Tam Islah Nedir? HMK 180, Bir Haftalık Süre ve 2026 Yargıtay İçtihadı

Güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu rehber, HMK m.176-182 ve 30 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan içtihadı birleştirme kararı esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa Özet

Kısa ve net cevap

Tam ıslah, davacının devam eden hukuk davasında dava dilekçesinden başlayarak yaptığı usul işlemlerini tamamen düzeltmesi ve davayı yeni bir dilekçeyle yeniden kurmasıdır. Hukuki dayanak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.176 ve m.180’dir. Davacı tam ıslah iradesini bildirdiği tarihten itibaren bir hafta içinde yeni dava dilekçesi sunmak zorundadır. Sunmazsa ıslah hakkı kullanılmış sayılır; dava, ıslah hiç yapılmamış gibi eski dilekçe üzerinden sürer. Tam ıslah yeni bir bağımsız dava açılması değildir.

8 Mayıs 2026 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararı, başlangıçta dava dilekçesinde bulunmayan yeni bir istemin kısmi ıslahla davaya eklenemeyeceğini açıkça kabul etmiştir. 30 Haziran 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan bu karar, tam ıslah ile kısmi ıslahın doğru ayrılmasını daha da önemli kılar. Makalenin merkezinde bu ayrım ve bunun işçilik alacakları, sözleşmeler ve taşınmaz davalarına uygulaması yer almaktadır.

Tam ıslahın kanuni dayanağı: HMK 176-182

HMK m.176/1, tarafların yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebileceğini kabul eder. Aynı maddenin ikinci fıkrası, bir davada her bir tarafın ıslaha ancak bir kez başvurabileceğini söyler. Bu kural “ıslah dilekçesi” ibaresinin kaç kez kullanıldığına değil, usul işleminin gerçekten ıslah hakkı niteliğinde yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Hak tüketildiğinde daha sonra başka bir işlemin düzeltilmesi için yeniden ıslah imkânı bulunmaz; diğer kanuni yolların şartları ayrıca araştırılır.

HMK m.177 ıslahın zamanını ve biçimini, m.178 gider ve teminatı, m.179 önceki işlemlere etkisini düzenler. HMK m.180 tamamen ıslahın yeni dava dilekçesine bağlanan özel sonucunu, m.181 kısmi ıslahın yerine getirilecek işlem bakımından süresini, m.182 kötüniyetli ıslahın yaptırımlarını belirler. Bu hükümler birbirinden bağımsız değildir; örneğin yeni dilekçe zamanında sunulsa bile gereken teminat konusunun atlanması işlemin geçerliliğini etkileyebilir.

Tam ıslahın konusu nedir? Hangi unsur değiştirilebilir?

Tam ıslah yalnız bir rakamın veya başlığın değiştirilmesi değildir. Davacı, ilk dilekçedeki talep sonucu ile davanın dayandığı vakıaları, uyuşmazlığın sınırları içinde yeniden düzenleyebilir; dava yeni hukuki nitelik kazanabilir. Fakat bu yol mevcut dosyanın taraflarını ve temel uyuşmazlığını tümüyle ilgisiz başka bir davayla değiştirme serbestisi vermez. Değişikliğin kapsamı, dayandığı maddi olgular, mevcut taraf ilişkisi ve yeni korunma talebinin bağlantısı birlikte analiz edilmelidir.

Yanlış kanun maddesi yazılması her zaman ıslah gerektirmez. HMK m.33 gereğince hukuku uygulamak hâkimin görevidir. Buna karşılık farklı bir hukuki sonucun hüküm altına alınması isteniyorsa mesele yalnız hukuki nitelendirme değildir; talep sonucu değişmektedir. Hâkim HMK m.26’daki taleple bağlılık ilkesini aşarak istenmeyen başka bir sonuca kendiliğinden hükmedemez. Bu nedenle gerçek talebin ne olduğu netleştirilmeden tam ıslah yoluna başvurulmamalıdır.

