İstanbul’da Siteye Taşınma Engeli: Nakliye Aracı ve Bekleme Ücreti

İstanbul’da nakliye aracının site kapısından alınmaması, tek başına yönetimin haksız olduğunu veya bekleme ücretinin taşınan kişi tarafından ödenmesi gerektiğini göstermez. Araç için güvenli giriş koşulları, taşınma randevusu, yönetim planı, taşıyıcıya verilen bilgiler ve engelin gerçek sebebi ayrı incelenir. Kat Mülkiyeti Kanunu m.16, 18 ve 28 ortak alan kullanımının çerçevesini; TBK m.49 ve 112 ise koşullarına göre haksız fiil ve sözleşmeden doğan zarar sorumluluğunu belirler.

Bu rehber, ev taşıma aracının siteye yaklaşamaması ve eşyanın bağımsız bölüme ulaştırılamaması üzerine kuruludur. Nakliyecinin dış cephe asansörünü kuramaması, eşyanın taşıma sırasında kırılması ve kamyonun kamu yolunda izin sorunu yaşaması farklı uyuşmazlıklardır. İstanbul’da bir sitenin uyguladığı saat veya araç kuralı bütün siteler için geçerli genel bir belediye tarifesi değildir. Hangi belgenin hangi alanı düzenlediği başlangıçta ayrılmalıdır.

İlk soru: araç mı engellendi, taşınmanın tamamı mı?

Kapıdaki görevlinin yalnız belirli büyüklükteki kamyonu içeri almamasıyla, kişinin evine eşya götürmesini bütünüyle yasaklaması aynı işlem değildir. Araç yüksekliği, ağırlığı, dönüş mesafesi veya giriş rampasının niteliği nedeniyle bir sınırlama ileri sürülüyorsa somut gerekçe kaydedilir. Güvenli bir yük boşaltma noktası ve daireye ulaşım imkânı sağlanıp sağlanmadığı ayrıca gösterilir. Araç sınırlaması, kullanım hakkının tümden kaldırılması olarak otomatik nitelendirilmez.

Taşınma tarihi, araç plakası ve türü, kapıya varış saati, görevlinin bildirdiği gerekçe ve verilen alternatif aynı tutanakta bulunmalıdır. “Yönetim istemiyor” açıklaması, uygulamanın kime ait olduğunu ve hangi karara dayandığını göstermeye yetmez. Güvenlik şirketinin kendi tercihi, yöneticinin talimatı ve kat malikleri kurulunun kararı ayrılır. Bir görevlinin söylediği şey, içeriği görülmemiş bir kurul kararının kanıtı gibi sunulmamalıdır.

İstanbul’daki eski adres ve yeni adres farklı sitelerdeyse iki ayrı erişim dosyası tutulur. Yüklemenin yapıldığı yerde alınan izin, teslim yerindeki giriş şartlarının yerine geçmez. Aynı şirketin iki siteyi yönetmesi de kuralların tamamen aynı olduğunu göstermez. Her site için gerçek yönetim planı, bildirim adresi, izin verilen bölüm ve randevu kaydı ayrı kontrol edilir.

Site yönetimi taşınma günü ve saati belirleyebilir mi?

KMK m.28, yönetim planının yönetim tarzı ve ortak taşınmazın kullanımı bakımından sözleşme niteliğindeki bağlayıcılığını düzenler. KMK m.18 ise bağımsız bölüm, eklenti ve ortak alan kullanılırken diğer kişilerin haklarının gözetilmesini ve yönetim planına uyulmasını öngörür; ilgili kullanım yükümlülükleri kiracılar bakımından da önem taşır. Bu çerçevede ortak geçişin, yük asansörünün ve çalışma zamanının düzenlenmesi hukuki denetime tabidir.

Yönetim planında açık taşınma saatleri bulunmasıyla, taşınma sabahı hiçbir dayanak gösterilmeden yeni yasak ilan edilmesi aynı değildir. Kuralın kim tarafından, ne zaman ve hangi yetkiyle belirlendiği incelenir. Kurul kararları KMK m.32 kapsamında kanun ve yönetim planı çerçevesinde değerlendirilir. Kararın yazılı olması, içeriğinin hiçbir denetime tabi olmadığı anlamına gelmez; kanuna aykırı bir sınırlama yalnız karar defterine yazıldığı için geçerli hâle gelmez.

