Muhatap İmza Atamıyorsa Tebligat Nasıl Yapılır? Tebligat Kanunu 24 Parmak İzi ve Mazbata 2026
Kısa ve net cevap: 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.24 uyarınca muhatap yazı bilmediği veya başka bir nedenle imza atamayacak durumda ise tebligat yapılmadan geri dönülmez. Kanun, muhatabın durumuna göre parmak izi kullanılmasını ve işlemin kanunda gösterilen kişi huzurunda yapılmasını öngörür. Hangi parmağın kullanıldığı, imza atamama nedeni ve işlemin huzurunda yapıldığı kişinin kimliği tebliğ mazbatasına açıkça yazılır. Muhatabın her iki elinin de bulunmadığı durumda evrak kendisine verilir ve bu durum mazbatada belirtilir. TK 24, tebligatı almaktan kaçınma hali değildir; muhatap evrakı kabul etmekte fakat fiziksel veya okuryazarlık nedeniyle imza atamamaktadır. Tebellüğden kaçınma varsa TK m.21 uygulanır.
Güncellik: İçerik 10 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.21, m.22, m.23, m.24 ve Tebligat Yönetmeliğinin imza edemeyecek kişiye tebligat hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
- TK 24 temel kural
- İmza atamama ne demektir?
- Tebellüğden kaçınmadan farkı
- Parmak izi usulü
- Parmak sırası
- İki elin bulunmaması
- Huzurda bulunacak kişi
- Mazbataya ne yazılır?
- Görme/sağlık engeli olan muhatap
- Vekil veya temsilci
- Usulsüz TK 24
- SSS
Tebligat Kanunu 24’ün Temel Amacı Nedir?
Tebligatın ispatı için normalde teslim alan kişinin imzası alınır. Ancak herkes imza atabilecek durumda değildir. Okuryazarlık bulunmaması, geçici veya kalıcı fiziksel engel, el-parmak yaralanması veya başka somut neden imzayı imkânsız kılabilir. Kanun bu durumda tebligatın yapılamadan geri dönmesini istemez.
TK m.24, muhatabın tebligatı kabul ettiğini ve evrakın kendisine verildiğini güvenilir biçimde belgelemek için alternatif bir yöntem kurar. Parmak izi ve huzurda bulunan kişinin imzası, normal imzanın ispat işlevini tamamlar.
Bu hüküm muhatabın hak ehliyetini veya hukuki işlem ehliyetini tartışan madde değildir. Kişi hukuken tam ehliyetli olabilir ancak fiziksel olarak imza atamayabilir. Tersine bariz ehliyetsiz kişiye muhatap yerine tebligat konusunda TK m.22 farklı bir düzenlemedir.
Tebliğ memuru “imza atamıyor” sonucuna ulaştığında nedenini mazbataya yazmalı ve m.24 prosedürünü eksiksiz tamamlamalıdır.
Hangi Durumlar İmza Atamama Kapsamına Girer?
Kanun yazı bilmemeyi açık örnek olarak düzenler. Okuryazar olmayan kişi tebligat evrakını imzalayamasa da tebligatın muhatabıdır ve evrak kendisine teslim edilir. Özel parmak izi yöntemi uygulanır.
Fiziksel sebepler de kapsam içindedir. El veya kolun alçıda olması, nörolojik rahatsızlık nedeniyle kalem tutamama, ileri hareket kısıtlılığı veya geçici yaralanma imzayı fiilen imkânsız hale getirebilir. Tebliğ memuru sağlık teşhisi koymaz; somut imza engelini kaydeder.
Kişinin “imzam çok kötü olur” demesi veya imza atmak istememesi imza edememe değildir. İmza atabilecek durumda olduğu halde evrakı kabul etmeyi/mazbatayı imzalamayı reddediyorsa TK m.21 tebellüğden imtina sistemi değerlendirilir.
İmza atamama ile Türkçe bilmemek de aynı değildir. Yabancı dil konuşan kişi fiziksel olarak imza atabilir; tebligat içeriğinin tercümesi veya usul hakları ayrı mevzuata tabidir.
İmza Atamamak ile Tebligatı Almaktan Kaçınmak Nasıl Ayrılır?
