İstanbul Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Sildirme

Önce belge üzerindeki sicil ve arşiv bölümlerini ayırın

5352 sayılı Kanun m.1–2, kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbiri mahkûmiyetlerinin tutulmasını düzenler. Bir ceza dosyasında soruşturma bulunması, o dosyadan kesinleşmiş mahkûmiyet kaydı bulunduğu anlamına gelmez. Adli sicil belgesi, kişinin bütün adli işlemlerini ve açık dosyalarını listeleyen bir UYAP dökümü değildir.

Belgede ilgili mahkeme, karar, suç ve yaptırım bilgileri incelenir. Aynı ilama ilişkin hüküm ve infaz bildirimlerinin bulunması, her durumda iki ayrı mahkûmiyet veya hatalı mükerrer kayıt demek değildir. Tekrardan söz etmeden önce satırların işlevi ve dosya numaraları karşılaştırılmalıdır.

İdari para cezaları sicile işlenmez. M.5, disiplin ve sırf askerî suç mahkûmiyetlerini, disiplin veya tazyik hapsini ve idari para cezası kararlarını adli sicil dışında bırakır. Adli para cezası ise farklıdır; mahkemece verilen cezai yaptırımdır. Trafik idari cezası ile mahkemenin verdiği adli para cezasını aynı kayıt kuralına tabi saymak yanlıştır.

M.6’da kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması için özel kayıt düzeni bulunur. Bu kararları sıradan kesinleşmiş mahkûmiyet gibi ele alıp genel arşiv silme süresine bağlamak doğru değildir. Kararın türü, devam eden denetimi ve varsa sonraki hüküm ayrı belirlenmelidir.

İnfaz tamamlandığında ne silinir, ne kalır?

M.9/1’e göre cezanın veya güvenlik tedbirinin infazı tamamlanınca kayıt sicilden çıkarılıp arşive alınır. Mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımı ve genel af da aynı fıkrada sayılmıştır. Her şikâyetten vazgeçme veya her kısmi ödeme bu sonucu doğurmaz; kanunda aranan mahkûmiyeti ortadan kaldırma etkisi bulunmalıdır.

Arşive geçişin ön koşulu olarak sicilde ayrıca beş yıl bekleme kuralı yoktur. Beş yıllık süre, m.12’deki belirli arşiv kayıtlarının tam silinmesine ilişkindir. Bir aşamanın süresini diğerine taşımak başvuruyu gereksiz geciktirir.

Denetimli serbestlikle kurumdan ayrılma, hapis cezasının tamamen infaz edilmiş olmasıyla aynı şey değildir. Koşullu salıverilme de denetim şartları içerir. İnfazın hangi tarihte tamamlandığı ilamın infaz kaydından belirlenir; fiziksel tahliye tarihi doğrudan esas alınmaz.

Adli para cezasında tüm ödeme ve infaz kapanışı kayıtları kontrol edilir. İlk taksitin yatırılması, cezanın tamamının infazı değildir. Aynı hükümde başka yaptırım veya tedbir varsa onun durumu da değerlendirilir. Silme talebinde hangi ceza ve hangi infaz belgesine dayanıldığı gösterilir.

5352 m.12: Beş, on beş ve otuz yıl nereden başlar?

Başlangıç, bilgisayara fiilen arşiv kaydı girilen gün değil, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihtir. Bildirim gecikmesiyle kaydın sonradan arşive aktarılması, kanuni süreyi kendiliğinden yeniden başlatmaz. İncelemede hukuki koşulun tarihi infaz veya ilgili kararla doğrulanır.

Beş yıllık grubun belirlenmesi yalnız cezanın kısa olmasına bağlı değildir. Mahkûmiyetin Anayasa m.76 veya özel kanundaki hak yoksunluğuna girip girmediği de araştırılır. Suçun yalnız kısa adını okumak yerine kanuni madde, ceza süresi ve ilgili özel hüküm birlikte ele alınır.

Memnu hakların iadesinde olağan üç yıllık bekleme m.13/A’nın koşuludur. Bu karar alınması, arşiv kaydını aynı gün silmez; on beş yıllık grupta ayrıca m.12 koşulları aranır. Aynı şekilde hak iadesi tarihinden başlayarak yeniden on beş yıl hesaplanması kanunun başlangıç kuralı değildir.

1 Haziran 2005 öncesindeki kayıtlar bakımından geçici m.2’nin geçiş hükümleri de uygulanır. Eski kayıtların tümüne, kayıt tarihi ve önceki hukuk dikkate alınmadan tek bir güncel formül yüklenemez. Geçiş maddesine dayalı talepte hangi önceki kaydın ve hangi silme koşulunun bulunduğu açıkça belirtilmelidir.

Kanun, bazı kayıtlar için beş veya on beş yıl bekletmez

M.12/2, fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılmasında sicil ve arşiv kayıtlarının talep aranmadan tamamen silinmesini düzenler. Yalnız cezanın azaltılması veya infaz koşullarının kolaylaştırılması, fiilin suç olmaktan çıkarılması değildir. Yeni düzenlemenin mahkûmiyete hangi hukuki etkiyi yaptığı belirlenir.

Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse, önceki mahkûmiyetin sicil ve arşiv kaydı m.12/3’e göre tamamen silinir. Sadece yeniden yargılama talebi sunulması veya bir bozma kararı bulunması, her durumda bu sonucun gerçekleştiğini göstermez. Kanunun aradığı sonuç kararının kesinleşmesi önemlidir.

Akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbiri kayıtları m.12/4 uyarınca infaz tamamlanınca tamamen silinir. İlgilinin ölümü de m.9/2 ve m.12/1-a’da tam silme sebebidir. Bu özel durumlar, olağan mahkûmiyetin arşive aktarılmasından ayrılır.

Yabancı mahkûmiyetlerde özel kural

M.9/3, Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerden verilen ve kanuni şartlarla kaydedilen hürriyeti bağlayıcı cezaların, kesinleşmeden itibaren hükümdeki sürenin geçmesiyle arşive aktarılmasını düzenler. Aynı fıkradaki adli para cezası ve ertelemenin doğrudan arşive alınması kuralı da bu yabancı mahkûmiyetler bağlamındadır. Bu son cümle bütün yerli adli para cezalarına uygulanacak genel kayıt kuralı gibi okunamaz.

Yanlış kayıt varsa süre dolmasını beklemek doğru başvuru değildir

Kişi veya dosya aidiyeti yanlışsa, suç maddesi ya da ceza hatalı işlenmişse veya kesinleşmiş düzeltme kararı sisteme yansımamışsa sorun yalnız süre değildir. Silme gerekçesiyle kayıt düzeltme gerekçesi ayrılır. Başvuruda hatalı satır ile doğru bilgiyi gösteren resmî belge yan yana açıklanır.

İnfaz tamamlandığı hâlde bildirim görünmüyorsa ilgili infaz savcılığı kaydı temin edilir. Mahkûmiyet hükmünün içeriği yanlış bulunduğu için silme isteniyorsa, kayıt idaresi ceza mahkemesinin yerine geçip beraat kararı vermez. Önce ilamın hukuki durumu ile kaydın ilama uygunluğu arasındaki fark belirlenir.

Başvuru dosyasında güncel sicil ve arşiv belgesi, ilgili mahkûmiyetin kesinleşmiş örneği, infaz bitim yazısı ve varsa hak iadesi veya sonraki kesinleşmiş karar bulunmalıdır. Belgelerin kişinin kendi dosyasına ait olması ve karar numaralarının örtüşmesi gerekir. Genel ceza soruşturmasından alınmış tanık, arama veya adli muayene listeleri kayıt silme şartlarını göstermez.

İstanbul’dan başvuru için Ankara’ya gitme şartı yoktur

Adli sicil kayıt işlemleri merkezi sistemde yürütülür. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü silme ve düzeltme başvurularının e-Devlet’e taşındığını açıklamıştır. İstanbul’da ikamet eden kişi de kimlik doğrulamasıyla resmî hizmetten başvurabilir. Suçun işlendiği İstanbul ilçesine göre ayrı bir “sicil silme savcılığı” seçme kuralı yoktur.

Önce talebin türü belirlenir: sicilden arşive aktarım, arşivden tam silme veya hatalı bilgi düzeltme. Ardından ilgili kayıt ve hukuki gerekçe açıklanır; başvuru sisteminin istediği bilgiler ve dayanak belgeler sunulur. Başvuru numarası, verilen yanıt ve tebliğ bilgileri saklanır. Aynı gerekçesiz talebi çok sayıda göndermek kanuni şartların yerini tutmaz.

e-Devlet üzerinden belge sorgulamak, silme talebi göndermek değildir. “Adli sicil kaydı yoktur” bilgisinin yanında arşiv bölümünde kayıt bulunması mümkündür; belgenin amacı ve kapsamı doğru okunmalıdır. İşlemin sonucunda güncel belge yeniden kontrol edilir. Başvuru yapılmış olması kaydın silindiğinin kanıtı değildir.

Kabul için sabit bir gün sayısı veya koşulsuz sonuç garanti edilmez. İdarenin ret cevabında hangi kayıt, süre veya eksik belgeye dayandığı incelenir. Hak iadesi talebinin mahkemece reddiyle kayıt idaresinin işlemi farklı kanun yollarına tabidir; birinin başvuru usulü diğerine aynen aktarılmaz.

Kayıt gizlidir; silme işlemi bütün adli geçmişi yok etmez

M.7 ve m.10, sicil ve arşiv bilgilerinin kimlere verileceğini düzenler. Vekilin bilgi alabilmesi için vekâletnamede açık yetki koşulu gözetilir. M.11’e göre kayıtlar gizlidir ve veriliş amacı dışında kullanılamaz. Belgenin açık sosyal medya hesabına yüklenmesi veya e-Devlet şifresinin bir aracıya verilmesi başvuru için gereken işlem değildir.

Arşiv bilgisini kimin isteyebileceği, normal sicil belgesinden farklıdır. Kamu kurumunun veya meslek kuruluşunun belirli bir kaydı değerlendirmesinde kendi özel kanuni dayanağı bulunmalıdır. Bir yakının sicilinin kişi aleyhine kullanılması da m.10/2’deki açık kanun koşuluna tabidir.

Adli sicilin silinmesi, mahkeme dosyasının UYAP’tan yok edilmesi, kolluktaki her kaydın kaldırılması veya internetteki haberlerin otomatik silinmesi anlamına gelmez. Bunlar ayrı veri ve işlem alanlarıdır. Bir form geçmiş mahkûmiyet hakkında soru soruyorsa, sadece mevcut belgenin görünümüne bakılarak gerçeğe aykırı beyanda bulunulmamalıdır. Silme kararının kapsamı ile formun sorduğu husus ayrı değerlendirilir.