Gürültüyü ve ortak tesisin zarar görmesini önleyen bir düzenlemenin amacıyla, belli bir kiracının taşınmasını bütünüyle engelleyen yaptırım ayrılmalıdır. TMK m.2’deki dürüstlük kuralı da hakların kullanılmasında uygulanır. Buna karşılık kiracı, kullanım hakkı bulunduğu gerekçesiyle bütün güvenlik ve ortak yaşam kurallarını yok sayamaz. İnceleme, hakkın kullanılabilmesiyle diğer sakinlerin korunmasını aynı olay üzerinden değerlendirir.

Kamyon içeri giremiyorsa hangi alternatifler değerlendirilir?

Araç için belirtilen yükseklik veya ağırlık sınırının gerçek yapısal koşula dayanıp dayanmadığı belirlenir. Girişteki levha, rampa projesi veya tesis sorumlusunun teknik açıklaması bu incelemeyi destekler. Yüksek kamyonun kapalı otoparka sokulması konusunda ısrar edilmemelidir. Sözleşme ve güvenli saha koşulları elveriyorsa açık alandan indirme, küçük araçla aktarma veya belirlenmiş servis kapısı gibi seçenekler yazılı değerlendirilir.

Alternatifin mevcut olması, maliyetini otomatik olarak tek bir tarafa yüklemez. Taşıyıcıya araç sınırı önceden bildirilmiş mi, yerinde keşif yapılmış mı, taşınan kişi yanlış bilgi mi vermiş, yönetim daha önce onayladığı alanı sonradan mı kapatmış? Ek maliyet bu soruların cevabıyla ilişkilendirilir. Önceden bilinen kısıt için uygun araç hazırlamayan taşıyıcı ile beklenmedik yeni engel karşısında kalan taşıyıcının durumu aynı değildir.

Site içi izin, kamu yolundaki park ve yükleme kurallarının yerine geçmez. Kaldırımın veya yolun kapatılması gerektiğinde ilgili kamu kuralları ayrıca kontrol edilir. İstanbul yük güzergâh izni rehberi araçların kamu yolundaki faaliyetini ele alır. Site yöneticisinin izni, taşıma aracına bütün güzergâhlarda sınırsız dolaşım veya yol işgali hakkı vermez.

Aidat borcu taşınmayı durdurma gerekçesi olabilir mi?

KMK m.20 ve m.22, ortak gider borcu ile ilgili sorumluluk ve tahsil çerçevesini düzenler. Bu düzenlemeler, yönetime borç tahsili için herkesin taşınmasını veya özel eşyasını çıkarmasını keyfî biçimde engelleyen genel bir yetki vermez. Borcun gerçekten kime ait olduğu, hangi döneme ilişkin bulunduğu ve hangi yasal yolla isteneceği ayrı belirlenir. Önceki kullanıcının tartışmalı hesabı yeni kiracının girişini engelleyen kesin borç gibi sunulamaz.

Girişte “borcu yoktur” yazısı isteniyorsa bunun amacı ve hukuki dayanağı sorulur. Eski sakinin yaptığı hasarın tespiti, ortak gider hesabının kapatılması ve yeni sakinin kayıt işlemi farklı konulardır. Kullanım ve mülkiyet hakkına müdahale oluşturan uygulamayla belge kontrolü aynılaştırılmamalıdır. Kira sözleşmesi, teslim tarihi ve eski kullanıcıyla ilişki, borç isnadının doğru kişiye yöneltilmesini sağlar.

Bununla birlikte kişi, aidat uyuşmazlığı bulunduğu gerekçesiyle gerçekten mevcut borçlarını yok saymamalıdır. Tahsil talebine karşı yasal itiraz, engelin kaldırılması ve varsa zarar giderimi ayrı başlıklarda yürütülür. Kapıda ödeme yapılmışsa tutarın kime, hangi açıklamayla ve hangi belge karşılığında verildiği saklanır. Yapılan ödeme bütün diğer haklardan vazgeçildiği şeklinde otomatik yorumlanmaz.

Taşınmadan önce hangi bilgilerin verilmesi gerekir?

Yönetimin bildirdiği makul kayıt düzeni çerçevesinde tarih, zaman aralığı, bağımsız bölüm, taşıyıcı işletme, araç ve kullanılacak ortak alan belirtilir. Kişisel veriler başvurunun amacıyla sınırlı tutulmalıdır; taşıma ekibinin bütün özel belgelerini gerekçesiz biçimde geniş gruplarda paylaşmak doğru değildir. Alınan onay, aynı tarih ve araç koşullarını içeriyorsa ispat bakımından değerlidir. Yalnız telefonla görüşüldüğü söylenmesi daha sonra kapsam tartışması doğurur.

Taşıma firmasına da bu kayıtlar gönderilir. Teklifte “site giriş şartları öğrenildi” gibi bir açıklama bulunması hâlinde hangi şartların öğrenildiği belgelenir. Yönetimin araca ilişkin kuralı ile nakliyecinin planladığı araç uyuşmuyorsa taşınma günü gelmeden çözüm aranır. İki tarafın ayrı ayrı bilgi sahibi olması, her zaman birbirlerinin değişikliklerinden haberdar olduklarını göstermez; güncellemelerin iletildiği kayıt altına alınmalıdır.

Sonradan tarih değişikliği yapılırsa eski onayla yetinilmez. Yeni randevunun aynı kapı ve yük asansörü için geçerli olup olmadığı teyit edilir. Site, izin verilmiş zaman aralığında başka çalışma yapacaksa bunun etkisi yazılı açıklanır. Nakliyeci de başka işinin uzaması nedeniyle geç gelecekse bunu bildirir. Gecikmenin kime ait olduğunun incelenmesinde bu karşılıklı zaman kayıtları belirleyicidir.

Nakliyeci kapıda beklediğinde ücretini kim öder?

Bekleme süresinin varlığıyla bekleme ücretinin hukuki dayanağı ayrı incelenir. İlk teklif, taşıma sözleşmesi, ücretsiz kabul edilen süre ve varsa ek tarife görülmelidir. Firma sonradan bir rakam söyleyerek önceden kararlaştırılmamış her tutarı kendiliğinden borç hâline getiremez. Buna karşılık müşterinin sözleşmeye aykırı davranışıyla doğan gerçek ek giderin hiç istenemeyeceği de söylenemez; borcun kaynağı açıklanır.

Ev eşyasını kişisel amaçla taşıtan kişinin işlemi tüketici işlemi niteliğindeyse 6502 sayılı Kanun m.4 ve m.5 uygulanır. Sözleşme koşullarının tüketici aleyhine değiştirilmesi, ayrıca alınamayacak hizmet bedelleri ve haksız şart denetimi önemlidir. Ticari stok veya işyeri taşıması ise sırf aynı araçla yapıldığı için tüketici işlemi kabul edilmez. İşlemin amacı ve tarafların sıfatı ayrı belirlenir.

Taşıyıcı uygun araç getirmemiş veya kendisine bildirilen randevuya zamanında gelmemişse kendi hazırlık kusuru değerlendirilir. Yönetimin hukuka aykırı engeli nedeniyle müşterinin taşıyıcıya yaptığı ödeme ise yönetime karşı ileri sürülecek zarar talebinde ayrıca incelenir. Nakliye firmasının faturası, yönetimin otomatik borçlusu olduğu bir belge değildir. İhlal, ödeme ve nedensellik bağlantısı birlikte kurulmalıdır.

Kapıya gelişten itibaren bütün geçen zaman aynı tarife altında toplanmamalıdır. Şoförün mola süresi, taşıma firmasının kendi ekipmanını beklemesi ve gerçekten giriş izni verilmemesinden doğan süre ayrılır. Başlangıç ve bitiş saatleri, aracın konumu ve hazır bekleyen ekibin durumu kaydedilir. İki farklı adreste oluşan bekleme de ayrı satırlarda gösterilir; tek toplam saat, olayın hangi tarafın davranışından kaynaklandığını açıklamaz.

İkinci araç, depolama ve ertesi gün taşıma giderleri nasıl hesaplanır?

TBK m.49 kapsamındaki haksız fiil sorumluluğunda hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı; sözleşmesel sorumlulukta ise TBK m.112’nin koşulları değerlendirilir. Engel çıkınca yapılan her harcama karşı tarafa yüklenmez. Güvenli ve daha az maliyetli çözümün bulunup bulunmadığı, yapılan işin gerekliliği ve ilk taşıma kapsamı incelenir. Zararın büyümemesi için alınan makul önlemler kaydedilir.

Küçük araca aktarma bedeli, eşyanın gece depoda tutulması ve ikinci gün için ayrıca yapılan taşıma ödemesi ayrı belgelenir. Önceden alınmış taşıma hizmetinin kullanılmayan kısmı iade edilmişse bu tutar hesapta düşülür. Aynı taşıma bedeli hem iade hem zarar olarak iki kez istenmez. Daha pahalı ve geniş kapsamlı yeni hizmet seçilmişse zorunlu ikame ile isteğe bağlı ek hizmet ayrılır.

Yeni konuta taşınamama nedeniyle konaklama gideri ileri sürülüyorsa tarih ve zorunluluk ilişkisi açıklanır. Müşterinin bütün tatil veya seyahat programının maliyeti otomatik olarak siteye yüklenmez. Gerçekte ödenmemiş teklif, ödenmiş fatura gibi gösterilmemelidir. Nakit ödemede makbuz alınır; banka ödemesinde açıklamanın olayla bağlantısı korunur. Hasar iddiası bulunuyorsa eşyanın hangi aşamada zarar gördüğü ayrıca tespit edilir.

Kiraya veren kiracının taşınmasına yardımcı olmak zorunda mı?

TBK m.301 uyarınca kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli teslim etmek ve bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Kiracıya hiç açıklanmamış hukuki veya fiilî erişim engeli bu borç bakımından incelenir. Kiraya verenin yönetimle kayıt işlemini yapmayı açıkça üstlenmesiyle, her taşıma randevusunu şahsen takip etme borcu varmış gibi davranılması aynı değildir. Sözleşmedeki edim ve gerçek engel belirlenir.

Kiracı, engeli öğrendiğinde kiraya verene somut bildirim yapmalıdır. Eksik belge, bağımsız bölüm kaydı veya teslim yetkisindeki sorun açıklanır. Kiraya verenin çözebileceği kayıt problemiyle, kamyonun yapısal olarak kapıdan geçememesi ayrılır. Kira ilişkisinden doğan ayıp veya zarar hakları, her olayda otomatik kira ödememe hakkı olarak sunulmamalıdır. Taşıma sözleşmesi ve kira sözleşmesi ayrı borç ilişkileridir.

Güvenlik tutanağı ve kamera kaydı nasıl korunur?

Olay tutanağında iddia edilen kuralın tam içeriği, talimatı veren birim, tarafların sunduğu belgeler ve alternatif çözüm kaydedilir. İmza atan kişinin sıfatı belirtilir; imza vermemesi hâlinde bu durum kayda geçirilir. Kamera görüntüsünün korunması istenirken yer ve zaman aralığı dar tutulur. Kayıtların elde edilmesi hukuka uygun yolla yapılmalıdır; güvenlik sistemine izinsiz girme veya başka sakinlerin verilerini toplama yoluna başvurulmaz.

HMK m.199 kapsamında elektronik mesajlar ve görüntüler belge niteliğinde değerlendirilir. HMK m.400 ve devamındaki delil tespiti için hukuki yarar ve delilin kaybolma ya da elde edilmesinin zorlaşması tehlikesi somutlaştırılır. Delil tespiti, nakliye faturasının haklı bulunduğu veya bütün zararların kabul edildiği anlamına gelmez. Mahkemenin esas uyuşmazlık değerlendirmesi ayrıca yapılır.

Site yönetimi ile nakliyeciye aynı başvuru mu yapılır?

Hayır. Kat mülkiyeti ilişkisinden doğan müdahale ve karar uyuşmazlığı ile taşıma hizmetindeki ücret talebi farklı niteliktedir. KMK m.33 ve Ek m.1 kapsamındaki yargı yolu, talep ve davacı sıfatına göre değerlendirilir. Kurul kararının iptalini isteyen kat malikinin koşullarıyla, kullanımının engellendiğini söyleyen kiracının talebi aynılaştırılmaz. Site yönetiminin ayrı tüzel kişiliği varmış gibi hareket edilmeden doğru taraf belirlenir.

6325 sayılı Kanun m.18/B/1-c uyarınca Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kontrol edilir. Taşıyıcıyla tüketici uyuşmazlığında ise 6502 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu ve başvuru yılındaki parasal sınır ayrıca uygulanır. Yönetim aleyhine yapılan arabuluculuk, taşıyıcıya karşı her talebin dava şartını kendiliğinden tamamlamaz.

Asansör kurulumuna bağlı ayrı ücret sorunu için İstanbul asansörlü taşımada ek ücret rehberi; ortak yerlerin kullanım ilkeleri için kat maliklerinin komşulara karşı yükümlülükleri rehberi tamamlayıcıdır. Kapıdaki engelin nedeni ile bekleme giderinin sorumlusu, bu ayrı ilişkilerin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Taşınma günü belge kontrol tablosu