Kısa cevap: Mirasta denkleştirme yalnız yasal mirasçılar arasında uygulanır. Yasal mirasçı, mirasbırakandan miras payına mahsuben aldığı sağlararası karşılıksız kazandırmayı paylaşma hesabına geri verir. Altsoya çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yapılan kazandırmalar, mirasbırakan aksini açıkça belirtmedikçe denkleştirmeye tabidir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Bu konuda doğru yol, önce uygulanacak maddeyi sonra süreyi ve yetkili başvuru yerini belirlemektir. Bu nedenle mirasta denkleştirme başlığında sonuç; aşağıdaki kanun hükümleri, süre ve belgeler üzerinden belirlenir.

Mirasta Denkleştirme Nedir? Sağlararası Kazandırmaların Terekeye İadesi

Denkleştirme, saklı payı koruyan tenkis davasından farklıdır. Amaç mirasbırakanın yasal mirasçılar arasında paylaştırma iradesini gerçekleştirmek ve önceden verilen değerleri paylaşma hesabına katmaktır. Kazandırmanın miras payına mahsuben yapıldığı belirlenirse aynen iade veya değeri hesaba katma yöntemi uygulanır; değer, denkleştirme anındaki duruma göre kanundaki esaslarla belirlenir. İnceleme sırasında işlem veya olay tek bir cümleyle nitelendirilmez; tarafların sıfatı, belgenin tarihi, tebliğ veya teslim şekli ve varsa ön başvuru birlikte ele alınır. Böylece hem yanlış görevli yere başvuru hem de eksik talep sonucu riski ortadan kaldırılır.

Kanuni dayanaklar

mirasta denkleştirme değerlendirmesinde tablodaki hükümler birlikte uygulanır. Özel hüküm bulunan yerde genel hükme göre değil, özel düzenlemenin kapsam ve şartlarına göre işlem yapılır. Süre hesabında karar, tebliğ, öğrenme, teslim veya ihlal tarihi birbirinin yerine kullanılamaz; başlangıç anı ilgili maddede gösterilen olaya göre belirlenir.

Şartlar ve sonuçları

1. Yalnız sağlararası kazandırma incelenir

Mirasbırakanın hayattayken yaptığı karşılıksız veya karma nitelikteki kazandırma denkleştirme hesabına konu edilir. Bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, ilgili işlem tarihi ile belge zinciri birlikte incelenerek belirlenir.

2. Miras payına mahsup amacı aranır

Kazandırmanın bağış olarak kesin biçimde miras payı dışında bırakıldığı ispatlanırsa denkleştirme uygulanmaz. Bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, ilgili işlem tarihi ile belge zinciri birlikte incelenerek belirlenir.

3. Altsoy için kanuni karine vardır

Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve borçtan kurtarma gibi kazandırmalar aksi açıkça belirtilmedikçe altsoy bakımından iadeye tabidir. Bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, ilgili işlem tarihi ile belge zinciri birlikte incelenerek belirlenir.

4. Tenkis ile denkleştirme ayrıdır

Denkleştirme yasal paylaşma hesabını; tenkis ise saklı payı ihlal eden tasarrufun kanuni sınıra çekilmesini amaçlar. Bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, ilgili işlem tarihi ile belge zinciri birlikte incelenerek belirlenir.

5. Değerleme tarihi doğru seçilir

Kazandırmanın değeri, kanunda belirtilen denkleştirme anı ve malın durumu esas alınarak uzman incelemesiyle belirlenir. Bu şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, ilgili işlem tarihi ile belge zinciri birlikte incelenerek belirlenir.

Adım adım başvuru ve takip yolu

1. 1. adım — Kazandırmaları envanterleyin: Banka transferi, tapu devri, borç ödeme ve şirket sermayesi kayıtlarını kişi ve tarih bazında sıralayın. İşlem tamamlandığında başvuru tarihi, teslim veya tebliğ kaydı ve ek listesi saklanır; sonraki süre bu kayıt esas alınarak hesaplanır.
2. 2. adım — Karşılıksız kısmı belirleyin: Satış gösterilen işlemlerde gerçek bedel ödenip ödenmediğini banka ve mali kayıtlarla inceleyin. İşlem tamamlandığında başvuru tarihi, teslim veya tebliğ kaydı ve ek listesi saklanır; sonraki süre bu kayıt esas alınarak hesaplanır.
3. 3. adım — Mahsup iradesini araştırın: Sözleşme, açıklama, vasiyetname ve taraf yazışmalarından mirasbırakanın iradesini tespit edin. İşlem tamamlandığında başvuru tarihi, teslim veya tebliğ kaydı ve ek listesi saklanır; sonraki süre bu kayıt esas alınarak hesaplanır.
4. 4. adım — Paylaşma hesabını kurun: Net tereke, denkleştirme konusu değer ve yasal miras paylarını aynı hesap tablosunda gösterin. İşlem tamamlandığında başvuru tarihi, teslim veya tebliğ kaydı ve ek listesi saklanır; sonraki süre bu kayıt esas alınarak hesaplanır.
5. 5. adım — Talebi doğru dava içinde ileri sürün: Paylaşma davasında veya ayrı talepte denkleştirme tutarı, yöntem ve delilleri açıkça belirtin. İşlem tamamlandığında başvuru tarihi, teslim veya tebliğ kaydı ve ek listesi saklanır; sonraki süre bu kayıt esas alınarak hesaplanır.

mirasta denkleştirme başvurusunda olay özeti, hukuki neden, deliller ve talep sonucu ayrı başlıklarla yazılır. Birbiriyle çelişen talepler açıklanmadan aynı metne eklenmez. Harç, gider avansı veya zorunlu ön başvuru bulunuyorsa işlem açılmadan önce tamamlanır. Elektronik başvuruda gönderim makbuzu; fizikî başvuruda evrak kayıt numarası alınır.

Belge ve delil kontrol listesi

• Banka transferleri ve ödeme açıklamaları: Bu belge mirasta denkleştirme bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
• Tapu ve araç devir kayıtları: Bu belge mirasta denkleştirme bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
• Bağış veya satış sözleşmeleri: Bu belge mirasta denkleştirme bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
• Mirasçılık belgesi ve tereke envanteri: Bu belge mirasta denkleştirme bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
• Değerleme raporları: Bu belge mirasta denkleştirme bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.

mirasta denkleştirme için hazırlanan delil listesi yalnızca belge adlarından oluşmamalıdır. Her delilin hangi vakıayı ispatladığı gösterilir. Kişisel veri içeren belgelerde uyuşmazlıkla ilgisiz bilgiler ölçülülük ilkesi gereği kapatılır; belgenin ispat gücünü ortadan kaldıracak değişiklik yapılmaz.

Süre, görev ve yetki

Süre: Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 16.01.2014 tarihli 2013/25017 E., 2014/573 K. sayılı kararındaki yerleşik esasa göre tereke paylaşılmadıkça denkleştirme istemi zamanaşımına uğramaz; paylaşma yapılmışsa on yıllık zamanaşımı paylaşma tarihinde başlar.

Başvuru veya yargı yeri: Bağımsız şahsi denkleştirme davasında HMK m. 2 gereğince asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Denkleştirme mirasın paylaşılması talebi içinde ileri sürülmüşse HMK m. 4/1-b gereğince sulh hukuk mahkemesi görevlidir. HMK m. 11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.

Kazandırmayı alan mirasçı iadeyi reddederse işlem belgeleri, bedel kayıtları ve mirasbırakanın iradesi ispatlanarak paylaşma hesabında denkleştirme talep edilir. Süreye bağlı işlemde son gün beklenmez. Tebligat parçası, elektronik tebligat kayıtları ve başvuru makbuzu aynı dosyada saklanır. Görev ve yetki kamu düzenine ilişkin olduğu ölçüde merci tarafından kendiliğinden incelenir; diğer hâllerde tarafın süresinde itirazı gerekir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• 1. hata: Denkleştirmeyi tenkis davasıyla aynı saymak.
• 2. hata: Her hediyeyi denkleştirmeye dahil etmek.
• 3. hata: Miras payına mahsup iradesini araştırmamak.
• 4. hata: Gerçek satış bedelini incelemeden işlemi bağış saymak.
• 5. hata: Değerleme tarihini kazandırma günüyle sınırlamak.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Bu yazıdaki maddi hukuk kuralları Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de yapılacak adliye, idare, tapu, tüketici, sigorta veya şirket işlemlerinde de aynı kanuni şartlar geçerlidir. Yerel uygulama yalnızca yetkili birim, dosya tevzii, randevu ve fizikî teslim adımlarını etkiler; kanunda yazılı süreyi veya hakkın kapsamını değiştirmez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; yetki ve usul kuralları çerçevesinde Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir.

Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler

Mevzuatın güncel metni ve başvuru ekranı için resmî bağlantılar kullanılmalıdır:

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP Vatandaş Portal

Denkleştirme hesabını miras payı, tenkis ve mirasbırakanın iradesiyle birlikte şu doğrulanmış içeriklerden kontrol edin:

• miras payı hesaplama rehberi
• miras paylaşımı rehberi
• tenkis davası ve saklı pay ayrımı
• vasiyetname ve mirasbırakanın iradesi

Mirasta Denkleştirme Nedir? Sağlararası Kazandırmaların Terekeye İadesi İçin Hukuki Değerlendirme

mirasta denkleştirme bakımından kanuni şartlar, süreler, görevli ve yetkili merci ile hukuka uygun deliller somut belgeler üzerinden birlikte incelenmelidir. Genel bilgi, dosyaya özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.

Hukuki Değerlendirme Talep Edin →

Sık sorulan sorular

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgidir. Somut dosyada sözleşme, tebligat, karar ve deliller incelenmeden süre veya talep sonucu belirlenmemelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi

Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin

Google Maps’te Yol Tarifi →

Yazar ve Hukuki İnceleme

Bu içerik Mirasta Denkleştirme Nedir? Sağlararası Kazandırmaların Terekeye İadesi konusu bakımından Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış; Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.

Avukat Halil Bakırcı

Mersin Barosu Sicil No: 3472 · Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kurucu avukatı

Yazar profilini inceleyin →

Hazırlayan

Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472

İnceleyen

Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507

Hukuk alanı

Miras ve Taşınmaz Hukuku

Son kontrol

4 Eylül 2026

İçerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın sonucu; belgeler, yürürlükteki mevzuat ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.