TK m.24’te muhatap tebligatı kabul eder; sorun yalnız normal imzanın alınamamasıdır. TK m.21’de ise muhatap veya kanuni teslim alabilecek kişi tebellüğden kaçınır. Bu iki durumda uygulanacak usul tamamen farklıdır.
Örneğin muhatap “evrakı verin ama elim kırık, imza atamıyorum” diyorsa m.24 uygulanır. “Evrakı da almıyorum, hiçbir şeyi imzalamıyorum” diyorsa tebellüğden imtina söz konusudur ve m.21 usulü devreye girer.
Tebliğ memuru muhatabın beyanını doğru kaydetmelidir. Sırf imza bulunmadığı için her olayı “tebellüğden kaçındı” yazmak veya her ret olayını “imza edemedi” göstermek tebligatın usulünü bozar.
Ret halinde m.21 uyarınca evrak muhtar veya kanunda sayılan görevliye bırakılır ve ihbarname kapıya yapıştırılır. m.24’te ise evrak doğrudan muhatabın eline verilir.
Parmak İziyle Tebligat Nasıl Yapılır?
Kanun, imza atamayan muhatabın parmağının tebliğ belgesine bastırılması yoluyla teslimin ispatını düzenler. Uygulama mekanik bir “herhangi bir parmak izi” işlemi değildir; m.24 belirli bir sıra öngörür ve hangi parmağın kullanıldığı mazbataya yazılır.
Parmak izi alınırken muhatabın kimliği doğru belirlenmelidir. Tebliğ memuru kimlik belgesini görür veya Tebligat Yönetmeliğinin kimlik tespit yöntemlerini uygular. Parmak izinin hangi kişiye ait olduğu belirsiz bırakılmamalıdır.
İşlem kanunda öngörülen tanık/huzur kişisi önünde yapılır. Bu kişi de mazbatayı imzalayarak tebligatın muhataba teslim edildiğini ve imza yerine parmak izi yönteminin uygulandığını doğrular.
Parmak izi açık ve ayırt edilebilir biçimde alınmalıdır. Mürekkep veya teknik sorun nedeniyle okunmayan iz varsa işlem yeniden düzgün şekilde yapılmalıdır.
TK 24’te Hangi Parmak Kullanılır?
Kanun normal olarak sol el başparmağını esas alır. Bu parmağın kullanılması mümkün değilse maddenin gösterdiği diğer parmak sırası takip edilir. Amaç tebligat işleminin standart ve sonradan doğrulanabilir şekilde yapılmasıdır.
Sol el başparmağı bulunmuyor veya kullanılamıyorsa aynı eldeki uygun diğer parmak; sol el kullanılamıyorsa sağ el başparmağı ve devamında kanunun öngördüğü diğer parmak seçeneği değerlendirilir. Kullanılan parmak mazbatada açıkça belirtilir.
Tebliğ memuru kolaylık amacıyla doğrudan rastgele parmak seçmemelidir. m.24 sırasının takip edilmesi, parmak izinin hangi anatomik noktaya ait olduğunu sonradan ispatlamayı kolaylaştırır.
Bir parmağın geçici bandaj veya yaralanma nedeniyle kullanılamaması da mazbataya yazılmalıdır. Böylece neden sıradaki başka parmağın kullanıldığı anlaşılır.
Muhatabın İki Eli de Bulunmuyorsa Tebligat Nasıl Yapılır?
TK m.24 bu ihtimali de açıkça karşılar. Muhatabın iki elinin de bulunmaması veya parmak izi alınmasının fiziksel olarak mümkün olmaması halinde tebliğ evrakı doğrudan kendisine verilir ve durum tebliğ mazbatasında açıklanır.
Kişinin fiziksel farklılığı tebligat hakkını ortadan kaldırmaz. Tebliğ memuru “imza ve parmak izi yok, o halde teslim yapamam” diyerek evrakı iade etmez. Kanunun alternatif ispat mekanizması uygulanır.
Huzurda bulunan kişinin imzası bu durumda özellikle önemlidir. Muhataba evrakın gerçekten verildiğini bağımsız biçimde doğrular.
Kişinin kimlik tespiti normal usulle yapılır. Fiziksel engel kimlik doğrulama gereğini kaldırmaz.
