Kıdem Tazminatı Şartları ve Hesaplama 2026 | Mersin

Kıdem Tazminatının Temel Şartları

Kıdem tazminatı için işçinin İş Kanunu kapsamında çalışması, aynı işverene bağlı hizmetinin en az bir yıl olması ve sözleşmenin kanunda hak kazandıran şekilde sona ermesi gerekir. Bir yıllık süre deneme süresi dâhil fiilî işe başlama tarihinden hesaplanır.

Aynı işverenin farklı işyerlerinde kesintili veya kesintisiz geçen süreleri kural olarak birleştirilir. İşyeri devrinde işçinin kıdemi korunur; devreden ve devralan işverenin sorumluluğu devir tarihi ve kanuni sınırlara göre belirlenir. Grup şirketlerinde yalnız ekonomik birlik yeterli olmayabilir; birlikte istihdam, organik bağ ve fiilî işveren ilişkisi incelenir.

İşverenin feshi

İşveren sözleşmeyi İş Kanunu m.25/II’deki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışında bir nedenle sona erdirirse, en az bir yıllık işçi kural olarak kıdem tazminatı alır. Geçerli neden, işletmesel neden, sağlık, zorlayıcı neden veya tutukluluk nedeniyle fesih bu kapsamda değerlendirilebilir.

İşçinin haklı feshi

İşçi, İş Kanunu m.24’teki sağlık, ahlak ve iyi niyet ya da zorlayıcı nedenlerden biriyle sözleşmesini derhâl feshederse kıdem tazminatı isteyebilir. Ücretin ödenmemesi, sigorta priminin gerçek ücret üzerinden bildirilmemesi, taciz veya çalışma şartlarının uygulanmaması somut delille ispatlandığında haklı neden olabilir.

Emeklilik ve yaş dışındaki şartların tamamlanması

İşçi emeklilik aylığı almak amacıyla veya yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladığını SGK yazısıyla belgeleyerek ayrılabilir. Uygulanacak şart ilk sigortalılık tarihine göre değişir. SGK’dan alınan uygun yazı işverene fesih iradesiyle birlikte sunulmalıdır.

Askerlik, evlilik ve ölüm

Erkek işçinin muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılması; kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle sözleşmesini sona erdirmesi kıdem hakkı doğurur. İşçinin ölümü hâlinde tazminat kanuni mirasçılara ödenir.

Kıdem Tazminatı Doğurmayan Hâller

İşçinin haklı neden olmadan istifası kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. İşverenin m.25/II kapsamında haklı fesih nedenini ispatlaması hâlinde de işçi kıdem tazminatı alamaz. Deneme süresinde veya bir yıllık kıdem dolmadan sona eren sözleşmede kıdem şartı oluşmaz.

Belirli süreli sözleşmenin sürenin sonunda kendiliğinden bitmesi kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. Ancak işverenin süre dolmadan haksız feshi, zincirleme sözleşmenin belirsiz süreliye dönüşmesi veya özel kanuni düzenleme sonucu değiştirebilir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Her tam yıl için 30 günlük ücret ödenir. Artan ay ve günler aynı oranla hesaba katılır. Örneğin 4 yıl 7 ay 12 günlük çalışma yalnız dört yıl üzerinden değil bütün hizmet süresi üzerinden hesaplanır.

Fesih tarihindeki son ücret esas alınır. Ücret artışı geriye etkili toplu iş sözleşmesinden doğmuşsa fark hesabı gerekebilir. Parça başı, akort, komisyon veya değişken ücretle çalışanlarda son bir yıllık ödeme ortalaması; ücrette önemli değişiklik varsa hakkaniyete uygun dönem değerlendirilir.

Giydirilmiş Brüt Ücrete Neler Dâhil?

Çıplak brüt ücrete işçiye düzenli sağlanan para ve para ile ölçülebilir menfaatler eklenir. Süreklilik arz eden yemek, yol, yakacak, konut, ikramiye ve prim ödemeleri günlük karşılığı bulunarak hesaba katılabilir.

Menfaatin adı değil düzenli ve işçiye sağlanan ekonomik değer olması önemlidir. Servis veya işyerinde yemek ayni sunuluyorsa işverene maliyeti ya da makul günlük değeri hesaplanır. Bordroda görünmeyen düzenli ödeme banka ve işyeri kayıtlarıyla ispatlanabilir.

Kıdem Tazminatı Tavanı Nasıl Uygulanır?

Bir yıllık hizmet için ödenecek kıdem tazminatı, fesih tarihindeki en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini aşamaz. Tavan genellikle ocak ve temmuz dönemlerinde değişir. Sabit internet rakamı yerine fesih gününde yürürlükte olan resmî tavan kullanılmalıdır.

İşçinin aylık giydirilmiş brüt ücreti tavanın altındaysa gerçek ücret; üzerindeyse tavan esas alınır. Artan ay ve günlere de tavan oranlı uygulanır. Toplu veya bireysel sözleşmeyle tavanı aşan ödeme vaat edilmişse aşan kısmın vergi ve hukuki niteliği ayrıca değerlendirilir.

Örnek 1: Ücret tavanın altında

İşçinin giydirilmiş brüt ücreti 45.000 TL ve kıdemi 3 yıl 6 ay ise, dönem tavanının 45.000 TL’den yüksek olduğu varsayımında brüt kıdem tazminatı 45.000 × 3,5 = 157.500 TL olur.

Örnek 2: Ücret tavanın üzerinde

Giydirilmiş ücret dönem tavanını aşıyorsa her hizmet yılı için tavan kullanılır. Örneğin kıdem 8 yıl 3 ay ise dönem tavanı × 8,25 şeklinde brüt hesap yapılır.

Örnek 3: 1 yıl dolmadan fesih

İşçi 11 ay 29 gün çalışmışsa kıdem tazminatı doğmaz. İhbar süresinin kıdeme eklenip eklenmeyeceği, bildirim süresinin fiilen çalışılması veya peşin fesih yöntemine göre incelenir; peşin ihbar süresi kıdeme otomatik eklenmez.

İşyeri devri

İşyeri devri iş sözleşmesini sona erdirmez; kıdem işe ilk giriş tarihinden devam eder. İşçi yalnız devir nedeniyle feshedip kıdem isteyemez. Devir öncesi ve sonrası dönem sorumluluğu kanuni hükümlere göre ayrılır.

Kesintili çalışmalar

Aynı işverendeki dönemler, önceki çalışma kıdem tazminatıyla gerçekten tasfiye edilmemişse birleştirilebilir. Daha önce ödenen kıdem, toplam hesaptan mahsup edilir. İstifa ile sona ermiş dönemlerin birleştirilmesi olayın niteliğine göre tartışılabilir.

Kısmi süreli çalışma

Kısmi süreli işçinin kıdemi sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki süre üzerinden belirlenir; yalnız çalıştığı gün sayısı üzerinden azaltılmaz. Ücret ise gerçek kısmi süreli giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.

Alt işveren değişikliği

İşçi aynı işyerinde kesintisiz çalışırken alt işverenlerin değişmesi hâlinde hizmet süresi ve asıl işveren-alt işveren sorumluluğu birlikte değerlendirilir. Kağıt üzerindeki şirket değişikliği kıdemi sıfırlamayabilir.

Kıdem Tazminatında Vergi ve Kesintiler

Kanuni sınırlar içindeki kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; damga vergisi kesilir. Kanuni tavanı veya istisna sınırını aşan ek ödemenin gelir vergisi durumu ödeme sebebine göre ayrıca hesaplanır.

Net tutar, brüt kıdem tazminatından damga vergisi düşülerek bulunur. İşveren hesap pusulasında hizmet süresi, esas ücret, tavan ve kesintileri ayrı göstermelidir.

Fesih, Ücret ve İbranamenin İspatı

İşveren fesih nedenini; işçi haklı fesih nedenini ispatlar. Çalışma süresi SGK kaydı, özlük dosyası, bordro, banka, giriş-çıkış ve tanıklarla belirlenir. Gerçek ücret bordrodan yüksekse emsal ücret, banka hareketi ve düzenli ödemeler birlikte incelenir.

• İşe giriş ve çıkış bildirgesi
• Fesih veya istifa belgesi
• Bordrolar ve banka kayıtları
• Yemek, yol ve prim belgeleri
• SGK hizmet dökümü
• İşyeri devir ve alt işveren kayıtları
• Arabuluculuk son tutanağı
• İbraname ve ödeme dekontu

TBK m.420’ye göre ibraname yazılı olmalı, fesih tarihinden en az bir ay sonra düzenlenmeli, alacak türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme banka aracılığıyla noksansız yapılmalıdır. Şartları taşımayan belge kesin ibra sonucu doğurmayabilir; yapılan ödeme makbuz değerinde mahsup edilir.

Arabuluculuk, Dava ve Zamanaşımı

Kıdem tazminatı için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulur. Başvuruda çalışma dönemi, fesih biçimi, ücret ve kıdem talebi açıkça belirtilir. Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır.

Kıdem tazminatında zamanaşımı kural olarak beş yıldır ve fesih tarihinde başlar. Eski fesihler bakımından kanun değişikliği ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilir. Arabuluculuk başvurusundan son tutanağa kadar zamanaşımı durur.

Kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz talep edilebilir. Faiz türü ve başlangıç tarihi dilekçede açık yazılmalıdır.

Güncelleme: 15.08.2026. İnternet içeriği hukuki danışmanlık veya sonuç garantisi değildir.