TCMB Disiplin Soruşturmasında Savunma Süresi 7 Gün mü? İtiraz, Karar ve Zamanaşımı | 1211 m.68/B (2026)
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 7587 sayılı Kanunla 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununa eklenen 68/B maddesi, TCMB personeli disiplin soruşturmasının nasıl yürütüleceğini ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Soruşturmanın Banka müfettişleri tarafından yürütülmesi, savunma için en az yedi gün verilmesi, Disiplin Kurulunun karar süresi, kurum içi itiraz, zamanaşımı ve cezaların özlük dosyasından silinmesi aynı maddede düzenlenmiştir.
Kısa ve Net Cevap
Evet. 1211 m.68/B uyarınca TCMB personeline disiplin cezası verilmeden önce savunması alınmak zorundadır ve savunma için en az yedi günlük süre tanınır. Personel, haklı ve kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın verilen sürede savunma yapmazsa savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Uyarma, kınama, kısa süreli ücret kesintisi ve uzun süreli ücret kesintisi cezalarına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde kurum içi itiraz mümkündür.
Disiplin Kurulu veya işten çıkarma bakımından atamaya yetkili organ, önüne gelen dosya hakkında otuz gün içinde karar verir. Uyarma, kınama ve ücret kesintilerinde soruşturmaya başlama zamanaşımı fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay; işten çıkarma cezasını gerektiren fiillerde altı aydır. Her hâlde disiplin cezası verme yetkisi fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık genel süreye tabidir; ancak ceza yargılamasının sonucuna bağlı özel hâl ayrıca düzenlenmiştir.
Yasal Dayanak Nedir?
7587 sayılı Kanunun 13. maddesiyle 1211 sayılı Kanuna 68/B maddesi eklenmiştir. Hüküm 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 68/A ceza türlerini ve temel ağırlaştırma-hafifletme sistemini belirlerken, 68/B soruşturma, savunma, karar, itiraz, zamanaşımı, kayıt silme ve görevden uzaklaştırma usulünü düzenler.
Bu nedenle TCMB disiplin dosyasının hukuka uygunluğu değerlendirilirken yalnız “hangi ceza verildi?” sorusuna bakmak yeterli değildir. Soruşturmayı kimin yürüttüğü, savunmanın usulüne uygun istenip istenmediği, sürelerin tutulup tutulmadığı, karar organının yetkisi ve itiraz prosedürü ayrı ayrı denetlenmelidir.
Disiplin Soruşturmasını Kim Yürütür?
1211 m.68/B’ye göre disiplin soruşturmaları Banka müfettişleri tarafından yürütülür. Bu açık görev kuralı, disiplin soruşturması raporunun yetkili kişi tarafından hazırlanmasını zorunlu kılar. Banka içinde ön inceleme, idari araştırma veya bilgi toplama yapılması mümkün olsa da kanunda tanımlanan disiplin soruşturmasının yetkili müfettiş eliyle yürütülmesi gerekir.
Soruşturmacının yetkisi, görevlendirme yazısı ve soruşturmanın kapsamı dosyada bulunmalıdır. Personel, kendisine yöneltilen isnadın hangi olay ve tarihe ilişkin olduğunu savunma yapabilecek açıklıkta öğrenmelidir.
Ceza Soruşturması Disiplin Soruşturmasını Durdurur mu?
Hayır. Kanun, aynı fiil hakkında adli soruşturma veya kovuşturma yürütülmesinin disiplin soruşturmasına engel olmadığını açıkça düzenler. Savcılık dosyası bulunması veya ceza davası açılması, Bankanın disiplin yetkisini otomatik olarak askıya almaz.
Bununla birlikte disiplin cezasının verilip verilemeyeceği ceza yargılamasının sonucuna bağlıysa, zamanaşımı bakımından özel hüküm uygulanır. Bu durumda disiplin cezası verme süresinin başlangıcı, ceza yargılamasında verilen kararın kesinleşmesiyle bağlantılı şekilde hesaplanır.
Savunma Alınmadan Disiplin Cezası Verilebilir mi?
Hayır. 68/B’nin açık hükmüne göre savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma hakkı yalnız şekli bir imza işlemi değildir. Personelin isnadı, dayanak olayları ve kendisini savunabilmesi için gerekli temel bilgileri öğrenmesi gerekir.
Savunma istem yazısında soyut biçimde “kurum düzenine aykırı davrandığınız” denilmesi, olayın tarihini ve davranışın ne olduğunu göstermiyorsa etkili savunma hakkı tartışması doğabilir. Personel, isnada ilişkin belgeleri ve delilleri inceleme talebinde bulunabilir; gizlilik veya üçüncü kişi verileri gibi sınırlamalar ayrıca değerlendirilir.
Savunma Süresi Kaç Gün?
Kanun personele savunma için en az yedi gün verilmesini emreder. Bu süre alt sınırdır. Dosyanın kapsamına göre daha uzun süre verilmesi mümkündür; ancak yedi günden daha kısa süre tanınması kanuni usule aykırılık oluşturur.
Sürenin ne zaman başladığı tebliğ tarihine göre belirlenir. Savunma isteminin personele ne zaman ulaştığı belgeyle ortaya konmalıdır. Elektronik tebliğ veya kurum içi elektronik sistem kullanılmışsa teslim/okuma kayıtları ayrıca saklanmalıdır.
Savunma Yapılmazsa Ne Olur?
Personel, haklı ve kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın verilen süre içinde savunma yapmazsa savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Bu durumda Disiplin Kurulu dosyadaki delillere göre karar verebilir. Ancak “savunmadı” sonucuna ulaşmadan önce savunma isteminin usulüne uygun tebliğ edildiği ve yedi günlük asgari sürenin gerçekten tanındığı ispatlanmalıdır.
Sağlık raporu, mücbir sebep veya savunmayı fiilen imkânsız kılan başka bir durum varsa mazeretin kabul edilip edilmemesi gerekçeli değerlendirilmelidir. Kanundaki ifade “haklı ve kabul edilebilir mazeret” koşulunu açıkça içerir.
Disiplin Cezasını Kim Verir?
1211 m.68/B, disiplin cezalarının Disiplin Kurulu tarafından verilmesini öngörür. İşten çıkarma cezasında ise Disiplin Kurulu kararı tek başına yeterli değildir; kararın atamaya yetkili organ tarafından onaylanması gerekir.
Bu yetki ayrımı önemlidir. Yetkisiz amir tarafından doğrudan verilen disiplin cezası veya işten çıkarma bakımından gerekli onay sürecinin tamamlanmaması hukuka uygunluk sorunu doğurur.
Disiplin Kurulunun Karar Süresi Kaç Gün?
Kanuna göre Disiplin Kurulu ile işten çıkarma cezasında atamaya yetkili organ, kendilerine intikal eden dosya hakkında otuz gün içinde karar verir. Bu süre, soruşturmanın tamamlanıp dosyanın yetkili karar organına intikalinden sonra önem kazanır.
Karar tarihi, dosyanın kurula geldiği tarih ve varsa atamaya yetkili organa gönderildiği tarih kayıt altına alınmalıdır. Süre aşımı varsa bunun hukuki sonucu ve işlemin geçerliliğine etkisi somut dosyada değerlendirilir.
Hangi Cezalara Kurum İçinde İtiraz Edilebilir?
Uyarma, kınama, kısa süreli ücret kesintisi ve uzun süreli ücret kesintisi cezalarına karşı kurum içi itiraz yolu vardır. İşten çıkarma, kanundaki bu olağan kurum içi itiraz listesinde aynı biçimde yer almaz; işten çıkarma için karar ve atamaya yetkili organ onayı sistemi uygulanır ve idari yargı yolu saklıdır.
Kurum içi itiraz, disiplin cezasının tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Sürenin geçirilmesi hâlinde ceza kurum içi itiraz yapılmaksızın kesinleşir.
İtiraz Süresi Kaç Gün?
İtiraz süresi tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Bu süre, savunma için verilen en az yedi günlük süreden farklıdır. Savunma süresi soruşturma aşamasına; itiraz süresi ise ceza kararının tebliğinden sonraki aşamaya ilişkindir.
İtiraz dilekçesinde cezanın dayandığı fiil, usul ihlalleri, delil değerlendirmesi, ölçülülük, hafifletici nedenler ve varsa zamanaşımı itirazları açıkça gösterilmelidir. Yalnız “cezayı kabul etmiyorum” şeklindeki kısa başvuru yerine somut hukuki sebepler belirtilmelidir.
İtirazı Kim İnceler?
Uyarma, kınama ve ücret kesintilerine karşı yapılan itiraz, kanunda öngörülen Yüksek Disiplin Kurulu niteliğindeki atamaya yetkili organ tarafından incelenir. İtiraz mercii dosya üzerinde karar verir ve incelemesini otuz gün içinde sonuçlandırır.
İtiraz mercii cezayı uygun bulursa itirazı reddeder. Cezanın hukuka uygun olmadığı veya yeniden değerlendirme gerektiği sonucuna varırsa dosyayı Disiplin Kuruluna gönderebilir. Kanundaki sistem, itiraz merciinin doğrudan yeni ve daha ağır ceza kurmasından ziyade kurul kararının denetlenmesine yöneliktir.
İtiraz Sonrası Disiplin Kurulu Ne Yapabilir?
İtiraz üzerine dosya Disiplin Kuruluna gönderildiğinde Kurul otuz gün içinde yeniden karar verir. Kurul cezayı azaltabilir veya kaldırabilir. Bu ikinci karar kurum içi süreç bakımından kesin niteliktedir. Bununla birlikte idari yargı yolu açıktır.
Personel, kurum içi itirazla elde ettiği kararın tebliğ tarihini saklamalıdır. İdari dava süresi bakımından hangi tarihin esas alınacağı, zorunlu veya ihtiyari başvuru niteliği ve İYUK hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Uyarma ve Kınamada Soruşturmaya Başlama Zamanaşımı Ne Kadar?
Uyarma, kınama, kısa süreli ve uzun süreli ücret kesintisi cezalarını gerektiren fiillerde disiplin soruşturmasına fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde başlanmalıdır. Bu süre “fiilin işlendiği tarih” değil, yetkili makamın fiili öğrendiği tarih üzerinden işler.
Öğrenme tarihinin kim bakımından esas alınacağı ve hangi belgenin gerçek öğrenme sayılacağı uyuşmazlık konusu olabilir. Kurum içi e-posta, denetim raporu, ihbar, tutanak veya yöneticinin yazılı bildirimi öğrenme tarihinin tespitinde önem taşıyabilir.
İşten Çıkarma Cezasında Soruşturma Başlatma Süresi Ne Kadar?
İşten çıkarma cezasını gerektiren fiiller bakımından disiplin soruşturmasına başlama süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. Bu süre hafif cezalardaki bir aylık süreden daha uzundur.
Altı aylık sürenin geçirilip geçirilmediği hesaplanırken gerçek öğrenme tarihi belgelendirilmelidir. Yıllar sonra ortaya çıkarılan eski bir fiilde dahi ayrıca iki yıllık genel ceza verme süresi kontrol edilmelidir.
Disiplin Cezası Vermede Genel Zamanaşımı Kaç Yıl?
Kanun, fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmemesi hâlinde ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Bu iki yıllık süre, soruşturmaya başlama için öngörülen bir ve altı aylık sürelerden ayrıdır.
Dolayısıyla bir dosyada hem soruşturmaya zamanında başlanıp başlanmadığı hem de nihai cezanın iki yıllık genel süre içinde verilip verilmediği ayrı ayrı incelenmelidir.
Ceza Davası Sonucu Bekleniyorsa Zamanaşımı Nasıl İşler?
Disiplin cezası verilmesi ceza yargılamasının sonucuna bağlıysa kanun özel başlangıç kuralı öngörür. Bu durumda disiplin zamanaşımı, ceza yargılamasında verilen kararın kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar. Böylece adli süreç devam ederken disiplin yaptırımının yalnız süre nedeniyle imkânsız hâle gelmesinin önüne geçilir.
Ancak her ceza soruşturması otomatik olarak bu özel hükmü doğurmaz. Disiplin cezasının gerçekten ceza yargılamasının sonucuna bağlı olup olmadığı somut olayda belirlenmelidir.
Mahkeme Disiplin Cezasını İptal Ederse Yeniden Ceza Verilebilir mi?
Yargı kararıyla disiplin cezası iptal edilirse, işlemin gerekçesine göre yeniden işlem tesis edilmesi mümkün olabilir. Kanun, kalan zamanaşımı süresi içinde yeniden ceza verilebileceğini; zamanaşımı süresi dolmuş veya üç aydan az kalmışsa kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde yeniden işlem tesis edilebileceğini düzenler.
Mahkeme kararı işlemin esasını tamamen ortadan kaldırıyorsa yeniden ceza verilip verilemeyeceği kararın gerekçesine göre değerlendirilmelidir. Yetki veya usul eksikliği nedeniyle iptal ile fiilin hiç gerçekleşmediği yönündeki iptal aynı sonuçları doğurmaz.
Disiplin Cezaları Özlük Dosyasından Ne Zaman Silinebilir?
Uyarma ve kınama cezaları için uygulama tarihinden itibaren beş yıl, ücret kesintisi cezaları için on yıl geçtikten sonra personel yazılı olarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Kanun, bu süre içinde personelin davranışlarının olumlu olmasını arar.
Silme otomatik değildir; personelin yazılı talebi gerekir. Ayrıca işten çıkarma cezası bu silme sisteminin kapsamında değildir. Silinen cezaların tekrar hesabında kullanılıp kullanılamayacağı 68/A’daki tekrar hükmüyle birlikte değerlendirilmelidir.
Disiplin Dosyasında Personelin Toplaması Gereken Belgeler
- Soruşturmacı görevlendirme yazısı,
- Savunma istem yazısı ve tebliğ belgesi,
- İsnat edilen olay ve deliller,
- Personelin yazılı savunması,
- Müfettiş soruşturma raporu,
- Disiplin Kurulu kararı,
- İşten çıkarma varsa atamaya yetkili organ onayı,
- Ceza tebliğ belgesi,
- Yedi günlük itiraz dilekçesi,
- İtiraz kararı ve yeniden kurul kararı,
- Varsa ceza soruşturması/kovuşturması kararları,
- Ödül ve başarı belgeleri ile olumlu geçmiş hizmet kayıtları.
İdari Yargıya Ne Zaman Başvurulur?
1211 m.68/B, disiplin kararlarına karşı idari yargı yolunu kapatmamaktadır. Dava süresinin hesabında cezanın tebliği, kurum içi itirazın yapılıp yapılmadığı ve itiraz kararının tebliği önemlidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun süre hükümleri somut olayda uygulanır.
Disiplin cezasının yürütmesinin durdurulması talep edilecekse İYUK m.27’deki açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar şartları somutlaştırılmalıdır. Ücret kesintisinin başlaması veya işten çıkarma gibi sonuçlar bu değerlendirmede önem taşıyabilir.
Disiplin Sürecinde Yapılan Yaygın Hatalar
- Savunma için yedi günden kısa süre verilmesi,
- İsnadın tarih ve olay belirtilmeden soyut bırakılması,
- Disiplin soruşturmasının yetkisiz kişi tarafından yürütülmesi,
- Bir aylık veya altı aylık soruşturma başlatma süresinin kaçırılması,
- İki yıllık genel ceza verme süresinin dikkate alınmaması,
- İşten çıkarma için gerekli onayın alınmaması,
- İtiraz merciinin veya yedi günlük sürenin tebliğde gösterilmemesi,
- Personelin olumlu geçmiş hizmet ve ödül belgelerinin hiç değerlendirilmemesi.
Sık Sorulan Sorular
1. TCMB disiplin savunma süresi kaç gün?
En az yedi gündür.
2. Savunma yapılmazsa ceza verilebilir mi?
Usulüne uygun savunma istemine rağmen haklı mazeret olmadan savunma yapılmazsa personel savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
3. Disiplin soruşturmasını kim yapar?
Banka müfettişleri yürütür.
4. Ceza soruşturması varsa disiplin soruşturması bekler mi?
Hayır; adli süreç disiplin soruşturmasına engel değildir.
5. İtiraz süresi kaç gün?
Uyarma, kınama ve ücret kesintilerinde tebliğden itibaren yedi gündür.
6. Disiplin Kurulu kaç günde karar verir?
Dosyanın kendisine intikalinden itibaren otuz gün içinde karar verir.
7. Uyarma ve ücret kesintisinde soruşturmaya başlama süresi ne?
Fiilin öğrenilmesinden itibaren bir aydır.
8. İşten çıkarma fiilinde süre ne?
Fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır.
9. Genel ceza verme zamanaşımı kaç yıl?
Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıldır; kanundaki ceza yargılamasına bağlı özel hâl saklıdır.
10. Mahkeme iptal ederse yeniden ceza verilebilir mi?
Kararın gerekçesine göre ve kanundaki kalan süre veya üç aylık özel süre içinde yeniden işlem gündeme gelebilir.
Resmî Kaynaklar
- 7587 sayılı Kanun – TBMM
- 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
İlgili Yazılar
Sonuç
1211 m.68/B, TCMB disiplin soruşturmasını süreleri belli bir usule bağlamıştır. Savunma için en az yedi gün verilir; uyarma, kınama ve ücret kesintilerine yedi gün içinde itiraz edilir; Disiplin Kurulu ve ilgili karar organları otuz günlük karar sürelerine tabidir. Soruşturmaya başlama için hafif ve orta cezalarda bir ay, işten çıkarma fiillerinde altı ay; genel ceza verme için iki yıl kuralı vardır. Bu sürelerden veya savunma güvencesinden herhangi birinin ihlali, disiplin işleminin yargısal denetiminde ayrı önem taşır.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik 16 Eylül 2026 tarihinde 7587 sayılı Kanunla 1211 sayılı Kanuna eklenen 68/B maddesinin yürürlükteki metni esas alınarak hazırlanmıştır; yedi günlük savunma ve itiraz süreleri, otuz günlük karar süresi, bir ve altı aylık soruşturmaya başlama süreleri ile iki yıllık genel zamanaşımı birbirinden ayrılmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
