OSB’de Fabrika Altyapı İhtiyacını Dışarıdan Karşılayabilir mi? | Yönetmelik m.65/8
Kısa ve net cevap: Kural olarak hayır. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/8 ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 uyarınca OSB’de yer alan kuruluşlar altyapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB’nin izni olmaksızın elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz veya diğer altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferit tesis kurulamaz. Dolayısıyla bir fabrikanın “dışarıdan daha ucuz elektrik buldum”, “kendi su hattımı çekiyorum” veya “OSB hattı yerine ayrı altyapı kuruyorum” şeklindeki tercihi tek başına yeterli değildir. OSB’nin açık izni ve ilgili sektör mevzuatındaki diğer izinler gerekir.
OSB’de altyapının dışarıdan karşılanamamasının hukuki dayanağı
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20, OSB sınırları içinde ortak altyapının tek merkezden planlanması ve işletilmesi ilkesini kurar. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/8 de bu ilkeyi katılımcı ve diğer kuruluşlar bakımından açık yükümlülüğe dönüştürür. OSB’de bulunan kuruluşlar altyapı ihtiyaçlarını OSB tesislerinden karşılamak zorundadır.
Bu kural yalnız ekonomik bir satış tekeli değildir. OSB elektrik gücünü, su kaynaklarını, kanalizasyon ve arıtma kapasitesini, doğalgaz şebekesini ve diğer teknik sistemleri bölge ölçeğinde planlar. Bir fabrikanın kontrolsüz ayrı hat kurması şebeke güvenliği, kapasite dengesi, çevre kontrolü ve diğer katılımcıların hakları üzerinde etkili olabilir.
OSB’nin altyapı kurma ve işletme yetkisinin genel çerçevesi OSB’de elektrik, su, doğalgaz ve altyapıyı kim kurar? rehberinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır. m.65/8 bu yetkinin katılımcı tarafındaki karşılığını oluşturur.
Hangi altyapı ihtiyaçları bu kural kapsamındadır?
Yönetmelik m.65’in birinci fıkrası elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma, merkezi ısı ve buhar, yol, haberleşme ve benzeri altyapı ile genel hizmet tesislerini sayar. m.65/8’deki “altyapı ihtiyaçları” ifadesi bu bütünlük içinde değerlendirilir.
Her altyapı türünün kendi sektörel mevzuatı ayrıca uygulanır. Elektrik için enerji piyasası düzenlemeleri, su için kaynak ve kullanım mevzuatı, doğalgaz için 4646 sayılı Kanun ve EPDK düzenlemeleri, atıksu için çevre mevzuatı geçerlidir. OSB izni bu diğer izinlerin yerine geçmediği gibi, diğer kurumdan alınan izin de OSB izninin yerine geçmez.
Bu nedenle yatırımcı bir altyapı çözümü planladığında “hangi kurum izin veriyor?” sorusunu tek kurum üzerinden değil iki katmanlı sormalıdır: OSB özel mevzuatındaki izin ve ilgili altyapı türünün genel mevzuatındaki izinler.
OSB’deki fabrika dışarıdan elektrik satın alabilir mi?
Elektrik enerjisinin ticari tedarikçisi ile fiziksel dağıtım altyapısı birbirinden ayrılmalıdır. Serbest tüketici veya enerji tedarik sözleşmeleri enerji piyasası mevzuatına tabi olabilir; ancak fabrika OSB’nin elektrik dağıtım altyapısını ve bağlantı düzenini tek taraflı biçimde atlayamaz.
Katılımcının kendi elektrik üretim tesisi kurması da özel olarak OSB iznine bağlanmıştır. OSB katılımcısının kendi elektrik üretim tesisi rehberinde bu izin ayrıntılı açıklanmıştır. Dolayısıyla “dışarıdan almıyorum, kendim üretiyorum” yaklaşımı da OSB izin sisteminin dışında değildir.
Fabrikanın komşu işletmeden özel kabloyla elektrik alması ise ayrıca altyapı kullanım hakkının üçüncü kişiye devri sorununu doğurur. m.65/8 bu kullanım hakkının başka kuruluşa devredilmesini ve başkasının kullanımına tahsis edilmesini de yasaklar.
Fabrika kuyu açarak veya özel hatla su temin edebilir mi?
OSB içindeki bir fabrikanın su ihtiyacını kendi kuyusundan veya dış şebekeden karşılaması, yalnız su kaynağı mevzuatındaki izinlere bakılarak kararlaştırılamaz. m.65/8 gereği OSB izni olmaksızın altyapı ihtiyacı başka yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferit tesis kurulamaz.
Kuyu açılması yeraltı suyu mevzuatına, ruhsat ve teknik koşullara tabi olabilir. Ancak ilgili kamu kurumundan kuyu izni alınmış olması OSB’nin m.65/8 kapsamındaki iznini kendiliğinden oluşturmaz. İki izin alanı birlikte sağlanmalıdır.
OSB’nin su kaynağının kapasite veya kalite sorunu bulunuyorsa katılımcı bu durumu yazılı başvuruyla OSB’ye bildirmeli ve alternatif çözüm için izin talep etmelidir. Fiilen kuyu açıp sonradan onay aramak, altyapı bütünlüğünü ve çevresel denetimi riske atar.
OSB içindeki fabrika doğalgaz dağıtım şirketinden ayrı hat çekebilir mi?
Katılımcı tek başına OSB altyapı düzenini atlayarak ayrı doğalgaz şebekesi kuramaz. Yönetmelik m.65/1, doğalgaz dağıtım şirketlerinin OSB içinde şebeke ve bağlantı yatırımı yapmasını OSB’nin talebi ve muvafakatine bağlar.
Doğalgaz dağıtım şirketinin OSB’de şebeke yatırımı rehberinde bu özel model açıklanmıştır. Bir katılımcının yüksek kapasite ihtiyacı varsa çözüm OSB ile dağıtım şirketi arasında mevzuata uygun kapasite veya bağlantı projesi kurulmasıdır.
İç tesisat bakımından fabrikanın kendi sorumlulukları devam eder. Ana şebeke ve OSB bağlantı izni ile bina içi doğalgaz tesisatı farklı teknik alanlardır.
“Münferit altyapı tesisi” ne anlama gelir?
Münferit tesis, OSB ortak altyapısını bypass ederek belirli bir kuruluşun kendi altyapı ihtiyacını bağımsız şekilde karşılamak üzere kurduğu tesistir. Özel enerji hattı, su temin sistemi, kanal veya başka altyapı çözümü somut yapıya göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Yönetmelik m.65/8 böyle bir tesisi mutlak biçimde sonsuza kadar yasaklamaz; OSB izni olmaksızın kurulamayacağını düzenler. Bu nedenle teknik zorunluluk veya özel ihtiyaç varsa yatırımcı OSB’ye başvurabilir. OSB, kendi altyapı kapasitesi, güvenliği, çevre etkisi ve diğer katılımcılara etkisi üzerinden izin verip vermeyeceğini değerlendirir.
Ön arıtma tesisi ise farklıdır. Yönetmelik m.65/1 gerektiğinde işletmenin münferit ön arıtma kurmasını doğrudan öngörür. OSB’de münferit ön arıtma ortak arıtma sistemini korumak için zorunlu tutulabilen özel bir tesistir.
OSB izni alınırsa başka kurum izinleri gereksiz olur mu?
Hayır. OSB izni yalnız OSB mevzuatı bakımından gerekli onayı sağlar. Elektrik, su, doğalgaz, çevre, imar veya yapı mevzuatında başka izin gerekiyorsa bunlar ayrıca tamamlanmalıdır.
Örneğin OSB bir su kuyusu veya enerji üretim tesisi için prensipte izin verse bile proje ilgili kamu kurumlarının ruhsat ve teknik şartlarına aykırı olamaz. Aynı şekilde ilgili enerji veya su idaresinin olumlu görüşü OSB’nin kendi altyapı planlama yetkisini ortadan kaldırmaz.
İzin yazısında tesisin kapasitesi, yeri, bağlantı koşulları, kullanım amacı ve süre varsa açıkça gösterilmelidir. Yatırımcı izin verilen kapasiteyi sonradan tek taraflı artırmamalıdır.
Kiracı fabrika dışarıdan altyapı sağlayabilir mi?
Kiracı da OSB işletme yükümlülüklerinin dışına çıkamaz. Yönetmelik m.63/4, sanayi tesislerinin işletilmesine ilişkin katılımcı yükümlülüklerinden kiracıların da sorumlu olduğunu düzenler. Bu nedenle kiraya verenin sözleşmede “kiracı istediği yerden elektrik veya su sağlayabilir” demesi OSB mevzuatını bertaraf etmez.
Üstelik kiralama OSB tarafından onaylanmamışsa m.63/3 gereği elektrik, su ve doğalgaz dâhil hiçbir OSB hizmeti verilmez. OSB onayı olmadan altyapı hizmeti rehberinde bu yaptırım ayrıntılıdır.
Kiracı yatırım yapmadan önce kira sözleşmesindeki altyapı kapasitesini OSB kayıtlarıyla doğrulamalıdır. Mal sahibinin geçmiş tüketim kapasitesi, kiracının yeni prosesine yeterli olmayabilir.
Kira ve yatırım sözleşmelerinde altyapı riski nasıl düzenlenmeli?
Fabrika kiralama veya satın alma sözleşmesinde mevcut elektrik gücü, su kapasitesi, doğalgaz debisi, kanalizasyon ve arıtma bağlantısı yazılı olarak belirtilmelidir. “Tüm altyapı mevcuttur” gibi soyut ifadeler yerine OSB’den alınmış güncel teknik bilgiler kullanılmalıdır.
Kiracının veya alıcının daha yüksek kapasite istemesi hâlinde kapasite artırım yatırımını kimin ödeyeceği, OSB’nin onay vermemesi durumunda sözleşmenin ne olacağı ve ön ödemelerin iadesi açıkça düzenlenmelidir.
Dışarıdan altyapı ihtimali planlanıyorsa sözleşme “OSB izin verirse” koşuluna bağlanmalıdır. Tarafların kendi aralarında anlaşması OSB izni doğurmadığı için kesin yatırım yükümlülüğü OSB kararından önce başlatılmamalıdır.
OSB’den gelen yazılı ihtara rağmen izinsiz altyapı kullanımı sürdürülürse Yönetmelik m.64 aykırılık giderme süreci gündeme gelebilir.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Temel hükümler 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ile Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/8’dir. Altyapı türüne göre enerji, su, çevre ve imar mevzuatı ayrıca uygulanır. Güncel metin için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kanunlar, Bakanlık Yönetmelikler ve enerji işlemleri için EPDK resmî kaynakları kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. OSB’de fabrika elektriği başka yerden alabilir mi?
OSB izni olmadan altyapı ihtiyacı başka yerden karşılanamaz; enerji tedariki ile fiziksel OSB altyapısı ayrı değerlendirilir.
2. Fabrika kendi su kuyusunu açabilir mi?
OSB izni ve ilgili yeraltı suyu mevzuatındaki izinler birlikte gerekir.
3. OSB doğalgazı yetersizse ayrı hat çekilebilir mi?
Tek taraflı değil; OSB talebi/muvafakati ve doğalgaz piyasası kuralları üzerinden mevzuata uygun çözüm kurulmalıdır.
4. OSB izni olmadan jeneratör kullanılabilir mi?
Acil/yedek sistemin niteliği ve bağlantısı somut teknik mevzuata göre değerlendirilir; sürekli altyapı yerine kullanılan münferit üretim sistemi için OSB izin kuralları göz ardı edilmemelidir.
5. Kendi GES’imi kurabilir miyim?
Evet, ancak katılımcının elektrik üretim tesisi OSB iznine tabidir.
6. İlgili kamu kurumundan izin aldıysam OSB iznine gerek var mı?
Evet. Genel mevzuat izni OSB Uygulama Yönetmeliğindeki izin şartını kaldırmaz.
7. Kiracı da m.65/8’e tabi mi?
Evet. Kiracılar işletmeye ilişkin OSB yükümlülüklerinden sorumludur.
8. Ön arıtma tesisi de yasak münferit tesis midir?
Hayır. Yönetmelik gerektiğinde ortak arıtma standartlarını sağlamak için münferit ön arıtma yapılmasını ayrıca öngörür.
9. OSB izin verirse dış altyapı otomatik kurulabilir mi?
Hayır. İlgili sektör, imar, çevre ve teknik izinler de tamamlanmalıdır.
10. İzinsiz altyapı kullanımı sürerse ne olur?
OSB yazılı bildirim ve süre sonrası m.64 kapsamında gerekli engelleyici tedbirleri alabilir; özel altyapı mevzuatındaki sonuçlar da uygulanır.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB altyapı, enerji ve sanayi yatırım uyuşmazlıkları için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