Parmak İzi İşleminde Komşu veya Tanık Neden Bulunur?
m.24, imza yerine kullanılan yöntemin güvenilirliğini artırmak amacıyla işlemin kanunda gösterilen kişi huzurunda yapılmasını öngörür. Uygulamada uygun komşu veya ilgili görevli, muhatabın evrakı teslim aldığını ve parmak izi işleminin onun huzurunda yapıldığını imzasıyla doğrular.
Huzurda bulunan kişinin kimliği ve adresi/sıfatı mazbataya yazılmalıdır. “Tanık vardı” şeklindeki isimsiz kayıt yeterli değildir.
Tanık, tebligatın içeriğinin doğruluğuna veya davanın esasına tanıklık etmez. Yalnız teslim ve imza alternatifi işlemini görür.
Muhatabın komşusu bulunamıyorsa Tebligat Yönetmeliğinin öngördüğü alternatif görevli/huzur yöntemi uygulanır. Tebliğ memuru bu durumu mazbatada açıklar.
TK 24 İşlemi Tebliğ Mazbatasına Nasıl Yazılır?
İmza atamama nedeni, kullanılan parmak, parmak izi işlemi, huzurda bulunan kişinin adı-soyadı ve imzası ile tebliğ memurunun adı/imzası açıkça yer almalıdır. Muhatabın iki eli yoksa veya parmak izi alınamıyorsa bu durum da açıkça yazılır.
Mazbatada yalnız “imza atamadı” yazılması, m.24’ün hangi alternatifinin uygulandığını göstermez. Neden imza yok, parmak izi alındı mı, hangi parmak kullanıldı ve kim huzurdaydı soruları cevaplanabilmelidir.
Tebliğ tarihi ve yeri normal m.23 unsurları olarak ayrıca yazılır. m.24 yalnız imza yöntemini değiştirir; diğer mazbata zorunluluklarını ortadan kaldırmaz.
Parmak izinin yanında muhatabın adı okunaklı yazılmalı, iz kime ait olduğu konusunda şüphe bırakmamalıdır.
Görme Engeli veya Başka Sağlık Durumu Olan Muhatapta Tebligat Nasıl Yapılır?
Görme engeli tek başına kişinin imza atamayacağı anlamına gelmez. Kişi imza atabiliyor ve tebligatı kabul ediyorsa normal imzalı teslim yapılabilir. İmza atamıyorsa somut neden m.24 kapsamında değerlendirilir.
Tebliğ memuru engellilik durumundan hukuki ehliyetsizlik sonucu çıkaramaz. TK m.22’deki bariz ehliyetsizlik ayrı kavramdır ve muhatap yerine tebligat alacak kişiyle ilgilidir.
Kişinin belge içeriğini erişilebilir biçimde öğrenme hakkı, engellilik ve usul hukukundaki makul düzenleme yükümlülükleri bakımından ayrıca önem taşır. Tebligatın teslimi, mahkemenin savunma hakkını erişilebilir hale getirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İşitme engeli de imza atmaya engel olmayabilir. Tebliğ memuru kişinin gerçek ihtiyacına göre iletişim kurmalı, engel türünü varsayımla tebligat usulüne dönüştürmemelidir.
Muhatabın Vekili veya Kanuni Temsilcisi Varsa TK 24 Uygulanır mı?
Vekille takip edilen işte TK m.11 uyarınca tebligat kural olarak vekile yapılır. Muhatabın imza atamıyor olması, vekile yapılması gereken tebligatı gereksiz biçimde bizzat muhataba yöneltmez.
Kanuni temsilci gereken kişinin hukuki statüsünde, tebligatın kime yapılacağı vesayet, velayet veya ilgili özel kanun hükümlerine göre belirlenir. TK m.24 yalnız doğru muhatabın imza atamadığı durumda teslim yöntemini düzenler.
Bizzat kişiye tebliğ zorunlu işlem varsa ve kişi imza atamıyorsa m.24 uygulanır. Vekilin ayrıca bilgilendirilmesi ilgili usul kanununa göre yürütülür.
TK 24 Usulü Eksik Uygulanırsa Ne Olur?
Muhatap imza atamadığı halde parmak izi/tanık usulü hiç uygulanmadan zarf bırakılmışsa veya parmak izi kime ait olduğu belli değilse tebligat usulsüz olabilir. Mazbata m.23 ve m.24 birlikte denetlenir.
Usulsüz tebligat muhatap tarafından fiilen öğrenilmişse TK m.32 gereğince muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilebilir. İlgili dava veya itiraz süresi bu tarihe göre hesaplanır.
Muhatap tebligatı gerçekten elden almış ancak yalnız mazbata şekli eksikse öğrenme tarihiyle ilgili dosya kayıtları özellikle önemlidir. Her eksiklik aynı sonucu doğurmaz; eksikliğin teslimin ispatını nasıl etkilediği değerlendirilir.
TK 24 İçin 10 Kontrol
- Muhatabın evrakı kabul edip etmediğini belirleyin.
- İmza atamama ile tebellüğden kaçınmayı ayırın.
- İmza atamama nedeninin mazbatada yazılı olduğunu kontrol edin.
- Kanuni parmak sırasına uyulup uyulmadığını inceleyin.
- Kullanılan parmağın açıkça belirtildiğini görün.
- Parmak izinin okunaklı ve muhatapla bağlantılı olduğunu kontrol edin.
- Huzurda bulunan kişinin kimlik/sıfat ve imzasını inceleyin.
- İki elin bulunmaması halinde bu durumun açıkça yazıldığını görün.
- Normal m.23 yer, tarih ve tebliğ memuru unsurlarını ayrıca kontrol edin.
- Usulsüzlük varsa TK m.32 öğrenme tarihi ve esas başvuruyu birlikte değerlendirin.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TK m.24 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de yapılan tebligatta da imza atamayan muhatap için aynı parmak izi ve mazbata sistemi uygulanır. Yerel PTT uygulaması kanunun zorunlu usulünü değiştiremez.
Hastane, bakım merkezi veya evde sağlık koşullarında bulunan muhataba tebligatta kişinin gerçekten imza atıp atamadığı somut olarak değerlendirilmelidir. Sağlık kurumu personelinin bulunması, doğru muhatabın kendisine m.24 teslimini gereksiz hale getirmez.
İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
1. Okuma yazma bilmeyen kişiye tebligat yapılabilir mi?
Evet. TK m.24 imza atamayan muhatap için parmak izi ve huzur usulü düzenler.
2. Eli alçıda olan kişi imza atamıyorsa ne olur?
Somut imza engeli mazbataya yazılır ve m.24’ün uygun parmak/alternatif yöntemi uygulanır.
3. İmza atmak istemeyen kişi TK 24 kapsamında mı?
Hayır. İmza atabilecek durumda olduğu halde tebellüğden kaçınma TK m.21 kapsamında değerlendirilir.
4. Hangi parmak kullanılır?
TK m.24 kanuni bir parmak sırası öngörür; normal başlangıç sol el başparmağıdır, kullanılamıyorsa maddede gösterilen diğer seçeneklere geçilir.
5. İki eli olmayan kişiye tebligat yapılamaz mı?
Yapılır. Evrak kendisine verilir ve durum mazbatada tanık/huzur kaydıyla belirtilir.
6. Tanık neden gerekir?
İmza yerine kullanılan yöntemin ve teslimin gerçekleştiğini bağımsız olarak doğrulamak için kanuni huzur güvencesidir.
7. Görme engeli olan herkes için parmak izi mi gerekir?
Hayır. Kişi imza atabiliyorsa normal teslim yapılabilir; m.24 gerçek imza edememe durumunda uygulanır.
8. Mazbatada hangi parmak kullanıldığı yazılmalı mı?
Evet. Uygulanan m.24 yönteminin denetlenebilmesi için ayrıntı kaydedilmelidir.
9. Eksik parmak izi işlemi tebligatı etkiler mi?
m.24’ün zorunlu usulü eksikse usulsüz tebligat iddiası doğabilir; TK m.32 öğrenme tarihi ayrıca değerlendirilir.
10. Mersin’de farklı usul var mı?
Hayır. TK m.24 Türkiye genelinde aynıdır.
İmza Atamama Durumu Mazbatada Açıkça Gösterilmelidir
Tebligat Kanunu m.24’ün uygulanabilmesi için muhatabın tebliğ evrakını teslim almaya ehil olmakla birlikte imza atamayacak durumda bulunması ile imza atmaktan kaçınması birbirine karıştırılmamalıdır. İmza atamama hâlinde Kanunun öngördüğü parmak izi ve tanık usulü uygulanır; imzadan kaçınmada ise tebliğ memurunun ilgili tebligat hükümleri çerçevesinde farklı işlem yapması gerekir. Mazbatada hangi hâlin gerçekleştiğinin açık biçimde yazılması sonradan yapılacak usulsüz tebligat incelemesi bakımından zorunludur.
Tebliğ memuru, m.24 kapsamındaki işlemi yaparken muhatabın kimliğini, evrakı teslim aldığını, imza atamama sebebini ve uygulanan usulü tebliğ mazbatasına geçirir. Parmak izi veya kanunda öngörülen tanık mekanizması, sadece şekli bir formalite değildir; teslimin gerçekten yapıldığını belgelendiren usuldür. Eksik mazbata, tebliğ tarihine bağlı kanun yolu ve savunma süreleri üzerinde doğrudan uyuşmazlık yaratabilir. Bu nedenle dosyada tebligat zarfının ve mazbatanın okunaklı örneği saklanmalıdır.
İmza Atamayan Muhataba Tebligatta Tutanak Neden Önemlidir?
Tebligat Kanunu m.24’te imza edemeyecek durumda bulunan muhatap bakımından özel usul öngörülür. Tebliğ memurunun işlemi yalnız evrakı teslim etmekten ibaret değildir; muhatabın neden imza atamadığı ve kanunun aradığı tanık/huzur şartlarının nasıl sağlandığı tebliğ mazbatasından anlaşılmalıdır. Muhatabın fiziksel engeli, geçici sağlık durumu veya okur-yazar olmaması gibi farklı nedenlerin hepsi “imza yok” şeklinde tek satırla geçiştirilmemelidir.
Usul uyuşmazlığında tebliğ mazbatası, tebliğ memurunun açıklaması ve varsa huzurda bulunan kişinin kimliği birlikte incelenir. İmza yerine kullanılan işaret veya parmak izi ile bunun hangi koşulda alındığı kayıt altına alınmalıdır. Sonradan süre itirazı yapılacaksa muhatabın tebliğ tarihindeki sağlık durumunu gösteren hastane kaydı veya engel belgesi de dosyaya eklenebilir. Böylece tartışma yalnız “imza bana ait değil” iddiasına değil, m.24’teki özel tebliğ usulünün gerçekten uygulanıp uygulanmadığına dayanır.
Ek ispat kontrolü: Tebliğ memuru muhatabın imza atamama nedenini mazbataya açıkça yazmalı; özel usulde hazır bulunan kişinin kimliği ve sıfatı da kayıttan anlaşılmalıdır. Bu unsurlar eksikse tebligatın usulüne uygunluğu, öğrenme tarihi ve buna bağlı süre hesabı birlikte incelenir.
Sonuç olarak mazbata, imza engelinin nedenini ve özel tebliğ usulünün bütün unsurlarını dışarıdan denetlenebilir biçimde göstermelidir.
Bu kayıt mutlaka saklanmalıdır.
Önemlidir.
İmza Atamama Sebebi Mazbatada Nasıl Gösterilmelidir?
TK m.24 uygulamasında muhatabın neden imza atamadığı veya imza yerine hangi usulün uygulandığı tebliğ belgesinde açıkça kayıt altına alınmalıdır. Sonradan yalnız “imzadan imtina etti” veya “imza atamadı” şeklinde belirsiz bir not, maddenin öngördüğü işlemlerin gerçekten yapılıp yapılmadığının denetlenmesini güçleştirir. Mazbata, hazır bulunan kişiler ve uygulanan yöntem bakımından somut olmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Rehber TK m.24’ün imza edememe, parmak izi, huzur/tanık ve mazbata kayıt sistemi merkezinde hazırlanmıştır. Fiziksel imza engeli ile tebellüğden kaçınma açıkça ayrılmış, engellilikten otomatik ehliyetsizlik sonucu çıkarılmamıştır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