Tam ıslah ile kısmi ıslah arasındaki hukuki fark

Kısmi ıslah mevcut davadaki belirli bir usul işlemini düzeltir. Örneğin dava dilekçesinde başlangıçtan itibaren yer alan bir para alacağının talep edilen miktarının artırılması, koşulları mevcutsa kısmi ıslahın konusu olabilir. Tam ıslah ise dava dilekçesinden itibaren dosyanın çerçevesini baştan kurar; yeni dava dilekçesinin verilmesini zorunlu kılar. Bir dilekçenin üzerine “tam ıslah” yazılması, işlemi kendiliğinden tam ıslah hâline getirmez; bildirilen irade ve gerçek içerik belirleyicidir.

HMK m.181, kısmi ıslaha başvuran tarafa ıslah ettiği işlemi gerçekleştirmesi için bir haftalık süre verilmesini düzenler. HMK m.180’de ise tam ıslah bildiriminin ardından yeni dava dilekçesinin bir hafta içinde verilmesi doğrudan kanuni zorunluluktur. Böylece iki işlemde sürenin başlatılması, yapılacak usul işleminin niteliği ve önceki işlemler üzerindeki etki farklıdır. Sık yapılan hata, mevcut istemi artırmakla yeni bağımsız istem eklemeyi aynı saymaktır.

8 Mayıs 2026 tarihli Yargıtay içtihadı birleştirme kararı

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 2021/8 Esas ve 2026/1 Karar sayılı 08.05.2026 tarihli kararında, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde bulunmayan bir talebin kısmi ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceği sonucuna varmıştır. Karar 30.06.2026 tarih ve 33296 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Değişik dairelerde önceden görülmüş uygulama farklarını gidermesi nedeniyle hem davacı hem davalı bakımından önemlidir.

Gerekçede HMK m.119’daki açık talep sonucu zorunluluğu, ön incelemede saptanan uyuşmazlık sınırları, HMK m.26’daki taleple bağlılık, savunma hakkı ve usul ekonomisi dikkate alınmıştır. Davalı ilk dilekçedeki talebe karşı savunmasını kurarken daha önce hiç talep edilmemiş yeni bir alacak kaleminin kısmi ıslahla getirilmesi, yargılamanın çerçevesini öngörülmez biçimde genişletir. Bu durum kısmi ıslahı aynı dosyada ikinci dava açmaya benzetir.

İçtihadın hüküm fıkrasının kısmi ıslahla yeni talep eklenmesi hakkında olduğu unutulmamalıdır. Aynı gerekçede tam ıslahın dava sebebini veya talep sonucunu değiştirmesi ve davaya yeni nitelik kazandırması ayrıca açıklanmıştır. Dolayısıyla “2026 kararından sonra tam ıslah artık yapılamaz” şeklindeki değerlendirme doğru değildir. Tam ıslahın da kanuni koşulları, bağlantı sınırı ve süresi uygulanmaya devam eder.

Kim tam ıslah yapabilir? Davalının hakkı

HMK m.176 genel olarak hem davacıya hem davalıya ıslah olanağı tanımıştır. Davalı kendi cevap dilekçesi ve savunmasına ilişkin usul işlemlerini yasadaki sınırlar içinde düzeltebilir. Ancak HMK m.180’de düzenlenen davanın tamamen ıslahı, dava dilekçesini yeniden kurma işlemi olduğundan teknik anlamda davacıya aittir. Davalının savunma değiştirmesi ile davacının açtığı davayı bizzat değiştirmesi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tam ıslah için avukatın özel vekâlet yetkisi: HMK m.74

HMK m.74/1 açıkça davanın tamamını ıslah etmek için vekilin özel yetkiyle donatılmış olmasını şart koşar. Genel dava takip yetkisi, tek başına davanın tamamen ıslahına yeterli değildir. Davacı vekili tam ıslah işlemini yapmadan önce dosyaya sunulmuş vekâletnamede, davanın tamamını ıslah etmeye ilişkin açık özel yetki bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Vekâletnamede “dava açmak ve takip etmek” ibaresinin yer alması ile “davanın tamamını ıslah etmek” yetkisinin açıkça tanınması birbirinden farklıdır.

Özel yetkinin eksikliği, tam ıslah bildirimindeki veya yeni dava dilekçesindeki usulî geçerlilik tartışmalarına yol açabilir. Vekâletname eksikliği fark edildiğinde yalnız yeni dilekçenin bir haftalık süresine odaklanılmamalı, temsil yetkisinin kapsamı da usulüne uygun biçimde tamamlanmalıdır. Kanuni sürelerin geçmesini önlemek için bu denetimin işlemden önce yapılması gerekir. Özellikle yurt dışında düzenlenen ve Türkçeye çevrilen vekâletnamelerde yetkinin çeviriye açık yansıyıp yansımadığı kontrol edilmelidir.

Tam ıslahın müvekkilin ilk taleplerini değiştirebilmesi nedeniyle, vekil ayrıca müvekkilin hangi taleplerin korunması veya değiştirilmesi yönündeki iradesini kayda geçirmelidir. Bu, HMK m.74’teki özel yetkinin yerini tutmaz; müvekkilin talimatının açıklığı ile usulî temsil yetkisi farklı meselelerdir. Yurt dışında düzenlenen vekâletnamede tam ıslah özel yetkisi konulu rehberimiz bu ayrımı ayrıca açıklar.

Tam ıslah ne zaman yapılır? Tahkikatın sonu

HMK m.177/1 uyarınca ıslah tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Tahkikatın bitip sözlü yargılama aşamasına geçildiği bir dosyada olağan ıslah hakkının hâlâ devam ettiği varsayılmamalıdır. UYAP’ta son işlemin adı tek başına karar vermeye yetmez; duruşma tutanağında tahkikatın kapatılıp kapatılmadığı incelenmelidir. Tam ıslahın yeni deliller ve vakıalar bakımından yaratacağı ihtiyaç, mevcut usul aşaması dikkate alınarak değerlendirilir.

HMK m.177/2 özel bir istisna getirir: Yargıtay bozmasından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine geri gelir ve ilk derece mahkemesi tahkikata ilişkin işlem yaparsa, yeni tahkikat sona erene kadar ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uyulmasıyla oluşmuş hukuki durum ıslahla ortadan kaldırılamaz. İstinaf dosyasında sırf kanun yolu incelemesi sürüyor diye bu hükmün koşulları gerçekleşmiş sayılmaz.

Tam ıslah bildirimi ve HMK 180’deki bir haftalık süre

HMK m.177/3 gereğince ıslah sözlü veya yazılı yapılabilir. Sözlü beyan duruşma tutanağına geçirilir; yazılı beyan dosyaya sunulur. Karşı taraf duruşmada hazır değilse veya işlem duruşma dışında yapılmışsa yazılı talep ya da tutanak örneği bilgi vermek amacıyla karşı tarafa bildirilir. Bu bildirim usulünün varlığı, tam ıslah eden davacının HMK m.180’deki bir hafta içinde yeni dava dilekçesi sunma borcunu ortadan kaldırmaz.

Bir haftalık sürede yeni dilekçenin aynı esas dosyasına sunulması gerekir. HMK m.92/2 hafta olarak belirlenen sürelerin hesabını, m.93 son günün resmî tatile denk gelmesini, m.94 kanuni sürelerin kesinliğini düzenler. Elektronik işlem bakımından HMK m.445/4 ayrıca incelenir. Sürenin başlangıcı duruşmadaki bildirim tarihi veya yazılı usul işleminin kaydı üzerinden hesaplanmalı; yalnız tebligat tarihinden başladığı varsayılmamalıdır.

Örneğin salı günü kayda geçen tam ıslah bildirimi için kanuni bir hafta, takip eden haftanın karşılık gelen günü esas alınarak hesaplanır. Tatil gününe rastlama ihtimali ayrıca kontrol edilir. UYAP’ta gönderilmiş ancak e-imza işlemi tamamlanmamış bir dilekçenin süresinde sunulduğu varsayılamaz; gönderim ve evrak kayıt alındısı saklanmalıdır. En güvenli yöntem, mümkünse tam ıslah beyanıyla birlikte eksiksiz yeni dava dilekçesini de sunmaktır.

Bir haftada yeni dava dilekçesi verilmezse ne olur?

HMK m.180 doğrudan yaptırımı belirler: Tam ıslah iradesini bildiren taraf bir hafta içinde yeni dava dilekçesini vermezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve davaya ıslah hiç yapılmamış gibi devam edilir. Bu sonuç, kendiliğinden davanın reddi veya açılmamış sayılması değildir. Önceki dava dilekçesi ve bu dilekçeye göre yürüyen yargılama esas alınır.

Ancak ıslah hakkı tüketildiğinden davacının birkaç gün sonra aynı dosyada ikinci bir tam ıslah deneyip usul işlemini kolayca düzeltmesi mümkün değildir. Eski hâle getirme hükümleri (HMK m.95 ve devamı), ancak bunların ayrı koşulları gerçekleştiğinde değerlendirilebilir. İş yoğunluğu veya dilekçe hazırlığının gecikmesi kanuni sürenin keyfî biçimde uzatılması hakkı vermez.

Yeni dava dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalı?

Tam ıslah sonrasında sunulan metin kısa bir açıklama veya ek beyan değil, HMK m.119 sistematiğine uygun yeni dava dilekçesidir. Mahkeme ve dosya numarası, davacı ve davalının kimlik ve adres bilgileri, temsilci ve vekil bilgileri, dava konusu ve gerekiyorsa değeri, sıra numaralı vakıalar, her vakıayla bağlantılı deliller, hukuki sebepler, açık ve hükme elverişli talep sonucu ile imza yer almalıdır. Tam ıslahın hangi tarihte bildirildiği ve yeni dilekçenin HMK m.180 uyarınca sunulduğu belirtilmelidir.

Talep sonucu özellikle önemlidir. Para alacağı isteniyorsa alacak miktarı, varsa farklı kalemler, para birimi ve faiz istemi açık yazılmalıdır. Tespit, tescil veya tazminat talepleri varsa hüküm fıkrasının hangi sonuca bağlanmasının istendiği somutlaştırılmalıdır. “Eski taleplerim saklıdır” ifadesi tam ıslah sonrası hangi istemlerin hâlen devam ettiğini tek başına açık kılmaz. Yeni dilekçe eski metni belirsiz şekilde atıflarla sürdürmemelidir.

Yeni vakıalar, somutlaştırma ve delil gösterme

HMK m.194, dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmayı ve her delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğinin belirtilmesini gerektirir. Tam ıslah sonrası yeni dava dilekçesinde sözleşmenin hangi tarihte yapıldığı, ihlalin ne zaman gerçekleştiği, hangi ödeme veya bildirimin yapıldığı ve talebin bu olaylardan nasıl doğduğu açık şekilde anlatılmalıdır. Dava tamamen yeniden kuruluyorsa eski vakıa anlatımının otomatik olarak yeni davaya taşındığı düşünülmemelidir.

Örneğin sözleşme metni sözleşmenin kuruluşunu, banka kaydı ödemenin yapılıp yapılmadığını, ihtarname temerrüt veya fesih bildirimini, yazışmalar belirli taraf beyanlarını, bilirkişi incelemesi teknik hesabı ispat için gösterilebilir. “Her türlü yasal delil” ifadesi bütün somutlaştırma ihtiyacını tek başına karşılamaz. Ayrıca geç delil sunumu hakkında HMK m.145’in şartları ve daha önce tahkikata alınmış delillerin durumu ayrıca dikkate alınmalıdır.

Tam ıslah önceki ikrar, tanık ve bilirkişi raporunu siler mi?

HMK m.179/1, ıslahın işlemi yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurduğunu düzenler. Tam ıslahta dava dilekçesinden itibaren kurulan önceki usul çerçevesi değişir. Ancak bu, dosyadaki bütün delil ve beyanların bir anda geçersizleşmesi anlamına gelmez. HMK m.179/2 açık biçimde ikrarı, tanık ifadelerini, bilirkişi rapor ve beyanlarını, keşif ile isticvap tutanaklarını ve maddede düzenlenen yemin işlemlerini korur.

HMK m.179/3, ıslahtan sonra yürütülen tahkikatta bu işlemlerin dikkate alınmasına artık ihtiyaç bulunmuyorsa yapılmamış sayılabileceklerini öngörür. Bu ayrım özellikle önceki ikrarlarda ve hesap raporlarında önemlidir. Davacının yeni bir istemle ilerlemesi, aynı maddi olay hakkındaki kabul veya tanık anlatımının otomatik ortadan kalkmasını sağlamaz. Mahkeme yeni uyuşmazlığın ispat konusuna göre bu belgelerin etkisini değerlendirir.

Tam ıslahta harç ve HMK 178 teminatı

Islah işleminin mali sonuçlarında iki başlık birbirinden ayrılmalıdır. Birincisi dava konusu ve talep değerinin değişmesi nedeniyle doğabilecek harç yükümlülüğüdür. Bu husus Harçlar Kanunu, önceki tahsilatlar ve yeni talep sonucuna göre belirlenir. İkincisi HMK m.178 gereğince geçersiz hâle gelen işlemlerin giderlerini ve karşı tarafın uğradığı veya uğrayabileceği zararları karşılamak üzere hâkimin takdir edeceği teminattır. Kanun, belirlenen teminatın bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırılmasını öngörür.

Yeni dava dilekçesi aynı esas dosyasında verildiği için tam ıslah tek başına her durumda yeniden başvurma harcı yatırılması gereken bağımsız bir dava yaratmaz. Fakat değer artışı veya talebin niteliği nedeniyle tamamlanacak harç söz konusu olabilir. “Hiç harç çıkmaz” yahut “ilk davadaki her harç bir kez daha yatırılır” şeklindeki kategorik ifadeler sağlıklı değildir. Ödeme makbuzları, ara kararlar, dava değeri ve yeni talep birlikte incelenmelidir.

Tam ıslah zamanaşımını geriye doğru etkiler mi?

Tam ıslah üzerine yargılama aynı dosyada ilk açılan davanın devamı olarak yürütülür. Bu nedenle ilk dava tarihi ve o tarihte meydana gelen usul ve zamanaşımı etkileri önemini korur. Ancak dava tarihinde istenmemiş, sonradan farklılaşan veya yeni kurulan bir istemin zamanaşımı sonucunu bütün davalar için tek cümleyle belirlemek doğru değildir. Talebin aynı hukuki ilişkiden doğup doğmadığı, dava sebebinin değişme derecesi, zamanaşımı süresi ve davalının defileri ayrı değerlendirilecektir.

Özellikle kıdem tazminatı ile fazla mesai alacağı gibi farklı alacak kalemlerinde ilk dava dilekçesinin talep sonucunu dikkatle incelemek gerekir. “Tam ıslah yaptık, bütün yeni kalemler otomatik olarak ilk dava tarihinde istenmiş sayılır” kabulü risklidir. Zamanaşımının kesilmesi, hak düşürücü süre ve temerrüt gibi farklı hukukî kurumların birbirine karıştırılmaması gerekir. Bu başlıkta kesin değerlendirme ancak talebin tarihi ve niteliğiyle yapılabilir.

Tam ıslahta faiz talebi ne olur?

Tam ıslah dilekçesiyle istenen ana para ile faizin ayrı ayrı kurulması gerekir. Faizin türü, talep edilen başlangıç tarihi, temerrüdün oluşumu ve ihtarların içeriği incelenmelidir. İlk dilekçede faizin istenip istenmediği veya sadece bazı alacak kalemleri için istenmiş olması sonucu etkileyebilir. Mahkemenin HMK m.26 uyarınca taleple bağlı olduğu unutulmamalıdır; faiz türü ve başlangıcının belirsiz bırakılması hükmün infazında tartışma yaratabilir.

Taleple bağlılık kuralı sebebiyle tam ıslah yeni dilekçesindeki faiz istemi, baştan sona açık ve uygulanabilir olmalıdır. Kural olarak her alacak kaleminin muacceliyet ve temerrüt koşulları farklı değerlendirilebilir. Bu nedenle eski dilekçedeki başlangıç tarihini yeni talebe otomatik kopyalamak yerine sözleşme, kanun ve ihtar belgeleri üzerinden incelemek gerekir. Tam ıslahın varlığı tek başına her faiz için ilk dava tarihinin başlangıç sayılması sonucunu doğurmaz.

Dava türüne göre tam ıslahın sınırları

İş davalarında çok sayıda alacak kalemi aynı dosyada istenebilir. İlk dilekçede talep edilen kalemin miktarını artırmakla daha önce hiç dava konusu olmamış alacağı sonradan eklemek farklıdır. 2026 tarihli içtihadı birleştirme kararı sebebiyle kısmi ıslah yoluyla yeni kalem ekleme uygulaması kabul edilemez. Tam ıslah düşünülüyorsa yeni dilekçenin hukuki ilişkisi, tahkikat aşaması, bir defalık hakkın tüketilip tüketilmediği ve dava şartları birlikte incelenmelidir.

Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında sözleşmenin ifası yerine feshe bağlı tazminat gibi yeni bir hukuki korunma sonucu tartışılabilir. Ancak tam ıslahın yapılması, zorunlu arabuluculuk veya özel dava şartlarının otomatik şekilde karşılandığı anlamına gelmez. Taşınmaz davalarında ise aynî talepler, tapu sicili, görev, harç ve taraf teşkili ayrıca önemlidir. Üstelik tarafın değiştirilmesi yönünden HMK m.124 özel hükümler içerdiği için dava dilekçesinin tam ıslahı bu hükümlerin yerine geçmez.

İstinaf ve bozmadan sonra tam ıslah

Kanun yolu aşamasındaki ıslah hakkında farklı zaman dilimleri birbirinden ayrılmalıdır. İlk derece mahkemesinde tahkikat devam ederken ıslah kural olarak mümkündür. Dosya bölge adliye mahkemesinde istinaf incelemesindeyken HMK m.357’nin sınırlamaları uygulanır; bu incelemeyi ilk derece tahkikatı gibi görmek yanlıştır. İlk derece mahkemesine kaldırma kararıyla dönen dosyada tahkikata ilişkin yeni işlem yapılması ise HMK m.177/2’deki özel olasılığı gündeme getirir.

Yargıtay bozmasından sonra da dosyanın ilk dereceye gönderilmesi tek başına sınırsız ıslah hakkı yaratmaz. Mahkemenin tahkikatla ilgili işlem yapıp yapmadığı, bu aşamanın sona erip ermediği ve bozma kararına uyulmasıyla ortaya çıkan hukukî durumun korunması gerekir. Süre ve işlemin türü dosyanın duruşma tutanakları ve bozma kararının kapsamı incelenerek belirlenmelidir.

HMK 182 bakımından kötüniyetli ıslah

HMK m.182, ıslahın davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek gibi kötüniyetli amaçlarla yapıldığının delil veya belirtilerle anlaşılması hâlinde mahkemenin ıslahı dikkate almadan karar verebileceğini ve kanunda öngörülen diğer yaptırımlara başvurabileceğini düzenler. Dolayısıyla ıslahın usul işlemi olarak tek taraflı olması, sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmez. Mahkeme hem zaman ve biçim koşullarını hem kötüye kullanım iddiasını somut olgularla değerlendirir.

Öte yandan davacının gerçek bir hata veya eksikliği tahkikat bitmeden düzeltmek istemesi başlı başına kötüniyet değildir. Kötüniyet sonucu yalnız davanın uzadığına ilişkin soyut eleştiriyle otomatik çıkarılmamalıdır. Dosyanın gelişimi, karşı tarafın uğradığı zarar, gereksiz işlem doğup doğmadığı ve bunların nedenleri birlikte incelenmelidir. HMK m.178 teminatı ile m.182 yaptırımı da ayrı hukukî araçlardır.

Uygulama örneği: İşçilik alacağında unutulan talep

Dava dilekçesinde kıdem ve ihbar tazminatı istemi yer almış, ancak fazla çalışma ücreti hiç istenmemiş olsun. Davacı bilirkişi raporu geldikten sonra fazla çalışmayı da talep etmek isteyebilir. Burada 2026 tarihli içtihadı birleştirme kararının sonucu nettir: İlk dilekçede yer almayan yeni alacak kalemi kısmi ıslahla davaya eklenemez. Bunun yerine, tahkikat aşaması devam ediyorsa tam ıslahın gerçek şartları ve yeni dilekçe ile kurulacak talep bütünü değerlendirilmelidir.

Ancak bunun her durumda mümkün olduğu söylenemez. Davanın temel uyuşmazlığı, diğer alacakların durumu, zamanaşımı, daha önce ıslah hakkının kullanılıp kullanılmadığı ve zorunlu dava şartları incelenmelidir. Ayrı dava ve davaların birleştirilmesi de usulüne uygun koşullarda gündeme gelebilir. Örnek, yeni bir kalem eklemenin yalnız tutar artırımı olarak etiketlenemeyeceğini göstermek içindir.

Uygulama örneği: Sözleşme bedelinden tazminat istemine geçiş

Bir şirket başlangıçta verdiği hizmetin bedelini istemiş olsun. Daha sonra hukuki korunma ihtiyacının asıl olarak sözleşmenin haksız sona erdirilmesi nedeniyle doğan zarar olduğu belirlenebilir. Burada değişiklik yalnız bir miktar artışı değil, istemin ve dayanak vakıaların yeniden kurgulanması olabilir. Tam ıslah düşünülürse yeni dava dilekçesinde sözleşmenin kuruluşu, tarafların edimleri, ihlal, fesih, zarar ve talep edilen hukuki sonuç yeni bir sistematik içinde yazılır.

Yeni talebin ilk uyuşmazlıkla bağlantısı ve usulî sınırlar somut olarak değerlendirilir. İlk dosyanın tamamen ilgisiz ikinci bir sözleşme uyuşmazlığına çevrilmesi söz konusuysa tam ıslah kurumu sınırsız bir araç gibi kullanılamaz. Harç, görev, dava şartı ve daha önce yapılan delil işlemlerinin HMK m.179 uyarınca etkisi de yeni dilekçeyle birlikte ele alınmalıdır.

Tam ıslah dilekçesi için kontrol listesi

Dosya üzerinde önce ilk dava dilekçesinin talep sonucu ve dava sebebi, sonra karşı tarafın cevabı, ön inceleme tutanağı ve tahkikatın geldiği aşama okunmalıdır. Daha önce ıslah hakkı kullanılıp kullanılmadığı incelenmeli; gerekiyorsa 2026 tarihli içtihadı birleştirme kararı ışığında yeni kalemin niteliği belirlenmelidir. Tam ıslah bildirim tarihi tutanak ya da UYAP kaydıyla belgelenmeli, HMK m.180’in bir haftalık süresi somut takvim üzerinde hesaplanmalıdır.

Yeni dava dilekçesinde HMK m.119’un zorunlu unsurları, açık talep sonucu, numaralandırılmış vakıalar ve delil eşleştirmeleri bulunmalıdır. Korunan eski deliller HMK m.179/2 ışığında ayrı değerlendirilmelidir. Harç makbuzları, ıslah nedeniyle belirlenecek teminat, tebliğ işlemleri ve yeni istemin dava şartları kontrol edilmelidir. Gönderim alındısı saklanmalı; dilekçenin gerçekten dosyaya kaydedildiği doğrulanmalıdır. Hazırlık yalnız dilekçenin başına “tam ıslah” yazılmasıyla tamamlanmış sayılmaz.

Sonuç ve avukat değerlendirmesi

Tam ıslah, yargılamanın yanlış kurulmuş başlangıcını düzeltmek için güçlü fakat sıkı koşullara bağlı bir usul yoludur. HMK m.180’deki bir haftalık süre, HMK m.176/2’deki bir kez kullanım sınırı ve HMK m.179’daki delil istisnaları uygulamanın en kritik noktalarıdır. 2026 Yargıtay içtihadı birleştirme kararı ise kısmi ıslahla yeni istem ekleme yolunun kapalı olduğunu açıkça göstermiştir.

Somut dava bakımından hangi ıslah türüne başvurulacağı; ilk dilekçenin talep sonucu, tahkikatın geldiği aşama, zamanaşımı, harç ve teminat, savunma hakkı ve dosyanın hukuki ilişkisi birlikte incelenerek belirlenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin ve İstanbul ofislerinden hukuki danışmanlık sağlamaktadır. Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dava dosyasının incelenmesinin yerini tutmaz.

Tam ıslah konusunda 12 sık sorulan soru

1. Tam ıslah ne demek?

Davacının mevcut davanın dilekçesini ve dava çerçevesini HMK 180 uyarınca tamamen yeniden kurmasıdır.

2. Tam ıslah yeni bir dava açılması mıdır?

Hayır. Tam ıslah, mevcut dava dosyasında yapılan usul işlemidir; kendi başına yeni esas numarasıyla bağımsız dava açılması değildir.

3. Tam ıslah kaç kez yapılabilir?

HMK 176/2 uyarınca aynı davada her taraf ıslah hakkını bir kez kullanabilir.

4. Tam ıslah hangi aşamada yapılır?

HMK 177 gereğince kural olarak tahkikat sona erinceye kadar; bozma veya kaldırma sonrası özel koşul ayrıca saklıdır.

5. Tam ıslah dilekçesi kaç gün içinde sunulur?

HMK 180 gereğince tam ıslah bildiriminden itibaren bir hafta içinde yeni dava dilekçesi verilmelidir.

6. Bir haftalık süre kaçırılırsa dava düşer mi?

Sırf bu nedenle düşmez; ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve dava eski dilekçe üzerinden devam eder.

7. Karşı tarafın kabulü olmadan tam ıslah yapılır mı?

Kanuni koşulları bulunan ıslah, kural olarak karşı tarafın kabulüne bağlı değildir.

8. Davalı tam ıslah yapabilir mi?

Davalı savunma işlemlerini ıslah edebilir; dava dilekçesinin HMK 180 anlamında tamamen ıslahı davacıya aittir.

9. Tam ıslah önceden verilen bilirkişi raporunu yok eder mi?

Hayır. HMK 179/2’deki rapor ve delil işlemleri kendiliğinden geçersiz hâle gelmez.

10. 2026 Yargıtay kararı kısmi ıslah için ne diyor?

İlk dava dilekçesinde yer almayan yeni talep kısmi ıslahla davaya dâhil edilemez.

11. Tam ıslahta harç ve teminat aynı şey mi?

Hayır. Harç yeni istem ve dava değerine göre; HMK 178 teminatı ise geçersiz işlemlerin gider ve zararları için ayrıca değerlendirilir.

12. Tam ıslah faizi ve zamanaşımını otomatik geri götürür mü?

Hayır. Yeni istemin kapsamı, temerrüt ve zamanaşımı hükümleri somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Mevzuat, karar ve ilgili yazılar

Resmî mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Adalet Bakanlığı). İçtihadı birleştirme: 30.06.2026 tarihli ve 33296 sayılı Resmî Gazete ve YİBBGK 08.05.2026, 2021/8 E., 2026/1 K. tam metni.

İlgili site içi yazılar: Tam ıslah sonrası yeni dava dilekçesi; HMK 178’e göre teminat; Kötüniyetli ıslah; İstinafta ıslah; HMK 183 maddi hata.

Yazar: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu — Mersin ve İstanbul. Hukuki değerlendirme için iletişim sayfamız kullanılabilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →