B&KBakırcı & KeskinHUKUK BÜROSU
TR
TürkçeEnglishDeutschРусскийالعربية中文
Menü

İstinabe Olunan Mahkemede Hazır Bulunma Dilekçesi | HMK 197 Word

İstinabe olunan mahkemede hazır bulunma ve inceleme günü bildirim dilekçesi, başka şehirde bulunan ve esas mahkemesine getirilemeyen delilin incelenmesinde tarafın HMK m. 197/3 kapsamındaki katılım ve açıklama hakkını kullanması için hazırlanır. Bu içerikte Mersin’de görülen ayıplı makine davasındaki Kayseri CNC incelemesi; görev ayrımı, bildirim, teknik sorular, tutanak, bilirkişi ve ayrıntılı Word örneğiyle somutlaştırılmıştır.

İstinabe olunan mahkemede hazır bulunma ve bildirim HMK 197 Word dilekçe

Kısa cevap: İstinabe incelemesine katılmak için bildirim istenebilir mi?

Evet. HMK m. 197/3, başka yerdeki delilin istinabe yoluyla incelenmesi veya beyanların dinlenmesi sırasında tarafların istinabe olunan mahkemede hazır bulunabileceğini ve delille ilgili açıklama haklarını kullanabileceğini düzenler. Kanun, bu hakkın kullanılabilmesi için incelemenin yapılacağı tarih ile yerin taraflara bildirilmesini açıkça emreder. Davet edilen taraf gelmezse işlem yapılabilir; ancak bu sonuç, tarih ve yer bildiriminin gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Bu örnek, Mersin’de görülen ayıplı makine davasında Kayseri’de sabit bulunan CNC tezgâhının yerinde bilirkişi incelemesine ilişkindir. Dilekçe; inceleme gününün ve açık adresin bildirilmesini, vekilin hazır bulunmasına imkân tanınmasını, esas mahkemesince belirlenen soruların ve tarafça süresinde bildirilen teknik belgelerin istinabe dosyasına gönderilmesini ister. İncelemeyi geciktirecek belirsiz veya sınırsız talepler içermez.

Örnek olay: Kayseri’deki sabit CNC makinesinin incelenmesi

Davacı şirket, 8 Ocak 2026 tarihli satış sözleşmesiyle satın aldığı KSR-5000 seri numaralı CNC işleme merkezinde teslimden sonra tekrarlayan eksen sapması ve acil duruş hataları oluştuğunu ileri sürmektedir. Davalı satıcı, arızanın yanlış kullanım ve yetersiz bakımdan kaynaklandığını savunmaktadır. Dava Mersin 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/184 Esas sayılı dosyasında görülmektedir.

Makine yaklaşık dokuz ton ağırlığında, zemine ankrajlı ve Kayseri Organize Sanayi Bölgesindeki üretim tesisindedir. Sökülüp Mersin’e taşınması makinenin ayarını değiştirecek, yüksek gider doğuracak ve üretim güvenliğini etkileyebilecektir. Esas mahkemesi bu nedenle makinenin bulunduğu yerde bilirkişiyle incelenmesi için Kayseri’deki görevli mahkemeye istinabe yazılmasına karar vermiştir. Henüz inceleme günü bildirilmediğinden davacı, HMK m. 197/3 hakkını somutlaştıran bu dilekçeyi sunmaktadır.

HMK 197 delillerin incelenmesi için hangi sırayı öngörür?

HMK m. 197/1 uyarınca kanunda belirtilen hâller dışında deliller davaya bakan mahkeme huzurunda, mümkün olduğu kadar birlikte ve aynı duruşmada incelenir. Bu kural delillerin doğrudanlığı ve birlikte değerlendirilmesi bakımından esastır. Zorunlu hâllerde bazı delillerin incelenmesi başka bir duruşmaya bırakılabilir. İstinabe, her delil için kolaylık sağlayan genel bir seçenek değil; delilin başka yerde bulunması ve mahkemeye getirilememesiyle bağlantılı istisnai toplama yöntemidir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilemeyen delillerin o yerde istinabe yoluyla toplanmasına izin verir. Sabit makine, taşınmazdaki fiziksel durum veya bulunduğu yerde test edilmesi gereken teknik sistem bu kapsama girebilir. Buna karşılık kolayca gönderilebilen bir belge için sırf taraflardan biri başka şehirde diye istinabe istenmesi hükmün amacıyla bağdaşmaz.

HMK 197/3 hangi katılım ve açıklama hakkını verir?

HMK m. 197/3 iki ayrı güvence kurar: Taraflar istinabe olunan mahkemede hazır bulunabilir ve delillerle ilgili açıklama haklarını kullanabilir. Hazır bulunma yalnız salonda oturma hakkı değildir. Taraf veya vekili, incelemenin sınırı içinde gözlemini tutanağa geçirtebilir, bilirkişinin hangi testleri yaptığını izleyebilir, esas mahkemesince belirlenen sorular hakkında açıklama sunabilir ve teknik bir engel varsa kayda geçirilmesini isteyebilir.

Bu hak, istinabe olunan mahkemenin görevini değiştirmez. Taraf, esas mahkemesinin ara kararında bulunmayan yeni bir uyuşmazlığı incelemeye açamaz; bilirkişiye doğrudan talimat veremez ve düzeni bozamaz. Talepler hâkime yöneltilir. Esas davanın hukuki sonucuna karar verme yetkisi davaya bakan mahkemededir. Katılım, delilin toplanmasına ilişkin çelişmeli usul güvencesidir.

Tarih ve yer bildirimi neden zorunludur?

HMK m. 197/3, katılım ve açıklama hakkını sağlamak için incelemenin yapılacağı tarih ve yerin taraflara bildirileceğini belirtir. Bildirimde yalnız gün yazılması yeterli olmayabilir. Saat, adliye dışı inceleme yapılacaksa tesisin açık adresi, istinabe dosya numarası, keşif veya incelemenin niteliği ve varsa erişim koşulları tarafın fiilen hazırlanabilmesini sağlayacak açıklıkta olmalıdır.

Bildirim, tarafın mutlaka katılmasını zorunlu kılmaz. Kanun, davet üzerine taraflar gelmese dahi delilin incelenebileceğini veya beyanın dinlenebileceğini ayrıca düzenler. Bu nedenle dilekçede “biz gelmeden işlem yapılamaz” denmez. İstenen, kanundaki bildirimin usulüne uygun yapılması ve katılım tercihinin gerçek anlamda kullanılabileceği bir zamanlama sağlanmasıdır.

Esas mahkemesi ile istinabe olunan mahkemenin görevleri ayrılır mı?

Esas mahkemesi uyuşmazlığı belirler, hangi delilin toplanacağına karar verir, inceleme konusunu ve bilirkişi sorularını sınırlar. İstinabe olunan mahkeme ise kendisine gönderilen talimat çerçevesinde işlemi yürütür, gerekli tutanağı düzenler ve elde edilen delili esas dosyaya gönderir. İstinabe, davanın Kayseri’ye devri veya yetki kararı değildir; Mersin’deki esas dosya devam eder.

Dilekçe esas mahkemesine verilerek istinabe yazısına açık talimat eklenmesi istenebilir. İstinabe dosyası açılmışsa, dosya numarası biliniyorsa aynı istem ilgili mahkemeye de sunulabilir; fakat talep iki dosyada çelişkili kurulmaz. İnceleme kapsamını genişletecek yeni sorular öncelikle esas mahkemesinden istenir. Böylece istinabe olunan mahkemenin yalnız gönderilen görevi yerine getirdiği gözetilir.

İnceleme konusu nasıl somutlaştırılmalıdır?

HMK m. 194/2 gereğince hangi delilin hangi çekişmeli vakıayı ispat için gösterildiği açıkça belirtilmelidir. Örnekte delil “Kayseri’deki makineler” değildir. Delil; KSR-5000 seri numaralı CNC işleme merkezinin eksen konumlama hassasiyeti, acil duruş kayıtları, kontrol ünitesi hata geçmişi ve teslimde kararlaştırılan teknik toleranslarla bağlantılı fiziksel ve dijital özellikleridir.

