Kollektif Şirket Alacaklısının Rüçhan Hakkının Gözetilmesi Talep Dilekçesi | TTK 271

Aşağıdaki örnek, tasfiye memurluğuna yöneltilen kayıt ve ödeme sırası talebidir. İflas masasına kayıt, icra sıra cetveline itiraz, alacak davası veya ihtiyati haciz dilekçesi değildir. Böyle bir takip ya da dava başlamışsa görevli merci, süre ve talep sonucu ilgili özel usule göre ayrıca kurulmalıdır. Başvuruda gerçek şirket alacağı, dayanak işlem, muacceliyet, ödemeler, teminatlar ve tasfiye kayıtları açıkça gösterilir; bilinmeyen tutar veya sıra kesinmiş gibi yazılmaz.

Şirket alacağı, ortakların kişisel borçlarından ve varsayımsal tasfiye payından ayrılarak kayda alınır.

TTK 271 rüçhan hakkının kapsamı

TTK 271 yalnız kollektif şirket alacaklılarının şirket malları üzerindeki konumunu, ortakların kişisel alacaklılarıyla karşılaştırmalı olarak düzenler. Korunan alacak, ortağın kişisel borcundan değil şirketin kendi borç ilişkisinden doğmalıdır. Fatura, sözleşme, teslim belgesi, cari hesap, kesinleşmiş karar veya başka bir hukuki işlem şirketin borçlu olduğunu göstermelidir. Şirket unvanı yerine yalnız ortağın adı geçen bir belge, tek başına şirket alacağı ispatı sayılmaz.

Maddedeki öncelik şirketin sona ermesiyle ortadan kalkmaz. Tasfiye döneminde şirket malları satılır, alacaklar tahsil edilir ve borçlar ödenirken şirket alacaklılarının bu konumu korunur. Rüçhan, her türlü başka alacaklıya karşı sınırsız ve mutlak bir birinci sıra vaadi değildir; kanunun kurduğu karşılaştırma ortakların kişisel alacaklılarıyladır. Rehin, kamu alacağı, iflas veya özel takip hükümlerinin somut etkisi ayrıca incelenir.

Şirket alacağı ile ortağın kişisel borcunun ayrılması

Başvurunun ilk adımı borcun kime ait olduğunu belirlemektir. Sözleşmenin tarafı, sipariş ve teslim kayıtları, faturanın muhatabı, ödeme hesabı, ticari defter kaydı ve yazışmalar birlikte okunur. Ortağın şirket adına hareket etmiş olmasıyla kendi adına borçlanması aynı değildir. Belge başlığındaki ticaret unvanı, vergi numarası ve imza sıfatı karşılaştırılır; sonradan yapılan soyut bir açıklamayla borcun tarafı değiştirilmez.

Ortakların kişisel alacaklıları kural olarak borçlu ortağa düşen kâr, tasfiye payı ve şirketten olan diğer alacaklara yönelebilir. TTK 133 bu alanı düzenler. Buna karşılık şirketin ayrı malvarlığı, şirket borçlarının ve TTK 271 korumasının konusudur. Tasfiye memuru, bir ortağın kişisel takip dosyasını şirket borcu gibi veya şirket alacaklısını ortağın kişisel alacaklısı gibi kaydetmemelidir. Talep dilekçesi bu ayrımı belge bazında görünür kılar.

Şirketin sona ermesi ve tüzel kişiliğin devamı

TTK 269 uyarınca tasfiye hâline giren şirket, tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı biçimde tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını ‘tasfiye hâlinde’ ibaresiyle kullanır. Bu nedenle sona erme kararı şirketin borçlarını anında ortakların kişisel borcuna dönüştürmez. Tasfiye sürecindeki bildirim, ödeme ve kayıtlar şirket unvanı ve tasfiye memurluğu üzerinden yürütülür.

Dilekçeye sona erme kararı, ticaret sicili ilanı, güncel sicil kaydı ve tasfiye memurlarının yetki belgesi eklenir. Şirket sicilden henüz silinmemişse güncel unvan doğru yazılır. Silinme gerçekleşmiş veya ek tasfiye gerektiren bir varlık ortaya çıkmışsa yalnız bu şablonla işlem kurulmaz; tüzel kişilik ve ihya ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Eski ticaret unvanı veya yanlış temsilciye tebliğ, başvurunun ispat gücünü zayıflatır.

Alacağın varlığı ve miktarının belgelenmesi

Rüçhan talebi alacağın varlığına ilişkin ispatın yerine geçmez. Başvurucu ana para, para birimi, vade, varsa faiz başlangıcı, kısmi ödemeler ve kalan bakiyeyi ayrı kalemlerde gösterir. Sözleşme, fatura, teslim veya hizmet kabul belgesi, banka hareketi, mutabakat, ihtar ve cevaplar numaralı ekler hâlinde sunulur. Uyuşmazlık varsa yalnız kendi hesabını kesin borç gibi yazmak yerine karşı tarafın itirazını ve eldeki belgeleri de açıklar.

Birden fazla hukuki ilişkiden doğan alacaklar tek toplam rakam içinde gizlenmez. Her işlem için tarih, belge numarası, asıl borç ve ödeme yazılır. Döviz alacağı Türk lirasına çevrilmişse kur tarihi ve hukuki dayanak belirtilir. Faiz oranı sözleşme veya kanundan kaynaklanıyorsa ilgili hüküm gösterilir; bileşik veya belgesiz faiz eklenmez. Böylece tasfiye memuru hangi tutarın kayda alınmasının istendiğini denetlenebilir biçimde görür.

Tasfiye memuruna başvurunun içeriği

Dilekçe, şirketin ve tasfiye memurlarının kimliğiyle başlar; başvurucunun unvanı, adresi, vergi veya kimlik bilgisi ve varsa vekili belirtilir. Konu bölümünde hem alacağın tasfiye kayıtlarına alınması hem de TTK 271 kapsamındaki önceliğin ödeme ve dağıtım planında gözetilmesi açıkça istenir. Sadece ‘rüçhan hakkımız vardır’ demek hangi alacak ve malvarlığı için talepte bulunulduğunu göstermeye yetmez.

Talep sonucu ölçülü olmalıdır: alacağın belgelerle incelenmesi, kabul edilen tutarın şirket borcu olarak kaydedilmesi, şirket mallarından yapılacak ödeme ve dağıtımlarda TTK 271’in gözetilmesi, kişisel alacaklılara veya ortaklara şirket alacaklılarını zedeleyen dağıtım yapılmaması ve işlemin sonucunun yazılı bildirilmesi istenebilir. Tasfiye memurundan mahkeme hükmü kurması veya uyuşmazlık hâlinde alacağı kesinleştirmesi talep edilmez.

Tasfiye malvarlığının belirlenmesi

Rüçhanın uygulanacağı değerler şirket mallarıdır. Envanter, başlangıç bilançosu, banka hesapları, alacaklar, taşınır ve taşınmaz kayıtları ile satış bedelleri güncel hâle getirilmelidir. TTK 287 tasfiye başlangıcında envanter ve bilanço düzenlenmesini, şirket mallarıyla belge ve defterlerin tasfiye memurlarına geçmesini öngörür. Alacaklı elindeki bilgilere dayanabilir; erişemediği şirket kayıtlarını varmış gibi ayrıntılandırmaz.

Ortak adına kayıtlı kişisel mal ile şirkete ait mal karıştırılmaz. Buna karşılık şirket adına edinilmiş veya şirket envanterinde bulunan bir değerin kişisel takip nedeniyle tasfiye payı gibi değerlendirilmesi itiraz konusu yapılabilir. Mülkiyet veya aidiyet çekişmeli ise kayıt, sözleşme ve ödeme belgeleri incelenir. Dilekçe, üçüncü kişiye ait olduğu belirli malı şirket varlığı ilan ederek öncelik yaratmaya çalışmaz.

Borçların ödenmesi ve vadesi gelmemiş alacak

TTK 297, tasfiye hâlindeki kollektif şirketin vadesi henüz gelmemiş borçlarının tasfiye memurlarınca iskonto uygulanarak derhâl ödenmesini ve alacaklının bu ödeme tarzını kabul etmesini düzenler. Bu özel hüküm nedeniyle başvuruda vade tarihi mutlaka gösterilir. Henüz doğmamış veya şarta bağlı bir talep, vadesi gelmemiş mevcut borçla aynı tutulmaz; hukuki niteliği gerçek sözleşmeye göre ayrılır.

İskonto hesabı rastgele belirlenmez. Borcun tutarı, kalan süre ve uygulanacak hesap yöntemi somut belgelerle gösterilir. Alacak muaccelse TTK 297’nin vadesi gelmemiş borç düzenlemesi muacceliyeti değiştiren genel bir indirim yetkisi gibi kullanılmaz. Tasfiye memurunun ödeme teklifinde ana para, iskonto ve net ödeme ayrı yazılmalıdır. Başvurucu hesapta hata görüyorsa kendi denetlenebilir hesabını ve itiraz nedenini ekler.

Malvarlığının borçlara yetmemesi

Şirket varlığı bütün borçlara yetmiyorsa TTK 298, kalan şirket borçlarının ödenmesini sağlamak için tasfiye memurlarının ortaklara başvurmasını öngörür. Bu düzenleme alacaklıya tasfiye memurunun yerine geçerek belgesiz bir tutarı doğrudan her ortaktan tahsil etme yetkisi vermez. Önce şirket borcu, kalan bakiye, mevcut varlıklar ve ödeme açığı belirlenir; ortakların sorumluluğuna ilişkin hükümlerle somut takip yolu ayrıca değerlendirilir.

Alacaklı, tasfiye dosyasında yetersizlik işaretlerini ve kendi alacağının durumunu sorabilir, fakat şirketin bütün varlıklarını eksiksiz bildiğini iddia etmemelidir. Tasfiye memurunun ortaklara yaptığı çağrılar, alınan ödemeler ve bakiye şirket kayıtlarında izlenir. Bir ortağın kişisel alacaklısının talebi, şirket borçlarını karşılamak üzere şirkete veya tasfiyeye girmesi gereken tutarın önüne geçirilmemelidir.

Geçici dağıtımda korunacak tutar

TTK 299 tasfiye memurlarının mevcut parayı geçici olarak ortaklara dağıtabilmesini, alacaklıların ve ortakların ileride doğması muhtemel hak ve alacaklarına yetecek tutarın alıkonması şartına bağlar. Bu nedenle bildirilen ve belgeye dayanan şirket alacağı incelenmeden bütün paranın ortaklara dağıtılması kanundaki koruma amacıyla bağdaşmaz. Dilekçede, talep edilen tutarın dağıtım öncesi hangi nedenle saklı tutulması gerektiği açıklanır.

Alıkonacak tutar her dosyada başvurucunun söylediği rakama otomatik olarak eşit değildir. Alacağın ispat durumu, kısmi ödemeler, teminat, karşı iddia ve diğer şirket borçları değerlendirilir. Başvurucu, kendi alacağı dışında bilinmeyen bütün borçlar adına genel bloke isteyemez. Buna karşılık alacağının belgesini ve güncel bakiyesini sunarak geçici dağıtım kararında hesaba katılmasını talep edebilir.

Son dağıtım ve net varlık ayrımı

TTK 300 tasfiyeden sonra kalan net varlığın şirket sözleşmesine veya sonradan verilecek karara göre ortaklar arasında dağıtılmasını düzenler. Net varlık, şirket borçları ve tasfiye giderleri göz ardı edilerek kasadaki paranın tamamı değildir. Şirket alacaklılarının hakları belirlenmeden ortakların tasfiye payı kesinleşmiş gibi işlem yapılmamalıdır. TTK 271’in sona ermeden sonra devam eden koruması bu ayrımın temelidir.

Başvuru, ortakların kişisel alacaklılarının ancak borçlu ortağa gerçekten düşecek tasfiye payı üzerinde hak ileri sürebileceğini vurgular. Henüz şirket borçları ödenmemişken varsayımsal tasfiye payı şirket malının tamamına erişim sağlamaz. Nihai dağıtım cetveli hazırlanmışsa alacak kaydı, ödemeler ve ayrılan tutarlar karşılaştırılır; yanlışlık düşünülüyorsa hangi kalemin şirket alacağını zedelediği somutlaştırılır.

İcra, iflas ve sıra cetveli yollarından farkı

Tasfiye memurluğuna yapılan bu talep, alacak çekişmesini kesin hükümle çözmez ve başvuru süresi bulunan özel yolları durdurduğu varsayılamaz. Şirket hakkında icra takibi, iflas veya konkordato varsa İcra ve İflas Kanunu hükümleri uygulanır. Sıra cetveli düzenlenmişse itirazın mercii, süresi ve dava türü o cetvel ve tebliğ üzerinden belirlenir. Tasfiye dilekçesi, süresi geçen sıra cetveli itirazını canlandıran genel bir yol değildir.

İflas açılmışsa alacak kaydı tasfiye memuruna yazı göndermekle tamamlanmaz; alacak iflas masasına usulüne uygun kaydettirilir. Rehinli veya imtiyazlı alacak iddiası da dayanağına göre ayrıca gösterilir. Bu içerikteki TTK 271 talebi, yalnız ortakların kişisel alacaklıları karşısında şirket malvarlığındaki korumaya odaklanır. Somut takip dosyası varsa tebligat tarihleri gecikmeden incelenmelidir.

Tasfiye uyuşmazlığı ve diğer özel başvurular

Tasfiye memuruyla ortak arasında belirli işlem hakkında çıkan anlaşmazlık için TTK 268/3 uyuşmazlığın çözümü dilekçesi farklı bir hukuki amaca sahiptir. Tasfiye memurunun haklı sebeple görevden alınması isteniyorsa görevden alma dilekçesi incelenir. Alacaklının TTK 271 bildirimi bu taleplerden hiçbirini otomatik olarak içermez.

Ortak olmayan tasfiye memurunun ücreti TTK 284/2 ücret talebi, ortaklara tebliğ edilen son bilançoya itiraz ise TTK 289 başvurusu kapsamında ayrı değerlendirilir. Başlıkları birleştirmek yerine gerçek hukuki amaç belirlenir. Alacaklı sıfatıyla yapılan bildirim, ortakların bilgi ve defter inceleme haklarını kendiliğinden alacaklıya vermez.

Delil ve tebliğ dosyasının hazırlanması

Ekler, şirket borcunu ve başvurunun tasfiye memurluğuna ulaştığını ispatlayacak düzende hazırlanır. Güncel sicil kaydı, tasfiye ilanı, sözleşme, fatura ve teslim belgeleri, mutabakat, banka kayıtları, ihtar, varsa cevap ve bakiye çizelgesi temel dosyayı oluşturabilir. Her belge tarih ve numarayla anılır. Elektronik posta veya mesaj kullanılıyorsa gönderen, alıcı, tarih ve içeriğin bütünlüğü korunur.

Başvuru teslim tutanağı, iadeli taahhütlü posta, noter tebliği veya güvenli elektronik yöntemle belgelendirilebilir. Yetkisiz kişiye bırakılan yazının tasfiye memurunca alındığı varsayılmaz. Birden fazla tasfiye memuru varsa temsil ve birlikte hareket kayıtları kontrol edilir. Dilekçenin bir nüshası ve ek dizini saklanır; teslimden sonra yapılan ödeme veya cevap kronolojiye eklenir.

Rüçhan bildiriminin zamanı ve cevabın izlenmesi

TTK 271 korumasının şirket sona erdikten sonra da devam etmesi, alacaklının tasfiye sürecini hiç izlemeden süresiz bekleyebileceği anlamına gelmez. Tasfiye ilanı, alacaklılara çağrı, geçici dağıtım hazırlığı ve şirketin sicilden silinmesine ilişkin gelişmeler zamanında takip edilir. Alacak biliniyorsa tasfiye kayıtları ve ödeme planı şekillenmeden önce belgeye dayalı bildirim yapılması, şirket borcunun kişisel takiplerle karışmasını önlemeye yardımcı olur. Kanunda veya somut işlemde özel bir başvuru süresi varsa bu genel dilekçe o süreyi değiştirmez ya da durdurmaz.

Tasfiye memurluğundan gelen cevap yalnız kabul veya ret kelimesiyle değerlendirilmez. Kayda alınan ana para, varsa iskonto, faiz hesabı, alacağın niteliği, ayrılan tutar ve öngörülen ödeme aşaması ayrı ayrı kontrol edilir. Cevapta alacak ortağın kişisel borcu sayılmışsa şirketi borçlu gösteren belgeler yeniden sıralanır. Hiç cevap verilmemesi alacağın kabul edildiği anlamına gelmez; teslim kanıtı korunur ve somut uyuşmazlığın gerektirdiği takip veya dava yolu, görev ve süre bakımından ayrıca incelenir.

Teminat, kısmi ödeme ve mahsup kayıtlarının etkisi

Alacak rehin, kefalet, garanti veya başka bir teminatla güvence altındaysa teminatın türü, veren kişi, kapsamı ve paraya çevrilme durumu başvuruda açıklanır. Teminat bulunması şirket borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; buna karşılık gerçekleşen tahsilat kadar bakiye azalır. Aynı alacak için hem şirketten hem teminat verenden yapılan ödemelerin tamamını yok sayarak mükerrer tutar istenemez. Tasfiye memurunun rüçhanı hangi güncel bakiye üzerinden gözetmesi gerektiği, ödeme makbuzları ve hesap çizelgesiyle gösterilir.

Şirketin ileri sürdüğü takas veya mahsup iddiası varsa dayanak karşı alacak, muacceliyet ve hesap ayrı bir satırda belirtilir. Başvurucu karşı alacağı kabul etmiyorsa nedenini ve belgelerini yazar; tartışmalı mahsup sonucunu kesinleşmiş bakiye gibi sunmaz. Kısmi uzlaşma, yapılandırma veya ibra belgesi de tarih ve kapsam yönünden okunur. Yalnız belirli taksitin ertelenmesi bütün alacaktan vazgeçildiği anlamına gelmeyebilir; fakat gerçek belge incelenmeden tersine kesin bir sonuç da kurulamaz. Güncel bakiye her yeni ödeme sonrasında revize edilir. Hesap çizelgesinde her hareketin tarihi, açıklaması, borç ve alacak sütunu ile işlem sonrasındaki bakiye gösterilerek tasfiye kaydının sonradan denetlenebilmesi sağlanır.

Talep sonucunun doğru kurulması

Sonuç bölümünde alacağın dayanağı ve güncel bakiyesi belirtilerek tasfiye kayıtlarına şirket borcu olarak alınması, TTK 271’deki rüçhanın ödeme ve dağıtımlarda gözetilmesi, TTK 299 kapsamında gerekli tutarın korunması ve kararın yazılı bildirilmesi istenir. Alacak çekişmesiz değilse ‘kesin olarak kabul’ yerine inceleme ve gerekçeli cevap talep edilir. Mahkeme kararı gerektiren sonuçlar tasfiye memurluğundan istenmez.

Talep, şirket mallarının tamamını süresiz bloke eden ölçüsüz bir ifade içermemelidir. Alacağın tutarı ve belgelendirme durumu kadar koruma istenir. Kısmi ödeme yapılmışsa düşülür; teminat varsa açıklanır. Ortakların kişisel alacaklılarının dosya numarası biliniyorsa belirtilir, bilinmiyorsa uydurulmaz. Her istemin karşısında onu destekleyen vakıa ve ek bulunmalıdır.

Sık yapılan hatalar ve son kontrol

En sık hatalar; ortağın kişisel borcunu şirket borcu gibi göstermek, TTK 271’i bütün alacaklılara karşı mutlak birinci sıra olarak anlatmak, alacak miktarını belgesiz büyütmek, tasfiye ve iflas yollarını karıştırmak, geçici dağıtım yapılmış olup olmadığını araştırmamak ve tebliğ kanıtı bırakmamaktır. Yalnız madde numarası değiştirilmiş genel bir alacak dilekçesi bu özel ayrımları göstermez.

İmzadan önce şirket türü, güncel unvan, tasfiye durumu, tasfiye memurlarının yetkisi, alacağın gerçek borçlusu, vade, ödeme geçmişi, şirket malvarlığıyla bağlantı ve istenen koruma tek tek denetlenir. Resmî kanun metni yeniden okunur; özellikle TTK 133, 269, 271 ve 297-300 birlikte değerlendirilir. Dilekçe örnekleri yalnız gerçek talebe uygun oldukları ölçüde kullanılır.

Kollektif şirket alacaklısı rüçhan hakkı dilekçe örneği

Aşağıdaki metin gerçek alacak ve tasfiye kayıtlarına göre uyarlanır. Köşeli alanlar belgelerle doldurulur; bilinmeyen tutar, tarih veya takip numarası uydurulmaz.

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Kollektif şirket alacaklısının rüçhan hakkı dilekçesini Word olarak indir

Resmî kanun kaynakları

Resmî Gazete 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu tam metni ile Ticaret Bakanlığı şirketler ve ticaret sicili mevzuat sayfası 13 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Sık sorulan sorular

TTK 271 kimi korur?

Kollektif şirket alacaklılarını, şirket malları üzerinde ortakların kişisel alacaklılarına karşı korur; öncelik şirket sona erdikten sonra da devam eder.

Bu rüçhan bütün alacaklılara karşı mutlak birinci sıra mıdır?

Hayır. Madde ortakların kişisel alacaklılarıyla karşılaştırma kurar. Rehin, kamu alacağı, iflas ve diğer özel sıra hükümleri ayrıca incelenir.

Ortağın kişisel alacaklısı şirket malına doğrudan haciz koyabilir mi?

TTK 133 kişisel alacaklının kâr, tasfiye payı ve ortağın şirketten olan alacaklarına yönelmesini düzenler; şirket malı ile tasfiye payı ayrılmalıdır.

Şirket sona erince tüzel kişilik hemen biter mi?

TTK 269 uyarınca şirket tasfiye sonuna kadar tasfiye amacıyla sınırlı biçimde tüzel kişiliğini korur.

Vadesi gelmemiş şirket borcu nasıl ödenir?

TTK 297, vadesi gelmemiş borcun iskonto uygulanarak derhâl ödenmesini düzenler. Gerçek borç ve hesap belgelenmelidir.

Şirket malvarlığı borçlara yetmezse ne olur?

TTK 298 tasfiye memurlarının kalan şirket borçlarının ödenmesi için ortaklara başvurmasını öngörür; uygulanacak takip yolu somut dosyaya göre belirlenir.

Ortaklara geçici ödeme yapılabilir mi?

TTK 299 uyarınca ancak alacaklıların ve ortakların ileride doğabilecek haklarına yetecek tutar alıkonarak geçici dağıtım yapılabilir.

Bu dilekçe alacağı kesinleştirir mi?

Hayır. Tasfiye memurluğuna yapılan kayıt ve koruma talebidir. Çekişmeli alacak için gerekli dava veya takip yolu ayrıca kullanılabilir.

İflas varsa aynı dilekçe yeterli midir?

Hayır. İflas açılmışsa alacağın usulüne uygun olarak iflas masasına kaydı ve sıra işlemleri ayrıca takip edilmelidir.

Hangi belgeler eklenmelidir?

Sicil ve tasfiye kayıtları, alacak sözleşmesi, faturalar, teslim belgeleri, mutabakat, ödemeler, ihtar ve tebliğ kanıtları temel eklerdir.

Yazar ve değerlendirme kapsamı