Mersin’de İş Kazası Geçirdim: İlk 24 Saat, SGK Bildirimi ve Tazminat

İş Kazası Geçirdim: Kısa Özet

Acil tedavi geciktirilmez; hastane kaydında olayın işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana geldiği doğru anlatılır.

İşverenin kolluğa derhal, SGK’ya ise kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yapması gerekir.

İşveren bildirim yapmasa da çalışan SGK’ya doğrudan başvurabilir. Geç bildirim olayın iş kazası niteliğini otomatik kaldırmaz.

Kamera görüntüsü, vardiya çizelgesi, tanık, ekipman, eğitim tutanağı ve sağlık kayıtları değiştirilmeden korunmalıdır.

SGK yardımları ile işverene veya üçüncü kişiye karşı maddi-manevi tazminat talepleri aynı şey değildir; kusur ve zarar ayrı ayrı incelenir.

Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?

5510 sayılı Kanun m.13, iş kazasını yalnız fabrikanın üretim bandında gerçekleşen yaralanmayla sınırlamaz. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle başka yere gönderildiği sırada asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş-geliş sırasında meydana gelen olaylar kanundaki koşullarla iş kazası olabilir.

Olayın iş kazası sayılması ile işverenin tazminattan sorumlu olması aynı değerlendirme değildir. SGK bakımından olay kanundaki hâllerden birine girebilir; işverene karşı tazminatta ise zarar, kusur, illiyet bağı ve alınması gereken iş sağlığı-güvenliği önlemleri ayrıca incelenir.

İş Kazası Geçirdim Diyen Çalışanın İlk 24 Saatte Yapacağı 9 İşlem

1. Acil sağlık yardımını alın. Hayati risk, kanama veya kırık şüphesinde belge toplamaya çalışmadan 112 ve sağlık birimine başvurun.
2. Olayı doğru anlatın. Doktora kazanın işyerinde, görev sırasında veya işverenin sağladığı ulaşımda meydana geldiğini açıkça söyleyin.
3. İşverene yazılı bildirim yapın. Mümkünse tarih, saat, yer, görev ve yaralanmayı içeren e-posta, mesaj veya tutanakla bildirin.
4. Tanıkları belirleyin. Olayı görenlerin ad, soyad ve iletişim bilgilerini kaydedin; ortak metin ezberletmeyin.
5. Kamera kaydını koruyun. Hangi kameranın hangi saat aralığını gördüğünü yazılı olarak işverene bildirin ve kaydın silinmemesini isteyin.
6. Ekipmanı değiştirmeyin. Makine koruyucusu, baret, halat, iskele, araç veya el aletinin olay anındaki durumu fotoğraflansın.
7. Vardiya ve görevi belgeleyin. Puantaj, giriş-çıkış, görev emri, sevk kâğıdı ve işyeri yazışmalarını saklayın.
8. SGK bildirimini takip edin. İşverenin üç iş günlük bildirim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini sorun; formun örneğini alın.
9. Tedavi zincirini koparmayın. Kontrol, istirahat, ameliyat, fizik tedavi ve reçete kayıtlarını tarih sırasıyla dosyalayın.

Hastane Kaydında Neler Yazmalıdır?

Acil servis kaydında yalnız “düştü” veya “elini kesti” yazması, olayın işle bağlantısını görünmez kılabilir. Doğru kayıt; olayın işyerinde mi, işverenin verdiği görev sırasında mı, hangi makine veya araçla, yaklaşık hangi saatte meydana geldiğini içermelidir. Sağlık çalışanına gerçeğe aykırı ayrıntı ekletilmemeli; eksik veya yanlış kayıt fark edilirse kuruma yazılı düzeltme başvurusu yapılmalıdır.

Fotoğraf ve videoların aslı saklanmalıdır. Sadece WhatsApp üzerinden sıkıştırılmış kopya tutmak, tarih ve meta bilgilerini kaybettirebilir. İş kazası geçirdim başvurusu için görüntülerin çekildiği cihaz ve dosyanın ilk hâli korunmalıdır.

İş Kazası SGK’ya Kaç Gün İçinde Bildirilir?

Hizmet akdiyle çalışan 4/a sigortalısının kazası, işveren tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal; SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki yerde olmuş ve işverenin bilgi almasına engel bir durum doğmuşsa üç iş günlük süre öğrenme tarihinden itibaren işler.

Üç iş günü hesabında pazar ve resmî tatil günleri iş günü sayılmaz. SGK’nın resmî örneğine göre pazartesi olan kaza en geç perşembe; çarşamba olan kaza ise arada hafta sonu bulunduğunda en geç pazartesi bildirilir. İşveren bildirimi e-Sigorta üzerinden veya ilgili formu SGK birimine sunarak yapabilir.

İşveren Kazayı Bildirmezse Haklar Kaybolur mu?

Hayır. İşverenin bildirim yapmaması, olayın iş kazası niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. SGK olayı işveren bildirimi dışında sağlık kayıtları, kolluk tutanağı, tanık, işyeri belgesi ve çalışanın başvurusu üzerinden inceleyebilir. Gerekirse Kurum denetmeni soruşturma yürütür.

İşveren “evde oldu”, “çalışan sigortasızdı” veya “kendi hatasıydı” diyebilir. Bu beyanlar nihai karar değildir. Fiilî çalışma, olayın yeri, görev bağlantısı ve deliller değerlendirilir. Sigortasız çalışanın da hizmet tespiti ve iş kazası tespiti yolları bulunabilir; ancak süre ve ispat ayrı planlanır.

Geç veya hiç bildirim işveren açısından idari yaptırım ve Kurumun yaptığı ödemeleri rücu etmesi sonucunu doğurabilir. Çalışanın dosyasında ise en büyük pratik risk, kamera ve tanık gibi delillerin zamanla kaybolmasıdır.

İş Kazasında Deliller Nasıl Korunur?

Kusur bilirkişisi aylar sonra olay yerine geldiğinde makine değiştirilmiş, iskele sökülmüş veya kamera kaydı silinmiş olabilir. Bu nedenle delil planı ilk günde kurulur. İşverenin risk değerlendirmesi, işe giriş ve periyodik eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanağı, bakım formu ve vardiya görevlendirmesi olayla eşleştirilir.

SGK İş Kazası Sigortasından Hangi Haklar Doğabilir?

5510 sayılı Kanun iş kazası nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir, cenaze ödeneği ve belirli koşullarla evlenme ödeneği gibi haklar öngörür. Her ödeme için aynı koşul uygulanmaz. Sağlık raporunun Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu tarafından düzenlenmesi ve sigortalılık statüsü önemlidir.

Sürekli iş göremezlik geliri için meslekte kazanma gücündeki kayıp Kurum Sağlık Kurulunca belirlenir. Hastanenin verdiği engel oranı ile SGK’nın meslekte kazanma gücü kayıp oranı aynı kavram değildir. Kurum kararına karşı sosyal güvenlik itiraz ve dava yolları dosyaya göre değerlendirilir.

İş Kazası Tazminatında Hangi Zararlar İstenebilir?

İşverenin veya üçüncü kişinin sorumluluk şartları varsa geçici ve sürekli çalışma gücü kaybı, tedavi ve bakım giderleri, ekonomik geleceğin sarsılması, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ve cenaze giderleri gibi maddi zararlar talep edilebilir. Bedensel zarar veya ölüm nedeniyle manevi tazminat da somut olayın ağırlığına göre gündeme gelir.

SGK tarafından bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değeri ve Kurum ödemeleri tazminat hesabında kanuni kurallarla dikkate alınır; aynı zarar iki kez tahsil edilmez. Ücret yalnız bordroya değil, fiilî kazanç ve emsal ücret delillerine göre tartışılabilir. Aktüerya hesabı yaş, gelir, maluliyet, kusur ve yaşam süresi verilerine dayanır.

Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

Kusur, yalnız “çalışan dikkatsizdi” veya “işveren önlem aldı” beyanıyla belirlenmez. Yapılan işin tehlikesi, risk değerlendirmesi, uygulanabilir teknik önlem, denetim, eğitim, ekipman, iş organizasyonu ve çalışanın davranışı birlikte incelenir. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri kâğıt üzerinde değil fiilen uygulanmış olmalıdır.

Ceza dosyasındaki kusur raporu, SGK denetim raporu ve hukuk mahkemesindeki bilirkişi raporu aynı sonuca ulaşmayabilir. Mahkeme raporun denetime elverişli olup olmadığını, mevzuatla somut vakıayı bağlayıp bağlamadığını inceler. Çelişkili rapora teknik ve hukuki gerekçeyle itiraz edilir.

Ceza Soruşturması, SGK İncelemesi ve Tazminat Davası Aynı Dosya mıdır?

Hayır. Kolluk ve Cumhuriyet savcılığı, taksirle yaralama veya ölüm gibi suç şüphesini araştırır. SGK, olayın sigorta hukuku bakımından iş kazası olup olmadığını ve Kurum haklarını inceler. İş mahkemesi ise tazminat, hizmet veya Kurum işlemine ilişkin uyuşmazlığı çözebilir. Bir dosyadaki delil diğerinde kullanılabilir; fakat her süreç kendi kararını verir.

İş kazası sonrası iş sözleşmesinin sona ermesi ayrıca değerlendirilir. Sağlık nedeniyle fesih, işveren feshi, istifa veya haklı fesih birbirinden farklı sonuç doğurur. Baskıyla “kendi isteğimle ayrıldım” belgesi imzalanmamalı; imzalanmışsa olayın koşulları ve irade sakatlığı delilleri korunmalıdır.