İspat amacı da sınırlıdır: İleri sürülen sapmanın mevcut olup olmadığı, tekrarlanabilirliği, kullanıcı ayarıyla mı mekanik veya elektronik bileşenle mi ilişkili olduğu ve sözleşmedeki toleranslarla uyumu araştırılır. Üretim tesisindeki başka makineler, ticari sır niteliğindeki ilgisiz üretim verileri veya uyuşmazlık dışı dönemler inceleme konusu yapılmaz.

Bilirkişiye yöneltilecek sorular nasıl hazırlanır?

Teknik sorular ölçülebilir ve uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır. Makinenin seri numarası ile yazılım sürümü doğrulanmalı; eksen konumlama testi belirlenen yöntemle yapılmalı; kontrol ünitesindeki tarih aralığı sınırlı hata kodları okunmalı; bakım kayıtlarıyla arıza zamanı karşılaştırılmalı ve test koşulları tutanağa yazılmalıdır. Bilirkişiden hukuki ayıp, kusur veya tazminat kararı vermesi istenmez.

Taraf, süresinde sunduğu soru önerilerinin esas mahkemesince kabul edilen bölümünün istinabe yazısına eklenmesini ister. İnceleme sırasında yeni teknik olgu ortaya çıkarsa bunun tutanağa geçirilmesi ve gerektiğinde esas mahkemesinden ek talimat sorulması talep edilebilir. Uzmanın cevabını yönlendiren, sonucu peşinen kabul eden veya dosyada dayanağı bulunmayan sorular kullanılmaz.

Hangi belgeler istinabe dosyasına gönderilmelidir?

Esas mahkemesinin istinabe ara kararı, tarafların ilgili delil listeleri, kabul edilen bilirkişi soruları, satış ve teknik şartname, teslim tutanağı, servis kayıtları, arıza bildirimleri, makinenin seri numarası ve konumunu gösteren belgeler ile daha önce alınmış fotoğraflar istinabe dosyasına gönderilmelidir. Bilirkişinin yalnız bir tarafın seçtiği belge paketiyle çalışması engellenmelidir.

Dosya hacmi nedeniyle tüm esas dosya gönderilmiyorsa inceleme için gerekli parçalar açıkça listelenir. Elektronik kontrol kayıtları sonradan dışa aktarılacaksa dosya adı, dönem, çıkarma yöntemi ve işlemi yapan kişi kaydedilir. Ticari sır içeren ilgisiz veriler ayrıştırılır; gerekli veriye erişim korunurken uyuşmazlık dışı üretim bilgilerinin yayılması önlenir.

İnceleme gününden önce hangi hazırlıklar yapılmalıdır?

Vekâletname, kimlik, istinabe dosya numarası, esas mahkeme ara kararı, kabul edilen soru listesi ve teknik danışman bilgileri hazır edilir. Tesis girişinde kişisel koruyucu donanım veya güvenlik eğitimi gerekiyorsa önceden öğrenilir. Makinenin enerjili test edilmesi için yetkili operatör, test parçası, ölçüm cihazı ve gerekli yazılım lisansının kim tarafından sağlanacağı belirsiz bırakılmaz.

İnceleme koşullarını değiştirecek bakım veya parça değişikliği yapılmışsa tarih ve belge istenir. Ancak taraf, makinenin çalışmasını tehlikeye sokacak müdahale talep etmez. Test yönteminin taraflarca önceden tartışılması bilirkişinin bağımsızlığını ortadan kaldırmaz; amaç, inceleme günü eksik ekipman nedeniyle sonuç alınamamasını önlemektir.

İnceleme tutanağında hangi bilgiler bulunmalıdır?

Tutanakta tarih, başlama ve bitiş saati, tam adres, istinabe dosyası, hâkim veya görevli heyet, bilirkişiler, hazır taraf ve vekiller, makinenin marka-model-seri numarası, çalışma durumu, yapılan testler, kullanılan ölçüm cihazları ve alınan dijital kopyalar gösterilmelidir. Tarafın kısa ve somut açıklaması ile itirazı da talebi hâlinde kayda geçirilmelidir.

Fotoğraf ve video çekildiyse hangi noktayı gösterdiği; kontrol ünitesinden veri alındıysa dosya adı, boyutu, tarih aralığı ve veri taşıyıcısı belirtilir. Bir test güvenlik nedeniyle yapılamadıysa yalnız “inceleme tamamlanamadı” denmemeli, teknik engel açıklanmalıdır. Bu kayıtlar esas mahkemesinin delili denetleyebilmesi ve bilirkişi raporunu sağlıklı değerlendirebilmesi için gereklidir.

Taraf bildirime rağmen gelmezse işlem durur mu?

Hayır. HMK m. 197/3, tarih ve yer bildirildikten sonra taraflar hazır bulunmasa bile delilin incelenebileceğini veya beyanların dinlenebileceğini açıkça söyler. Bu nedenle mazeretsiz katılmama, işlemin kendiliğinden ertelenmesi sonucu doğurmaz. Dilekçede katılım talebi yapılırken bu kanuni sonuç doğru biçimde belirtilmelidir.

Geçerli ve belgeli bir engel ortaya çıkarsa taraf gecikmeden mazeretini sunup yeni gün isteyebilir; kabul konusunda kesin sonuç vaat edilemez. Özellikle sabit makine için bilirkişi, üretim duruşu ve tesis hazırlığı yapılmışsa ertelemenin usul ekonomisine etkisi değerlendirilir. Katılamayan taraf, rapor tebliğ edildiğinde kanuni çerçevede açıklama ve itiraz hakkını kullanabilir.

İnceleme günü hiç bildirilmeden işlem yapılırsa ne istenir?

Önce tebligat ve istinabe dosyası kayıtları incelenir. Tarih ve yer gerçekten bildirilmemişse HMK m. 197/3 ile HMK m. 27’deki bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkının somut olarak nasıl etkilendiği açıklanır. Örneğin hangi testte hazır bulunulamadığı, hangi teknik itirazın tutanağa geçirilemediği ve bu eksikliğin raporun denetlenmesini neden güçleştirdiği gösterilir.

Her bildirim eksikliği için otomatik olarak “işlem yok hükmündedir” denmez. Esas mahkemesinden tutanak ve rapor incelendikten sonra eksikliğin giderilmesi, belirli testin taraflara bildirilerek yeniden yapılması veya bilirkişiden ek açıklama alınması istenebilir. Talep, ihlalin giderilmesi için gerekli ve ölçülü işlemle sınırlandırılır.

İstinabe ve bilirkişi giderleri nasıl ele alınır?

Mahkeme, inceleme için gerekli bilirkişi, ulaşım, keşif ve teknik test giderleri hakkında avans kararı verebilir. Taraf, ara kararda belirtilen tutarı, süreyi ve ödeme bilgilerini UYAP kaydıyla birlikte izlemelidir. Dilekçede yatırılmamış bir avans yatırılmış gibi gösterilmez; makbuz varsa eklenir. Giderin hangi işlem için istendiği belirsizse açıklama talep edilir.

Tesisin olağan üretim kaybı veya özel ekipman bedeli adı altında tarafça ileri sürülen her tutar yargılama gideri sayılmaz. Mahkemece kararlaştırılmayan özel ödemeler doğrudan yapılmamalıdır. Gerekli test parçası, operatör veya cihaz bedeli konusunda bilirkişi ve mahkeme talimatı esas alınır; işlem şeffaf biçimde dosyaya kaydedilir.

İstinabe sonrası bilirkişi raporu nasıl denetlenir?

İstinabe mahkemesi işlem tutanağı, dijital ekler ve bilirkişi raporunu esas mahkemesine gönderir. Taraf, raporun yalnız sonuç bölümünü değil, kullanılan yöntemleri, test koşullarını, ham ölçümleri ve sorulara ayrı ayrı verilen cevapları kontrol eder. Seri numarası, yazılım sürümü veya ölçüm birimi yanlışsa somut belgeyle gösterilir.

Raporun eksikliği yeni baştan sınırsız inceleme istemeyi gerektirmez. Cevapsız kalan soru, çelişkili ölçüm veya incelenmeyen kayıt madde madde açıklanır. Gerektiğinde ek rapor, bilirkişinin sözlü açıklaması ya da belirli testin yeniden yapılması talep edilebilir. Hukuki değerlendirme ile teknik tespit birbirinden ayrılır.

Sonuç ve istem nasıl kurulmalıdır?

İlk bentte esas mahkemesinin ve istinabe dosyasının numarası yazılır. İkinci bentte makinenin açık adresi, marka-modeli ve seri numarası belirtilir. Üçüncü bentte HMK m. 197/3 uyarınca inceleme tarihi, saati ve yerinin taraflara usulüne uygun bildirilmesi istenir. Katılmama hâlinde işlemin yapılabileceği gerçeğine aykırı bir şart ileri sürülmez.

Sonraki bentlerde kabul edilen soruların ve gerekli belgelerin istinabe dosyasına gönderilmesi, vekilin hazır bulunup açıklama hakkını kullanması, yapılan testlerle dijital verilerin ayrıntılı tutanağa bağlanması ve elde edilen tüm materyalin esas mahkemesine iletilmesi talep edilir. Bilirkişinin hukuki sonuca karar vermesi veya incelemenin ara karar dışına taşması istenmez.

Dilekçeye hangi ekler konulmalıdır?

İstinabe ara kararı, varsa istinabe yazısı ve dosya numarası, tarafın kabul edilen soru listesi, makinenin açık adresi ile seri numarasını gösteren teslim belgesi, teknik şartnamenin ilgili sayfaları, servis ve arıza bildirimleri, delil avansı makbuzu, yetkili operatör ve tesis irtibat bilgisi dilekçeye eklenebilir.

Eklerin her biri dilekçedeki bir açıklamayla ilişkilendirilir. Yüzlerce sayfalık teknik katalog bütünü yerine uyuşmazlıkla ilgili bölüm sunulur. Daha önce esas dosyada bulunan belge tekrar verilecekse bulunduğu tarih ve evrak numarası belirtilir. İstinabe mahkemesine gönderilmesi istenen belgeler ayrı bir listede açıkça gösterilir.

Sık yapılan hatalar

En sık hata, istinabeyi davanın başka mahkemeye aktarılması sanmaktır. Diğer hatalar; tarih ve yer bildirimi istemeden yalnız “katılacağız” demek, makinenin tam konumunu ve seri numarasını yazmamak, hangi delilin hangi vakıayı ispat edeceğini göstermemek, bilirkişiye hukuki kusur sorusu yöneltmek ve esas mahkeme ara kararının kapsamını istinabe mahkemesinde genişletmeye çalışmaktır.

Bildirim yapılmadan gerçekleşen her incelemeyi otomatik geçersiz saymak, davet üzerine gelinmemesinin işlemi durduracağını ileri sürmek, ilgisiz ticari verilerin tümünü istemek, test güvenliğini göz ardı etmek, dijital kayıtların kim tarafından nasıl çıkarıldığını tutanağa yazdırmamak ve rapora yalnız genel ifadelerle itiraz etmek de uygulamada talebi zayıflatır.

Word dilekçe nasıl uyarlanır?

Word dosyasındaki mahkeme, esas ve istinabe numarası, taraflar, makine, tesis ve vekil bilgileri gerçek dosyaya göre doldurulur. Örnek tarih ve seri numarası değiştirilir. Esas mahkemesince kabul edilmeyen sorular sonuç bölümünden çıkarılır. İnceleme günü zaten belirlenmişse “belirlenecek gün” ifadesi yerine tebliğ edilen tarih ve saat yazılır.

Köşeli alanlar ve doldurma kontrolü sunulacak nüshadan silinir. Delil avansı gerçekten yatırılmışsa makbuz eklenir; aksi hâlde yatırıldığı yazılmaz. Tesis güvenliği, operatör ve teknik cihaz gereksinimleri doğrulanır. Son nüsha, istinabe ara kararı ve UYAP evrak kayıtlarıyla karşılaştırılıp imzalanır.

İlgili site içi yazılar

İstinabenin genel çerçevesi için HMK 197 istinabe rehberi, başka yerdeki delilin getirtilmesi için HMK 195 rehberi ve delilin vakıayla bağını kurmak için HMK 194 somutlaştırma rehberi incelenebilir.

Teknik incelemede eksik soru varsa HMK 281 bilirkişi raporuna itiraz rehberi, bilirkişinin sözlü açıklaması için bilirkişinin duruşmada dinlenmesi dilekçesi, eksik tahkikat için HMK 184 eksik inceleme dilekçesi ve elektronik kayıtlar için üçüncü kişideki kamera kaydı dilekçesi kullanılabilir.

Resmî mevzuat bağlantıları

İstinabe olunan mahkemede hazır bulunma Word indir

İstinabe incelemesine katılma ve tarih-yer bildirimi HMK 197 Word (.docx) indir

Sık sorulan sorular

İstinabe incelemesine taraf veya vekil katılabilir mi?

Evet. HMK m. 197/3, tarafların istinabe olunan mahkemede hazır bulunmasına ve delille ilgili açıklama haklarını kullanmasına izin verir.

İnceleme günü taraflara bildirilmek zorunda mı?

Evet. Katılım hakkının kullanılabilmesi için incelemenin yapılacağı tarih ve yer taraflara bildirilir.

Davet edilen taraf gelmezse inceleme ertelenir mi?

Hayır. HMK m. 197/3 uyarınca usulüne uygun davete rağmen taraf gelmese de delil incelenebilir veya beyan dinlenebilir.

İstinabe davanın başka mahkemeye devri midir?

Hayır. İstinabe olunan mahkeme yalnız gönderilen delil toplama işlemini yapar; esas dava ve hüküm yetkisi davaya bakan mahkemede kalır.

Bilirkişiye yeni sorular istinabe mahkemesinde verilebilir mi?

Ara karar kapsamını genişleten sorular öncelikle esas mahkemesine sunulmalıdır. İncelemede ortaya çıkan teknik olgu tutanağa geçirilip ek talimat istenebilir.

Bildirim yapılmadan inceleme yapılırsa işlem otomatik geçersiz mi?

Otomatik sonuç kurulmaz. Bildirim eksikliği ve açıklama hakkına somut etkisi gösterilerek eksikliğin giderilmesi veya gerekli testin yeniden yapılması istenir.

Makine başka şehre taşınabiliyorsa yine istinabe olur mu?

HMK m. 197/2 başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilemeyen delili düzenler. Taşınabilirlik, gider, güvenlik ve delilin niteliğine etkisi somut değerlendirilir.

Teknik danışman incelemeye getirilebilir mi?

Mahkemenin ve tesis güvenliğinin izin verdiği ölçüde talep edilebilir; danışman bilirkişinin yerine geçemez ve incelemeyi yönetemez.

İnceleme tutanağına itiraz yazdırılabilir mi?

Taraf, delille ilgili kısa ve somut açıklamasının veya teknik itirazının tutanağa geçirilmesini isteyebilir.

Rapor eksik çıkarsa ne yapılır?

Cevapsız soru ve eksik test somutlaştırılarak ek rapor, sözlü açıklama veya gerekli ölçüde yeniden inceleme talep edilebilir.

Yazar ve kapsam

Avukat Halil Bakırcı tarafından HMK m. 27, 194, 195, 197, 198 ve 266 kapsamında hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosya ve hukuki süreçler Mersin merkezli olarak yönetilir. Metin bilgilendirme amaçlıdır. Word örneği, başka şehirde sabit CNC makinesi üzerinde istinabe yoluyla yapılacak bilirkişi incelemesine göre hazırlanmış olup gerçek dosyanın ara kararı, delili, yeri ve teknik sorularına göre uyarlanmalıdır.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla Araİletişim Bilgileri

tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Telefon WhatsApp