TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası Hangi Riskleri Kapsar? 5363 m.12 ve 2026 Teminatları

Kısa ve net cevap: 2026 TARSİM Bitkisel Ürün Sigortasında ana dolu paketi; dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması ile sel ve su baskınının ürünlerde doğrudan neden olduğu miktar kaybını belirli şartlarla teminat altına alır. Yaş meyve, yaş sebze ve kesme çiçeklerde dolunun yol açtığı kalite kaybı; tarla ürünleri, sebzeler, fidan ve çilekte yaban domuzu ve geyik zararı; ayçiçeğinde kuş zararı; pamukta koza açılmasından hasada kadar yağmur zararı gibi ürün özelinde teminatlar da 2026 uygulamasında yer alır. Don, bazı yağmur riskleri, sıcak hava, güneş yanıklığı, dolu ağı/örtü ve telli terbiye sistemi gibi teminatlar ise yalnız belirli ürünlerde ve çoğunlukla ek primle isteğe bağlıdır. Gerçek kapsam, poliçedeki ürün-parsel bilgisi ve seçilen ek teminatlarla belirlenir.

Bitkisel Ürün Sigortasının hukuki dayanağı nedir?

Devlet destekli Bitkisel Ürün Sigortasının kanuni temeli 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’dur. Kanunun 12. maddesi kuraklık, dolu, don, sel, taban suyu baskını, fırtına, hortum, deprem, heyelan, yangın, kaza ve zararlılar gibi risklerin tarım sigortası kapsamına alınabilmesine izin verir. Ancak hangi riskin hangi bitkisel üründe fiilen teminat altında olduğu yıllık Cumhurbaşkanı kararı ve TARSİM tarife/talimatlarıyla belirlenir.

2026 poliçesi bakımından TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası resmî sayfası, 2026 Tarife ve Talimatları ve 2026 Cumhurbaşkanı Kararı birlikte incelenmelidir. Kanunun güncel metni için 5363 sayılı Kanun esas alınır.

5363 m.12’deki genel risk çerçevesi hakkında TARSİM’de hangi riskler teminat altına alınabilir? rehberimize; standart poliçenin hukuki yapısı için 5363 m.14 standart poliçe yazımıza bakılabilir.

2026 Bitkisel Ürün Sigortası ana dolu paketi hangi riskleri kapsar?

TARSİM’in 2026 resmî Bitkisel Ürün Sigortası bilgisinde ana paket, dolu riskinin yanında fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması ile sel ve su baskınının sigortalı üründe doğrudan neden olduğu miktar kaybını kapsar. Bu riskler ürünün TARSİM sisteminde sigortalanabilir olması, poliçenin zamanında düzenlenmesi ve hasarın teminat dönemi içinde meydana gelmesi şartıyla değerlendirilir.

“Ana paket” ifadesi önemlidir. Üretici Bitkisel Ürün Sigortasını yaptırdığında poliçede bu temel riskler birlikte yer alır; bunların her biri için ayrı ayrı poliçe kurulması gerekmez. Buna karşılık don veya bazı özel yağmur/sıcaklık zararları ana paketin dışında, ürün özelinde ek teminat olabilir.

Dolu zararı yalnız ürünün tamamen yok olması hâlinde ödeme doğurmaz. Dolu tanelerinin ürünün miktarında ekonomik kayba yol açması, poliçedeki hasar tespit ve tazminat kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Hasar oranı eksper tarafından teknik olarak belirlenir; sigorta bedeli, muafiyet ve müşterek sigorta tazminat hesabına uygulanır.

Fırtına ve hortum risklerinde olayın meteorolojik niteliği ile ürün zararının doğrudan bu olaydan kaynaklanıp kaynaklanmadığı incelenir. Sel ve su baskınında da parseldeki ürün zararının teminat kapsamında bulunan olayla illiyetinin kurulması gerekir. Taban suyu veya drenaj sorunu gibi farklı nedenler, somut poliçe ve tarife kapsamında ayrıca değerlendirilir.

TARSİM doluda kalite kaybını da karşılar mı?

2026 Bitkisel Ürün Sigortası uygulamasında yaş meyveler, yaş sebzeler ve kesme çiçeklerde dolunun neden olduğu kalite kaybı teminat yapısında ayrıca dikkate alınır. Bu, yalnız ürün miktarındaki azalmaya değil, dolu nedeniyle pazar değerinin düşmesine yol açan fiziksel kalite bozulmasına da belirli koşullarla tazminat hesabında yer verilebilmesi anlamına gelir.

Kalite kaybı her ürün için aynı oran veya yöntemle hesaplanmaz. Ürün çeşidi, hasat dönemi, meyvenin/ürünün fiziksel görünümü, pazar sınıfı ve tarife ölçütleri önemlidir. Dolu izi bulunan ancak hasat edilebilir durumdaki ürün, tamamen yok olan ürünle aynı şekilde değerlendirilmez.

Kalite kaybı tespitinde eksperin sahaya doğru zamanda gitmesi önemlidir. Hasat yapıldıktan veya ürün başka sebeplerle bozulduktan sonra dolunun kalite etkisini ayrıştırmak zorlaşabilir. Bu nedenle hasar ihbarı ilgili tarife süresinde yapılmalı ve ürün, eksper incelemesine imkân verecek şekilde korunmalıdır.

Üretici hasar anında tarihli fotoğraf/video çekmeli, mümkünse parselin farklı bölgelerini ve ürün yakın planlarını belgelemelidir. Bu kayıtlar resmi ekspertizin yerine geçmez ancak rapora itiraz gerektiğinde önemli teknik delil sağlar.

Yaban domuzu, geyik ve kuş zararı hangi ürünlerde teminattadır?

2026 TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası resmî bilgilerinde tarla ürünleri, sebzeler, fidanlar ve çilekte yaban domuzu ve geyik zararının teminat yapısında yer aldığı görülür. Bu zarar, ürünün doğrudan yenmesi, ezilmesi veya zarar görmesi şeklinde ortaya çıkabilir.

Ayçiçeğinde ise olgunlaşma ve hasat dönemine özgü kuş zararı ayrıca düzenlenmiştir. Kuşların tabla üzerindeki dane kaybına yol açması belirli koşullarla teminat kapsamındadır. Burada ürünün ayçiçeği olması, poliçe dönemi ve hasarın kuş faaliyetinden kaynaklanması önemlidir.

Her yabani hayvan zararını bütün ürünler için teminatlı saymak doğru değildir. TARSİM’in hangi hayvan ve hangi ürün eşleşmesini 2026’da kapsadığı tarife/talimatla belirlenir. Örneğin bir meyve bahçesindeki farklı yabani hayvan zararı için yalnız genel “zararlılar” hükmüne dayanılarak ödeme talep edilemez.

Yaban hayvanı hasarında izler, ayak/kırık dal/söküm şekli, zarar gören alan ve mümkünse kamera kayıtları önemlidir. Eksper, hasarın başka bir hayvan veya insan müdahalesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını teknik olarak ayırt eder.

Pamukta yağmur zararı ve diğer yağmur teminatları nasıl çalışır?

2026 Bitkisel Ürün Sigortası kapsamında pamukta kozanın açılmasından hasada kadar meydana gelen yağmur zararına ilişkin özel teminat bulunmaktadır. Bunun nedeni, açılmış kozanın yağıştan doğrudan etkilenerek miktar veya kalite kaybına uğrayabilmesidir.

Pamuk bakımından bu teminatın zaman sınırı önemlidir. Her yağmur olayı değil, ürünün belirtilen fenolojik döneminde meydana gelen ve poliçe şartlarına uyan zarar değerlendirilir. Hasar tarihinin koza açım ve hasat süreciyle ilişkilendirilmesi gerekir.

Kiraz ve üzüm gibi bazı ürünlerde de yağmur zararına yönelik isteğe bağlı teminatlar bulunabilir. Taze incir veya kurutmalık incirdeki yağmur zararları için de ürün özelinde düzenlemeler söz konusudur. Bunlar ana dolu paketinden ayrı, tarife/talimat şartlarına tabi teminatlardır.

Yağmur teminatında meteorolojik olayın varlığı kadar zararın o yağmurdan kaynaklandığının ispatı önemlidir. Çatlama, çürüme, kalite kaybı veya kurutma sürecinin bozulması gibi sonuçlar ürünün niteliğine göre değerlendirilir.

Bitkisel Ürün Sigortasında don teminatı hangi durumda vardır?

Don, 5363 m.12’de sayılan temel tarımsal risklerden biridir; ancak Bitkisel Ürün Sigortasında her üründe otomatik ana paket teminatı değildir. 2026 uygulamasında yaş meyveler, yağgülü ve enginar gibi belirli ürünlerde don ek prim karşılığında isteğe bağlı teminat olarak poliçeye eklenebilir.

Ayrıca bazı meyve türlerinde kış donu, garanti verim üzerinden özel teminat yapısına bağlanmıştır. Şeker pancarı, tohumluk kabak, domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz ve patates gibi bazı ürünlerde don nedeniyle yeniden ekim/dikim masrafı için ayrı teminat düzenlemeleri bulunmaktadır.

Don teminatı satın alınacaksa poliçe üzerinde açıkça görünmelidir. Üreticinin “TARSİM yaptırdım, dolayısıyla don da var” varsayımı ciddi hak kaybına yol açabilir. Acenteye don teminatı talebi yazılı olarak bildirilip poliçe kontrol edilmelidir.

Don hasarında fenolojik dönem, minimum sıcaklık, olay süresi ve bitkideki doku zararı teknik olarak incelenir. Meteoroloji istasyonu verisi önemli olmakla birlikte parsel içindeki mikroklima koşulları da eksper tespitinde dikkate alınabilir.

2026’da hangi başka isteğe bağlı ek teminatlar vardır?

TARSİM Bitkisel Ürün Sigortasında ürün grubuna göre ana paket dışında çeşitli ek teminatlar bulunur. Dolu ağı, örtü ve telli terbiye sistemleri belirli ürün ve koşullarda ayrıca sigortalanabilir. Böylece yalnız ürün değil, ürünü koruyan veya destekleyen belirli tarımsal sistemler de poliçeye dahil edilebilir.

Turunçgiller ve bazı üzüm türlerinde sıcak hava zararına, turunçgillerde güneş yanıklığına yönelik teminatlar bulunabilir. Salamuralık asma yaprağı, bazı tahıl sapları ve farklı ürünlerin özel hasat/üretim riskleri de tarifede ayrı düzenlenebilir.

Ek teminatların ortak özelliği, bütün ürünler için otomatik olmamalarıdır. Hangi il/ilçe, ürün, çeşit, ekiliş-dikiliş tarihi veya gelişim döneminde alınabileceği tarife/talimatla sınırlandırılabilir.

Ek teminat tek başına satın alınamıyorsa ana poliçeyle birlikte kurulması gerekir. Hasar meydana geldikten sonra geriye dönük ek teminat eklenemez. Bu nedenle poliçe öncesi risk haritası çıkarılması üretici açısından önemlidir.

Bitkisel Ürün Sigortası poliçesi düzenlenirken ne kontrol edilmelidir?

İlk olarak ÇKS kaydındaki parsel, ürün ve alan bilgisi güncel olmalıdır. Poliçe TARSİM sisteminde bu kayıtlar üzerinden sorgulandığı için yanlış parsel veya yanlış ürün ileride hasar dosyasının reddine kadar gidebilecek uyuşmazlık yaratabilir.

İkinci olarak ürünün çeşidi ve beklenen verimi kontrol edilmelidir. Sigorta bedeli çoğu kez birim fiyat, verim ve alan üzerinden şekillenir. Gerçeğe aykırı veya eksik verim kaydı tazminat hesabını etkileyebilir.

Üçüncü olarak ana paket ve ek teminatlar ayrı okunmalıdır. Don, yağmur, sıcak hava, güneş yanıklığı veya yapı sistemi teminatı isteniyorsa poliçenin ilgili satırında yer aldığı görülmelidir.

Dördüncü olarak teminat başlangıç-bitiş tarihleri ve son kabul tarihi kontrol edilmelidir. Poliçe düzenlenmiş olsa bile teminatın başlamasından önce meydana gelen olay sigorta kapsamında değildir.

Beşinci olarak muafiyet, müşterek sigorta, sigorta bedeli, Devlet prim desteği ve sigortalı payı kontrol edilmelidir. Poliçe sonunda yalnız ödenecek prim rakamına bakmak yeterli değildir.

Bitkisel ürün hasarında nasıl hareket edilmelidir?

Hasar gerçekleştiğinde TARSİM’in ilgili hasar ihbar kanalına süre içinde bildirim yapılmalıdır. İhbar numarası, tarih ve saat saklanmalıdır. Hasar türüne göre ihbar süresi ve işlem yöntemi tarife/talimatlarda düzenlenir.

Üretici, zararı artırmamak için makul koruma tedbirlerini almalı ancak eksperin sağlıklı tespit yapmasını engelleyecek şekilde tüm ürünü ortadan kaldırmamalıdır. Acil hasat zorunluysa hasarın ilk hâli ayrıntılı fotoğraf/video, tutanak ve mümkünse bağımsız uzman raporuyla belgelenmelidir.

Bitkisel hasar tespiti 5363 m.9 uyarınca ziraat mühendisi, ziraat teknikeri veya ziraat teknisyenleri tarafından yapılır. Bu konuda ayrıntı için TARSİM hasarını kim tespit eder? rehberimize bakılabilir.

Tazminat hesabında eksper zarar oranı, sigorta bedeli, muafiyet ve müşterek sigorta birlikte uygulanır. “Hasarım yüzde 50, sigorta bedelinin yüzde 50’si kesin ödenir” şeklindeki basit hesap her poliçede doğru değildir.

Bitkisel Ürün Sigortasında ret hâlinde ne yapılır?

Ret gerekçesi yazılı istenmelidir. Teminat dışı risk, poliçe öncesi hasar, kayıt uyumsuzluğu, ihbar süresi, fenolojik dönem veya zarar oranının muafiyet altında kalması gibi farklı gerekçeler olabilir. Her gerekçenin savunması farklıdır.

Eksper raporu ve tazminat hesap cetveli temin edilip poliçe, 2026 genel şartı ve tarife/talimatla karşılaştırılmalıdır. Meteorolojik veriler, fotoğraflar, ÇKS kayıtları ve bağımsız ziraat mühendisi görüşü teknik uyuşmazlıklarda önem taşır.

Acente poliçeyi hatalı düzenlemişse tazminat uyuşmazlığı yanında mesleki sorumluluk meselesi de ortaya çıkabilir. Bu nedenle teklif ve yazışmalar saklanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

2026 Bitkisel Ürün Sigortasının ana riskleri nelerdir?

Dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması ile sel ve su baskınının doğrudan miktar kayıpları ana teminat grubundadır.

Don ana pakete otomatik dahil mi?

Hayır. Don birçok üründe isteğe bağlı ve ürün özelinde teminattır; poliçe üzerinde kontrol edilmelidir.

Dolu kalite kaybı ödenir mi?

Yaş meyve, yaş sebze ve kesme çiçeklerde dolunun neden olduğu kalite kaybı 2026 uygulamasında ilgili şartlarla teminata dahildir.

Yaban domuzu zararı karşılanır mı?

Tarla ürünleri, sebzeler, fidan ve çilekte 2026 ürün şartları kapsamında değerlendirilir.

Ayçiçeğinde kuş zararı teminatlı mı?

2026 Bitkisel Ürün Sigortasında ayçiçeği için kuş zararına yönelik özel teminat düzenlemesi vardır.

Pamukta yağmur zararı ödenir mi?

Kozanın açılmasından hasada kadar olan belirli dönem için yağmur zararı teminatı mevcuttur.

Dolu ağı ve örtü sigortalanabilir mi?

Belirli ürün ve şartlarda isteğe bağlı ek teminatla sigortalanabilir.

ÇKS kaydı olmadan poliçe yapılır mı?

Bitkisel ürün poliçesi Bakanlık kayıt sistemiyle bağlantılıdır; üretici ve ürün/parsel kayıtlarının güncel olması gerekir.

Hasarı kim tespit eder?

5363 m.9’a göre bitkisel ürün hasar tespiti ziraat mühendisi, ziraat teknikeri veya ziraat teknisyenleri tarafından yapılır.

Poliçedeki ek teminat hasardan sonra eklenebilir mi?

Hayır. Gerçekleşmiş riski geriye dönük sigortalamak mümkün değildir.