Tüketici Örgütünün Haksız Şart Kullanımını Durdurma Dava Dilekçesi | 6502 m.73/6–7

Tüketici örgütünün haksız şart kullanımını durdurma dava dilekçesi, genel olarak tüketicileri etkileyen belirli bir sözleşme hükmünün kullanımının mahkemede durdurulmasını ister. Maddi dayanak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.5; tüketici örgütünün genel tüketici menfaatine ilişkin dava yolu m.73/6’dır. Kararın yayımlanması ayrıca m.73/7 kapsamında talep edilir. Bu örnek, tüketici örgütünün açacağı ilk davada durdurma ve ilan istemlerini birlikte kurar; tek bir tüketicinin ödediği paranın iadesi için hazırlanmış değildir.

Dava dosyası, örgütün tüketicinin korunması amacını, temsil yetkisini, sözleşme hükmünün tam içeriğini ve genel tüketici kitlesiyle ilişkisini göstermelidir. Mahkemeden bütün şirket faaliyetinin yasaklanması yerine, tanımlanan hukuka aykırı hükmün kullanımının durdurulması istenir. Tüketici örgütünün haksız şart kullanımını durdurma ve kararın ilanı dava dilekçesini Word indir. Dosyadaki düzenlenebilir ek, sözleşme sürümü, madde ve uygulama kaydını eşleştirir.

Davanın kapsamı ve bireysel tüketici talebinden farkı

Bu davada odak, bir kişinin sözleşmesindeki bedeli hesaplamak değildir. Örgüt, belirli bir standart hükmün tüketici sözleşmelerinde kullanımından doğan genel etkiyi ortaya koyar. Hükmün hangi mal veya hizmet ilişkilerinde kullanıldığı, hangi sözleşme sürümlerinde bulunduğu ve hangi tüketici kitlesini etkilediği belirlenir. Genel etki soyut bir “herkes mağdur” ifadesiyle kurulmaz. Sözleşme formu, kullanım kayıtları ve başvurular, birbirleriyle ilişkileri açıklanarak dosyaya sunulur.

Bireysel tüketicinin kendisine yapılan tahsilatı geri istemesi ayrı talep hakkıdır. Tüketici mahkemesinde bireysel dava dilekçesi, o kişinin sözleşme ilişkisi ve para talebi üzerinden hazırlanır. Örgütün bu dava yolunda hareket etmesi, bütün tüketicilerin kişisel alacaklarını kendi adına tahsil edebileceği anlamına gelmez. Kullanımın durdurulmasıyla geçmiş bütün ödemelerin kendiliğinden geri verileceği söylenmez. Her talebin hak sahibi ve hukuki sonucu belirli tutulur.

Örgütün açacağı ilk dava ile görülmekte olan davaya sonradan yeni istem eklenmesi de farklıdır. Aşağıdaki metin ilk dava dilekçesi içindir. Durdurma ve ilan talepleri başlangıçtaki sonuç bölümünde açıkça yer alır. Devam eden başka bir davada bu metin yalnız başlık değiştirilerek ek dilekçeye çevrilmez; talep kapsamı ve uygulanacak usul kuralları ayrıca incelenir. Verilmiş kararın gerekçesine yeni bir talep yazılması, mahkemenin onu daha önce hükme bağladığını göstermez.

6502 m.3/m ve m.73/6 bakımından davacı örgüt

Kanun m.3/m, tüketici örgütlerini tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşları olarak tanımlar. Dilekçeye yalnız “tüketici temsilcisi” yazılması bu sıfatı oluşturmaz. Örgütün tam adı, hukuki yapısı, kuruluş ve güncel temsil kayıtları incelenir. Tüzük veya vakıf senedindeki amaç bölümü, tüketicinin korunmasıyla bağlantılı olarak gösterilir. İnternet sayfasındaki tanıtım ile hukuki kuruluş kaydı birbirinin yerine kullanılmaz.

Örgüt adına imza atacak kişinin yetkisi belgelendirilir. Temsil düzeni, güncel yetkili organ kayıtları ve varsa dava açma kararı dosyanın gerçek yapısına göre hazırlanır. Avukatla takipte vekâletname, örgüt adına yetkili kişi tarafından verilen temsil belgesiyle uyumlu olmalıdır. Bütün dernek ve vakıfların aynı organ yapısına sahip olduğu varsayımıyla hazır görev adı yazılmaz. Davacı bilgileri ile eklerdeki kuruluşun unvanı arasında farklılık varsa bu fark sunumdan önce giderilir.

m.73/6, tüketici örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Bakanlığın belirtilen genel tüketici menfaatine ilişkin dava yolunu düzenler. Hükmün ticari reklamlara ve haksız ticari uygulamalara ilişkin alanları dışarıda bırakan kapsamı da korunmalıdır. Sözleşmedeki haksız şart denetimi m.5’e dayanır; reklam şikâyeti veya başka bir piyasa davranışı aynı başlık altında bu dilekçeye eklenmez. Davanın konusu, hukuki nitelendirme ve istenen durdurmanın kapsamı birbiriyle uyumlu kurulur.

Haksız şart iddiasında hangi unsurlar gösterilir?

m.5/1’deki inceleme, tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan hükmün dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratmasına ilişkindir. Dilekçe hükmün tam metnini ve bulunduğu yeri gösterir. Ardından hangi sözleşme hakkı veya yükümlülüğünün nasıl etkilendiği açıklanır. Yalnız hükmün uzun, teknik veya tüketici tarafından sevilmeyen bir metin olması üzerinden hukuka aykırılık sonucu kurulmaz. Kullanım biçimi ve sözleşmenin bütünü dikkate alınır.

m.5/3, önceden hazırlanmış standart sözleşmedeki hükmün tüketicinin içeriğe etki edemediği durumda müzakere edilmemiş sayılmasını ve münferit müzakereyi ileri süren düzenleyicinin ispat yükünü düzenler. Dava hazırlığında standart formun dağıtımı, kabul ekranı, değişiklik imkânı ve sözleşme sürümleri belgeyle gösterilir. İmza atılmış veya kabul kutusu işaretlenmiş olması, her hükmün ayrı ayrı müzakere edildiği açıklamasının yerine konulmaz. Dosyada gerçekten görüşülmüş değişiklik varsa saklanmadan belirtilir.

m.5/6, değerlendirmeyi sözleşmenin kurulduğu andaki durum, mal veya hizmetin niteliği ve diğer hükümlerle ilişkilendirir. Aynı cümlenin farklı sözleşme sürümlerindeki anlamı bu nedenle tek fotoğraftan çıkarılmaz. m.5/7’deki denetim sınırı da önemlidir: açık ve anlaşılır olmak koşuluyla asli edimler arasındaki denge ve piyasa değeriyle fiyat dengesi bu fıkra kapsamında haksızlık değerlendirmesine konu edilmez. Dilekçe, salt fiyat yüksekliğini standart hüküm denetiminin gerekçesi gibi kullanmamalıdır.

Haksız şartın maddi sonuçları ve bireysel inceleme için 6502 m.5 haksız şart rehberi ayrıca okunabilir. Buradaki dava dosyası ise örgütün sıfatı ve genel kullanımı durdurma talebi üzerinde durur. m.5/2’deki kesin hükümsüzlük ile sözleşmenin diğer hükümlerinin geçerliliğini koruması birlikte gözetilir. Tek hükmün tartışılması, bütün tüketici sözleşmelerinin bütünüyle ortadan kaldırılmasını isteyen sonuç bölümüne dönüşmez.

Standart metin ve kullanım kayıtları için delil düzeni

Delil dosyasının ilk bölümü sözleşmenin tam metnidir. Belgenin başlığı, sürüm tarihi, sayfa veya madde numarası ve hükmün aynen aktarılan içeriği çizelgeye yazılır. Yalnız tartışmalı cümlenin kesilmiş görüntüsüyle yetinilmez; onu açıklayan tanımlar ve bağlantılı maddeler de saklanır. Elektronik metinde elde edilme tarihi ve kaynak adresi kaydedilir. Daha önce kullanılan metinle güncel form arasında değişiklik varsa her sürüm ayrı olarak tanımlanır.

İkinci bölüm kullanımın genel niteliğini gösterir. Örgüte yapılan gerçek başvurular, aynı formun sunulduğunu gösteren belgeler ve mevcut uygulama kayıtları konuya göre sınıflandırılır. Başvuruların sayısı doğrulanmadan toplu mağdur sayısı üretilmez. Aynı kişinin tekrarlanan mesajları farklı tüketiciler gibi sayılmaz. Tüketici kimlikleri ve özel bilgileri yalnız gerekli kapsamda dosyaya sunulur; kararın ilanı talebi bütün başvuru belgelerinin gazeteye gönderilmesini gerektirmez.

Üçüncü bölüm hükmün yarattığı dengesizliği açıklar. İddia edilen sözleşme etkisi, ilgili hak veya yükümlülük ve belge referansı aynı satırda gösterilir. Örgüt üyelerinin genel kanaatleriyle hukuki unsurlar birbirine karıştırılmaz. Başka bir satıcının metni, davalının formuymuş gibi sunulmaz. Dilekçede davalı, hükmü kullanan gerçek düzenleyiciyle eşleştirilir; marka veya platform adı tek başına şirket unvanı ve sorumluluk açıklamasının yerine geçmez.

Durdurma istemi belirli bir hükme yönelmelidir

Sonuç bölümünde sözleşmenin adı, sürümü ve tartışılan maddesi belirtilir. Durdurulması istenen kullanımın hangi tüketici ilişkilerini kapsadığı açıklanır. “Her türlü haksız işlemin yasaklanması” biçimindeki sınırsız istem, mahkemenin inceleyeceği belirli hukuka aykırı durumun yerine kullanılamaz. Metin değişikliğiyle aynı hükmün başka numarada sürdürüldüğü ileri sürülüyorsa iki sürümün bağlantısı delille gösterilir. Dosyada bulunmayan bütün gelecek metinler hakkında kesin ihlal kabulü kurulmaz.

Bakanlığın m.5/8 kapsamında standart metinlerdeki haksız şartların çıkarılması veya kullanımının önlenmesi için tedbir alma yetkisi, örgütün mahkemeye yönelttiği talebinden ayrı işlemdir. İdari bir inceleme veya bildirim varsa tarih ve kapsamı açıklanır. İdareye gönderilen şikâyet mahkemede dava açıldığı anlamına gelmez. Örgütün başvuru dosyası, mevcut idari kaydı doğru tanıtır ve mahkemeden istediği hukuki sonucu ayrıca açıkça yazar.

6502 m.73/7: kararın en az üç gazetede ilanı

m.73/7, genel olarak tüketicileri ilgilendiren davalarda davacıya verilen kararın yayımlanmasını talep etme imkânı tanır. Talep mahkemece kabul edildiğinde ilan, masrafları davalıdan alınmak üzere ülke düzeyinde yayımlanan gazetelerden en az üçünde derhâl yapılır. Dilekçede ilan istemi açıkça yer almalı ve genel tüketici etkisiyle ilişkilendirilmelidir. Şirketin bütün ticari faaliyetleri hakkında hüküm kurulmuş gibi daha geniş bir duyuru metni istenmez.

İlanın dayanağı mahkemenin vereceği karardır. Örgütün hazırladığı basın açıklaması veya sosyal medya paylaşımı bu kanuni işlemle aynı değildir. Gazetelerin ülke düzeyinde yayımlanması ve en az üç gazete koşulu korunur; yalnız yerel gazete veya internet hesabı aynı sayıda yayın yapıldı diye hükümdeki mecranın yerine geçirilmez. Örgüt masraf miktarını tahmin ederek kesin rakam yazmaz. Uygulamada yapılacak işlemler, mahkemenin kabul kararı ve belirlediği kapsam üzerinden izlenir.

m.73/8’deki kesinleşmiş tüketici mahkemesi kararının UYAP üzerinden Bakanlığa iletilmesi, ilan isteminden farklıdır. Bakanlığa gönderim yapıldığının kaydı, üç gazetede ilan edilmiş olduğunu kanıtlamaz. Dilekçe veya takip çizelgesinde bu işlemler ayrı tutulur. Kararın kanun yolu durumu dosyadan gösterilir; bilinmeyen kesinleşme tarihi yazılmaz. Yayın konusu içerik, mahkeme kararının gerçek metni ve ilan hakkında verdiği karar ile karşılaştırılır.

İlk dava dosyasında usul ve temsil kontrolü

m.73/1 tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan davalarda tüketici mahkemesinin görevini düzenler. Başvurunun yapılacağı yer, davalının kimliği ve uygulanacak yetki kuralları gerçek dosya üzerinden belirlenir. Örgütün ülke çapında faaliyet göstermesi bütün mahkemeleri kendiliğinden yetkili kılmaz. Word’deki mahkeme alanı bu incelemeden sonra doldurulur. Büro adresinin Mersin olması, başka yerde açılması gereken davanın mutlaka Mersin’de açılacağı anlamına gelmez.

m.73/A/1-c, m.73/6’daki davaları dava şartı arabuluculuk hükümlerinin dışında tutar. Buradaki örnek bu genel tüketici menfaatine ilişkin durdurma davası için kurulmuştur. Aynı dilekçeye kişisel para alacakları eklenerek bütün tüketici davaları için aynı istisna varmış gibi davranılmaz. m.73/2’deki harç muafiyeti de tüm masrafların bulunmadığı anlamına gelmez. Özellikle m.73/3’te tüketici örgütleri üst kuruluşları hakkında düzenlenen gider kuralı, her örgütün aynı sıfatı taşıdığı varsayımıyla genişletilmez.

Tüketici örgütünün durdurma ve ilan dava dilekçesi örneği

İndirilen Word’ün ana dilekçesi aşağıdaki metinle uyumludur. Bu, tüketici örgütünün açacağı ilk dava için kullanılacak yapıdır. Haksız olduğu ileri sürülen şart, gerçek sözleşmeden aynen alınır; ek numarası belirtilir. Temsil yetkisi ve örgütün amacı gerçek belgelerle tamamlanır. Açıklama ile sonuçta aynı hüküm ve aynı kullanım kapsamı gösterilir. Mahkemece henüz kabul edilmiş ilan kararı varmış gibi ifade yazılmaz.

Karar ve ilan uygulaması nasıl kayda alınır?

Dava açıldıktan sonra dosya numarası, sunulan son dilekçe ve bütün ekler saklanır. Mahkemenin belge, temsil veya diğer usul işlemlerine ilişkin bildirimleri takip edilir. Hüküm verildiğinde durdurmanın konusu ve ilan istemi hakkında ne karar verildiği ayrı okunur. Davanın esasının kabul edilmesiyle ilan talebinin de mutlaka kabul edildiği sonucu çıkarılmaz. İlanın kapsamı ve masraf düzeni, verilen kararın gerçek metninden alınır.

Uygulama çizelgesinde gazete adı, yayın tarihi, sayı veya sayfa bilgisi ve ilanın içeriği bulunur. Gerçek yayın nüshasıyla sipariş veya teklif belgesi ayrılır. İlan için teklif alınmış olması, kararın yayımlandığını kanıtlamaz. Her yayın, mahkemenin hükmündeki metin ve kapsamla karşılaştırılır; eksik veya farklı içerik kayda geçirilir. Yargısal kararın kapsamadığı suçlama veya tanıtım cümlesi ilanın içine eklenmez. Yapılan işler gerçek belgelerle dosyaya bildirilir.

Örgütün delil çizelgesinde sözleşme sürümleri için ayrı bir karşılaştırma alanı tutulması, talebin kapsamını görünür kılar. Her sürümün başlığı, düzenlenme veya elde edilme tarihi ve ilgili madde numarası aynı satırda bulunur. Bir hüküm başka bir bölümde tekrar ediyorsa bu tekrarın yeri de gösterilir. Metinler arasındaki fark yalnız madde numarasından ibaretse içerik değişmiş gibi anlatılmaz. Gerçek bir değişiklik bulunduğunda eklenen, çıkarılan veya korunan ifade açıkça ayrılır. Böylece mahkemeye sunulan açıklama, hangi metnin hangi kullanım kaydıyla ilişkilendirildiğini doğrudan gösterir.

Kullanım kaydının tanımlanmasında belgenin düzenleyicisiyle sözleşmenin düzenleyicisi birbirinden ayrılır. Örgüte gelen bir başvurunun anlatımı, satıcının kabul ettiği olay beyanı olarak gösterilmez. Başvuruya eklenen formun tam nüshası, teslim belgesi veya elektronik kabul kaydı ayrıca işaretlenir. Aynı sözleşmenin farklı kişilerce gönderilen kopyaları, metnin yaygın kullanımıyla ilgili değerlendirmeye ayrı kaynaklar olarak sunulur; ancak doğrulanmamış kişi veya işlem sayısına dönüştürülmez. İlgisiz kişisel bilgiler çıkarılan inceleme kopyasında, çıkarma işleminin belgenin hangi bölümünü etkilediği anlaşılır tutulur; asıl kayıt korunur.

Sonuç bölümündeki durdurma tanımı delil çizelgesiyle son kez karşılaştırılır. Kullanılan sözleşme adı ile dava dilekçesindeki ad, madde numarası ve alıntılanan cümle aynı kayda dayanmalıdır. Eklerde yalnız eski sürüm bulunurken güncel sürüm dosyada varmış gibi yazılmaz. Örgütün talebi belirli bir hükmün kullanımına yöneliyorsa açıklamalar arasında geçen başka bir şirket veya ürün, sonuç bölümünün kapsamına kendiliğinden dâhil edilmez. İlan isteminin de aynı dava ve aynı hukuka aykırılık iddiasıyla bağlantısı kurulmalıdır. Bu denetim, talep sonucunu genişletmeden dosyanın kendi içindeki tutarlılığı sağlar.

Mahkeme kararının takibi için hazırlanan kayıt, yargılama öncesindeki iddia çizelgesinden ayrı tutulur. İlk çizelgede örgütün ileri sürdüğü hususlar; karar sonrasındaki kayıtta ise hükme bağlanan hususlar yer alır. Davalının savunmasında kabul etmediği bir nokta, gerekçede değerlendirilmiş olması nedeniyle onun ikrarı gibi aktarılmaz. İlan işlemlerinde kullanılan karar nüshası, dosya numarası ve karar tarihiyle tanımlanır. İlan faturası, yayın nüshası ve dosyaya sunulan bildirim birbirleriyle eşleştirilir. Ödeme belgesinin varlığı, belirli bir metnin belirli gazetede yayımlandığına ilişkin nüshanın yerine geçirilmez.

Sık sorulan sorular

1. Bireysel tüketici bu Word’ü kendi iadesi için kullanabilir mi?

Bu örnek tüketici örgütünün genel kullanımı durdurma davasıdır. Bireysel ödeme iadesi, kişinin sözleşmesi ve kendi talep hakkıyla ayrı hazırlanır.

2. Örgütün internet sayfası kuruluş belgesi yerine geçer mi?

Hayır. Tüketicinin korunması amacı, hukuki kuruluş kaydı ve güncel temsil yetkisi gerçek belgelerle gösterilir.

3. Her olumsuz sözleşme hükmü haksız şart mıdır?

m.5’teki müzakere edilmemiş olma ve dürüstlük kuralına aykırı tüketici aleyhine dengesizlik koşulları, sözleşmenin bütünü içinde incelenir.

4. İlk dilekçede ilan talebi yazılır mı?

Bu örnekte durdurma ve m.73/7 ilan istemi ilk sonuç bölümünde açıkça yer alır. Sonradan yeni istem ekleme ayrı usul incelemesi gerektirir.

5. Mahkeme kararı sosyal medyada paylaşılınca ilan tamamlanır mı?

m.73/7’nin kabul edilmiş ilanı, ülke düzeyinde yayımlanan en az üç gazete koşulunu taşır. Sosyal medya paylaşımı bu işlemin yerine geçmez.

6. İlan masrafı kimden alınır?

m.73/7, talep kabul edilirse ilan masraflarının davalıdan alınmasını düzenler. Gerçek tutar ve uygulama, mahkeme kararı ve yayın belgeleriyle takip edilir.

7. Bütün tüketici örgütü davaları arabuluculuk dışında mıdır?

Buradaki istisna m.73/A/1-c’de m.73/6 davaları için düzenlenmiştir. Farklı nitelikteki davalara yalnız örgüt adı nedeniyle genellenmez.

8. Kullanım durursa geçmiş ödemeler otomatik iade edilir mi?

Durdurma kararı ile bireysel para iadesi farklı talep ve sonuçlardır. Bu dava bütün tüketicilerin kişisel alacaklarının otomatik tahsilini içermez.

9. Bakanlığa karar iletilmesi gazete ilanıyla aynı mıdır?

Hayır. m.73/8’deki gönderim ile m.73/7 kapsamındaki yayımlanma ayrı işlemlerdir; kayıtları ayrı tutulur.

10. Durdurulacak hüküm çizelgede nasıl tanımlanır?

Sözleşme adı ve sürümü, hükmün tam metni, sayfa veya madde numarası, kullanım kaydı ve ilgili belge referansı birlikte yazılır.

Resmî dayanak ve ilgili yazılar

Dayanak, Ticaret Bakanlığının yayımladığı 6502 sayılı Kanun m.3/m, 5 ve 73 metnidir. Arabuluculuk istisnası 7251 sayılı Kanun m.59 ile eklenen 73/A düzenlemesinde yer alır. İlgili hükümler 9 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir; Bakanlığın mevzuat kitabının yayım dönemi yeni bir kanun değişikliği tarihi olarak gösterilmemiştir. Diğer başvuru türleri için düzenlenebilir dilekçe arşivi kullanılabilir.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri