Sipariş Üzerine Yayım Sözleşmesinde Ücret Talep Dilekçesi

Sipariş üzerine yayım sözleşmesinde ücret talep dilekçesi, yayımcının belirlediği plana göre eser meydana getiren kişinin sözleşmeyle kararlaştırılmış ve ödenmemiş ücretini istediği başvurudur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.501, bu ilişkide bir veya birkaç kişinin yalnız sözleşmede kararlaştırılan ücrete hak kazanacağını düzenler. Başvuruda yayımcının planı, üstlenilen eser, yerine getirilen iş ve gerçek ücret bakiyesi birbirine bağlanır.

Maddenin ikinci fıkrası sözleşme konusu mali hakların yayımcıya ait olmasını düzenler. Ücret talebi bu özel ilişki üzerinden hazırlanır; sözleşmede bulunmayan satış yüzdesi veya hayalî telif hesabı eklenmez. Aşağıdaki Word dosyası ödeme talebi ile plan, teslim ve ücret kontrol çizelgelerini birlikte içerir. Ödeme zamanı ve başvuranın kendi ifası ayrı incelenir. Yalnız dilekçe gönderilmesiyle ödenmemiş ücretin kesin tahsil edildiği sonucu oluşturulmaz.

TBK 501 hangi yayım ilişkisini düzenler?

Kanundaki ilişki, bir veya birkaç kişinin yayımcının belirlediği plana göre eser meydana getirmeyi üstlenmesine dayanır. Planı kimin belirlediği ve başvuranın hangi işi üstlendiği gerçek kayıt üzerinden açıklanır. Önceden tamamlanmış kendi eserini yayımcıya sunan kişiyle yayımcının planına göre yeni eser hazırlayan kişinin sözleşmesi aynı nitelikte ilan edilmez. Başlıkta sipariş kelimesi bulunması tek başına bütün koşulları karşılamaz.

Özel ücret kuralının dayanağı m.501’dir. Genel bilgi için sipariş üzerine yayım sözleşmesi rehberi okunabilir. Buradaki başvuru, belirli iş için kararlaştırılan ücretin ödenmesine yöneliktir. İlişkinin gerçek sözleşme türü belirlenmeden işçi ücreti, sıradan matbaa faturası veya genel eser teslimiyle aynı dilekçe kullanılarak farklı borçlar tekleştirilmez.

Plan belgesi, sözleşme eki veya gerçek yazışmayla tanımlanır. Belgenin tarihi, sürümü ve tarafı gösterilir. Eserin hangi kapsamla meydana getirileceği belirtilir. Sonradan gelen düzenleme talebi ilk planla aynı şey olarak kaydedilmez. Böylece başvuranın başlangıçta üstlendiği iş ve sonraki gerçek değişiklikler ayrılır. Bu ayrım ücret hesabının hangi sözleşme kaydına dayandığını ortaya koyar.

Yazılı sözleşme ve ücret hükmü

TBK 488, yayım sözleşmesinin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. İmzalı sözleşme ve ilgili gerçek ekler dosyaya alınır. Ücretin miktarı, hesap yöntemi ve kapsamı hangi hükümde bulunuyorsa o hüküm ek numarasıyla gösterilir. Bir sözleşme taslağında yer alan fakat son metne girmemiş tutar, kararlaştırılmış ücret diye yazılmaz. Tarafların imzalı son metni ile görüşme notları ayrı belgeler olarak saklanır.

Şekil konusunda yayım sözleşmesinde yazılı geçerlilik şartı incelenebilir. M.501’deki yalnız kararlaştırılan ücret düzeni göz ardı edilerek dilekçeye sözleşmede bulunmayan yaygın piyasa bedeli eklenmez. Ücret anlaşması bulunmadığı veya kapsamı tartışıldığı yerde gerçek durum açıklanır. Bu örneğin boşlukları, var olmayan anlaşmayı oluşturmak için kullanılmaz.

Toplam ücret ile dönem, bölüm veya aşama karşılığı belirlenmiş ücret ayrı okunur. Aynı sözleşmede başka görev için ek ödeme varsa ilgili iş ve hüküm belirtilir. Kararlaştırılmış ücretin hangi eser ve kapsamı karşıladığı gösterilmeden bütün proje bedeli başvuranın kendi alacağı sayılmaz. Bir kişinin sözleşmesindeki tutar başka katılımcının ücretine taşınmaz. Başvuran kendi hak sahipliği ve temsil kaydını doğru belirtir.

Yayımcının planı ve işin kapsamı

Planın konu, bölüm ve teslim alanları kaynak belgeden alınır. Başvuranın üstlendiği bölüm, bütün eser içindeki göreviyle açıklanır. İşin tamamı başka kişiler tarafından da yürütülmüşse kendi katkısının sınırı çizilir. Editörün genel tavsiyesi ile sözleşmenin üretim planı aynı kayıt olarak sunulmaz. Planın gerçek niteliği ve yayımcıyla ilişkisi dosyanın ilk bölümünde görünmelidir.

Planın değişmiş sürümü varsa önceki ve sonraki sürüm karşılaştırılır. Değişen bölüm, teslim tarihi ve ilgili ücret anlaşması ayrı yazılır. Aynı ücretin geçerli kaldığına veya yeni ücretin kararlaştırıldığına ilişkin gerçek kayıt korunur. Her değişiklik kendiliğinden yeni ücret doğuruyormuş gibi tutar eklenmez. Değişiklik konusundaki yazışmada ücret bulunmuyorsa bunu ücret belirleyen protokol diye adlandırmak doğru olmaz.

Dosyanın teknik özellikleri de sözleşmede bulunan kapsamla eşleştirilir. Eserin adı, son sürümün tarihi ve bölüm listesi yazılır. Aynı dosyanın farklı adla gönderilmesi iki ayrı tamamlanmış iş sayılmaz. Başvuranın kendi çalışma klasörü üretim teslimiyle karıştırılmaz. Ücret talebine esas bölüm listesi, sözleşme ve teslim çizelgesindeki tanımlarla aynı olmalıdır.

Başvuranın kendi ifası ve TBK 97

TBK 97, karşılıklı borç yükleyen sözleşmenin ifasını isteyen tarafın, sözleşmenin koşulları ve özellikleri gereği daha sonra ifa hakkı yoksa kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını önermiş olmasını arar. Bu nedenle ödeme talebinde başvuranın teslim ve iş kayıtları açıklanır. Ücretin önce ödenmesinin kararlaştırıldığı gerçek bir düzen varsa o hüküm de gösterilir. Madde, her ücret talebinde mutlaka bütün proje bitmelidir şeklinde okunmaz.

Ücret bir aşamaya bağlanmışsa hangi aşamanın yerine getirildiği belirlenir. Sözleşme uyarınca ilgili işi teslim etmiş kişi, başka katılımcının henüz tamamlanmamış bölümünü kendi teslimi gibi yazmaz. Buna karşılık kendi bölümünün teslimine bağlı ücretin koşulu bütün kitabın satışının bitmesi diye gerekçesiz değiştirilemez. Her talep kalemi kendi sözleşme koşulu ve gerçek ifa kaydı üzerinden kurulmalıdır.

İfanın önerilmesiyle tamamlanmış teslim ayrı anlatılır. Gönderim kaydı, muhatabın aldığı dosya ve verilen cevap birlikte korunur. Düzeltme istenmişse talebin içeriği ve karşılanan bölüm gösterilir. Sonraki düzeltme yazışması önceki teslim kaydını silmez; fakat eksik işin bütünüyle tamamlandığına ilişkin gerçek olmayan açıklama da yapılmaz. İki aşamanın belgeleri birlikte dosyalanır.

Ödeme zamanı ve muaccel ücretin ayrılması

TBK 90, ifa zamanı taraflarca kararlaştırılmadıkça veya ilişkinin özelliğinden anlaşılmadıkça borcun doğduğu anda muaccel olmasını düzenler. Bu nedenle önce sözleşmedeki ödeme düzeni ve ilişkinin özelliği incelenir. Hükmün koşulları atlanarak her sipariş ücreti imza anında bütünüyle ödenmelidir sonucu çıkarılmaz. Dilekçede istenen kalemin ödeme zamanı kendi dayanağıyla gösterilir.

Ödeme tarihine ilişkin gerçek sözleşme hükmü, teslim aşaması ve mevcut ödeme kayıtları karşılaştırılır. Henüz zamanı gelmemiş taksit, geçmiş borç gibi yazılmaz. Daha önce değiştirilen ödeme düzeni varsa gerçek son anlaşma dosyaya eklenir. Başvuran kendi seçtiği günü sözleşmedeki vadenin yerine koymaz. Talebin hazırlandığı tarih ile ücretin muaccel olduğu tarih farklı alanlarda bulunur.

M.501 adına sabit yedi, on beş veya otuz günlük ödeme süresi oluşturulmaz. Muhataba yazıda bir ödeme talebi iletilmesi, kanunun bütün sözleşmeler için aynı süreyi verdiğini göstermez. Bu Word örneğinde ödeme zamanı için gerçek kaynak alanı vardır. Tarih bilinmiyorsa alan rastgele doldurulmaz; sözleşme ve iş kayıtları üzerinden dayanak belirlenir.

Kararlaştırılmış ücret, avans ve kalan hesap

Hesap çizelgesinde önce bu talebe ilişkin kararlaştırılmış ücret gösterilir. Sonra aynı işe ilişkin gerçek ödemeler tarih ve açıklamalarıyla listelenir. Belirli bölüm için alınmış avans, ilgili bölüm hesabında izlenir. Daha önce karşılanmış tutar yeniden istenmez. Farklı işin ödemesi bu işin avansı diye etiketlenmez. Ödeme açıklaması ve ilgili sözleşme bağlantısı ayrı kontrol edilir.

Banka dekontundaki tutarla ödeme planının tutarı uyuşmuyorsa farkın nedeni gerçek belgelerden açıklanır. Başvuran bu farkı otomatik ceza veya eksik telif olarak adlandırmaz. Bir ödeme birden fazla esere ilişkinse ilgili dağılımın kaynak kaydı gösterilir. Dağılım bilinmediği yerde aynı ödemenin tamamı farklı eser hesaplarında tekrar tekrar düşülmez veya hiç yapılmamış sayılmaz.

Ücretin hesap birimi sözleşmedeki gerçek düzenle aynı kullanılır. Toplam proje bedeliyle bölüm karşılığı belirlenmiş tutar, birbirinin üzerine eklenerek iki alacak oluşturulmaz. Birim hesap varsa sözleşmedeki birim ve gerçekten tamamlanmış miktar açıklanır. Görüşmelerde belirtilmiş tahminî hacim, tamamlanmış iş miktarı gibi yazılmaz. Hesap özeti tek başına ücret anlaşması yerine geçmez.

Ücretle birlikte ödeneceği kararlaştırılmış giderler varsa bu anlaşma kendi hükmüyle gösterilir. İş için yapılmış her harcama, kararlaştırılmış ücretin üzerine otomatik eklenmez. Gider belgesinin kime ait olduğu ve hangi işe ilişkin bulunduğu belirlenir. Başvuranın kişisel çalışma gideri, yayımcının ayrıca üstlendiği gider gibi yazılmaz. Ödeme çizelgesinde ücret ve ilgili ayrı anlaşma kalemi farklı satırlarda izlenir. Aynı tutarın hem ücret hem masraf olarak tekrar istenmemesi için kaynak açıklaması korunur. Talep yalnız ücret bakiyesi için hazırlanmışsa başka giderler sonuç bölümüne rastgele taşınmaz. Muhatabın ücret hesabıyla ayrı gider hesabına verdiği cevaplar da kendi kapsamlarında saklanır. İki farklı başlığın tek ödeme içinde karşılanması hâlinde gerçek dağılım kaydı esas alınır.

Birden fazla kişinin hazırladığı eserde bireysel talep

M.501 bir veya birkaç kişinin plan doğrultusunda eser meydana getirmesini kapsar. Bununla birlikte birkaç kişi çalışmış olması her birine otomatik olarak toplam ücretin tamamını isteme hakkı vermez. Sözleşmedeki alacaklı, ücret paylaşımı ve gerçek temsil düzeni belirlenir. Başvuru kendi alacağına yönelikse bu sınır konu ve sonuçta bulunur. Başka kişinin payı temsil belgesi olmadan kendi alacağı gibi talep edilmez.

Ortak çalışmada teslim listesi her katılımcının göreviyle eşleştirilir. Bölüm adları ve dosyaların kaynakları gösterilir. Aynı bölümün birden fazla çalışma kaydında geçmesi ücret hesaplarının mutlaka toplanacağı anlamına gelmez. Sözleşmede görevlerin farklı fiyatları varsa gerçek dağılım korunur. Başvuranın fiilen yapmadığı iş kendi yerine getirdiği edim listesine eklenmez.

Satışa bağlı telif hesabından farkı

Bu başvuru m.501’deki sözleşmeyle kararlaştırılmış ücret içindir. Başka yayım ilişkilerindeki satış hesabına ilişkin talep için yayınevinden satış hesabı ve telif ödemesi dilekçesi ayrı düzenlenmiştir. Burada sözleşmede bulunmayan satış yüzdesi veya ikinci baskı ödemesi otomatik eklenmez. Ücretin gerçek kararlaştırılma biçimi hangi hesabın isteneceğini belirler.

Satışın yüksek olması, m.501 kapsamındaki sözleşme ücretine kendiliğinden yeni rakam eklemek için kullanılmaz. Başka bir ödeme gerçekten kararlaştırılmışsa ilgili hüküm ve kapsam gösterilir. Mali hak düzeni ile ücret borcu da ayrı sorulardır. M.501/2’deki mali hakların yayımcıya ait olması, kararlaştırılmış ücretin hiç ödenmeyeceği anlamında sunulmaz. Talep belirli ve ödenmemiş sözleşme ücretine yönelir.

Sipariş üzerine yayımda ücret talep dilekçesi örneği

Word ücret talebini ve plan-teslim-ödeme çizelgesini indirin. Kararlaştırılmış ücret hükmü, ifa kaydı ve ödeme zamanı dayanağı tamamlanır. Kalan hesapta bu işe ilişkin önceki gerçek ödemeler gösterilir.

Kaynak dosyası ve cevabın hesapla eşleştirilmesi

Sözleşme hükmü, plan sürümü, teslim ve ödeme kaynakları ayrı ek numarasıyla saklanır. Hesap çizelgesinin her satırında hangi belgenin kullanıldığı gösterilir. Tek bir dekont farklı ödeme gibi çoğaltılmaz. Yazışmada belirtilen tutar, bankaya geçmiş ödeme tutarıyla aynı olay sayılmaz. Başvuranın hesap özeti ile bağımsız belge kaynaklarının niteliği ayrı belirtilir. Muhataba gönderilen ek listesi, elindeki dosyayla aynı olmalıdır.

Yayımcının cevabında başka ödeme kaydı sunulmuşsa ilgili iş, tutar ve tarih üzerinden hesaba alınır. Gerçek ödeme sonrası bakiye güncellenir. Kısmi karşılanan ücretin tamamı hâlâ ödenmemiş gibi talep edilmez. Muhatap teslimin eksik olduğunu ileri sürüyorsa hangi bölüm ve hangi sözleşme koşulunun tartışıldığı belirlenir. Genel bir memnuniyetsizlik cümlesi ile belirli eksik edim kaydı aynı açıklama olarak kullanılmaz.

Yazının gönderildiği son sürüm, ekler ve ulaşma kaydı korunur. Hazırlama tarihi ile teslim tarihi ayrı tutulur. M.501 her başvuru için zorunlu noter yöntemini düzenlemez. Kullanılan bildirim yöntemi sözleşmenin gerçek düzeni ve ispat ihtiyacıyla belirlenir. Bu ödeme talebi, dava veya icra başvurusundaki görev, usul ve hesap incelemesinin yerine geçmez. Sonraki işlemin dayanağı güncel bakiye ve gerçek belgeler olmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. Sipariş üzerine yayımda ücret hangi maddeye dayanır?

TBK 501 yayımcının planına göre eser meydana getirmeyi üstlenen kişinin sözleşmeyle kararlaştırılan ücrete hak kazanmasını düzenler.

2. Sözleşmede olmayan satış payı eklenir mi?

M.501 yalnız kararlaştırılan ücret üzerinden düzen kurar. Gerçekte kararlaştırılmamış satış yüzdesi alacağa eklenmez.

3. Yayımcının planı neden gösterilir?

Plan doğrultusunda eser meydana getirmeyi üstlenme m.501 ilişkisinin koşuludur. Planın gerçek sürümü ve görev bağlantısı açıklanır.

4. Ücret talebi için bütün proje tamamlanmalı mı?

İlgili ücretin sözleşme koşulu ve ifa sırası incelenir. TBK 97’nin daha sonra ifa hakkına ilişkin koşulu da korunur.

5. Ödeme zamanı belirlenmemişse hangi hüküm incelenir?

TBK 90, tarafların belirlemediği ve ilişkinin özelliğinden anlaşılmayan ifa zamanında borcun doğum anında muaccel olmasını düzenler.

6. Alınmış avans yeniden istenir mi?

Bu işe ilişkin gerçek önceki ödemeler hesaba alınır. Karşılanmış tutar bakiye alacak diye tekrar yazılmaz.

7. Birkaç yazarın her biri toplam ücreti isteyebilir mi?

Alacaklı, pay ve temsil düzeni sözleşmeden belirlenir. M.501 birkaç kişi çalıştı diye herkese otomatik toplam ücret hakkı tanımaz.

8. Mali hakların yayımcıya ait olması ücreti ortadan kaldırır mı?

M.501/2 mali hak düzenini içerir. Aynı maddedeki kararlaştırılmış ücret hakkı bununla yok sayılmaz.

9. Kanunda otomatik yedi günlük ödeme süresi var mı?

M.501 böyle sabit süre koymaz. Ödeme zamanı gerçek sözleşme ve ilgili ifa kaydıyla gösterilir.

10. Teslim dosyasının iki kez gönderilmesi iki iş sayılır mı?

Aynı işin tekrar gönderimi ayrı ücretli iş diye sayılmaz. İş ve ücret kapsamı kaynak sözleşmeyle eşleştirilir.

Resmî kaynaklar ve kapsam

Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.501; ilgili m.90, 97 ve 488. Kabul edilen metin için TBMM resmî kanun kaynağı kullanılır. Hazırlama tarihi 30 Eylül 2026. Örnek, sipariş üzerine yayım ilişkisinde kararlaştırılmış ücretin muaccel ve ödenmemiş kısmına yöneliktir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki dosyaları Mersin’den yürütür. Akdeniz/Mersin ofis konumu görüşme adresini gösterir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Sipariş Üzerine Yayım Sözleşmesinde Ücret Talep Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular