Kira Bedelinin Ödeme Günü Sözleşmede Yazmıyorsa Ne Zaman Ödenir? TBK 314
Kısa ve net cevap: Kira sözleşmesinde kira bedelinin hangi gün ödeneceği yazmıyorsa ve aksini gösteren yerel bir âdet de yoksa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 314. maddesi uygulanır. TBK m.314’e göre kiracı, kira bedelini ve gerekiyorsa yan giderleri her ayın sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödemekle yükümlüdür. Taraflar sözleşmede “her ayın 1’i”, “ayın ilk beş günü” veya başka belirli bir ödeme günü kararlaştırmışsa öncelikle bu sözleşme hükmü uygulanır.
Ödeme günü yalnız muhasebe ayrıntısı değildir. Kira borcunun ne zaman muaccel olduğu, kiracının ne zaman gecikmeye düştüğü, TBK m.315 uyarınca temerrüt ihtarının hangi tarihten sonra gönderilebileceği, faiz başlangıcı ve iki haklı ihtar hesabı ödeme gününe bağlıdır. Bu nedenle kira sözleşmesinde ödeme tarihinin açık yazılması, hem kiracı hem kiraya veren açısından uyuşmazlığı önleyen temel hükümlerden biridir.
TBK 314’ün açık hükmü nedir?
Türk Borçlar Kanunu m.314, kira bedelinin ifa zamanını düzenler. Maddeye göre kiracı, aksine sözleşme ve yerel âdet olmadıkça, kira bedelini ve gerekiyorsa yan giderleri her ayın sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödemekle yükümlüdür. Düzenleme tamamlayıcı niteliktedir; yani taraflar ödeme gününü sözleşmeyle farklı belirleyebilir.
Bu nedenle uygulamadaki ilk soru “Kanun ay sonunda diyor mu?” değil, “Tarafların sözleşmesinde ödeme günü açıkça belirlenmiş mi?” olmalıdır. Sözleşmede açık vade varsa o hüküm esas alınır. Açık vade yoksa TBK m.314’ün kanuni yedek kuralına dönülür.
Sözleşmede “her ayın 1’inde” yazıyorsa TBK 314 yine uygulanır mı?
TBK m.314, “aksine sözleşme” ihtimalini açıkça kabul eder. Bu nedenle sözleşmede kira bedelinin her ayın 1’inde peşin ödeneceği kararlaştırılmışsa ödeme günü ayın 1’idir. Kiracı, yalnız TBK m.314’teki “ay sonu” ifadesine dayanarak sözleşmede açıkça kabul ettiği vade gününü ay sonuna taşıyamaz.
Aynı şekilde “her ayın 1’i ile 5’i arasında”, “ayın en geç 5. günü”, “her ayın 15’inde” gibi hükümler de somut metne göre ödeme zamanını belirler. Vade aralığı kararlaştırılmışsa, borcun en geç hangi gün ifa edilmesi gerektiği sözleşme cümlesinden çıkarılır.
Sözleşmede ödeme tarihi hiç yoksa hangi gün esas alınır?
Sözleşmede kira bedeli belirlenmiş fakat ödeme tarihi hiç yazılmamışsa TBK m.314 devreye girer. Aksine yerel âdet de bulunmuyorsa kiracı aylık kira bedelini her ayın sonunda ödemekle yükümlüdür. Kira süresi daha kısa veya farklı dönemli kurulmuşsa “en geç kira süresinin bitiminde” kuralı da dikkate alınır.
Örneğin aylık kira ilişkisinde taraflar “aylık kira 30.000 TL” demiş ancak ayın hangi günü ödeme yapılacağını kararlaştırmamış olsun. Aksine yerel âdet yoksa kanuni ödeme zamanı ay sonudur. Kiraya veren sonradan tek taraflı biçimde “ben her ayın 1’inde ödeme istiyorum” diyerek sözleşmedeki boşluğu geçmişe etkili değiştiremez.
“Ayın ilk beş günü” ifadesi ne anlama gelir?
Kira sözleşmelerinde çok sık “kira bedeli her ayın ilk beş günü içinde ödenir” hükmü bulunur. Bu ifade, kiracıya ayın 1’i ile 5’i arasındaki dönem içinde ödeme imkânı verir. Sözleşmenin başka bir hükmü aksini göstermiyorsa, ödeme için son gün ayın 5. günüdür. Kiraya veren ayın 2’sinde, henüz sözleşmedeki ödeme süresi dolmadan, o aya ilişkin kira borcunu gecikmiş borç gibi değerlendirmemelidir.
Ancak sözleşmedeki ifade “her ayın 1’inde” ise bu farklıdır. “İlk beş gün” ile “ayın 1’i” aynı vade değildir. Temerrüt ve ihtar hesabında sözleşmenin tam cümlesi esas alınmalıdır.
“Peşin” yazıyor ama gün yazmıyorsa ne olur?
“Aylık peşin” ifadesi ödeme zamanını öne alan bir iradeyi gösterir; fakat somut vadenin hangi gün olduğu konusunda sözleşmenin tamamı incelenmelidir. Sözleşmenin başlangıç tarihi, ödeme planı, önceki düzenli ödemeler ve tarafların açık yazılı mutabakatları birlikte değerlendirilir. Yalnız “peşin” kelimesinden hareketle tarafların kararlaştırmadığı kesin bir takvim günü icat edilmemelidir.
Ödeme gününün belirsiz kaldığı dosyalarda, TBK m.314’ün kanuni kuralı ile tarafların sözleşmeden çıkan ortak iradesi birlikte ele alınır. Uyuşmazlık ihtimalini azaltmanın en güvenli yolu, ödeme gününü ek protokolle açıkça belirlemektir.
Yerel âdet ödeme gününü değiştirebilir mi?
Evet. TBK m.314, aksine sözleşmenin yanında “yerel âdet” ihtimalini de açıkça sayar. Ancak yerel âdet, bir tarafın kişisel alışkanlığı değildir. Belirli yerde ve ilişki türünde yerleşmiş, düzenli ve genel uygulamanın bulunduğu iddia ediliyorsa bunun somut olarak ortaya konulması gerekir.
Kiraya verenin yıllardır kendi taşınmazlarında ayın 1’inde ödeme istemesi tek başına yerel âdet yaratmaz. Aynı şekilde kiracının önceki ev sahibine farklı tarihte ödeme yapmış olması da yeni kira ilişkisi için yerel âdet değildir. Öncelik açık sözleşme hükmündedir.
Ödeme günü ile muacceliyet aynı şey mi?
Kira borcunun ifa zamanı, borcun ne zaman talep edilebilir hâle geldiğinin belirlenmesinde temel unsurdur. Sözleşmede belirli bir vade varsa o günün gelmesiyle kira borcu muaccel olur. Sözleşmede vade yoksa TBK m.314’teki kanuni ödeme zamanı esas alınır.
Muacceliyet belirlenmeden “kiracı gecikti” sonucu kurulamaz. Henüz ödeme süresi dolmamış bir kira için temerrüt ihtarı gönderilmesi, takip veya tahliye sürecinde itiraz doğurur. Bu nedenle önce kira dönemi ve vade tarihi, sonra ödeme ve ihtar tarihleri kronolojik olarak yazılmalıdır.
TBK 117 genel temerrüt kuralı kira borcunda nasıl işler?
TBK m.117’ye göre muaccel bir borcun borçlusu kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ancak borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüt sonucu doğabilir. Kira borcunda belirli ödeme günü bulunması, genel temerrüt hükümleri açısından önemlidir.
Bununla birlikte konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin feshi ve tahliye bakımından özel hüküm TBK m.315’tir. Bu maddeye göre kiraya veren, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedeli veya yan gider ödenmezse kiracıya yazılı süre vermeli ve bu sürede de ifa edilmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirmelidir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında verilecek süre en az otuz gündür.
Ödeme günü geçince kiracı otomatik tahliye edilir mi?
Hayır. Ödeme gününün geçmesi ile tahliye aynı şey değildir. Vade geçince borç ödenmemiş olabilir ve temerrüt sonuçları gündeme gelebilir; fakat TBK m.315’e dayalı fesih/tahliye için kanunun aradığı yazılı bildirim ve süre şartları ayrıca yerine getirilmelidir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz günlük ödeme süresi verilmesi gerekir.
İhtarın borç muaccel olmadan önce gönderilmesi, yanlış dönemi göstermesi veya kanuni süreyi eksik vermesi süreci sakatlar. Bu nedenle “ayın 5’i geçti, ertesi gün tahliye davası açılır” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Kira bedeli ay sonunda ödenecekse hangi ayın kirasıdır?
Sözleşmede başka bir düzenleme yoksa TBK m.314’ün ay sonu kuralı, o ayın kullanımına ilişkin kira bedelinin ay sonunda ödenmesi sistemini ifade eder. Ancak uygulamada pek çok kira sözleşmesi peşin ödeme esasına göre yapılır ve ay başında ödeme kararlaştırılır. Bu nedenle banka dekontunda yalnız “kira” yazmak yerine “Eylül 2026 kira bedeli” gibi dönem belirtilmesi ispatı kolaylaştırır.
Birden fazla kira borcu varsa hangi ödemenin hangi aya mahsup edileceği TBK m.100-102 hükümleriyle ayrıca belirlenir. Bu konuda ayrıntılı açıklama için kira ödemesinde açıklama ve mahsup kuralları rehberine bakılabilir.
Banka havalesi hangi tarihte yapılmalı?
Kiracı, sözleşmedeki vade gününü esas alarak kira bedelinin süresinde alacaklıya ulaşmasını sağlamalıdır. Bankalar arası transferde mesai saati, FAST/EFT sistemi, tatil günü veya teknik gecikme ihtimali varsa ödeme son dakikaya bırakılmamalıdır. Banka talimatının verilme anı ile bedelin alacaklı hesabına geçtiği an arasında fark çıkabilir.
İspat bakımından dekontta işlem tarihi, saat, alıcı hesap, tutar ve açıklama görünmelidir. Kiraya verenin bildirdiği IBAN’a ödeme yapılıyorsa bu bildirimin de saklanması gerekir. IBAN değişikliğinde yeni hesabın gerçekten kiraya verene veya yetkili tahsil kişisine ait olduğu doğrulanmalıdır.
Ödeme günü hafta sonuna veya resmî tatile gelirse ne olur?
Bu durumda TBK’nın süre ve ifa hükümleri ile sözleşmenin niteliği birlikte incelenmelidir. Özellikle banka transferiyle ödeme kararlaştırılmışsa ödeme gününün tatil gününe denk gelmesinin pratik etkisi ayrıca değerlendirilir. Tarafların sözleşmede “iş günü” esasını açıkça düzenlemesi uyuşmazlığı azaltır.
Kiracının güvenli yaklaşımı, vadenin tatile denk geldiği durumda ödemeyi son ana bırakmamak ve bedeli daha önce göndermektir. Kiraya veren de banka sisteminden kaynaklanan teknik gecikme ile gerçek ödeme gecikmesini birbirinden ayırmalıdır.
Kira ödeme günü sözlü olarak değiştirilebilir mi?
Kira sözleşmesindeki ödeme gününün sonradan değiştirildiği iddiası ispat sorunu doğurur. Taraflar değişikliği yazılı ek protokolle yaparsa vade tartışması büyük ölçüde ortadan kalkar. Uzun süre boyunca her iki tarafça açıkça benimsenen farklı ödeme uygulamasının hukuki etkisi somut delillere göre değerlendirilebilir; ancak bu durum, yazılı değişiklik kadar güvenli değildir.
Özellikle tahliye veya icra uyuşmazlığı bekleniyorsa WhatsApp mesajı, e-posta, banka dekontları ve ihtarlar saklanmalıdır. Tek tarafın “artık ödeme günü ayın 1’i” demesi, karşı tarafın kabulü olmadan sözleşmeyi kendiliğinden değiştirmez.
Kiraya veren ödeme gününü tek taraflı öne çekebilir mi?
Hayır. Sözleşmede kararlaştırılan ödeme zamanı, tarafların ortak sözleşme hükmüdür. Kiraya veren kira ilişkisi devam ederken tek taraflı bildirimle ödeme gününü kiracı aleyhine öne çekemez. Konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK m.343 ayrıca kira bedelinin belirlenmesi dışında kiracı aleyhine değişiklik yapılmasını yasaklayan emredici koruma getirir.
Taraflar karşılıklı anlaşırsa ödeme günü değiştirilebilir. Bu değişikliğin yazılı yapılması ve hangi tarihten itibaren uygulanacağının belirtilmesi gerekir.
Kira başlangıç tarihi ayın ortasındaysa ödeme günü ne olur?
Kira sözleşmesi örneğin ayın 15’inde başlamışsa öncelikle sözleşmedeki ödeme planına bakılır. Taraflar her ayın 15’ini ödeme günü belirleyebilir; ilk dönemi kıstelyevm hesabıyla düzenleyebilir veya farklı takvim kararlaştırabilir. Sözleşmede hiçbir açıklık yoksa TBK m.314 ve kira döneminin yapısı birlikte değerlendirilir.
“Kira ayın 15’inde başladı, o hâlde her zaman 15’inde ödenir” şeklinde otomatik bir sonuç yerine sözleşmenin bütünü okunmalıdır. Özellikle ilk ay için ayrı ödeme yapılmışsa dekontlar önemli delildir.
Yıllık peşin kira kararlaştırılabilir mi?
Taraflar kira bedelinin aylık değil yıllık veya belirli dönemler hâlinde peşin ödenmesini kararlaştırabilir. TBK m.314 aksine sözleşmeye izin verdiğinden, açık bir yıllık ödeme planı geçerli olabilir. Ancak konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı aleyhine emredici hükümler, TBK m.346’daki ek ödeme ve muacceliyet yasağı gibi kurallar ayrıca korunur.
Yıllık peşin ödeme ile “bir ay gecikirse gelecekteki bütün kiralar muaccel olur” kaydı aynı şey değildir. İlki baştan kararlaştırılan ifa planıdır; ikincisi ise TBK m.346 kapsamında geçersiz muacceliyet şartı olabilir.
Yan giderlerin ödeme günü de TBK 314’e tabi mi?
TBK m.314 kira bedelinin yanında “gerekiyorsa yan giderleri” de sayar. Bu nedenle kiracıya ait ve muaccel hâle gelmiş yan giderlerin ödeme zamanı da sözleşme, yerel âdet ve kanuni kural çerçevesinde belirlenir. Ancak giderin gerçekten kiracıya ait olup olmadığı önce ayrı olarak incelenmelidir.
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kullanma giderleri TBK m.341; olağan temizlik ve bakım giderleri TBK m.317; diğer giderler ise ilgili sözleşme ve kanun hükümlerine göre değerlendirilir. Kiracıya ait olmayan bir masrafı sırf “aidat” adıyla vadesi gelmiş kira yan gideri gibi göstermek doğru değildir.
Ödeme günü belli değilse icra takibi ne zaman başlatılır?
İcra takibine konu edilecek kira alacağının önce muaccel olması gerekir. Sözleşmede açık vade yoksa TBK m.314’e göre ödeme zamanı belirlenir. Henüz vadesi gelmemiş kira bedeli için mevcut borç gibi takip başlatılması itiraz riski yaratır.
Kiralanan taşınmazların kira borcu ve tahliyesine ilişkin ilamsız icra takiplerinde İcra ve İflas Kanunu’nun özel hükümleri uygulanır. Takip talebinde aylar, tutarlar ve ödeme dönemleri açıkça gösterilmeli; daha önce yapılan ödemeler hesaptan düşülmelidir.
İki haklı ihtarda ödeme günü neden önemlidir?
TBK m.352/2’ye göre kiracının bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kendisine iki haklı yazılı ihtarda bulunulmasına sebep olması belirli şartlarda tahliye sebebi olabilir. Bir ihtarın “haklı” sayılabilmesi için istenen kira borcunun ihtar tarihinde gerçekten muaccel ve ödenmemiş olması gerekir.
Ödeme günü yanlış hesaplanırsa henüz vadesi gelmemiş borç için gönderilen ihtar iki haklı ihtar sisteminde sorun yaratır. Bu yüzden her ayın sözleşmesel vadesi, ödeme tarihi ve ihtar tarihi ayrı satırda tutulmalıdır.
Kiracı açısından ödeme günü kontrol listesi
- Kira sözleşmesindeki “ödeme”, “kira bedeli” ve “vade” maddelerini birlikte okuyun.
- “Ayın 1’i” ile “ayın ilk beş günü” ifadelerini karıştırmayın.
- Ödemeyi son banka işlem saatine bırakmayın.
- Dekonta ay ve yıl yazın.
- IBAN değişikliği bildiriminin kaydını saklayın.
- Nakit ödeme varsa imzalı makbuz alın.
- Sözlü vade değişikliğini yazılı ek protokole dönüştürün.
- İhtar gelirse önce borcun ihtar tarihinde muaccel olup olmadığını kontrol edin.
Kiraya veren açısından ödeme günü kontrol listesi
- Sözleşmede ödeme gününü açık ve tek anlamlı yazın.
- Vade dolmadan temerrüt ihtarı göndermeyin.
- Ödeme hesabını ay ve dönem bazında tutun.
- Kiracının yaptığı ödemeyi yanlış aya kaydırmayın; TBK m.100-102 mahsup hükümlerini gözetin.
- IBAN değişikliğini yazılı ve doğrulanabilir şekilde bildirin.
- TBK m.315 ihtarında doğru borç tutarı ve en az otuz günlük süreyi kullanın.
- İki haklı ihtar hesabında her vade ve ödeme tarihini ayrı belgeleyin.
Örnek 1: Sözleşmede hiç ödeme günü yok
Aylık konut kirası 30.000 TL olarak belirlenmiş, fakat sözleşmede ödeme günü yazılmamış olsun. Aksine yerel âdet bulunmadığı durumda TBK m.314 uygulanır ve kira bedeli ay sonunda ödenir. Kiraya veren ayın 2’sinde o aya ait kirayı gecikmiş borç olarak gösteremez.
Örnek 2: “Her ayın ilk beş günü” hükmü
Sözleşmede kira bedelinin her ayın ilk beş günü içinde ödeneceği kararlaştırılmış olsun. Kiracı ayın 5’inde tam ödeme yaparsa sözleşmedeki vade içinde ifa etmiş olur. Kiraya veren ayın 3’ünde henüz süre dolmadan TBK m.315 kapsamında muaccel ve ödenmemiş borç varmış gibi fesih süreci başlatmamalıdır.
Örnek 3: Ödeme günü sonradan değiştirilmek isteniyor
Sözleşmede ödeme günü ayın 10’u iken kiraya veren tek taraflı mesajla “bundan sonra ayın 1’inde öde” demiş olsun. Taraflar bunu karşılıklı kabul etmemişse sözleşmedeki mevcut vade kendiliğinden değişmez. Değişiklik yapılacaksa yazılı ek protokolde yeni vade ve başlangıç tarihi açıkça belirlenmelidir.
Sık sorulan sorular
Kira sözleşmesinde gün yoksa kirayı ayın 1’inde ödemek zorunlu mu?
Hayır. Aksine sözleşme ve yerel âdet yoksa TBK m.314 uyarınca ödeme zamanı her ayın sonudur.
Ev sahibi “herkes ay başında öder” diyerek ayın 1’ini dayatabilir mi?
Hayır. Önce sözleşme, sonra gerçekten varlığı ispatlanabilen yerel âdet ve TBK m.314 değerlendirilir. Tek taraflı kişisel uygulama yerel âdet değildir.
Sözleşmede “ilk beş gün” yazıyorsa 5. gün ödeme yapılabilir mi?
Evet. Başka bir hüküm yoksa “ilk beş gün” ifadesi ayın 1’i ile 5’i arasındaki ödeme aralığını ifade eder.
Vade geçince hemen tahliye davası açılır mı?
Hayır. TBK m.315’e dayalı fesih için yazılı bildirim ve konut/çatılı işyeri kiralarında en az otuz günlük ödeme süresi gerekir.
Kira günü hafta sonuna denk gelirse ne yapmalıyım?
Ödemeyi son ana bırakmamak en güvenli yoldur. Sözleşmenin “iş günü” düzeni ve TBK’nın ifa hükümleri somut olayda birlikte incelenir.
Ödeme günü WhatsApp’tan değiştirilebilir mi?
Tarafların açık karşılıklı mutabakatı ispatlanabiliyorsa değişiklik tartışılabilir; en güvenli yöntem yazılı ek protokoldür. Tek taraflı mesaj sözleşmeyi kendiliğinden değiştirmez.
Kira başlangıcı ayın ortasındaysa ödeme günü de ayın ortası mı olur?
Otomatik olarak değil. Sözleşmedeki ödeme planı ve ilk dönem ödemesi incelenir. Açıklık yoksa TBK m.314 devreye girer.
Yan giderlerin vadesi de aynı mı?
TBK m.314 yan giderleri de kapsar; ancak önce giderin gerçekten kiracıya ait olup olmadığı ve hangi tarihte muaccel olduğu belirlenmelidir.
Ödeme günü yanlış yazılan ihtar geçerli olur mu?
İhtarın muaccel olmayan veya yanlış hesaplanmış borca dayanması ciddi itiraz doğurur. Borç dönemi, vade, tutar ve tebliğ tarihi birlikte incelenir.
Site içi ilgili rehberler
- Kira Hukuku rehberleri
- Kira ödemesinde açıklama ve mahsup
- Kira ödemeyen kiracı ve temerrüt
- Kiracı tahliyesi ve arabuluculuk
- Depozito son kiraya sayılır mı?
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.117, 313, 314, 315, 341, 343 ve 352)
- Türkiye Büyük Millet Meclisi – 6098 sayılı Kanun metni
- Resmî Gazete
Sonuç
Kira sözleşmesinde ödeme günü yazıyorsa o vade uygulanır. Ödeme günü hiç kararlaştırılmamış ve aksine yerel âdet bulunmuyorsa TBK m.314 uyarınca kira bedeli ve gerekiyorsa yan giderler her ayın sonunda, en geç kira süresinin bitiminde ödenir. Ödeme gününün geçmesi tahliyeyi otomatik doğurmaz; TBK m.315’in yazılı bildirim ve süre şartları ayrıca uygulanır. Vade, ödeme ve ihtar tarihleri birbirinden ayrılarak kayıt altına alınmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
