Sahil Şeridi Kaç Metredir? İlk 50 Metre ve İkinci 50 Metrede Ne Yapılabilir? | 3621 Kıyı Kanunu 2026

“Sahilden kaç metre sonra ev yapılır?”, “denize sıfır tapulu arsada 50 metre kuralı nedir?” ve “sahil şeridi 100 metre mi 50 metre mi?” soruları aynı kavramların birbirine karıştırılmasından doğar. Kıyı, kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi birbirinden farklı alanlardır. Kıyı; kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındadır. Sahil şeridi ise kıyı kenar çizgisinin kara tarafında başlar.

Kanundaki 100 metre sahil şeridinin asgari genişliğidir. Bunun içindeki ilk 50 metre yapı yaklaşma bakımından özel koruma alanıdır. İkinci bölüm ise en az 50 metre daha devam eder. Dolayısıyla “50 metreden sonra her türlü bina yapılabilir” sonucu doğru değildir. İkinci bölümde de kullanım türleri Kıyı Kanunu ve imar planı hükümleriyle sınırlıdır.

1. Sahil şeridi nedir?
2. 100 metre kuralı nasıl uygulanır?
3. İlk 50 metrede ne yapılabilir?
4. İkinci 50 metrede ne yapılabilir?
5. Konut veya villa yapılabilir mi?
6. Yol ve otopark nerede yapılabilir?
7. Tapulu arsa kuralı değiştirir mi?
8. Ruhsat ve imar planı ilişkisi
9. Eski plan ve kısmi yapılaşma
10. Satın alma öncesi kontrol
11. Sık sorulan sorular

Sahil Şeridi Nedir?

Kıyı Kanunu m.4 ve Uygulama Yönetmeliği bakımından sahil şeridi, deniz ve tabii göllerde kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 metre genişliğindeki alandır. Bakanlığın kıyı mevzuatına ilişkin resmî açıklamalarında da aynı tanım kullanılmaktadır.

Sahil şeridi suyun değdiği yerden başlamaz. Önce kıyı çizgisi, sonra kıyı alanı ve kıyı kenar çizgisi belirlenir; 100 metrelik sahil şeridi kıyı kenar çizgisinin kara tarafında ölçülür. Bu nedenle yalnız denizden metre ölçerek hukuki sahil şeridi sınırı bulunamaz.

Onaylı kıyı kenar çizgisinin nereden geçtiği bilinmiyorsa önce bu pafta alınmalıdır. Kıyı kenar çizgisinin nasıl belirlendiği için 3621 m.9 kıyı kenar çizgisi tespit rehberi incelenebilir.

Sahil Şeridinde 100 Metre Kuralı Nasıl Uygulanır?

100 metre, sahil şeridinin asgari genişliğidir. Kanun m.5 sahil şeridinin derinliğinin, m.4’teki asgari mesafeden az olmamak üzere sahil şeridindeki ve gerisindeki kullanımlar ile doğal eşikler dikkate alınarak belirlenmesini öngörür. Bu nedenle imar planında sahil şeridi bazı yerlerde 100 metreden daha geniş olabilir; fakat yeni planlamada kanuni asgari sınırın altına indirilemez.

Ölçüm yatay olarak ve kıyı kenar çizgisinden kara yönüne yapılır. Eğimli arazide arazi yüzeyinin eğik uzunluğu değil, plan ve koordinat sistemi içindeki yatay mesafe esas alınır. Parselin şekli, tapu sınırı veya mevcut bina hattı ölçüm başlangıcını değiştirmez.

Kanunun m.5 hükmü ayrıca sahil şeridinde yapılacak yapıların kıyı kenar çizgisine 50 metreden fazla yaklaşamayacağını düzenler. Bu hüküm 100 metrelik alanın ilk bölümünü yapı yaklaşma açısından kesin biçimde ayırır.

Sahil Şeridinin İlk 50 Metresinde Ne Yapılabilir?

Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönündeki ilk 50 metre, sahil şeridinin birinci bölümüdür. Bakanlığın resmî açıklamasına göre bu bölüm sadece açık alanlar, yeşil alan, çocuk bahçesi, gezinti alanı, dinlenme alanı, rekreatif kullanım ve yaya yolu olarak düzenlenebilir.

Kanun m.5 de yapı yaklaşma mesafesi ile kıyı kenar çizgisi arasında kalan alanların ancak yaya yolu, gezinti, dinlenme, seyir ve rekreatif amaçlarla kullanılmasını emreder. Bu nedenle ilk 50 metreye müstakil konut, apartman, villa, otel konaklama bloğu, kapalı özel kulüp veya yalnız belirli maliklerin kullanabildiği yapı yapılması kural olarak mümkün değildir.

İlk 50 metrenin site bahçesi veya özel peyzaj alanı olarak çevrilmesi de kıyının ve sahil şeridinin kamu yararı rejimiyle birlikte değerlendirilmelidir. Kıyıda duvar, çit ve erişim engelleri hakkında ayrıntılı açıklama için kıyıda engel yasağı rehberi kullanılabilir.

Sahil Şeridinin İkinci 50 Metresinde Ne Yapılabilir?

Birinci bölümden sonra kara yönünde en az 50 metre genişliğinde ikinci bölüm bulunur. Uygulama Yönetmeliği ve Bakanlık açıklamalarına göre burada yalnız toplumun yararlanmasına açık günübirlik turizm yapı ve tesisleri, taşıt yolları, açık otoparklar ve arıtma tesisleri yer alabilir.

“Günübirlik turizm” konaklama demek değildir. Plan hükümlerindeki tanımlarda günlük zorunlu ihtiyaçlara yönelik duş, gölgelik, soyunma kabini, WC, kafe-bar, pastane, lokanta, çayhane, açık spor ve benzeri kullanımlar bu başlık altında değerlendirilir. Konaklama üniteleri günübirlik turizm kullanımı değildir.

İkinci bölümün yapılaşmaya tamamen serbest alan olduğu düşüncesi yanlıştır. Kullanımın toplumun yararlanmasına açık olması, imar planında bu fonksiyonun bulunması, yapılaşma koşullarına uyulması ve diğer çevre/imar mevzuatı izinlerinin alınması gerekir.

Sahil Şeridinde Konut veya Villa Yapılabilir mi?

Yeni planlama bakımından sahil şeridinin birinci bölümünde konut yapılamaz. İkinci bölümde de Kıyı Kanununun öngördüğü toplumun yararlanmasına açık günübirlik turizm ve belirli altyapı kullanımları dışındaki konut fonksiyonu genel rejime uygun değildir.

Bir taşınmazın tapuda “arsa” olması yapılaşma hakkını tek başına doğurmaz. Yapı hakkı; yürürlükteki uygulama imar planı, kıyı kenar çizgisi, sahil şeridi, yapı yaklaşma sınırı, parselasyon ve diğer özel kanunlarla birlikte belirlenir. Belediyeden alınan imar durum belgesinde kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi gösterimi ayrıca kontrol edilmelidir.

Mevcut eski yapılar için ise ruhsat tarihi ve geçiş hükümleri önemlidir. 11 Temmuz 1992 öncesi plan ve kısmi yapılaşma durumları güncel yeni yapı yasağından farklı teknik değerlendirme gerektirebilir. Bu nedenle mevcut bir yapının hukuki durumu sırf bugünkü 100 metre ölçümüyle belirlenmez.

Taşıt Yolu ve Otopark Sahil Şeridinin Neresinde Olabilir?

Kıyı Kanunu m.5, taşıt yollarının sahil şeridinin kara yönünde yapı yaklaşma sınırı gerisinde kalan alanda düzenlenebileceğini belirtir. İlk 50 metrede esas olan yaya, açık alan ve rekreatif kullanımdır. İkinci bölümde ise taşıt yolları ve açık otoparklar planlanabilir.

Bu düzenleme kıyıya paralel kesintisiz araç yolu yapmanın her yerde zorunlu olduğu anlamına gelmez. Plan kararında doğal eşikler, kamu yararı, kıyıya erişim ve çevresel etkiler dikkate alınır. Ayrıca özel çevre koruma bölgesi, sit alanı veya başka özel statüler varsa daha sıkı kurallar uygulanabilir.

Kapalı veya çok katlı otopark ile “açık otopark” aynı değildir. Yönetmeliğin ikinci bölüm için verdiği izin açık otopark kavramına yöneliktir; kapalı yapı ayrıca plan ve mevzuat bakımından değerlendirilmelidir.

Tapulu Arsa Sahil Şeridi Kuralını Ortadan Kaldırır mı?

Hayır. Sahil şeridi özel mülkiyetteki parseller üzerinde de planlama ve yapılaşma kısıtlaması doğurabilir. Bir kişinin geçerli tapu kaydına sahip olması, parselin sahil şeridinde kalan bölümüne istediği yapıyı yapabileceği anlamına gelmez.

Kıyının kendisi ile sahil şeridi burada ayrılmalıdır. Anayasa m.43 ve Kıyı Kanunu m.5 uyarınca kıyılar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Sahil şeridi ise kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunabilir ve özel mülkiyetli parselleri içerebilir; fakat kullanım ve yapılaşma Kıyı Kanunu sınırlamalarına tabidir.

Satın alma öncesinde tapu senedindeki “denize yakın” konum bilgisi yerine onaylı KKÇ paftası, imar durumu ve yapı yaklaşma sınırı birlikte alınmalıdır. Özellikle sahil villası, turizm arsası veya ticari işletme yatırımlarında kapora ödenmeden bu kontrol yapılmalıdır.

Sahil Şeridinde Yapı Ruhsatı Nasıl Değerlendirilir?

Yapı ruhsatı, 3194 sayılı İmar Kanununa göre verilse de kıyıdaki özel sınırlamalar göz ardı edilemez. Belediye veya yetkili idare, ruhsat dosyasında uygulama imar planının 3621 sayılı Kanuna uygunluğunu, kıyı kenar çizgisini ve yapı yaklaşma mesafesini kontrol etmek zorundadır.

Kıyı Kanununa aykırı plan veya ruhsat işlemi, idari yargıda iptal davasına konu olabilir. Ruhsat alınmış olması her durumda yapıyı kıyı mevzuatına uygun hâle getirmez. Özellikle planın kendisi veya kıyı kenar çizgisi hatalıysa alt işlem niteliğindeki ruhsatın hukuki durumu da etkilenebilir.

Genel ruhsat başvuru süreleri için 3194 m.22 yapı ruhsatı rehberi incelenebilir. Mersin kıyılarındaki yapı ve yıkım uyuşmazlıkları için de Mersin Kıyı Kanunu rehberi kullanılabilir.

11 Temmuz 1992 Öncesi Planlar ve Kısmi Yapılaşma Neden Ayrı İncelenir?

Kıyı mevzuatında 3830 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği dönem nedeniyle eski planlara ve kısmi yapılaşmaya ilişkin geçiş hükümleri vardır. Uygulama Yönetmeliği “kısmi yapılaşma” kavramını, belirli tarihlerden önce onaylanmış planlarda fiilen oluşan yapılaşma düzeyi bakımından özel olarak düzenler.

Bu nedenle 1980’lerde veya 1990’ların başında ruhsat almış mevcut bir bina ile 2026’da boş parselde yapılmak istenen yeni konut aynı kurala tabiymiş gibi değerlendirilmemelidir. Plan onay tarihi, ruhsat tarihi, yapının mevzuata uygun inşa edilip edilmediği ve parselin bulunduğu imar adasındaki yapılaşma oranı dosyadan incelenmelidir.

Geçiş hükmü bulunması, kıyıda yeni kaçak yapı yapılmasına hak vermez. Eski hak iddiası somut plan ve ruhsat belgeleriyle kanıtlanmalıdır.

Sahile Yakın Arsa Alırken 12 Adımda Ne Kontrol Edilmeli?

1. Güncel tapu kaydını ve kadastro çapını alın.
2. Onaylı kıyı kenar çizgisi paftasını temin edin.
3. Parseli KKÇ paftasıyla koordinatlı çakıştırın.
4. Sahil şeridinin ilk ve ikinci bölüm sınırlarını gösterin.
5. Uygulama imar planı ve plan notlarını inceleyin.
6. Yapı yaklaşma sınırını ölçün.
7. Parselin özel çevre koruma, sit veya başka koruma statüsü olup olmadığını araştırın.
8. Mevcut yapı varsa ruhsat ve yapı kullanma izin belgesini kontrol edin.
9. Eski plan hakkı iddiası varsa planın onay tarihini doğrulayın.
10. Yol, otopark veya günübirlik kullanımın plan lejantını kontrol edin.
11. Belediyenin yazılı imar durumunu alın; sözlü bilgiyle işlem yapmayın.
12. Satış sözleşmesi ve kapora öncesinde hukuki-teknik incelemeyi tamamlayın.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 3621 sayılı Kıyı Kanunu
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – sahil şeridi ve KKÇ açıklaması
• Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

Sahil Şeridi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sahil şeridi 50 metre mi 100 metre mi?

Sahil şeridi en az 100 metredir. İlk 50 metre birinci bölüm, devamındaki en az 50 metre ikinci bölümdür.

100 metre denizden mi ölçülür?

Hayır. Ölçüm su çizgisinden değil, onaylı kıyı kenar çizgisinden kara yönüne yatay olarak yapılır.

İlk 50 metreye ev yapılabilir mi?

Yeni planlama rejiminde hayır. Birinci bölüm açık alan, yeşil alan, gezinti, dinlenme, rekreatif kullanım ve yaya yolu için ayrılır.

İkinci 50 metreye her türlü bina yapılabilir mi?

Hayır. Toplumun yararlanmasına açık günübirlik turizm yapı ve tesisleri ile taşıt yolu, açık otopark ve arıtma tesisi gibi kanunda/yönetmelikte izin verilen kullanımlar söz konusudur.

Sahil şeridinde otel yapılabilir mi?

Konaklama ünitesi günübirlik turizm tesisi değildir. Turizm tesisinin hangi kısmının sahil şeridinde kalabileceği imar planı ve kıyı mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir.

Tapu sahil şeridindeyse mülkiyet gider mi?

Sahil şeridi ile kıyı aynı değildir. Sahil şeridinde özel mülkiyet bulunabilir; ancak yapılaşma ve kullanım ciddi biçimde sınırlandırılmıştır. Kıyı alanı ise Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

İmar planı 100 metreden daha geniş sahil şeridi belirleyebilir mi?

Evet. 100 metre asgari genişliktir; doğal eşikler ve planlama gerekleri dikkate alınarak daha geniş belirlenebilir.

İlk 50 metreye araç yolu yapılabilir mi?

Kanun taşıt yollarını yapı yaklaşma sınırı gerisindeki alana yönlendirir. İlk bölüm esas olarak yaya ve açık rekreatif kullanıma ayrılmıştır.

Eski ruhsatlı bina 50 metre içindeyse kaçak sayılır mı?

Tek başına bugünkü mesafeye bakılarak kaçak sonucu çıkarılamaz. Ruhsat ve plan tarihi ile geçiş/kısmi yapılaşma hükümleri incelenmelidir.

Baraj gölünde aynı sahil şeridi kuralı uygulanır mı?

Yapay ve baraj gölleri bakımından Yönetmeliğin özel uygulama hükümleri ayrıca incelenir; deniz ve tabii göller için açıklanan sahil şeridi rejimi otomatik biçimde aynen uygulanmış kabul edilmemelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →