok tehlikeli işler bakımından özel bir kural getirir. Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması işin durdurulma sebebidir. Bu durumda ayrıca somut bir kazanın meydana gelmesi beklenmez.

Risk değerlendirmesi, tehlikelerin tanımlandığı, risklerin analiz edildiği ve kontrol tedbirlerinin belirlendiği temel İSG belgesidir. Belgenin yalnız imzalı bir dosya olarak bulunması yeterli değildir. İşyerinin fiilî faaliyetini, ekipmanını, çalışanlarını ve özel risklerini kapsaması gerekir. Faaliyet değişmiş, yeni makine kurulmuş veya işyeri taşınmışsa eski ve gerçek durumu yansıtmayan değerlendirme, denetimde ciddi sorun yaratabilir.

Risk değerlendirmesi yükümlülüğü yalnız çok tehlikeli işyerlerine özgü değildir; 6331 m.10 kapsamındaki işyerlerinde genel yükümlülüktür. m.25’in özel sonucu, belirtilen çok tehlikeli işler bakımından risk değerlendirmesinin bulunmamasını doğrudan durdurma sebebi hâline getirmesidir.

İşyerinin bir bölümü mü, tamamı mı durdurulur?

Durdurmanın kapsamı hayati tehlikenin niteliğine göre belirlenir. Tehlike yalnız belirli bir makine, üretim hattı, şantiye bölümü veya çalışma alanıyla sınırlıysa kısmi durdurma yeterli olabilir. Tehlikenin bütün işyerine yayıldığı veya bölüm ayrımının güvenli biçimde yapılamadığı hâllerde tam durdurma gündeme gelir.

Ölçülülük, işverenin ekonomik menfaatini çalışan yaşamının önüne koymak anlamına gelmez. Aksine, yaşam ve sağlık riskini ortadan kaldıracak en etkili ve gerekli tedbirin kapsamının doğru belirlenmesi anlamına gelir. Kısmi durdurma kararı verilen yerde tehlikeli bölüm fiilen izole edilmeli; diğer bölümlerde çalışmanın tehlikeli alana maruziyet yaratmadığı ortaya konulmalıdır.

Durdurma kararı nasıl alınır ve uygulanır?

İşin durdurulmasına ilişkin ayrıntılı usul, 6331 sayılı Kanun ve İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik çerçevesinde yürütülür. Müfettiş incelemesi, heyet değerlendirmesi, kararın ilgili mercilere gönderilmesi ve uygulama aşamaları mevzuata tabidir. Acil tehlikenin niteliğine göre gecikmenin yaratacağı risk ayrıca dikkate alınır.

İşverenin denetim sırasında doğru ve güncel belgeleri sunması önemlidir. Risk değerlendirmesi, periyodik kontrol raporları, bakım kayıtları, eğitim belgeleri, sağlık gözetimi kayıtları, acil durum planları, iş ekipmanı teknik belgeleri ve önceki kurul kararları birlikte incelenebilir. Belge sunmak tek başına yeterli değildir; fiilî çalışma alanı belgenin içeriğiyle uyumlu olmalıdır.

Durdurma kararı uygulandıktan sonra tehlikeli faaliyete devam edilmemelidir. İşverenin önceliği, kararda belirtilen eksiklik ve riskleri teknik olarak gidermek, bunu belgelemek ve mevzuattaki kaldırma usulünü işletmektir.

Durdurma süresinde çalışanların ücretleri ne olur?

6331 m.25, işverenin işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlü olduğunu düzenler. Bu hüküm son derece açıktır: idari durdurmanın ekonomik sonucu doğrudan çalışana yüklenemez.

İşveren çalışanı başka işe yönlendirecekse yeni iş, çalışanın mesleği veya durumuna uygun olmalı ve ücretinde düşüş yaratmamalıdır. Tehlikeli bölümde çalışmayı sürdürmek “başka iş verme” sayılmaz. İş sağlığı ve güvenliği tedbirine aykırı bir çalışma düzeni oluşturulamaz.

