Tanığın Disiplin Hapsinden Bırakılması Dilekçesi | CMK 60 Word

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması dilekçesi, CMK m.60/1 kapsamında uygulanan disiplin hapsinde, kişinin tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davrandığını gösteren işlem kaydı üzerinden derhâl serbest bırakılmasını istemek için hazırlanır. Bu örnek ceza dosyasındaki tanığa ilişkindir. Disiplin hapsi kararı, yükümlülüğün ne olduğu, sonradan gerçekleştirilen tanıklık veya yemin işlemi ve tutulma kaydı birlikte gösterilir. Yalnız gelecekte ifade verileceğini söylemek ile yükümlülüğün gerçekten yerine getirilmiş olması farklıdır.

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması hangi koşula bağlıdır?

CMK m.60/1, yasal sebep olmadan tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında, doğan giderlere hükmedilmesi yanında, yemin veya tanıklığın gerçekleştirilmesi için disiplin hapsi verilebilmesini düzenler. Aynı fıkranın son cümlesi, kişinin tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davranması hâlinde derhâl serbest bırakılmasını öngörür. Başvurunun özel dayanağı bu son cümledir. Dilekçede gerçekleşmiş işlem, tarih ve tutanak gösterilir. Başvuru, tanığın belirli bir tarafın istediği cevabı vermesi üzerine kurulmaz; tanıklık gerçeğe uygun açıklama yükümlülüğüdür.

Madde 60/1’de disiplin hapsinin dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her hâlde üç ayı geçmemek üzere uygulanabileceği belirtilmiştir. Yükümlülük yerine getirildiğinde fıkradaki derhâl serbest bırakılma hükmü uygulanır; üç ayın tamamlanması beklenmesi gerektiği yazılmaz. Üç ay üst sınırdır ve her tanık hakkında zorunlu uygulama süresi değildir. Kararın baştaki hukuka uygunluğu hakkında itiraz, yükümlülük yerine getirildikten sonraki bırakılma istemi ve sürenin sınırı ayrı değerlendirme konularıdır.

Önce hangi kararın uygulandığı belirlenmelidir?

Disiplin hapsi kararını veren merci, dosya numarası, karar tarihi ve karardaki dayanak açıkça yazılır. Ceza dosyasındaki CMK m.60 kararı ile hukuk davasında verilen disiplin hapsi veya başka yükümlülüğe ilişkin yaptırım birbirine karıştırılmaz. Bir kararın başlığında disiplin hapsi yazması, bu dilekçenin bütün kararlar için geçerli olduğunu göstermez. Başvuru mevcut kararın m.60/1 kapsamında tanıklık veya yemin yükümlülüğünün gerçekleştirilmesine yönelik olup olmadığını belirlemelidir. Kararın örneği görülmeden içerik uydurulmaz.

Madde 60/2, bu tedbirleri almaya naip hâkim, istinabe olunan mahkeme ve soruşturma evresinde sulh ceza hâkiminin yetkili olduğunu düzenler. Somut dosyada kararı hangi merciin verdiği kayıttan alınır. Tanığın çağrısını savcılık yapmış olması, disiplin hapsi kararını da savcılığın verdiği anlamına gelmez. Soruşturma ve kovuşturma aşaması dilekçedeki dosya kimliğinde doğru tanımlanır. İstinabe kapsamında verilen karar varsa esas dosyası ile talimat dosyası birlikte yazılır; iki numara tek kayıt gibi kullanılmaz.

Tanığın yerine getirmesi gereken yükümlülük nasıl tanımlanır?

Kararın tanıklıktan çekinmeye mi, yeminden çekinmeye mi dayandığı belirtilir. Yükümlülüğün türü bilinmeden tamamlandığı söylenemez. Tanıklık işlemi yapılmışsa hangi merci önünde hangi tarihte dinlenildiği gösterilir. Yemin işlemi söz konusuysa ilgili kaydın tarihi ve içeriği açıklanır. Bir başvuru dilekçesi sunulması, gerekli dinleme veya yemin işleminin tamamlandığı tutanak yerine geçmez. Tanığın hazır bulunmak istediğini bildirmesi ayrı bir hazırlık kaydıdır. Bu örnekte tamamlanmış yükümlülüğe ilişkin kayıt esas alınır.

Tanığın doğruyu söyleme yükümlülüğü, taraflardan birini destekleme görevi değildir. CMK m.53 tanığa gerçeği söylemenin önemi ile yalan tanıklığın sonuçlarının anlatılmasını düzenler. Tanık gerçekte hatırlamadığı olayı hatırlıyormuş gibi anlatmaya yöneltilmez. Bilmediği hususu bilmediğini açıklaması ile yasal sebep olmadan tanıklıktan bütünüyle kaçınması aynı davranış olarak tanıtılamaz. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması isteminde gerçekleşen usul işlemi gösterilir; özel olarak bir kişi lehine veya aleyhine belirli cevap vermeyi kabul ettiği yazılmaz.

Yasal çekinme hakkı ile sonradan yükümlülüğe uyma nasıl ayrılır?

Madde 60/1’in ilk koşulu yasal sebep olmadan çekinmedir. CMK m.45’teki yakınlık ilişkileri, m.46’daki meslek ve sürekli uğraş nedenleri ve m.48’deki kendisini veya belirtilen yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinme düzeni ayrı incelenir. Yasal hak bulunan durumda yalnız cezaevinden çıkabilmek amacıyla bütün haklardan vazgeçilmesi gerektiği söylenmez. Bu dilekçe, gerçekleşmiş yükümlülük kaydına dayalı bırakılma istemidir; yasal çekinme iddiasının yerine otomatik biçimde kullanılmaz.

Tanık hakkında verilen kararın yasal çekinme hakkını göz ardı ettiği ileri sürülüyorsa, bu iddia kararı ve ilgili gerçek olguyu hedefleyen ayrı hukukî değerlendirme gerektirir. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması başvurusunda sonradan yapılan dinlemenin kaydı gösterilirken, önceki karara yönelik itirazın varlığı gizlenmez. Başvuru tanığın daha önce haksız veya yalan beyanda bulunduğunu kabul ettiği bir metin hâline getirilmez. Gerekli açıklama, kararın dayanağı ve sonraki usul işlemi arasındaki ilişkiyi gösterir.

Yükümlülüğün yerine getirildiği hangi tutanakla gösterilir?

Tanığın dinlendiği veya gerekli yemin işleminin yapıldığı tutanağın tam kimliği yazılır. Mahkeme veya hâkimlik adı, esas ya da işlem numarası, tarih, ilgili sayfa ve tanığın adı gösterilir. Tutanağın bir başka tanığa ait olması veya farklı dosyadaki beyanın bu yükümlülüğün tamamlanması gibi sunulması önlenmelidir. Başvurudaki işlemin mevcut disiplin hapsi kararıyla bağlantısı açıklanır. Tutanak dosyadaysa konumu belirtilir; başvuranın elinde örnek yoksa mevcut evrakın dosyadan incelenmesi istenir.

İşlem yeni yapılmışsa verilen dilekçenin ekleri ve tutanak kaydı karşılaştırılır. Tarih veya sayfa numarası yanlış yazılmışsa gerçek kayıtla düzeltilir. Sanık savunması, şikâyetçi anlatımı veya özel olarak hazırlanmış yazılı açıklama, kişinin tanık olarak dinlenildiği resmî tutanakmış gibi adlandırılmaz. Kararda gerekli görülen yükümlülük ile yerine getirilen işlem aynı dosya bağlantısında gösterilmelidir. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması isteminin dayanağı, usul işleminin gerçekleştiğini belirleyen bu kayıttır.

Tutulma ve tanıklık tarihleri nasıl karşılaştırılır?

Karar tarihi, uygulamanın başladığı tarih, yükümlülüğün yerine getirildiği gün ve serbest bırakılma isteminin sunulduğu tarih ayrı yazılır. Kararın düzenlendiği gün ile kişinin fiilen tutulmaya başladığı gün aynı olmayabilir. Bu fark mevcut kurum veya infaz kaydıyla belirlenir. Birden çok karar varsa, hangi kararın bu başvuruda ele alındığı açıkça belirtilir. Başka dosyada devam eden farklı tutulma nedeninin varlığı, bu kararın niteliğiyle karıştırılmamalıdır. Dilekçe yalnız belirli CMK m.60 kararına ilişkin istemi tanımlar.

Yükümlülüğe uyma kaydı oluştuğunda derhâl serbest bırakılma hükmü açıkça talep edilir. Kanunda bulunmayan ek bekleme günü veya idareye tanınmış sabit süre uydurulmaz. Başvuran, gerçekleşen yükümlülük tutanağını ve kararın güncel uygulama durumunu aynı açıklamada gösterir. Üç aylık sınır ile uyma nedeniyle bırakılma birbirine alternatif olarak belirsiz yazılmaz. Tanıklık veya yemin tamamlandıysa esas istem m.60/1’in son cümlesine dayanır. Süre sınırına ilişkin ayrıca bir sorun varsa gerçek tarihlerle ayrı açıklanır.

Karar ve yükümlülük kayıt tablosu

Tablodaki her bilgi dosya veya kurum kaydına dayanmalıdır. Tarih hesaplamasında kişinin kendi hatırladığı gün ile resmî kaydın tarihi farklıysa bu fark açıklanır. Henüz görülmemiş belge eklenmiş gibi listelenmez. Mevcut tutanak dosyada olup dilekçeye eklenemiyorsa dosya konumu gösterilir. Başvuruda tanığın kimliği tam belirlenir; gereksiz üçüncü kişi adresleri veya özel bilgileri çoğaltılmaz. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması dosyası, belirli kararın güncel durumunun anlaşılması için hazırlanır.

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması dilekçe örneği

Bu örnek, CMK m.60 kapsamında disiplin hapsi uygulanan ve tanıklığa ilişkin yükümlülüğünü sonradan yerine getiren kişinin istemidir. Yükümlülük henüz tamamlanmadıysa tamamlanmış gibi kullanılmaz. Köşeli alanlar gerçek karar ve tutanak bilgileriyle düzenlenir. Word dosyasında dilekçe ile karar, uyma tutanağı ve uygulama çizelgesi bulunur.

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması dilekçesini Word olarak indir

Başvuru nereye ve hangi kayıtla sunulur?

Örnekteki muhatap, dosyada ilgili karar ve sonraki tanıklık işlemini değerlendirecek yargısal merciin gerçek adıyla yazılır. Esas, talimat veya soruşturma hâkimlik kaydı varsa numaraları açıkça ayrılır. Tanığın tutulduğu kurumun adı, yargısal kararın yerine kurumun kendisinin hukukî karar vereceği iddiasıyla kullanılmaz. Yükümlülük tutanağı hangi dosyadaysa başvuruda o dosya konumu gösterilir. İki yargısal dosya arasında işlem bağlantısı varsa, ilgili kayıtların incelenmesi istemi somutlaştırılır.

Sunulan dilekçenin tarih ve teslim kaydı saklanır. Dosyaya sunulmuş olmak serbest bırakılma kararının verildiği anlamına gelmez. Verilen kararın içeriği ve ilgili mercilere gönderim kaydı takip edilir. Başvuranın elinde uyma tutanağı yoksa bu eksiklik gizlenmez; mevcut belgenin dosyadan incelenmesi istenir. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması başvurusunda gerçekleşmiş işleme ilişkin evrakın kararla aynı kişiye ait olduğunun anlaşılması önemlidir. Başka kişinin aynı gün dinlenmiş olması bu yükümlülüğü karşılayan kayıt değildir.

Disiplin hapsi kararına itiraz ile bırakılma istemi aynı mıdır?

CMK m.60/4 disiplin hapsi kararına itiraz edilebileceğini açıkça düzenler. İlk karardaki yasal sebep, kişi sıfatı, yükümlülük ve süre değerlendirmesine yönelik itiraz, yükümlülüğe sonradan uyma nedeniyle serbest bırakılma isteminden farklıdır. Bu metin ikinci amaca yöneliktir. Daha önce itiraz edilmiş olması, yükümlülüğün sonradan yerine getirildiğini gösteren tutanağın incelenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde bırakılma istemi, önceki karara ilişkin bütün hukukî iddiaların kendiliğinden çözüldüğü anlamına gelmez.

İtiraz süresi ve merci, verilen kararın gerçek kimliğiyle güncel usul hükümleri üzerinden belirlenir. Madde 60/1’in uyma sonrası bırakılma hükmüne, ayrı bir itiraz dilekçesinin süresiymiş gibi sayı eklenmez. Karar örneğinin ve varsa kanun yolu açıklamasının okunması gerekir. Bu örnek, her dosyada aynı muhataba ve aynı süreye yöneltilen genel itiraz metni olarak kullanılmaz. Başvuru amacının doğru seçilmesi, gerçekleşmiş yükümlülük tutanağına dayalı istemin açık biçimde değerlendirilmesini sağlar.

Çağrıya gelmeme ile tanıklıktan çekinme aynı yaptırıma mı bağlıdır?

CMK m.44/1, usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeretini bildirmeden gelmeyen tanığın zorla getirilmesini ve gelmemesinden doğan giderlerin takdirini düzenler. CMK m.60/1 ise yasal sebep olmadan tanıklıktan veya yeminden çekinme durumuna ilişkindir. Bu iki işlemin dayanağı ve amacı farklıdır. Tanığın yalnız mahkemeye gelmemesine ilişkin karar, m.60 kapsamında disiplin hapsi uygulanmış gibi tanıtılmamalıdır. Önce çağrı, zorla getirme ve varsa sonradan verilen disiplin hapsi kararının hangi aşamada düzenlendiği anlaşılmalıdır. Başvurunun muhatabı ve istemi bu gerçek kayıtla belirlenir.

Tanığın sonradan hazır bulunmuş olması, baştaki gelmeme kaydını açıklayan önemli bir bilgidir; fakat karar tanıklık veya yemin yükümlülüğünün gerçekleştirilmesine dayanıyorsa ilgili usul işlemi ayrıca gösterilmelidir. Tanığın mahkeme binasına geldiği kayıt ile dinlendiği tutanak aynı belge değildir. Binaya giriş, çağrı gününü öğrenme veya avukatla görüşme kaydını tamamlanmış tanıklık olarak yazmak doğru olmaz. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması isteminde, kararın gerçekleştirmek istediği yükümlülük ile sonradan yapılan işlem arasındaki bağ açık tutulur. Gerçekleşmeyen bir işlem tamamlanmış gibi gösterilmez.

Gider kararı da serbest bırakılma isteminden ayrı okunur. Madde 60/1 tanıklıktan veya yeminden yasal sebepsiz çekinmenin doğurduğu giderlerle ilgili hükmü ayrıca içerir. Aynı fıkranın son cümlesindeki bırakılma kuralı, bu yazıda kişinin tutulmasına ilişkin istemin dayanağıdır. Başvuruda giderlere ilişkin bütün kararların kendiliğinden kaldırıldığı sonucuna gidilmez. Madde 44/1 ise zorla getirilen tanığın önceki gelmemesini haklı gösterecek sebepleri sonradan bildirmesi durumunda aleyhine hükmedilen giderlerin kaldırılmasını düzenler. Bu özel koşul, farklı bir işlemdeki gider kararına gerekçe gösterilmeden otomatik taşınmaz.

Dosya tablosunda çağrı tarihi, zorla getirme kararı, varsa disiplin hapsi kararı ve yükümlülüğe uyma tutanağı ayrı satırlarda tutulur. Tanığın bir tarihte gelmemiş, başka tarihte gelip dinlenmiş olduğu anlaşılabilir; bu kayıtlar tek bir olay gibi birleştirilmez. Ayrıca kişinin hangi sıfatla dinlendiği tutanaktan belirlenir. Aynı dosyada sonradan şüpheli sıfatıyla alınan açıklama, tanıklık yükümlülüğü yerine getirilmiş gibi adlandırılmaz. Başvuruda hukuken farklı kişi sıfatlarının ve işlemlerin doğru tanıtılması, serbest bırakılma isteminin hangi somut kayda dayandığını anlaşılır kılar.

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması başvurusunda temel hatalar

Henüz ifade verilmediği hâlde tanıklığın tamamlandığını yazmak, yalnız dilekçe vermeyi yemin tutanağı yerine göstermek ve üç aylık üst sınırı zorunlu bekleme süresi sanmak temel hatalardır. Yasal çekinme hakkını incelemeden tanığı belirli cevaba yönlendirmek de doğru değildir. Tanıklık, gerçeğe uygun anlatımla ve ilgili usulle yapılır. Başvuruda “artık istenen her şeyi söyleyeceğim” şeklinde bir taahhüt yerine gerçekleşmiş işlem ve dayanağı gösterilir. Tanığın kendi bilmediği olay hakkında anlatım uydurması serbest bırakılma koşulu olarak sunulmaz.

Madde 60/3, tedbirler alınıp belirtilen süreler tümüyle uygulandıktan sonra o dava veya aynı işe ilişkin diğer davada tekrar edilmemesini düzenler. Bu hüküm ilk kararın her koşulda yanlış olduğunu veya henüz tamamlanmamış sürelerin dolduğunu göstermez. Gerçek uygulama kayıtları okunur. Aynı kişi hakkında başka nedenle verilen tutulma kararı varsa, bu dosyadaki m.60 istemiyle kapsamı karıştırılmaz. Dilekçe kararın kimliğine bağlı kalır; bütün başka kararların kendiliğinden kalkacağını ileri sürmez.

Başvuru sonrasında alınan karar örneğinde kişinin adı, disiplin hapsi kararının numarası ve uyma tutanağının tarihi birlikte kontrol edilir. Eski kararın başka bir numarayla gösterilmesi uygulama kaydında belirsizlik yaratır. Eksik veya yanlış kimlik bilgisi gerçek belgeyle açıklanır. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması isteminin hangi karara yöneldiği hem dilekçede hem sonraki dosya takibinde aynı biçimde korunur. Uygulama tamamlandığında ilgili karar ve sonuç kaydı başvurunun nüshasıyla birlikte saklanır; yalnız sözlü öğrenmeye dayanılarak dosya durumu kesinleşmiş gibi anlatılmaz.

İlgili tanıklık ve dosya başvuruları

Meslek sırrına ilişkin gerçek çekinme konusu için avukatın meslek sırrı nedeniyle tanıklıktan çekinmesi farklı dayanağı açıklar. Ceza duruşmasında tanığın dinletilmesi için CMK 177 ve 178 tanık dinletme dilekçesi okunabilir. Çelişkili anlatımın ele alınması için CMK 212 önceki tanık ifadesi ayrı işlem konusudur. Hukuk davasındaki düzen için HMK 253 tanıklıktan çekinme yaptırımı rehberi farklı yargılama bağlamını ele alır. Karar ve uyma tutanağının birlikte incelenmesi için büroyla iletişim kurulabilir.

Sık sorulan sorular

1. Tanığın disiplin hapsinden bırakılması hangi maddeye dayanır?

Yükümlülüğe uygun davranma sonrası bu istem, CMK m.60/1’in son cümlesine dayanır.

2. Tanıklık tamamlanınca üç ayın dolması beklenir mi?

Madde 60/1 yükümlülüğe uygun davranıldığında derhâl serbest bırakılmayı düzenler. Üç ay zorunlu bekleme süresi değildir.

3. Yalnız ifade vereceğini söylemek tamamlanmış tanıklık mıdır?

Hazır olduğunu bildirmek ile gerekli tanıklık veya yemin işleminin gerçekten yapılmış olması farklıdır. Bu örnek gerçekleşmiş işleme dayanır.

4. Tanık bir tarafı destekleyen cevap vermek zorunda mıdır?

Tanıklık gerçeğe uygun açıklamadır. Kişinin bilmediği veya hatırlamadığı olayı uydurması talep edilemez.

5. Karardaki yükümlülük yeminle ilgiliyse ne gösterilir?

Gerekli yemin işleminin yapıldığını gösteren gerçek tutanak, tarih ve dosya bağlantısı belirtilir.

6. Yasal çekinme hakkı ayrıca incelenir mi?

Evet. CMK m.45, m.46 ve m.48’deki haklar olay ve kişi sıfatıyla incelenir. Bu metin o incelemenin yerine otomatik geçmez.

7. Disiplin hapsi kararına itiraz edilebilir mi?

CMK m.60/4 bu itiraz hakkını açıkça düzenler. İtiraz ile sonradan yükümlülüğe uyma nedeniyle bırakılma istemi farklıdır.

8. Hangi tutanak eklenmelidir?

Kararda ele alınan tanıklık veya yemin yükümlülüğünün yerine getirildiği işlem tutanağı ya da dosyadaki açık konumu gösterilir.

9. Dilekçe teslimi serbest bırakılma kararı yerine geçer mi?

Hayır. Başvuru, verilen karar ve uygulama kaydı ayrı takip edilir.

10. Word dosyasında hangi alanlar tamamlanır?

Merci, dosya, tanık, disiplin hapsi kararı, gerçekleşmiş yükümlülük tutanağı, uygulama kaydı ve konuya özel çizelge düzenlenir.

Resmî kaynaklar ve hukukî çerçeve

Tanığın disiplin hapsinden bırakılması isteminin özel dayanağı Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki CMK m.60/1 üzerinden kontrol edilmiştir. Yasal çekinme ve tanıklık düzeni bakımından m.45, m.46, m.48 ve m.53 birlikte ele alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi 5271 sayılı Kanun ve TBMM ilk kabul kaydı resmî kaynaklardır. Sonraki değişikliklerde güncel kanun metni esas alınır. Hazırlama ve mevzuat kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır. Somut istem gerçek karar, uyma tutanağı ve uygulama kaydıyla hazırlanır.

Karar ve tanıklık yükümlülüğü kaydının incelenmesi

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Görüşme öncesinde kararın örneği, dosya numarası, yükümlülüğün yerine getirildiği tutanak ve güncel uygulama kaydı hazırlanmalıdır. Ofis adresi: İhsaniye, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, Akdeniz/Mersin.