Ön, Yan ve Arka Bahçe Mesafeleri Kaç Metre? PAİY m.23 | 2026
Kısa ve net cevap: PAİY m.23’e göre uygulama imar planında aksine hüküm yoksa ön bahçe mesafesi en az 5 metre, yan bahçe mesafesi en az 3 metre, arka bahçe mesafesi en az 3 metredir. Dört katın üzerindeki yapılarda yan ve arka bahçe mesafeleri her ilave kat için 0,50 metre artırılır.
ön, yan ve arka bahçe mesafeleri: hukuki dayanak
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.23, planla farklı bir değer belirlenmemişse uygulanacak asgari ön, yan ve arka bahçe mesafelerini açık sayılarla düzenler.
Bahçe mesafesi, binanın parsel sınırına/yola yaklaşabileceği sınırı belirler. Emsal veya TAKS hesabından farklıdır; proje kütlesinin parsel içindeki konumunu doğrudan sınırlar.
Bu yazıda açıklanan sonuç 20 Eylül 2026 tarihindeki konsolide mevzuata dayanır. İmar dosyalarında sayı, oran, mesafe ve asgari ölçüler yaklaşık değer değildir. Yönetmelikte açık bir eşik varsa proje ve hesap cetveli bu değerle birebir karşılaştırılır. Ruhsat aşamasında kullanılan eski hesap şablonu veya başka bir parseldeki uygulama, güncel maddenin yerini tutmaz.
Yönetmelikteki açık kurallar
1. Ön bahçe en az 5 metredir
Plan aksini söylemiyorsa ön bahçe mesafesi en az 5 metre olarak uygulanır.
Ön bahçe, bina ön cephesi ile yol tarafındaki parsel sınırı arasındaki yapı yaklaşma alanıdır.
2. Yan bahçe en az 3 metredir
Yan parsel sınırlarına yaklaşma mesafesi kural olarak en az 3 metredir.
Ayrık nizam ve plan kararları ayrıca kontrol edilir.
3. Arka bahçe en az 3 metredir
Arka parsel sınırına yapı yaklaşma mesafesinin tabanı 3 metredir.
Bina kat adedi arttıkça maddedeki artış kuralı ayrıca uygulanır.
4. Dört katın üstünde 0,50 metre artış vardır
Yan ve arka bahçe mesafeleri dört katı aşan yapılarda her ilave kat için 0,50 metre artırılır.
Kat sayısı ve artış hesabı Yönetmelikteki kat tanımı ve bina yüksekliği kurallarıyla birlikte okunur.
5. Plan daha farklı mesafe belirleyebilir
Uygulama imar planında açık bir bahçe mesafesi kararı varsa plan kararı m.23’ün genel kuralıyla birlikte değerlendirilir.
Plan notu görülmeden yalnız genel 5/3/3 metre değerleriyle ruhsat sonucu kurulmaz.
Hesap ve teknik kontrol nasıl yapılır?
Vaziyet planında bina köşelerinden parsel sınırlarına en kısa mesafeler ölçülür. Ön bahçe yol tarafında, yan ve arka bahçeler ilgili parsel sınırlarında ayrı gösterilir; kat sayısına bağlı 0,50 m artış yan/arka mesafeye eklenir.
Teknik kontrol üç kaynağın aynı anda okunmasını gerektirir: yürürlükteki uygulama imar planı ve plan notları, parselin imar durum belgesi ve onaylı mimari proje. ön, yan ve arka bahçe mesafeleri bakımından kullanılan her sayı veya alanın hangi resmî belgeden geldiği dosyada gösterilmelidir. Böylece yalnız sonuç rakamı değil, hesabın dayanağı da denetlenebilir olur.
Örneğin dört kat üzerindeki ilave kat sayısı ayrı tespit edilir ve her ilave kat için 0,50 m artış yapılır. Bu bir yaklaşık çekme payı değil, m.23’ün açık matematik kuralıdır.
Bir teknik koşulun sağlanması diğer yapılaşma şartlarını ortadan kaldırmaz. Örneğin emsal uygun olsa bile TAKS, bahçe mesafesi veya kat adedi ayrıca aşılmış olabilir; oda ölçüsü uygun olsa bile erişilebilirlik, yangın veya havalandırma şartı eksik kalabilir. Bu nedenle m.23 dosyanın yalnız kendi düzenleme alanında kesin sonuç verir ve bağlantılı hükümler ayrı ayrı işaretlenmelidir.
Ruhsat ve proje bakımından sonuç
İdare ruhsat projesinin vaziyet planında bahçe mesafelerini denetler. Emsal içinde kalmak, bahçe mesafesini ihlal eden bina kütlesini hukuka uygun hale getirmez.
Ruhsat veya proje onayı mevzuata aykırı bir teknik değeri meşru hale getirmez. Sonradan bir aykırılık iddiası doğduğunda önce onaylı proje ile gerçekleşen yapı karşılaştırılır; ardından projenin kendisinin yürürlükteki imar şartlarına uygun olup olmadığı incelenir. Teknik aykırılık ile uygulanacak idari işlem aynı şey değildir; yaptırımın hukuki dayanağı 3194 sayılı Kanun ve ilgili özel mevzuattan ayrıca kurulmalıdır.
Dosyada bulunması gereken temel kayıtlar
Vaziyet planı, aplikasyon krokisi, imar durum belgesi, plan notları ve bina kat/yükseklik bilgileri bahçe mesafesi kontrolünün ana belgeleridir.
- Güncel uygulama imar planı ve plan notları,
- İmar durum belgesi ve parsel bilgileri,
- Onaylı mimari proje ve vaziyet planı,
- Alan/ölçü hesap cetvelleri ve gerekiyorsa teknik rapor,
- Ruhsat, tadilat ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili sürümleri,
- İdarenin özel görüş veya onayı varsa tarih ve sayı bilgisi.
Belgelerin aynı proje sürümüne ait olması önemlidir. Eski imar durumu ile yeni mimari proje veya farklı tarihli plan notları bir arada kullanılırsa sonuç yanıltıcı olur. Belge tarihleri ve revizyon numaraları karşılaştırılmadan ölçü hesabı tamamlanmış sayılmaz.
2026 güncellik kontrolü
2026 güncel metninde genel ön/yan/arka bahçe ölçüleri ve dört kat üzerindeki 0,50 m artış sistemi yürürlüktedir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin son değişiklikleri içinde 1 Temmuz 2026 tarihli düzenlemeler de vardır. Bu nedenle özellikle 2026 öncesinde hazırlanmış makaleler, belediye iç notları ve proje şablonları güncel maddeyle karşılaştırılmalıdır. Bir hüküm değişmişse yalnız yeni metin esas alınır; geçmiş tarihli işlemde ise işlem tarihindeki metin ve geçiş düzenlemesi ayrıca incelenir.
Sık yapılan hatalar
Tüm cephelerde aynı mesafeyi kullanmak, dört kat üzerindeki artışı atlamak ve parsel sınırı yerine duvar/çit gibi fiili sınırı esas almak başlıca hatalardır.
Bir diğer hata, maddenin düzenlediği alanı başka bir teknik kavramla birleştirmektir. Taban alanı ile katlar alanı, TAKS ile KAKS, kat adedi ile bina yüksekliği, net piyes ölçüsü ile toplam bağımsız bölüm alanı aynı değildir. Yönetmelikte her kavramın ayrı hesabı bulunduğundan, aynı metrekare veya oran bütün hesaplara taşınamaz.
Üçüncü hata, sözlü idari bilgiye dayanıp yazılı belgeyi dosyaya almamaktır. Bir ruhsat veya plan uyuşmazlığında yargısal denetim yazılı işlem ve teknik belgelere göre yapılır. Bu nedenle plan paftası, plan notu, imar durumu ve proje olmadan yalnız sahadaki görünüm üzerinden kesin hukuki sonuç kurulmaz.
Dosya kontrol listesi
- Güncel plan ve plan notu kontrol edildi mi?
- m.23 yürürlükteki metinden açıldı mı?
- Hesabın pay ve paydası/ölçü noktaları açık mı?
- Proje ile imar durumu aynı veriyi gösteriyor mu?
- İstisna uygulanıyorsa açık mevzuat dayanağı var mı?
- Başka yapılaşma şartları ayrıca kontrol edildi mi?
- İşlem ve proje revizyon tarihleri eşleştirildi mi?
- Resmî kaynak bağlantısı dosyada saklandı mı?
Resmî kaynaklar
Site içinde ilgili rehberler
- Yapı ruhsatı hangi yapılar için zorunlu?
- İmar durum belgesi talep dilekçesi
- Kapıcı dairesi ve sığınak zorunluluğu
Sık sorulan sorular
Temel sonuç nedir?
PAİY m.23’e göre uygulama imar planında aksine hüküm yoksa ön bahçe mesafesi en az 5 metre, yan bahçe mesafesi en az 3 metre, arka bahçe mesafesi en az 3 metredir. Dört katın üzerindeki yapılarda yan ve arka bahçe mesafeleri her ilave kat için 0,50 metre artırılır.
Hangi madde uygulanır?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.23 doğrudan uygulanır. Ayrıca uygulama imar planı, plan notları ve 3194 sayılı İmar Kanunu birlikte kontrol edilir.
Plan notu farklı bir kural koyabilir mi?
Yürürlükteki plan notu üst normlara aykırı olmamak şartıyla parsel için özel yapılaşma koşulu getirebilir. Dosyada plan notu kontrol edilmeden yalnız Yönetmelik tablosuyla sonuç kurulmaz.
Hesap veya ölçü nereden alınır?
Onaylı mimari proje, imar durum belgesi ve gerekiyorsa aplikasyon/kot belgelerindeki resmi veriler esas alınır. Sahadaki yaklaşık ölçü tek başına yeterli değildir.
Eski ruhsatlarda ne yapılır?
Ruhsatın verildiği tarihteki mevzuat, geçiş hükümleri ve kazanılmış hak durumu ayrı değerlendirilir. Bu içerik 20 Eylül 2026 tarihindeki güncel kuralı açıklar.
Belediye uygulaması açık maddeyi değiştirebilir mi?
Hayır. İdari uygulama, Yönetmeliğin emredici sınırını ortadan kaldıramaz. Farklı uygulamanın plan veya başka bir mevzuat hükmüne dayanması gerekir.
Bu kural tek başına yapı hakkı yaratır mı?
Hayır. Emsal, TAKS, kat adedi, yükseklik, bahçe mesafeleri, kullanım kararı ve diğer teknik şartlar birlikte sağlanmalıdır.
Resmî kaynak nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi ve T.C. Resmî Gazete güncel ve resmî kontrol kaynaklarıdır.
Sonuç
Plan aksini öngörmüyorsa ön bahçe 5 m, yan ve arka bahçe 3 m’dir; dört kat üzerindeki her kat yan ve arka mesafeyi 0,50 m artırır.
ön, yan ve arka bahçe mesafeleri bakımından güvenilir sonuç, güncel Yönetmelik hükmünün plan ve onaylı proje üzerindeki somut verilerle karşılaştırılmasıyla elde edilir. Açık bir ölçü veya oran varsa bunun dışına çıkılmaz; maddenin düzenlemediği bir istisna varsayılmaz. Ruhsat, tadilat veya uyuşmazlık dosyasında aynı kontrol zinciri uygulanmalıdır.
Hukuki bilgilendirme ve yazar
İçerik yürürlükteki Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve 3194 sayılı İmar Kanunu temel alınarak hazırlanmıştır. Somut taşınmazda uygulama imar planı, plan notu ve işlem tarihi ayrıca incelenir.
Avukat Halil BAKIRCI – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin. Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
Plan kararının etkisi: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Plan aksini söylemiyorsa ön bahçe mesafesi en az 5 metre olarak uygulanır. Ön bahçe, bina ön cephesi ile yol tarafındaki parsel sınırı arasındaki yapı yaklaşma alanıdır. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Mimari projede gösterim: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Yan parsel sınırlarına yaklaşma mesafesi kural olarak en az 3 metredir. Ayrık nizam ve plan kararları ayrıca kontrol edilir. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Tadilat projesi kontrolü: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Arka parsel sınırına yapı yaklaşma mesafesinin tabanı 3 metredir. Bina kat adedi arttıkça maddedeki artış kuralı ayrıca uygulanır. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Alan ve ölçü cetveli: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Yan ve arka bahçe mesafeleri dört katı aşan yapılarda her ilave kat için 0,50 metre artırılır. Kat sayısı ve artış hesabı Yönetmelikteki kat tanımı ve bina yüksekliği kurallarıyla birlikte okunur. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
İdari denetimde ispat: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Uygulama imar planında açık bir bahçe mesafesi kararı varsa plan kararı m.23’ün genel kuralıyla birlikte değerlendirilir. Plan notu görülmeden yalnız genel 5/3/3 metre değerleriyle ruhsat sonucu kurulmaz. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Yapı kullanma izni bağlantısı: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Plan aksini söylemiyorsa ön bahçe mesafesi en az 5 metre olarak uygulanır. Ön bahçe, bina ön cephesi ile yol tarafındaki parsel sınırı arasındaki yapı yaklaşma alanıdır. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Plan kararının etkisi: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Yan parsel sınırlarına yaklaşma mesafesi kural olarak en az 3 metredir. Ayrık nizam ve plan kararları ayrıca kontrol edilir. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Mimari projede gösterim: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Arka parsel sınırına yapı yaklaşma mesafesinin tabanı 3 metredir. Bina kat adedi arttıkça maddedeki artış kuralı ayrıca uygulanır. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Tadilat projesi kontrolü: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Yan ve arka bahçe mesafeleri dört katı aşan yapılarda her ilave kat için 0,50 metre artırılır. Kat sayısı ve artış hesabı Yönetmelikteki kat tanımı ve bina yüksekliği kurallarıyla birlikte okunur. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Alan ve ölçü cetveli: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Uygulama imar planında açık bir bahçe mesafesi kararı varsa plan kararı m.23’ün genel kuralıyla birlikte değerlendirilir. Plan notu görülmeden yalnız genel 5/3/3 metre değerleriyle ruhsat sonucu kurulmaz. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
İdari denetimde ispat: ön, yan ve arka bahçe mesafeleri
Plan aksini söylemiyorsa ön bahçe mesafesi en az 5 metre olarak uygulanır. Ön bahçe, bina ön cephesi ile yol tarafındaki parsel sınırı arasındaki yapı yaklaşma alanıdır. Bu veri proje üzerinde ayrı bir satır veya ölçü olarak gösterildiğinde denetim kolaylaşır. İdarenin değerlendirmesi de aynı güncel plan ve mevzuat metnine dayanmalıdır. m.23 dışında bir istisna ileri sürülüyorsa bunun açık plan veya mevzuat dayanağı gösterilmeden hesaba etkisi kabul edilmez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
