LPG Depolama Tesisinde Boş Kapasite Talebi Reddedilebilir mi? | 5307 m.5 (2026)
Kısa ve net cevap: 5307 sayılı LPG Piyasası Kanunu’nun 5. maddesinde 2025 yılında yapılan değişikliğe göre, LPG depolama lisansı sahibi tesiste boş kapasite varsa ve yapılan depolama talebi tesisin işletilmesine zarar vermiyor veya işletme riskini artırmıyorsa geçerli depolama talebini karşılamak zorundadır. Boş kapasite bulunduğu halde yalnızca ticari tercih, rakip firma olması veya tesis sahibinin keyfi kararıyla erişim engellenemez. Talebin teknik olarak tesise zarar vermesi, güvenlik riskini artırması veya kapasitenin fiilen müsait olmaması ise ret değerlendirmesinde esas alınabilir.
5307 m.5’te 2025 yılında yapılan depolama değişikliği
5307 sayılı Kanun’un 5. maddesine 2025 yılında eklenen düzenleme, LPG depolama tesislerine erişim konusunda açık bir yükümlülük getirdi. Lisans sahibinin tesiste boş kapasitesi bulunduğunda, depolama talebi teknik olarak tesise zarar vermiyor ve işletme riskini artırmıyorsa talebin karşılanması gerekir. Bu hüküm 2026 yılında LPG depolama hizmetlerinin temel erişim kuralıdır.
Düzenleme, depolama lisansının yalnızca tesis sahibine ait kapalı bir kullanım hakkı olmadığını ortaya koyar. Lisans sahibi, EPDK tarafından düzenlenen bir piyasa faaliyeti yürütür. Boş kapasitenin üçüncü kişilere kullandırılması da bu piyasa faaliyetinin parçasıdır.
LPG depolama faaliyeti 5307 m.3 uyarınca lisansa tabidir. Lisanslı faaliyetlerin genel kapsamı için LPG Piyasasında Hangi Faaliyetler Lisansa Tabi? rehberi incelenebilir.
Boş kapasite nasıl belirlenir?
Boş kapasite, tesisin lisans ve teknik kapasitesi ile mevcut sözleşmeler, fiili stoklar, operasyon planı ve güvenlik gereklilikleri dikkate alındığında üçüncü kişilere tahsis edilebilecek kapasitedir. Tesisin toplam tank hacmi ile fiilen kullanılabilir depolama kapasitesi aynı olmayabilir. Teknik emniyet payları, ürün uyumluluğu, giriş-çıkış operasyonları ve bakım dönemleri kapasite hesabını etkiler.
Kapasite hesabı belgelenebilir olmalıdır. Lisans sahibi, bir depolama talebini “kapasite yok” gerekçesiyle reddediyorsa bu gerekçeyi destekleyen doluluk, rezervasyon, bakım veya teknik kısıt kayıtlarını sunabilmelidir. EPDK’nın 5307 m.12 kapsamındaki bilgi ve belge isteme yetkisi bu kayıtlar için de geçerlidir.
Gelecekte kullanılması planlanan fakat henüz bağlayıcı şekilde tahsis edilmemiş kapasitenin nasıl değerlendirileceği somut kayıt ve sözleşmelere göre belirlenir. Lisans sahibinin gerçeğe aykırı biçimde kapasiteyi dolu göstermesi veya erişimi engellemek amacıyla kayıt oluşturması, denetim bakımından ayrıca değerlendirilir.
Hangi depolama talebi karşılanmak zorundadır?
Kanundaki erişim yükümlülüğü, geçerli depolama talebine ilişkindir. Talepte bulunan kişinin LPG piyasasındaki sıfatı, ürünün kaynağı, miktarı, depolama süresi, giriş ve çıkış programı, ürün spesifikasyonu ve gerekli lisans ilişkisi açık olmalıdır. Lisanssız veya mevzuata aykırı bir piyasa faaliyetini gerçekleştirmek amacıyla yapılan talep, erişim yükümlülüğünün korumasından yararlanmaz.
Depolama talebinin tesisin teknik altyapısıyla uyumlu olması gerekir. Tankların ürün özelliklerine uygunluğu, boşaltma ve yükleme kapasitesi, boru hatları, pompa sistemi, güvenlik mesafeleri ve işletme prosedürleri dikkate alınır. Ürünün mevcut stokla teknik olarak birlikte depolanamaması, fiziksel kapasitenin varlığına rağmen operasyonel engel oluşturabilir.
Talepte bulunan taraf, depolama tarifesini ve sözleşme koşullarını kabul etmek, tesise giriş ve çıkış için gerekli belgeleri sağlamak ve teknik kurallara uymak zorundadır. Erişim hakkı, depolama hizmetinin ücretsiz veya koşulsuz verilmesi anlamına gelmez.
Depolama lisansı sahibi talebi hangi gerekçelerle reddedebilir?
5307 m.5’in açık ölçütü, depolama talebinin tesisin işletilmesine zarar verip vermediği ve işletme riskini artırıp artırmadığıdır. Ayrıca fiilen boş kapasite bulunmaması erişimi engelleyen temel durumdur. Bu gerekçeler teknik ve somut verilere dayanmalıdır.
Tesisin güvenli işletme limitlerini aşacak bir talep, planlı bakım döneminde operasyonu imkânsız hale getiren bir program, ürün kalitesini veya mevcut stokların güvenliğini tehlikeye düşüren teknik uyumsuzluk ya da tesisin giriş-çıkış kapasitesini aşan sevk planı geçerli ret gerekçesi oluşturabilir. Ret kararı yalnızca soyut “operasyonel uygunluk yoktur” ifadesiyle bırakılmamalı; dayanak kayıtlar tutulmalıdır.
Buna karşılık talepte bulunan şirketin rakip olması, tesis sahibinin başka müşteriye öncelik vermek istemesi, lisans sahibinin depolama pazarını kapalı tutma tercihi veya tarife dışı ek ticari avantaj sağlanmaması tek başına Kanundaki erişim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Ret gerekçesi yazılı olmalı mı?
5307 m.5’teki yükümlülüğün denetlenebilir uygulanması için ret gerekçesinin kayıt altına alınması gerekir. EPDK denetiminde kapasite durumu ve talebin neden karşılanmadığı incelenebilir. Yazılı talep, tarih, istenen kapasite, ürün bilgisi, istenen dönem ve ret gerekçesi dosyada bulunmalıdır.
Taraflar arasında depolama hizmeti için elektronik başvuru veya standart form kullanılıyorsa bu kayıtların saklanması önemlidir. Telefon veya sözlü görüşmeyle kapasite talebi yönetilmesi, daha sonra talebin içeriği ve ret sebebi hakkında ispat sorunu doğurur. Kurumsal depolama işletmesinin yazılı ve izlenebilir başvuru sistemi kurması mevzuat uyumunun temel parçasıdır.
Boş kapasiteye erişimde hangi tarife uygulanır?
Depolama hizmetinin bedeli, lisans sahibinin serbestçe ve müşteriye göre değiştirerek uygulayacağı bir fiyat değildir. 2025 değişikliğiyle LPG depolama tarifelerinin lisans sahibi tarafından hazırlanması ve EPDK Kurulunun onayından sonra uygulanması sistemi getirilmiştir. Kurul, tarife teklifini Kanunda öngörülen süre içinde karara bağlar.
Bu nedenle kapasiteye erişim talebi ile tarife rejimi birlikte incelenmelidir. Boş kapasite bulunduğu halde onaylı tarifeden farklı, erişimi fiilen imkânsız hale getirecek veya ayrımcı bir fiyat koşulu ileri sürülmesi depolama erişimi düzenlemeleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
Depolama tarifesinin EPDK onayı hakkında ayrıntılı inceleme, LPG Dağıtıcı Lisansı rehberindeki tesis bölümüyle birlikte okunabilir. Ayrıca tarife onayı için ayrı hukuki rejim, bu kümenin bir sonraki özel başlığıdır.
Depolama sözleşmesinde hangi hükümler yer almalıdır?
Depolama sözleşmesinde kapasite miktarı, rezervasyon dönemi, ürün cinsi ve spesifikasyonu, giriş ve çıkış programı, teslim noktası, onaylı tarife, ek hizmetler, ölçüm sistemi, kayıp ve fire, kalite kontrolü, numune alma, sigorta, acil durum prosedürü, bakım dönemleri ve sözleşmenin sona ermesi açıkça düzenlenmelidir.