Ücret ödeme yükümlülüğünün ihlali ayrıca iş hukuku uyuşmazlığı doğurur. Bordro, banka ödeme kayıtları, vardiya listeleri ve işveren bildirimleri bu dönemde önem taşır.

Durdurma kararına rağmen çalışmaya devam edilirse ne olur?

Durdurma kararının fiilen etkisiz bırakılması ağır sonuçlar doğurabilir. Mühürlenen veya çalışması yasaklanan alanda izinsiz faaliyete devam edilmesi yalnız İSG idari yaptırımları bakımından değil, mühür bozma ve olayın niteliğine göre ceza hukuku bakımından da değerlendirilir. İşverenin “üretim acildi” veya “sipariş vardı” gerekçesi çalışanların hayati tehlike altında çalıştırılmasını hukuka uygun hâle getirmez.

Tehlikeyi gidermek için gerekli teknik çalışma yapılacaksa bunun mevzuata uygun izin ve güvenlik koşulları içinde yürütülmesi gerekir. Durdurma kararının kapsamı ve yetkili mercilerin talimatı dışına çıkılmamalıdır.

İşin durdurulması kararı nasıl kaldırılır?

Durdurma kararının kaldırılmasının merkezinde hayati tehlikenin gerçekten giderilmesi bulunur. İşveren yalnız bir dilekçe vermekle yetinmemeli; tespit edilen eksikliklerin her biri için teknik düzeltmeyi, kontrol sonuçlarını ve gerekli belgeleri sunmalıdır. Örneğin koruyucu sistem kurulmuşsa teknik uygunluğu, elektrik tehlikesi giderilmişse kontrol raporu, iskele veya kaldırma ekipmanı yenilenmişse periyodik kontrol ve kullanım şartları gösterilmelidir.

Risk değerlendirmesi eksikliği nedeniyle durdurma varsa, işyerinin gerçek faaliyetini kapsayan mevzuata uygun risk değerlendirmesi hazırlanmalı ve belirlenen tedbirler uygulanmalıdır. Yalnız belge tarihini geriye çekmek veya genel bir şablon kullanmak hukuki çözüm değildir.

Kaldırma incelemesinde önceki tehlikenin ortadan kalkıp kalkmadığı esas alınır. Aynı risk devam ediyorsa üretim baskısı veya ekonomik kayıp, çalışan yaşamı karşısında kaldırma gerekçesi olamaz.

Durdurma kararına karşı hukuki başvuru yolu

İşin durdurulması idari bir işlemdir ve kanunda özel itiraz/yargı yolu düzenlenmiştir. Başvuru süresinin kısa olması nedeniyle kararın tebliğ tarihi derhal kaydedilmelidir. Dilekçede yalnız “işyerimizde tehlike yoktur” denilmesi yeterli değildir; tespitin teknik veya hukuki açıdan neden hatalı olduğu, hangi belgenin veya fiilî durumun bunu gösterdiği açıklanmalıdır.

Yargısal başvuru, durdurma kararının kendiliğinden etkisiz olduğu anlamına gelmez. Kanundaki özel usul ve mahkemenin kararı dikkate alınır. İşveren aynı anda hem hukuki başvuru hakkını kullanabilir hem de çalışan güvenliği bakımından eksiklikleri giderebilir. Güvenlik tedbirini almak, başvuru hakkından vazgeçme sayılmaz.

İşin durdurulması ile idari para cezası aynı şey midir?

Hayır. İdari para cezası yaptırım niteliğindedir; işin durdurulması ise hayati tehlikeyi ortadan kaldırmaya yönelik koruyucu idari tedbirdir. Aynı mevzuat ihlali hem idari para cezası hem durdurma sonucunu doğurabilir. Ayrıca kaza meydana gelmişse özel hukuk tazminatı, SGK rücu ve ceza soruşturması ayrı hukuki alanlardır.

İşverenin önleyici kontrol listesi

İşin durdurulması riskini azaltmanın yolu denetim günü belge hazırlamak değil, işyerindeki hayati tehlikeleri sürekli biçimde ortadan kaldırmaktır. İşveren güncel risk değerlendirmesi yapmalı, makinelerin koruyucularını kontrol etmeli, elektrik ve kaldırma ekipmanlarının periyodik kontrollerini yaptırmalı, yüksekte çalışma sistemlerini mevzuata uygun kurmalı, çalışan eğitimlerini vermeli, acil durum planlarını güncel tutmalı ve kurul kararlarını uygulamalıdır.

Ramak kala olayların kayıt altına alınması özellikle önemlidir. Henüz yaralanmaya yol açmayan fakat ölümcül potansiyel taşıyan olaylar, daha ağır bir kazanın habercisidir. Bu kayıtların kurula ve risk değerlendirmesine yansıtılması gerekir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

6331 m.25 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de liman ve lojistik, ağır sanayi, inşaat, maden ve taş ocakları, enerji, kimyasal depolama ve üretim gibi alanlarda hayati tehlike tespiti bakımından iş ekipmanı, yüksekte çalışma, trafik, kaldırma ve kimyasal maruziyet riskleri sıkı biçimde yönetilmelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin diğer illerindeki iş sağlığı ve güvenliği uyuşmazlıkları görev, yetki ve vekâlet kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.

İç bağlantılar ve resmî kaynak

• Çalışmaktan kaçınma hakkı – 6331 m.13
• Risk değerlendirmesi zorunluluğu – 6331 m.10
• İşverenin İSG yükümlülükleri – 6331 m.4
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – resmî metin

İşin durdurulması dosyasında teknik tespit nasıl somutlaştırılmalıdır?

6331 m.25 kapsamında durdurma değerlendirmesinin merkezinde “hayati tehlike” vardır. Bu nedenle tespitin yalnız genel ifadelerle değil, tehlikenin kaynağı ve çalışan maruziyetiyle birlikte kurulması gerekir. Hangi makine koruyucusunun bulunmadığı, hangi elektrik bölümünde doğrudan temas riski olduğu, hangi iskele veya kazı koşulunun düşme ya da göçük tehlikesi yarattığı, hangi kimyasalın hangi maruziyet yoluyla ölümcül risk oluşturduğu teknik kayıtla belirlenmelidir. Fotoğraf, ölçüm, periyodik kontrol raporu, saha krokisi ve iş ekipmanı bilgisi tespiti destekleyebilir.

İşveren de savunmasını aynı somutlukta kurmalıdır. “İşyerimiz güvenlidir” şeklindeki genel itiraz yerine hangi tehlikenin hangi teknik tedbirle giderildiği, tedbirin ne zaman uygulandığı ve yetkili kontrolün ne sonuç verdiği gösterilmelidir. Eksiklik giderilirken eski kayıtlar silinmemeli; önceki durum ile yeni tedbir arasında izlenebilir bir düzeltici faaliyet zinciri oluşturulmalıdır.

Durdurma kararı çalışanların çalışma ve ücret düzenini nasıl etkiler?

Kanun, işin durdurulması nedeniyle çalışamayan personelin ücretinin kesilmesine izin vermez. İşveren ya ücretleri ödemeye devam eder ya da ücrette düşüş olmadan çalışanın meslek veya durumuna uygun başka iş verir. Başka iş verme seçeneği, kişiyi aynı hayati tehlikenin bulunduğu başka bir noktaya yönlendirme yetkisi değildir. Yeni görevin de 6331 sayılı Kanun bakımından güvenli olması gerekir.

Bu dönemde vardiya listeleri, görevlendirme yazıları ve ücret ödeme kayıtları saklanmalıdır. Durdurulan bölümde gizli veya kısmi biçimde üretime devam edilmesi, tedbirin koruyucu amacını ortadan kaldırır ve ayrıca idari/cezai sonuç doğurabilir. Tehlikeyi gidermek amacıyla yapılacak teknik müdahaleler ise durdurma kararının kapsamı ve yetkili makamın öngördüğü güvenlik usulü içinde yürütülmelidir.

Durdurma kararının kaldırılmasında hangi belgeler belirleyicidir?

Kaldırma talebi, kararda gösterilen her risk için ayrı kapanış kanıtı içermelidir. Koruyucu sistem kurulduysa teknik uygunluk ve fotoğraf; elektrik tehlikesi giderildiyse yetkili kontrol raporu; kaldırma ekipmanı veya basınçlı kap sorunu varsa geçerli periyodik kontrol; risk değerlendirmesi eksikliği varsa işyerinin güncel faaliyetini kapsayan yeni değerlendirme ve alınan tedbirler sunulmalıdır. Yalnız yeni bir belge düzenlemek yeterli değildir; sahadaki tehlikenin gerçekten ortadan kalkması gerekir.

Durdurma işlemine karşı yargısal başvuru yapılması, çalışan güvenliği için gerekli düzeltmelerin bekletilmesi anlamına gelmez. İşveren bir yandan hukuki denetim talep ederken diğer yandan hayati tehlikeyi gidermek zorundadır. Başvuru süresi ve görevli yargı merciinin belirlenmesinde m.25’in özel usulü ile kararın tebliğ tarihi esas alınmalıdır.

Uygulama notu: Durdurma kararının kaldırılmasından sonra da aynı riskin yeniden doğmaması için bakım, denetim ve sorumlu kişi planı oluşturulmalıdır. Tek seferlik teknik düzeltme, koruyucu sistemin sonradan sökülmesi veya kontrol dışı bırakılması hâlinde yeterli değildir. İşveren m.4 kapsamındaki sürekli izleme ve denetim yükümlülüğünü sürdürür.

Sıkça Sorulan Sorular

Her İSG eksikliğinde işyeri kapatılır mı?

Hayır. m.25’teki temel ölçüt çalışanlar için hayati tehlike oluşturan husustur. Ayrıca kanunda sayılan belirli çok tehlikeli işlerde risk değerlendirmesinin yapılmamış olması özel durdurma sebebidir.

İşyerinin sadece bir bölümü durdurulabilir mi?

Evet. Tehlikenin niteliğine göre işin bir bölümünde veya tamamında durdurma uygulanabilir.

Risk değerlendirmesi olmayan her işyeri m.25 gereği durdurulur mu?

Risk değerlendirmesi genel olarak zorunludur. m.25’in risk değerlendirmesi yokluğu nedeniyle doğrudan durdurma kuralı, çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işler için özel olarak düzenlenmiştir.

Durdurma sırasında çalışan ücret alır mı?

Evet. İşveren işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemek veya ücrette düşüş olmadan meslek veya durumlarına göre başka iş vermek zorundadır.

Durdurma kararından sonra çalışmaya devam edilebilir mi?

Hayır. Kararın kapsamı içinde faaliyete izinsiz devam edilmesi ağır idari ve cezai sonuçlar doğurabilir.

Tehlike giderilince iş hemen başlar mı?

Tehlikenin giderilmesi gerekli olmakla birlikte mevzuattaki kaldırma ve inceleme usulü tamamlanmadan durdurma kararının kendiliğinden ortadan kalktığı kabul edilemez.

İşin durdurulması ceza mıdır?

Temel niteliği çalışanların yaşam ve sağlığını koruyan önleyici idari tedbirdir. İdari para cezaları ayrı düzenlenir.

Çalışan hayati tehlike varsa kurul kararını beklemek zorunda mı?

6331 m.13’te ciddi ve yakın tehlikeye ilişkin çalışmaktan kaçınma ve önlenemez tehlikede güvenli yere uzaklaşma hükümleri ayrıca düzenlenmiştir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →