Tarafı Olunmayan Gizli Ses Kaydının Delil Dışı Bırakılması Dilekçesi | HMK 189 Word
Gizli ses kaydı delil itirazı dilekçesi, karşı tarafın konuşmaya katılmayan bir üçüncü kişi aracılığıyla kapalı ortamda ve rıza olmadan oluşturduğu ses dosyasını hukuk davasında delil olarak sunması hâlinde kullanılır. HMK m. 189/2 ve m. 189/4 esas alınarak kaydın dinlenmemesi, dökümünün yaptırılmaması ve hükme esas alınmaması talep edilir. Ayrıntılı düzenlenebilir Word örneği, kaynağı ve kayıt yöntemi somutlaştırılmış bir ticari dava olayı üzerinden hazırlanmıştır.
- Kısa cevap: Tarafı olunmayan gizli ses kaydı delil olabilir mi?
- Örnek olay ve itirazın somutlaştırılması
- HMK 189 ikinci ve dördüncü fıkraların sonucu
- Anayasa 38 altıncı fıkradaki delil yasağı
- TCK 133 birinci fıkranın kayıt yöntemine etkisi
- Ses dosyasının belge sayılması hukuka aykırılığı gidermez
- Konuşmanın tarafınca alınan kayıt ile üçüncü kişinin kaydı ayrımı
- Orijinal dosya ve metadata incelemesi neyi çözer?
- Ses kaydı dökümüne ayrıca itiraz edilmesi
- İtiraz ne zaman sunulmalıdır?
- Mahkemeden hangi ara kararlar istenir?
- Kayıt dosyada kalırsa gizlilik nasıl korunur?
- Karşı tarafın sık ileri sürdüğü savunmalara cevap
- İtiraz dilekçesine eklenecek belgeler
- Sonuç ve istem bölümü nasıl yazılır?
- Sık yapılan hatalar
- Word dilekçe nasıl doldurulur?
- İlgili yazılar ve resmî kaynaklar
- Sık sorulan sorular
Kısa cevap: Tarafı olunmayan gizli ses kaydı delil olabilir mi?
Bir kişi, tarafı olmadığı aleni olmayan konuşmayı konuşanların rızası bulunmadan cihazla kaydetmişse, bu kayıt hukuka aykırı elde edilmiştir. HMK m. 189/2, hukuka aykırı şekilde elde edilen delilin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını emreder. HMK m. 189/4 ise bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verileceğini düzenler. Bu nedenle itiraz, yalnız kaydın içeriğine değil; kaydı kimin, hangi ortamda, hangi cihazla ve hangi sıfatla oluşturduğuna yöneltilmelidir.
Bu dilekçe örneği, karşı tarafın USB bellek veya dijital dosya içinde sunduğu kaydın bir çalışan tarafından toplantı odasına bırakılan cihazla oluşturulduğu; kaydı yapan kişinin konuşmaya katılmadığı ve konuşanlardan hiçbirinin kayda rıza göstermediği somut olay için hazırlanmıştır. Talep, dosyanın fiziksel olarak silinmesi değil; ses dosyasının dinlenmemesi, dökümünün yaptırılmaması ve hükme esas alınmamasıdır.
Örnek olay ve itirazın somutlaştırılması
Örnek ticari alacak davasında davacı, 14 Ağustos 2026 tarihli delil dilekçesi ekinde “toplantı-kaydi.mp3” adlı dosya sunmuştur. Dilekçedeki açıklamaya göre kayıt, davacının eski çalışanı tarafından davalı şirketin kapalı toplantı odasına bırakılan cep telefonuyla alınmıştır. Kaydı yapan çalışan görüşmeye katılmamıştır. Toplantıda bulunan üç kişi, ses kaydı alınacağını bilmemekte ve buna rıza göstermemektedir.
İtiraz dilekçesinde bu dört olgu ayrı ayrı yazılır: konuşmanın aleni olmadığı, kaydı yapanın konuşmanın tarafı olmadığı, cihazın gizlice yerleştirildiği ve rızanın bulunmadığı. “Kayıt hukuka aykırıdır” cümlesi tek başına bırakılmaz. Karşı tarafın kendi delil dilekçesindeki açıklama, dosya adı, yükleme tarihi ve varsa bilirkişi inceleme talebi gösterilir. Böylece mahkemenin HMK m. 189/4 incelemesini belirli bir kayıt üzerinde yapması sağlanır.
HMK 189 ikinci ve dördüncü fıkraların sonucu
HMK m. 189/2, hukuka aykırı şekilde elde edilmiş delilin mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını düzenler. Hüküm, delilin gerçeği yansıttığı ileri sürülse dahi elde edilme yönteminin ayrıca denetlenmesini zorunlu kılar. Ses dosyasının konuşmayı doğru aktardığı iddiası, kaydın hukuka uygun elde edildiğini göstermez. Önce elde etme yöntemi incelenir; hukuka aykırılık saptanırsa içerik üzerinden ispat değerlendirmesi yapılamaz.
HMK m. 189/4 uyarınca bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verilir. Tarafın açık itirazı, incelenecek kaydı ve hukuka aykırı elde etme olgularını somutlaştırır. Mahkeme, ses dosyasını yalnız “takdiri delil” olarak niteleyerek hukuka uygunluk incelemesini atlayamaz. Delilin türü, doğruluğu ve ispat gücü; elde edilme yönteminin hukuka uygunluğundan sonra değerlendirilebilir.
Anayasa 38 altıncı fıkradaki delil yasağı
Anayasa m. 38/6, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini açıkça belirtir. Bu anayasal kural ile HMK m. 189/2 aynı temel sonucu özel hukuk yargılamasında somutlaştırır. İtiraz dilekçesi, yalnız özel hayatın ihlal edildiğini söylemekle yetinmez; kanuna aykırı elde edilen bulgunun yargısal ispat aracı olarak kullanılmaması sonucunu talep eder.
Anayasal delil yasağı, kaydın dava açısından yararlı olduğu veya önemli bir vakıayı içerdiği iddiasıyla ortadan kalkmaz. Somut olayda kaydı yapan kişi konuşmaya taraf değildir ve cihazı kapalı toplantı alanına gizlice yerleştirmiştir. Bu yöntem, kayda konu kişilerin konuşmalarının gizliliğini doğrudan ihlal eder. Mahkemenin yapacağı inceleme, içeriğin taraflardan birini destekleyip desteklemediğinden önce bu yönteme yönelmelidir.
TCK 133 birinci fıkranın kayıt yöntemine etkisi
TCK m. 133/1, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinlemeyi veya ses alma cihazıyla kaydetmeyi suç olarak düzenler. Dilekçe örneğindeki olguda kaydı yapan kişi konuşmaya katılmamış; kapalı ortamda üçüncü kişilerin konuşmasını cihazla kaydetmiştir. Bu nedenle kayıt yöntemi, HMK m. 189/2 bakımından hukuka aykırılığın somut dayanaklarından biridir.
Hukuk mahkemesinin delil hakkında karar verebilmesi için ceza soruşturmasının tamamlanmasını beklemesi zorunlu değildir. Delilin caizliği, hukuk dosyasındaki sunum dilekçesi, kaydın kaynağına ilişkin açıklama, tarafların beyanları ve teknik kayıtlar üzerinden HMK m. 189/4 kapsamında incelenir. Suç duyurusu veya ceza soruşturması yapılmışsa ilgili kayıt delil listesinde gösterilir; ancak hukuk mahkemesindeki delil itirazı yalnız ceza dosyasının sonucuna bağlanmaz.
Ses dosyasının belge sayılması hukuka aykırılığı gidermez
HMK m. 199; ses kaydı, görüntü kaydı ve elektronik ortamdaki verileri belge kavramı içinde değerlendirir. Bir dijital dosyanın belge niteliğinde olması, onun her durumda caiz delil olduğu anlamına gelmez. Belge niteliği delilin biçimini; HMK m. 189/2 ise elde edilme yönteminin hukuka uygunluğunu düzenler. Bu iki inceleme birbirine karıştırılmamalıdır.
Karşı taraf “ses kaydı HMK 199 kapsamında belgedir” diyebilir. Verilecek cevap, dosyanın elektronik veri olmasının tartışılmadığı; itirazın kaydın konuşmaya taraf olmayan kişi tarafından rıza dışı ve gizli biçimde oluşturulmasına yöneldiğidir. Mahkeme, belge tanımından hareketle delil yasağını etkisiz bırakamaz. Hukuka aykırı elde edilmiş bir elektronik dosya, yalnızca teknik olarak açılabilir olduğu için hükme esas alınamaz.
Konuşmanın tarafınca alınan kayıt ile üçüncü kişinin kaydı ayrımı
Ses kayıtlarında ilk ayrım, kaydı oluşturan kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığıdır. Bu Word örneği, kaydı yapanın konuşmada bulunmadığı ve cihazı gizlice ortama bıraktığı olay içindir. Kaydı yapan kişi konuşmanın tarafıysa, olayın koşulları ve hukuka uygunluk değerlendirmesi farklılaşır. Mevcut örnek, o ihtilaf için kullanılmamalıdır.
Dilekçede kaydı yapanın kimliği bilinmiyorsa, kesin bir isim yazılmaz. Karşı taraftan kaydı kimin, hangi tarihte, hangi cihazla ve hangi sıfatla oluşturduğunu açıklaması istenir. Sunan taraf kaynağı açıklamıyorsa, kaydın hukuka uygun biçimde elde edildiğini gösteren doğrulanabilir bir olgu da ortaya koymamış olur. Ancak itirazın ana ekseni yine HMK m. 189/2 ve m. 189/4 olmalıdır.
Orijinal dosya ve metadata incelemesi neyi çözer?
Dosya adı, oluşturma tarihi, cihaz bilgisi, kesme ve dönüştürme izleri kaydın bütünlüğü bakımından önemlidir. Fakat teknik bütünlük incelemesi hukuka uygunluk incelemesinin yerine geçmez. Gizlice elde edilmiş kayıt değiştirilmemiş olsa bile hukuka aykırı yöntemle oluşturulmuş olabilir. Bu nedenle mahkeme önce delilin caizliği hakkında karar vermelidir.
Mahkeme kaynağın açıklanmasını gerekli görürse karşı taraftan orijinal cihazı, değişmemiş dosyayı, dosyanın hash değerini, oluşturma ve kopyalama bilgilerini, kaydı yapan kişinin kimliğini ve kayıt ortamını bildirmesini isteyebilir. Bu bilgiler, itiraz edilen dosyanın gerçekten açıklanan yöntemle oluşup oluşmadığını sınar. Bilirkişi incelemesi isteniyorsa inceleme soruları önce kaynağa ve bütünlüğe; içerik çözümlemesi ise ancak delilin caiz bulunmasından sonraki aşamaya ayrılmalıdır.
Ses kaydı dökümüne ayrıca itiraz edilmesi
Karşı taraf ses dosyasının yanında yazılı çözüm veya konuşma dökümü sunmuşsa, itiraz her iki belgeyi de kapsamalıdır. Yazılı döküm, hukuka aykırı ses kaydından türetilmiştir. Dökümü kimin hazırladığı, konuşmacıların nasıl teşhis edildiği ve metnin ses dosyasıyla karşılaştırılıp karşılaştırılmadığı ayrıca belirsiz olabilir. Dilekçenin sonuç bölümünde ses dosyası ile ondan üretilen döküm ayrı bentlerde sayılır.
Dökümde eksik cümle, konuşmacı karışıklığı veya bağlam kaybı bulunması, içerik güvenilirliğiyle ilgilidir. Buna karşılık kaydın üçüncü kişi tarafından gizlice oluşturulması, delilin caizliğiyle ilgilidir. İtiraz bu iki alanı ayırır. Mahkeme hukuka aykırılık itirazını karara bağlamadan çözüm üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırmamalı ve duruşmada kaydı dinletmemelidir.
İtiraz ne zaman sunulmalıdır?
İtiraz, ses kaydı ve delil dilekçesi tebliğ edildikten sonra gecikmeden sunulur. Dilekçede karşı tarafın delil dilekçesinin tarihi, tebliğ tarihi, ses dosyasının adı ve dosyaya yüklenme tarihi belirtilir. Mahkeme bilirkişi incelemesi için ara karar kurmuşsa ara kararın tarih ve sıra numarası ayrıca yazılır; inceleme başlamadan önce caizlik hakkında karar verilmesi istenir.
HMK m. 189/4 delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verilmesini düzenlediği için taraf, itirazını belirsiz bir aşamaya bırakmamalıdır. Erken başvuru, hukuka aykırı kaydın duruşmada dinlenmesini, gereksiz bilirkişi gideri doğmasını ve içeriğin yargılamayı etkilemesini önler. Kayıt hükümde değerlendirilmişse aynı dilekçe hükmü ortadan kaldırmaz; kanun yolu sebepleri ayrıca hazırlanır.
Mahkemeden hangi ara kararlar istenir?
Birinci talep, ses dosyasının hukuka uygun elde edilip edilmediğinin HMK m. 189/2 ve m. 189/4 kapsamında ön sorun olarak incelenmesidir. İkinci talep, bu inceleme sonuçlanıncaya kadar dosyanın duruşmada dinlenmemesi, çözümünün yaptırılmaması ve bilirkişiye içerik incelemesi için gönderilmemesidir. Üçüncü talep, karşı taraftan kayıt kaynağının somut biçimde açıklanmasıdır.
Kaynağın açıklanması kapsamında kaydı yapan kişi, konuşmaya katılımı, kayıt tarihi, yer, cihaz, rıza iddiası, orijinal dosya ve kopyalama zinciri sorulur. Sunulan açıklama kaydı yapanın konuşmaya taraf olmadığını ve rıza bulunmadığını doğruluyorsa, kayıt ile ondan türetilen dökümün hükme esas alınmamasına karar verilmesi istenir. Talep “dosyadan yok edilsin” şeklinde değil, yargısal değerlendirmede kullanılmaması şeklinde kurulmalıdır.
Kayıt dosyada kalırsa gizlilik nasıl korunur?
Hukuka aykırılık itirazı incelenirken ses dosyası teknik olarak dosya sisteminde kalabilir. Bu durum, kaydın delil olarak kabul edildiği anlamına gelmez. Dilekçede erişimin uyuşmazlıkla ilgisiz kişilere açılmaması, kayıt içeriğinin gereksiz biçimde tutanağa geçirilmemesi ve üçüncü kişilerin özel konuşmalarının çoğaltılmaması istenir. Hedef, itiraz hakkında karar verilene kadar ihlalin genişlemesini önlemektir.
Kayıtta davanın tarafı olmayan kişilerin sesleri veya kişisel bilgileri bulunuyorsa bu kişiler ve konuşma bölümleri dilekçede belirtilir. İçeriğin tamamını dilekçeye kopyalamak yerine dosya adı, süre, konuşmacı ve ilgili zaman aralığı gösterilir. Böylece itiraz somut kalır; gizli konuşma yeniden yayımlanmaz.
Karşı tarafın sık ileri sürdüğü savunmalara cevap
“Kayıt gerçeği gösteriyor” savunması, elde etme yöntemini hukuka uygun hâle getirmez. “Dava için gerekliydi” açıklaması da kaydı yapan üçüncü kişinin kapalı toplantıya cihaz yerleştirmesini tek başına meşrulaştırmaz. “Dosya HMK 199 kapsamında belgedir” savunması ise yalnız veri biçimini açıklar; HMK m. 189/2 denetimini ortadan kaldırmaz.
“Kayıt bize anonim olarak gönderildi” deniliyorsa, kaynağın belirsizliği hukuka uygunluğu kanıtlamaz. Sunan taraf dosyanın elde edilme ve aktarılma zincirini açıklamalıdır. “Ceza mahkemesi kararı yok” savunmasına karşı, hukuk mahkemesinin HMK m. 189/4 uyarınca caizlik incelemesini kendisinin yapmak zorunda olduğu belirtilir. Dilekçede soyut sloganlar yerine karşı tarafın somut açıklamasına madde madde cevap verilir.
İtiraz dilekçesine eklenecek belgeler
Karşı tarafın ses kaydını sunduğu dilekçe, UYAP evrak listesi, dosya adını ve yükleme tarihini gösteren kayıt, varsa USB teslim tutanağı, yazılı konuşma dökümü, kaynağa ilişkin karşı taraf açıklaması ve bilirkişi ara kararı eklenir. Kaydı yapan kişinin konuşmaya katılmadığını gösteren toplantı katılımcı listesi veya tutanak varsa ayrıca sunulur.
Rıza bulunmadığını gösteren beyanlar somutlaştırılır; konuşmada bulunan kişiler ayrı ayrı belirtilir. Ceza soruşturmasına başvurulmuşsa yalnız soruşturma numarası ve ilgili başvuru belgesi eklenir. Delil listesi, itiraz edilen kaydın hangi dosya ve evrak içinde bulunduğunu mahkemenin tereddütsüz saptayacağı biçimde hazırlanır.
Sonuç ve istem bölümü nasıl yazılır?
Sonuç bölümünde önce kayıt açıkça tanımlanır: sunan taraf, dilekçe tarihi, dosya adı, kayıt süresi ve varsa dökümün evrak numarası yazılır. Ardından HMK m. 189/2 ve m. 189/4 uyarınca kaydın caiz delil olmadığının belirlenmesi ve bir vakıanın ispatında dikkate alınmaması istenir. Ses dosyasından üretilen yazılı döküm de aynı isteme dâhil edilir.
İnceleme tamamlanıncaya kadar sesin duruşmada dinlenmemesi, çözüm yapılmaması ve içerik bilirkişisine gönderilmemesi talep edilir. Mahkeme kaynağın aydınlatılmasını gerekli görürse karşı tarafa kaydı yapan kişi, cihaz, kayıt yeri, rıza ve orijinal dosya bilgilerini sunması için kesin süre verilmesi istenir. Talep, kaydın fiziksel olarak imhasına değil, hükme esas alınmamasına yöneltilir.
Sık yapılan hatalar
En önemli hata, kaydın içeriğinin doğru olmadığını anlatırken elde edilme yöntemini açıklamamaktır. İkinci hata, kaydı yapanın konuşmaya taraf olup olmadığını araştırmadan genel bir ses kaydı itirazı sunmaktır. Üçüncü hata, HMK m. 199’daki belge tanımını delilin hukuka uygunluğu ile karıştırmaktır. Dördüncü hata, ses dosyasını ve yazılı dökümü ayrı ayrı istem bölümünde göstermemektir.
Diğer hatalar; kaydın dosya adını ve sunulma tarihini yazmamak, bilirkişi incelemesi başlamadan itiraz etmemek, ceza soruşturmasının sonucunu zorunlu ön koşul saymak, kaydın tamamını dilekçede yeniden yayımlamak ve mahkemeden teknik olarak belgenin yok edilmesini istemektir. Profesyonel dilekçe, caizlik kararı ve hükme esas alınmama sonucu üzerinde durur.
Word dilekçe nasıl doldurulur?
Word örneğindeki mahkeme, esas numarası, taraflar, karşı tarafın delil dilekçesi tarihi, tebliğ tarihi, dosya adı, kayıt süresi, kayıt ortamı ve kaydı yapan kişi alanları gerçek dosyaya göre doldurulur. Kaydı yapanın kimliği bilinmiyorsa isim uydurulmaz; karşı taraftan açıklama istenir. Konuşmaya katılan kişiler ve rıza bulunmadığı olgusu dosyadaki belgelerle eşleştirilir.
Köşeli alanlar ve doldurma kontrolü sunulacak nüshadan çıkarılır. Davada ses kaydı daha önce dinlenmiş veya bilirkişi raporu alınmışsa sonuç bölümü buna göre genişletilir ve rapora ayrı itiraz eklenir. Nihai hüküm verilmişse bu örnek doğrudan kullanılmaz; kanun yolu süresi ve hükmün kayda dayanıp dayanmadığı incelenir.
İlgili yazılar ve resmî kaynaklar
Ses kaydının genel delil niteliği için ses kaydı delil olur mu rehberi ve ticari uyuşmazlıktaki kullanım için alacak davasında ses kaydı rehberi incelenebilir. Elektronik veri ayrımı için WhatsApp yazışmasının delil niteliği ile e-posta delili rehberi kullanılabilir.
Delilden vazgeçme ile hukuka aykırılık itirazı arasındaki fark için HMK 196 delilden vazgeçme rehberi, tahkikat sonrası usul aşaması için HMK 186 sözlü yargılama dilekçesi incelenebilir. HMK m. 189 ve 199, TCK m. 133 ve Anayasa m. 38 için resmî mevzuat bağlantıları aşağıdadır.
Resmî mevzuat bağlantıları
- UYAP Mevzuat 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu resmî metni
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası resmî metni
Gizli ses kaydı delil itirazı Word indir
Gizli ses kaydı delil itirazı HMK 189 Word (.docx) indir
Sık sorulan sorular
Tarafı olunmayan gizli ses kaydı hukuk davasında kullanılabilir mi?
Hayır. Aleni olmayan konuşmayı taraflardan birinin rızası olmadan kaydeden üçüncü kişinin oluşturduğu kayıt HMK m. 189/2 kapsamında dikkate alınamaz.
Delilin caiz olup olmadığına kim karar verir?
HMK m. 189/4 gereğince bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir.
Ses kaydı HMK 199 kapsamında belgeyse neden reddedilir?
Belge niteliği veri biçimini gösterir. Hukuka aykırı elde edilme HMK m. 189/2 uyarınca ayrı ve zorunlu bir incelemedir.
Kaydın değiştirilmemiş olması yeterli midir?
Hayır. Teknik bütünlük, hukuka uygun elde edilme anlamına gelmez. Değiştirilmemiş kayıt da gizlice elde edilmiş olabilir.
Yazılı konuşma dökümüne de itiraz edilmeli mi?
Evet. Hukuka aykırı ses dosyasından türetilen döküm, sonuç ve istem bölümünde ayrıca gösterilmelidir.
Ceza mahkemesi kararı beklenmek zorunda mı?
Hayır. Hukuk mahkemesi delilin caizliğini HMK m. 189/4 uyarınca kendi dosyasında inceler.
Kayıt mahkemece hemen dinlenebilir mi?
Caizlik itirazı karara bağlanmadan kaydın dinlenmemesi, çözümünün yaptırılmaması ve içerik incelemesine gönderilmemesi talep edilmelidir.
Kaydı kimin yaptığı bilinmiyorsa ne yazılır?
Kimlik tahmin edilmez. Karşı taraftan kaydı yapan kişi, cihaz, yer, tarih, katılım ve rıza bilgilerini açıklaması istenir.
Mahkemeden ses dosyasının silinmesi istenir mi?
Talep, dosyanın hükme esas alınmaması ve delil değerlendirmesi dışında tutulmasıdır; fiziksel imha istemi kurulmaz.
Hüküm ses kaydına dayanılarak verildiyse bu dilekçe yeterli mi?
Hayır. Nihai hükümden sonra kanun yolu süresi ve kararın kayda dayanan gerekçesi ayrıca incelenmelidir.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından HMK m. 189 kapsamındaki hukuka aykırı ses kaydı itirazı hakkında hazırlanmıştır. Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosya ve hukuki süreçler Mersin merkezli olarak yönetilir. Metin bilgilendirme amaçlıdır. Word örneği, kaydı yapan kişinin konuşmaya taraf olmadığı somut olayla sınırlıdır ve gerçek delil dilekçesi, UYAP evrakı, kayıt kaynağı ve yargılama aşamasına göre uyarlanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
