Reşit Çırak Sözleşmeyi Kendisi mi İmzalar? 3308 m.13 | 2026
Reşit çırakta sözleşmenin tarafı kimdir?
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.13, çıraklık sözleşmesinin tarafını öğrencinin reşitlik durumuna göre açık biçimde belirler. İşyeri sahibi aday çırağı veya çırağı çalıştırmaya başlamadan önce, öğrenci reşit değilse velisi veya vasisiyle; reşitse doğrudan kendisiyle yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır. Bu hüküm, yetişkin öğrencinin kendi hukuki iradesiyle sözleşmenin tarafı olmasını sağlar.
Dolayısıyla 18 yaşını doldurmuş ve ergin olan öğrencinin çıraklık sözleşmesinde yalnızca velisinin imzasının bulunması m.13’teki sisteme uygun değildir. Reşit öğrenci kendi adına işlem yapar. Okul ve işletme kayıtlarında öğrencinin güncel hukuki durumunun doğru gösterilmesi gerekir.
18 yaşını doldurmak çıraklık statüsünü sona erdirir mi?
Hayır. Reşit olmak çıraklık statüsünü kendiliğinden sona erdirmez. 3308 m.13 tam tersine, çıraklık sözleşmesi devam ederken öğrencinin reşit olması ihtimalini özel olarak düzenler. Hükme göre sözleşme, çırağın rızasıyla devam eder. Bu nedenle 18 yaşın dolması “artık işçi oldu” veya “MESEM kaydı bitti” sonucu doğurmaz.
Statünün devamı açısından esas olan öğrencinin 3308 kapsamında kayıtlı programa, sözleşmeye ve eğitim düzenine devam etmesidir. Öğrencinin reşitlik kazanması sadece sözleşme iradesi ve temsil bakımından değişiklik yaratır. Öğrenci statüsüne ilişkin m.11 hükmü devam eder.
Reşit olmayan öğrencide kim imza atar?
Reşit olmayan aday çırak veya çırakta 3308 m.13 veli veya vasiyi açıkça sözleşme sürecine dahil eder. Veli, velayet hakkı kapsamında; vasi ise vesayet kararı kapsamında öğrencinin kanuni temsilcisidir. İşletme, “öğrenci kendisi imzaladı” diyerek kanuni temsilci unsurunu atlayamaz.
Veli veya vasi bilgisinin güncel ve doğru olması önemlidir. Özellikle boşanma, velayet değişikliği, vesayet kararı veya temsil yetkisini etkileyen başka bir hukuki durum varsa okul kayıtları ve sözleşme buna göre güncellenmelidir. İşletme kişisel aile ilişkileri hakkında varsayım yapmak yerine resmî kayda dayanmalıdır.
Çıraklık sırasında 18 yaşına girilirse ne olur?
3308 m.13 bu ihtimali doğrudan düzenler. Çırak, sözleşme süresi içinde reşit olursa sözleşme çırağın rızasıyla devam eder. Kanun burada öğrencinin artık kendi iradesiyle eğitim ilişkisini sürdürüp sürdürmeyeceğini belirlemesini esas alır.
Uygulamada öğrenci reşit olduğunda okul ve işletmenin sözleşme dosyasında reşitlik durumunu göstermesi, öğrencinin devam rızasını kayıt altına alması ve iletişim/ödeme bilgilerinin gerektiğinde güncellenmesi güvenli yöntemdir. Bu işlem, önceki çıraklık süresini ortadan kaldırmaz.
“Rızasıyla devam eder” ifadesi ne anlama gelir?
Kanundaki rıza, artık ergin olan öğrencinin çıraklık ilişkisine devam etmeyi kabul etmesini ifade eder. Reşitlik öncesinde kanuni temsilcinin rolü bulunurken reşitlik sonrasında öğrenci kendi iradesiyle sözleşme ilişkisinin devamına katılır. Bu düzen, kişinin ergin olduktan sonra eğitim ilişkisine zorla bağlı tutulmasını engeller.
Rızanın ispatı bakımından yazılı kayıt tercih edilmelidir. Öğrencinin sözleşme veya ek belge üzerinde devam iradesini göstermesi, okul kayıtlarının da buna uygun güncellenmesi ileride doğabilecek “sözleşme devam ediyor muydu?” tartışmasını önler.
Öğrenci reşit olunca yeni sözleşme yapmak zorunlu mu?
3308 m.13, öğrencinin reşit olması halinde sözleşmenin öğrencinin rızasıyla devam edeceğini söyler. Bu nedenle kanun, sırf 18 yaşın dolması nedeniyle önceki sözleşmenin otomatik sona erip mutlaka sıfırdan yeni bir sözleşme yapılmasını emretmez. Asıl önemli olan öğrencinin rızasının ve güncel taraf durumunun kayıt altına alınmasıdır.
Bununla birlikte MEB’in güncel sözleşme ve kayıt sistemi içinde hangi form veya ek işlemin kullanılması gerektiği okul üzerinden tamamlanmalıdır. Kanunun devam hükmüyle idari kayıt işlemleri birbirine karıştırılmamalıdır. Okulun istediği güncelleme, öğrencinin geçmiş eğitim süresini silen yeni bir başlangıç olarak yorumlanmamalıdır.
Reşit öğrenci ücretini kendisi mi alır?
Reşit öğrencinin kendi adına banka hesabı üzerinden ücretini alması, ödeme ispatı ve kişisel mali hakların kullanımı bakımından uygun yöntemdir. 3308 m.25 öğrenci ücretini korur; reşitlik ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Ödeme kayıtlarının öğrenci adı, ilgili ay ve sözleşmeyle uyumlu olması gerekir.
Reşit olmayan öğrencilerde ödeme yöntemi ve banka işlemleri bankacılık kuralları ile okul uygulamasına göre yürütülür. Ancak hangi hesap kullanılırsa kullanılsın ücretin gerçekten öğrenci lehine ödendiği belgelenmelidir. Elden ve belgesiz ödeme hem öğrenci hem işletme açısından ispat riski yaratır.
Reşitlik ücret alt sınırını değiştirir mi?
Hayır. MESEM ve mesleki eğitim öğrencilerinin asgari ücret oranlarına bağlı ödeme sistemi öğrencinin sadece 18 yaşını doldurmasına göre değişmez. Öğrencinin programı, sınıfı ve yeterlilik aşaması esas alınır. 2026 net asgari ücret tutarı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 28.075,50 TL olarak açıklanmıştır.
Öğrencinin reşit olması, işverenin daha düşük ücret belirlemesine veya m.25’teki korumayı kaldırmasına gerekçe olamaz. Sözleşmedeki tutar ve fiili ödeme yürürlükteki yasal alt sınırlarla uyumlu olmalıdır.
Reşit çırak işçi sayılır mı?
Reşit olmak tek başına işçi statüsü doğurmaz. 3308 m.11 aday çırak ve çırağı öğrenci statüsünde sayar ve işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmeyeceğini düzenler. Öğrencinin 18 yaşını doldurması bu özel statü hükmünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ancak fiili ilişki eğitim programından tamamen kopmuşsa, kişi yalnızca sıradan personel gibi çalıştırılıyorsa ve 3308’e uygun okul/sözleşme düzeni bulunmuyorsa ilişkinin hukuki niteliği belgeler ve fiili uygulama üzerinden ayrıca incelenir. Ayrıntılı statü incelemesi için MESEM öğrencisi işçi sayılır mı? rehberimize bakılabilir.
İşyeri sahibi değişirse reşit çırağın rızası gerekir mi?
3308 m.13, işyeri sahibinin değişmesi halinde yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa sözleşmenin yeni işyeri sahibinin rızasıyla devam edebileceğini; aynı meslek sürdürülmüyorsa sözleşmenin feshedileceğini düzenler. Reşit öğrencinin kendi sözleşme iradesi bulunduğundan süreçte öğrencinin onayı ve kayıtların güncellenmesi de fiilen önem taşır.
İşyeri devrinde yalnızca şirket veya işyeri unvanındaki değişikliğe bakılmamalıdır. Öğrencinin eğitim aldığı mesleğin gerçekten devam edip etmediği, usta öğretici ve eğitim koşullarının korunup korunmadığı kontrol edilmelidir.
İşyeri değişirse reşit öğrencinin önceki süresi korunur mu?
Evet. M.13, işyeri sahibi değişikliği nedeniyle sözleşme feshedildiğinde önceki çalışmaların geçerli olduğunu düzenler. Öğrenci yeni çıraklık sözleşmesiyle statüsünü sürdürerek eğitimini tamamlayabilir. Reşitlik bu kazanılmış eğitim süresini ortadan kaldırmaz.
Önceki sürenin sorunsuz tanınabilmesi için eski sözleşme, okul kayıtları, devam çizelgeleri ve yeni sözleşme arasında bağlantı kurulmalıdır. “Önceki işyeri kapandı, bütün eğitim sıfırlandı” şeklindeki otomatik yaklaşım m.13’teki korumayla bağdaşmaz.
Reşit öğrenci için deneme dönemi yeniden başlar mı?
Sırf öğrenci 18 yaşını doldurdu diye m.14’teki deneme dönemi yeniden başlamaz. Deneme dönemi çıraklığa başlangıç aşamasına ilişkindir ve mesleğin özelliğine göre bir ila üç ay arasındadır. Reşitlik, çıraklığa yeniden başlama sayılmaz.
Ayrıca aday çıraklıktan çıraklığa geçenler m.14 gereğince deneme dönemini yapmış sayılır. İşletme, reşitlik veya sırf idari form güncellemesi gerekçesiyle öğrenciyi yeniden ücretsiz deneme dönemine alamaz; m.14 deneme döneminde dahi ücret ödeneceğini açıkça düzenler.
Reşit öğrencinin sigortası devam eder mi?
3308 kapsamındaki öğrencinin sosyal güvenlik koruması, sırf 18 yaşını doldurması nedeniyle sona ermez. Öğrenci mesleki eğitim programına devam ettiği sürece ilgili sosyal güvenlik hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı bakımından kayıtların kesintisiz yürütülmesi gerekir.
İşletme veya öğrenci, reşitlik tarihini sigorta kesme tarihi gibi görmemelidir. Statü değişikliği varsa bu ancak program, sözleşme veya mevzuatta öngörülen gerçek bir sona erme nedenine dayanmalıdır.
Reşit çırak sözleşmeyi feshedebilir mi?
Reşit öğrenci artık kendi hukuki iradesiyle sözleşme ilişkisinde yer alır. Sözleşmenin sona ermesi, çıraklık mevzuatı, sözleşme hükümleri ve okul kayıt düzeni içinde yürütülmelidir. Öğrencinin işyerini tek taraflı olarak bırakması yerine ilgili mesleki eğitim merkeziyle birlikte fesih veya işyeri değişikliği işleminin kayıt altına alınması gerekir.
Özellikle başka bir işyerinde aynı meslekte eğitime devam edilecekse önceki sürelerin korunması ve yeni sözleşmenin doğru tarihle kurulması önemlidir. Eğitim boşluğu ve sigorta kaydı oluşmaması için okul süreci tamamlanmalıdır.
Velinin reşit öğrencinin sözleşmesini tek başına feshetmesi mümkün mü?
Öğrenci reşit olduktan sonra sözleşme iradesinin sahibi öğrencidir. Veli, artık sırf ebeveyn sıfatıyla reşit öğrencinin yerine m.13 kapsamındaki sözleşme iradesini kullanmaz. Öğrenci isterse ebeveyninden fiilen yardım veya danışmanlık alabilir; ancak hukuki işlem bakımından esas kişi öğrencinin kendisidir.
Vesayet veya başka bir kanuni temsil durumu varsa genel ehliyet kuralları ayrıca uygulanır. Bu tür özel durumlarda temsil yetkisi resmî karara göre belirlenmelidir.
Reşitlik sonrasında hangi kayıtlar güncellenmelidir?
- Öğrencinin sözleşmedeki taraf ve imza durumu.
- İletişim bilgileri ve tebligat için kullanılan adres.
- Ödeme/banka hesabı bilgileri.
- Okul ve işletme iletişim kayıtları.
- Varsa veli/vasiye dayalı eski işlem alanlarının güncel duruma göre revizyonu.
- Öğrencinin sözleşmeye devam rızasını gösteren kayıt.
- Sigorta ve eğitim kayıtlarının kesintisiz devam ettiğinin kontrolü.
İşletmeler için pratik kontrol listesi
İşletme, öğrencinin doğum tarihini ve reşitlik durumunu sözleşme başlangıcında kontrol etmelidir. Reşit öğrenciyle doğrudan sözleşme yapılmalı; reşit olmayan öğrencide veli veya vasi sürece dahil edilmelidir. Öğrenci eğitim sırasında 18 yaşını doldurursa okul ile koordineli biçimde rıza ve kayıt güncellemesi yapılmalıdır.
Sözleşmenin bir örneği öğrenciye verilmeli; ücret ödemeleri öğrenci adına belgelendirilmeli; reşitlik nedeniyle sigorta veya eğitim kaydı kesilmemelidir. İşyerinin veya sahibinin değişmesi halinde m.13’teki devam/fesih koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Resmî kaynaklar
3308 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler için MEB’in Mesleki Eğitim Mevzuatı sayfası; güncel MESEM kayıt koşulları için Mesleki Eğitim Merkezleri sayfası incelenmelidir. Yazılı şeklin genel iş sözleşmesinden farkı için çıraklık sözleşmesinin yazılı şekli rehberimiz kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
18 yaşını dolduran çırak sözleşmeyi kendisi mi imzalar?
Evet. 3308 m.13 reşit öğrencide sözleşmenin doğrudan kendisiyle yapılmasını öngörür.
Reşit öğrencide veli imzası şart mı?
Hayır. Öğrenci reşitse veli onun yerine sözleşme tarafı olmaz.
17 yaşındaki çırak tek başına sözleşme yapabilir mi?
M.13 reşit olmayan öğrenci bakımından veli veya vasinin sözleşme sürecine katılmasını öngörür.
Çıraklık sırasında 18 yaşına girilirse sözleşme biter mi?
Hayır. M.13 sözleşmenin çırağın rızasıyla devam edeceğini düzenler.
18 yaşında yeni sözleşme şart mı?
Kanun sırf reşitlik nedeniyle otomatik sona erme ve sıfırdan yeni sözleşme öngörmez; öğrencinin rızasıyla devamı esas alır. İdari kayıtlar okul üzerinden güncellenmelidir.
Reşit öğrenci işçi sayılır mı?
Sırf reşit olduğu için hayır. 3308 m.11 kapsamındaki öğrenci statüsü devam eder.
Reşit öğrenci ücret alır mı?
Evet. M.25 kapsamındaki ücret hakkı reşitlikle ortadan kalkmaz.
Reşit olunca sigorta kesilir mi?
Hayır. Öğrencinin mesleki eğitim statüsü devam ettiği sürece ilgili sosyal güvenlik koruması devam eder.
Veli reşit öğrencinin sözleşmesini tek başına bitirebilir mi?
Reşitlik sonrası sözleşme iradesi öğrencinindir; özel bir kanuni temsil durumu yoksa veli onun yerine işlem yapmaz.
Reşitlikte deneme süresi tekrar başlar mı?
Hayır. Reşit olmak çıraklığa yeniden başlama değildir ve yeni deneme dönemi doğurmaz.
18. yaş gününe yakın tarihte sözleşme yapılacaksa nasıl hareket edilmelidir?
Öğrencinin reşit olmasına çok kısa süre kalmış olması, mevcut hukuki durumun görmezden gelinmesine izin vermez. Sözleşmenin yapıldığı tarihte öğrenci henüz reşit değilse 3308 m.13’teki veli veya vasi kuralı uygulanır. Öğrenci birkaç gün veya hafta sonra 18 yaşını doldurduğunda ise sözleşmenin kendi rızasıyla devam ettiği kayıt altına alınır. Başlangıçta “zaten yakında 18 olacak” denilerek kanuni temsilci aşaması atlanmamalıdır.
Tersine, öğrenci sözleşmenin imzalandığı tarihte reşitse sırf okulun daha önceki kayıtlarında veli bilgisi bulunduğu için yeni sözleşmenin yalnızca veliyle yapılması doğru değildir. İşletme ve okul, sözleşme tarihindeki güncel reşitlik durumunu esas almalıdır. Bu basit kontrol, ileride sözleşmenin tarafı ve rıza konusunda çıkabilecek tartışmaları önler.
Reşitlik sonrası iletişim ve kişisel kayıtlar neden güncellenmelidir?
Reşit öğrenci artık kendi adına hukuki işlem yapabildiği için iletişim bilgileri, banka hesabı, sözleşme nüshası ve okul-işletme bildirimlerinde doğrudan öğrencinin güncel bilgileri kullanılmalıdır. Önceki dönemde veliye yapılan bilgilendirmelerin otomatik olarak reşit öğrenci adına geçerli kabul edilmesi yerine kayıt sistemi güncellenmelidir.
Bu durum kişisel verilerin işlenmesi bakımından da önem taşır. Reşit öğrencinin iletişim ve ödeme bilgilerinin gereksiz şekilde üçüncü kişiler üzerinden yürütülmesi yerine eğitim ilişkisinin tarafı olan öğrencinin güncel bilgileri esas alınmalıdır. İşletme yalnızca eğitim, ücret, sigorta ve yasal yükümlülükler için gerekli kayıtları tutmalı; kişisel verileri amaç dışı kullanmamalıdır.
Reşitlik ücret ve banka kayıtlarında nasıl görünmelidir?
Öğrencinin reşit olması ücret hakkının miktarını değiştirmez; ancak ödeme ispatının daha açık yürütülmesini sağlar. Reşit öğrenci adına açılmış banka hesabına ödeme yapılması, hangi ayın ücretinin kime ödendiğini doğrudan gösterir. İşletme açıklamada ilgili ayı ve mesleki eğitim ücretini belirtmeli; ödeme kayıtlarını sözleşme ve devam çizelgeleriyle birlikte saklamalıdır.
Öğrencinin reşitlik öncesi dönemde farklı ödeme yöntemi kullanılmışsa eski ve yeni kayıtlar arasında kopukluk olmamalıdır. Örneğin öğrenci 10 Mart’ta reşit olduysa Mart ayı ödemesinin nasıl ve hangi hesaba yapıldığı açıkça belgelenmelidir. Reşitlik, önceki dönemde doğmuş ücret alacaklarını ortadan kaldırmaz.
Özel kanuni temsil durumu varsa ne yapılır?
Her reşit kişi bakımından temsil ilişkisi otomatik olarak aynı olmayabilir. Mahkeme kararıyla kısıtlılık, vesayet veya belirli işlemler için kanuni temsil söz konusuysa genel ehliyet kuralları ve ilgili mahkeme kararı dikkate alınmalıdır. İşletme bu tür özel bir durumda yalnızca yaşa bakarak “18’i geçti, mutlaka tek başına imzalar” sonucuna varmamalıdır.
Buna karşılık herhangi bir özel temsil kararı bulunmayan reşit öğrencide ebeveynin alışkanlık gereği sözleşme tarafı olarak gösterilmesi de doğru değildir. Resmî kayıt ve gerektiğinde kanuni temsil belgesi esas alınmalıdır. Şüpheli durumda okul yönetimi ve hukuki danışmanlık üzerinden temsil yetkisi netleştirilmelidir.
Reşitliğe geçiş dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
İlk sözleşme, öğrencinin kimlik bilgileri, reşitlik tarihi, devam rızasını gösteren güncel kayıt, varsa sözleşme eki, banka/ödeme bilgisi güncellemesi ve okul sistemindeki güncel iletişim bilgileri birlikte saklanmalıdır. Usta öğretici, sigorta ve eğitim planında reşitlik nedeniyle kesinti yapılmamalıdır. Böylece öğrencinin statüsünün kesintisiz devam ettiği ve yalnızca temsil biçiminin değiştiği açıkça gösterilir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 17.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
