Miras Sebebiyle İstihkak Davası Nedir? Süre ve İade Talebi

Kısa cevap: Yasal veya atanmış mirasçı, terekeyi veya tereke malını üstün mirasçılık hakkı bulunmaksızın elinde tutan kişiye karşı TMK m. 637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davası açar. İyi niyetli davalıya karşı bir yıllık süre, davacının hem mirasçı olduğunu hem de davalının terekeyi elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihte başlar; mutlak süre ölüm veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl, kötü niyetli davalıya karşı yirmi yıldır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Hangi istihkak davası? Bu rehber, mirasçılıktaki üstün hakka dayanarak tereke malının geri istenmesini anlatır. Haczedilen eşyanın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise İİK 96–99 kapsamındaki istihkak davasıdır; buradaki bir, on ve yirmi yıllık miras süreleri o uyuşmazlığa taşınmamalıdır.

Miras Sebebiyle İstihkak Davasının Şartları

Bu dava adi mülkiyet istihkakından farklı olarak mirasçılık sıfatına dayanır ve terekenin tamamına veya belirli malına yöneltilebilir. Davacı önce mirasçılık hakkını, sonra davalının tereke malını haksız elde tuttuğunu gösterir. Mahkeme mirasçılık sıfatını ve üstün hakkı belirler; kabul kararında tereke malının iadesine hükmeder. İyi niyet, giderler ve semereler bakımından zilyetlik hükümleri uygulanır. Mirasçılık sıfatının çekişmeli olması, elde tutulan malın gerçekten terekeye ait bulunması ve iade talebinin dayanağı birlikte incelenir; yalnız malın aileden kalmış olması doğru dava türünü belirlemeye yetmez.

Kanuni dayanaklar

Şartlar ve sonuçları

1. Davacı yasal veya atanmış mirasçı olmalıdır

Mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları ve varsa vasiyetname mirasçılık iddiasının dayanaklarıdır. Yalnız belirli bir mal vasiyet edilmiş olması, kendiliğinden atanmış mirasçılık anlamına gelmez; tasarrufun içeriği incelenir.

2. Davalı belirli tereke malını veya terekeyi elinde tutmalıdır

Dilekçede “miras malları” demekle yetinilmez: Taşınmazın ada-parseli, aracın kaydı veya iadesi istenen diğer değerler ve bunların davalıyla bağlantısı somutlaştırılır.

3. İade talebi üstün mirasçılık hakkına dayanmalıdır

Yalnız paylaşım anlaşmazlığı ile mirasçılık hakkına dayalı iade talebi aynı değildir. Miras paylaşımı isteniyorsa talebin niteliğine uygun yol değerlendirilir; her miras uyuşmazlığına TMK m. 639 uygulanmaz.

4. Öğrenme tarihi ve iyiniyet araştırılmalıdır

Mirasçılık hakkının ne zaman öğrenildiği ile malı kimin elinde tuttuğunun ne zaman öğrenildiği ayrı olaylardır. Bildirimler ve önceki dosyalar tarihleri açıklığa kavuşturur; akrabalık tek başına kötüniyetin kesin kanıtı gibi sunulmamalıdır.

5. İade yanında gelir ve gider hesabı ayrılmalıdır

Malın iadesi, kullanım gelirleri ve davalının ileri sürdüğü giderler ayrı kalemlerdir. İlgili dönemler, ödeme belgeleri ve zilyedin iyiniyeti dikkate alınır; bütün gelirlerin otomatik olarak davacıya verileceği varsayılmaz.

Adım adım başvuru ve takip yolu

1. Mirasçılık dayanağını belirleyin: Mirasçılık belgesini, nüfus kayıtlarını ve varsa vasiyetnamenin açılması dosyasını bir araya getirin. Belgedeki pay veya kişi hatasını ayrıca işaretleyin.
2. Mal ve zilyetlik bağlantısını kurun: Malın mirasbırakana ait olduğunu gösteren kayıt ile davalının edinim, teslim veya kullanım belgesini eşleştirin.
3. İki öğrenme tarihini kaydedin: Mirasçılığı ve davalının malı elinde tuttuğunu öğrenme tarihlerini belgeleriyle yazın; ölüm veya vasiyetnamenin açılması tarihini ayrıca kaydedin.
4. İade talebini somutlaştırın: İstenen malı ve varsa gelir taleplerinin dönemini belirtin. Devir tehlikesi varsa, koruma önlemi isteğini bu tehlikeyi gösteren belgelerle gerekçelendirin.
5. Dava türü, mahkeme ve harcı kontrol edin: Talep değerini, görev ve kesin yetkiyi, delil listesini ve gider avansını dosya özelinde inceleyin. Başvuru kaydını saklayın.

Belge ve delil kontrol listesi

• Mirasçılık belgesi, nüfus ve vasiyetname kayıtları: Davacının hangi hukuki nedenle mirasçı olduğunu ve pay iddiasını gösterir.
• Tapu, banka, araç ve şirket kayıtları: İadesi istenen değerin terekeye ait olup olmadığını ve devir zincirini açıklamak için kullanılır.
• Teslim, kullanım ve kira belgeleri: Malı fiilen kimin, hangi tarihlerde elinde tuttuğuyla ilgilidir.
• Tebligat, yazışma ve önceki dosyalar: Öğrenme tarihi ve iyiniyet tartışmasına ışık tutar; yalnız belge üzerindeki tarihin yazılması yeterli değildir.
• Hesap hareketleri, kira tahsilatları ve gider makbuzları: Gelir ve gider taleplerinin tutarını, dönemini ve mal ile bağlantısını gösterir.

miras sebebiyle istihkak davası için hazırlanan delil listesi yalnızca belge adlarından oluşmamalıdır. Her delilin hangi vakıayı ispatladığı gösterilir. Kişisel veri içeren belgelerde uyuşmazlıkla ilgisiz bilgiler ölçülülük ilkesi gereği kapatılır; belgenin ispat gücünü ortadan kaldıracak değişiklik yapılmaz.

Süre, görev ve yetki

Süre: İyi niyetli davalıya karşı bir yıllık süre, davacının mirasçı olduğunu ve iyi niyetli davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihte başlar. Dava, her hâlde mirasbırakanın ölümünden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yılda; kötü niyetli davalıya karşı yirmi yılda zamanaşımına uğrar.

Bir yıllık süre için iki öğrenme tarihinin örneği

İyi niyetli davalıya ilişkin varsayım: Ölüm 1 Mart 2020’de; davacı mirasçılığını 1 Mart 2026’da, malı davalının elinde olduğunu ise 15 Nisan 2026’da öğrenmiş olsun.

Bu örnekte daha erken dolan öğrenme süresi önemlidir. Örnek, süreyi durduran veya kesen bir olay olmadığı varsayımıyla verilmiştir; vasiyetnamenin açılması, davalının iyiniyeti ve gerçek öğrenme kayıtları somut dosyada ayrıca incelenir.

Başvuru veya yargı yeri: Miras sebebiyle istihkak davasında HMK m. 2 gereğince malın değerine bakılmaksızın asliye hukuk mahkemesi görevlidir. TMK m. 576 ve HMK m. 11 gereğince mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.

Davalı iadeyi reddederse mirasçılık sıfatına dayalı istihkak davası açılır; mal devredilmişse yeni zilyedin iyi niyeti ve tapu siciline güven hükümleri ayrıca değerlendirilir. Süreye bağlı işlemde son gün beklenmez. Tebligat parçası, elektronik tebligat kayıtları ve başvuru makbuzu aynı dosyada saklanır. Görev ve yetki kamu düzenine ilişkin olduğu ölçüde merci tarafından kendiliğinden incelenir; diğer hâllerde tarafın süresinde itirazı gerekir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• 1. hata: Adi istihkak ile miras istihkakını karıştırmak.
• 2. hata: Davalının iyi niyetini incelemeden süre hesaplamak.
• 3. hata: Bir yıllık öğrenme süresini kaçırmak.
• 4. hata: Tereke malıyla mirasbırakan arasındaki bağı belgelememek.
• 5. hata: İade yanında semere ve gelir taleplerini kurmamak.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Mirasbırakanın son yerleşim yeri ile tereke malının bulunduğu yer aynı olmayabilir. TMK m.576 nedeniyle bu dava için yalnız “mal Mersin’de” bilgisiyle mahkeme seçilmez; son yerleşim yeri belgelendirilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; dosyanın görev ve yetki koşulları incelemede ayrıca belirlenir.

Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler

30 Eylül 2026 içerik güncellemesi: Başvuru adımları, delillerin işlevi ve hacizde istihkakla ayrım açıklığa kavuşturuldu. TMK m. 637–639 için TBMM kanun metni kontrol edildi. Güncel mevzuat ve başvuru bağlantıları:

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP Vatandaş Portal

Üstün mirasçılık hakkı ve tereke malının tespiti için şu doğrulanmış miras içeriklerini birlikte kullanın:

• tereke tespiti dilekçesi örneği
• mirasçılık belgesinin iptali dilekçesi
• gizlenen tereke malvarlığının tespiti
• miras paylaşımı ve dava yolları

Mirasçılık ve Tereke İadesi İçin Dosya İncelemesi

İlk görüşmede mirasçılık dayanağını, iadesi istenen malı, ölüm veya vasiyetnamenin açılma tarihini ve malı kimin elinde tuttuğunu belirtin. Görüşme hazırlığında mirasçılık belgesi, mal kaydı ve öğrenme tarihini gösteren yazışmaları ayrı dosyalayın.

Hukuki Değerlendirme Talep Edin → Telefonla görüşün

Sık sorulan sorular

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgidir. Somut dosyada sözleşme, tebligat, karar ve deliller incelenmeden süre veya talep sonucu belirlenmemelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi

Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin

Google Maps’te Yol Tarifi →

Yazar ve Hukuki İnceleme

Bu içerik Miras Sebebiyle İstihkak Davası Nedir? Süre ve İade Talebi konusu bakımından Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış; Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.

Avukat Halil Bakırcı

Mersin Barosu Sicil No: 3472 · Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kurucu avukatı

Yazar profilini inceleyin →

Hazırlayan

Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472

İnceleyen

Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507

Hukuk alanı

Miras ve Taşınmaz Hukuku

Son kontrol

4 Eylül 2026

İçerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın sonucu; belgeler, yürürlükteki mevzuat ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.