Sözleşme, lisans sahibine Kanunun verdiği erişim yükümlülüğünü bertaraf eden sınırsız ret hakkı tanıyamaz. Aynı şekilde müşteri de tesisi teknik kurallara aykırı işletmeye zorlayamaz. Tarafların sözleşme serbestisi, 5307 ve EPDK düzenlemelerinin emredici hükümleriyle sınırlıdır.
Depolanan LPG’nin mülkiyeti ile depolama hizmeti birbirinden ayrılmalıdır. Depolama lisansı sahibi, depolama sözleşmesi nedeniyle ürün üzerinde dağıtım veya satış yetkisi kazanmaz. Ürünün piyasa faaliyeti, malik veya tasarruf sahibi lisans sahibinin yetkileri çerçevesinde yürütülür.
Kapasite kayıtları neden önemlidir?
Depolama lisansı sahibinin kapasite yönetimi, EPDK denetiminin somut veri üzerinden yapılabilmesini sağlayacak şekilde kayıt altına alınmalıdır. Toplam teknik kapasite, kullanılabilir kapasite, mevcut stok, ayrılmış kapasite, bakım nedeniyle devre dışı alanlar, kesinleşmiş rezervasyonlar ve boş kapasite ayrı ayrı izlenmelidir.
Kayıtların zaman damgalı olması, aynı dönem için yapılan talepler arasında hangi sıranın izlendiğini gösterir. Sonradan geriye dönük oluşturulan veya tutarsız kapasite kayıtları, ret kararının güvenilirliğini zayıflatır. Lisans sahibi, bilgi sistemleri ve fiziksel ölçüm verilerini uyumlu tutmalıdır.
EPDK 5307 m.12 kapsamında tesislerde defter ve belgeleri inceleyebilir, kopya alabilir ve gerekli açıklamaları isteyebilir. Kapasite erişimi düzenlemesinin fiilen uygulanıp uygulanmadığı bu denetim yetkisi içinde incelenebilir.
Depolama erişimi ve ayrımcılık yasağı
5307 m.4 lisans sahiplerine faaliyetlerini mevzuata uygun ve ayrımcı olmayan biçimde yürütme yükümlülükleri getirir. Depolama erişiminde aynı teknik ve ticari koşulları sağlayan talepler arasında keyfi farklılaştırma yapılması, lisans yükümlülükleri açısından sorun doğurur.
Ayrıca depolama kapasitesine erişimin engellenmesi 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun bakımından da ayrı bir inceleme konusu olabilir. Özellikle depolama tesisinin belirli bir bölgede zorunlu altyapı niteliği taşıdığı durumlarda hâkim durum ve dışlayıcı davranış kuralları gündeme gelebilir. EPDK mevzuatına uygunluk, rekabet hukuku sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Dağıtıcılar arası toptan ticaret depolama talebini artırabilir
1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren dağıtıcılar arası toptan LPG alış hükmü, dağıtıcıların tedarik kaynaklarını çeşitlendirmiştir. Bu işlemlerde ürünün üçüncü taraf depolama tesisinde tutulması gerekebilir. Toptan ticaretin hukuki sınırları için Dağıtıcılar Arası LPG Toptan Ticareti rehberi incelenebilir.
Toptan alış yapan dağıtıcının depolama talebi de diğer talepler gibi lisans, ürün, kapasite ve teknik risk kriterlerine göre değerlendirilir. Ürünün başka dağıtıcıdan satın alınmış olması, depolama tesisine erişim hakkını ortadan kaldırmaz; ancak ürünün sonradan üçüncü dağıtıcıya yeniden satılması yasağı devam eder.
EPDK erişim ihlalini nasıl denetler?
EPDK, Kanunun 12. maddesi uyarınca lisans sahibinden bilgi ve belge isteyebilir, tesiste inceleme yapabilir, işletme kayıtlarını ve kapasite verilerini kontrol edebilir. Depolama talebinin reddedildiği dosyada talebin tarihi, istenen miktar, ürün cinsi, kapasite durumu, bakım programı ve teknik ret gerekçeleri karşılaştırılabilir.
Lisans sahibinin 5307’deki yükümlülüklere aykırı hareket etmesi, fiilin niteliğine göre m.16 kapsamındaki idari para cezalarına yol açar. 2026 ceza tutarları EPDK’nın 25 Aralık 2025 tarihli tebliğiyle güncellenmiştir.
5307 m.17 düzeltilebilir aykırılıklar için otuz günlük ihtar ve devamında altmış günlük faaliyet durdurma sistemi öngörür. Aynı yükümlülüğün iki yıl içinde tekrarı halinde Kanundaki tekrar hükümleri uygulanır. Erişim ihlalinin yaptırım değerlendirmesi somut EPDK tespitine ve ilgili yaptırım bendine göre yapılır.
Mersin’de LPG depolama kapasitesine erişim
5307 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de liman ve enerji lojistiğiyle bağlantılı LPG depolama tesisleri de aynı boş kapasiteye erişim, tarife, teknik güvenlik ve denetim hükümlerine tabidir. Tesisin liman sahasında, sanayi bölgesinde veya özel mülkiyette bulunması lisans sahibinin 5307 m.5 yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Depolama talebinde bulunan şirket, ürünün kaynağını ve kendi piyasa yetkisini belgelemeli; tesis sahibi ise kapasite hesabını ve teknik değerlendirmesini kayıt altına almalıdır. Taraflar arasındaki ticari görüşme, Kanunda öngörülen erişim sisteminin dışında yürütülemez.
Birden fazla talep aynı boş kapasiteyi isterse nasıl hareket edilmelidir?
Kanun, aynı dönem için birden fazla kapasite talebinin çakışması halinde lisans sahibine sınırsız seçim yetkisi vermez. Tesis işletmecisi taleplerin başvuru zamanı, teknik uyumu, istenen kapasite ve süre ile tesisin güvenli işletme planını kayıt altına almalıdır. Eşit koşullardaki talepler arasında objektif, önceden belirlenmiş ve denetlenebilir bir yöntem kullanılması, 5307’nin ayrımcı olmayan piyasa yapısıyla uyumludur.
Kapasitenin tamamı tek talebi karşılamaya yetmiyorsa kısmi tahsis, farklı dönem önerisi veya operasyon programının teknik olarak yeniden düzenlenmesi değerlendirilebilir. Lisans sahibi, hangi çözümün neden uygulanabildiğini kapasite ve güvenlik verileriyle açıklamalıdır. Talep sahiplerinden birine gizli öncelik verilmesi veya diğerinin başvurusunun kayda alınmaması EPDK denetiminde sorun doğurur.
Rezerve edilip kullanılmayan kapasite boş kapasite sayılır mı?
Bir kapasitenin sözleşmeyle rezerve edilmiş olması ile fiilen kullanılmaması farklı durumlardır. Bağlayıcı rezervasyon sözleşmesi ve ödeme yükümlülüğü mevcutsa kapasite belirli dönem için tahsis edilmiş olabilir. Ancak yalnızca gelecekte kullanılacağı belirtilen, sözleşmeye veya gerçek operasyon planına dayanmayan kapasitenin sürekli “dolu” gösterilmesi, Kanunun erişim yükümlülüğü bakımından denetlenebilir.
Lisans sahibi rezervasyon sözleşmelerini, başlangıç-bitiş tarihlerini ve kapasite miktarlarını kayıt altına almalıdır. Kullanılmayan kapasitenin yeniden piyasaya sunulmasına ilişkin kurallar ikincil mevzuat ve onaylı tarife/sözleşme yapısıyla birlikte değerlendirilir. Tesis sahibinin kapasiteyi erişimden kaçırmak amacıyla yapay rezervasyon oluşturması mevzuata uygun kabul edilemez.
Depolama talebinin reddine karşı hangi başvuru yolları vardır?
Depolama talebi reddedilen taraf, öncelikle talebin ve ret gerekçesinin yazılı kaydını korumalıdır. Kapasite durumu, istenen dönem, ürün özellikleri ve tarifeye uyum belgeleriyle birlikte EPDK’ya mevzuata aykırılık iddiası sunulabilir. Kurum, 5307 m.12 kapsamındaki denetim yetkisini kullanarak lisans sahibinden kapasite ve işletme kayıtlarını isteyebilir.
EPDK’nın tesis edeceği idari işlem ayrıca idari yargı denetimine tabidir. Doğrudan özel hukuk sözleşmesinden doğan bedel veya ifa uyuşmazlıkları ile lisans sahibinin kamu hukuku yükümlülüğüne ilişkin EPDK denetimi birbirinden ayrılmalıdır. Somut uyuşmazlıkta görevli yargı kolu, talebin hukuki niteliğine göre belirlenir.
Kapasite erişiminde ticari sır savunması kullanılabilir mi?
Depolama lisansı sahibi müşteri listesi, fiyat yapısı veya operasyon verilerinin ticari sır niteliğini ileri sürebilir; ancak bu durum EPDK’nın kanuni bilgi ve belge isteme yetkisini ortadan kaldırmaz. 5307 m.12, Kuruma denetim için gerekli kayıtları alma yetkisi verir ve Kanun aynı zamanda ticari sır niteliğindeki bilgilerin korunmasına ilişkin yükümlülük öngörür.
Bu nedenle lisans sahibi kapasite tablosunu, rezervasyon kayıtlarını veya teknik ret belgelerini “ticari sır” gerekçesiyle Kurumdan saklayamaz. Bilginin kamuya açıklanması ile düzenleyici kuruma denetim amacıyla sunulması farklı hukuki durumlardır.
Kapasite talebinde süre ve miktar neden net yazılmalıdır?
Depolama erişimi değerlendirmesi belirli bir dönem ve miktar üzerinden yapılır. Talepte başlangıç ve bitiş tarihi, tonaj, ürün cinsi, günlük giriş-çıkış planı ve teslim yöntemi açık değilse tesisin gerçek boş kapasitesiyle sağlıklı karşılaştırma yapılamaz. Bu nedenle talep sahibinin başvurusunu ölçülebilir verilerle yapması, lisans sahibinin de aynı veriler üzerinden teknik cevap vermesi gerekir.
Sonradan miktar veya dönem değişirse ilk ret gerekçesi otomatik olarak yeni talebe uygulanmaz. Değişen talep, o tarihteki kapasite ve işletme koşullarına göre yeniden değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
1. LPG depolama tesisi boş kapasiteyi üçüncü kişiye vermek zorunda mı?
Evet. Boş kapasite varsa ve talep tesisin işletilmesine zarar vermiyor veya riski artırmıyorsa 5307 m.5 uyarınca geçerli talep karşılanmalıdır.
2. Rakip şirketin talebi reddedilebilir mi?
Sırf rakip olduğu için hayır. Ret teknik kapasite, güvenlik, işletme riski veya mevzuata dayanan somut gerekçeye dayanmalıdır.
3. Bakım nedeniyle kapasite kapalıysa talep reddedilebilir mi?
Gerçek ve belgelenmiş bakım nedeniyle kapasitenin kullanılamaması, somut dönem için teknik ret gerekçesi oluşturabilir.
4. Depolama fiyatını tesis sahibi serbestçe belirler mi?
Hayır. 2025 değişikliğiyle depolama tarifeleri EPDK Kurulunun onayından sonra uygulanır.
5. Depolama sözleşmesi lisans sahibine ürünün mülkiyetini verir mi?
Hayır. Depolama hizmeti ile ürün mülkiyeti ve dağıtım yetkisi ayrı hukuki ilişkilerdir.
6. EPDK kapasite kayıtlarını isteyebilir mi?
Evet. 5307 m.12 Kuruma geniş bilgi, belge ve tesis inceleme yetkisi verir.
7. Boş kapasite erişim kuralı 2026’da yürürlükte mi?
Evet. 2025 yılında Kanuna eklenen hüküm 2026 LPG piyasasında yürürlüktedir.
8. Erişim ihlalinde yaptırım uygulanır mı?
Evet. Fiilin niteliğine göre 5307 m.16 idari para cezaları ve m.17 idari tedbir hükümleri uygulanabilir.
Hukuki değerlendirme: Bu içerik 5307 sayılı Kanun m.5’in 2025 yılında değişen depolama kapasitesine erişim hükümleri ile m.4, m.12, m.16 ve m.17 esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI
Resmî kaynaklar
- EPDK – LPG Piyasası Yönetmelikleri
- EPDK – LPG Lisans İşlemleri
- EPDK – 2026 LPG İdari Para Cezaları
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – Mevzuat
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
