Uçağın Türk Siciline Tescil Şartları Nelerdir? | 2920 m.60 (2026)
2920 sayılı Kanun m.60 neyi düzenler?
m.60, Türk uçak siciline kayıt için maddi şartları üç ana başlıkta toplar. m.56 başvuru usulünü düzenlerken m.60 “hangi uçak tescil edilebilir?” sorusuna cevap verir.
Tescil bir formalite değildir. Devlet, siciline aldığı hava aracıyla milliyet ve teknik denetim bağı kurduğu için malik yapısı, çift kayıt yasağı ve uçuşa elverişlilik aynı anda doğrulanır.
Üç temel şart birbirinin alternatifi değildir. Türk malikin bulunması yabancı sicil kaydını görmezden gelmeye izin vermez; yabancı sicilden terkin edilmiş olması da teknik olarak uçuşa elverişsiz bir uçağı tescile uygun hale getirmez.
Başvuru öncesinde hukuk ve teknik ekiplerin tek kontrol listesinde çalışması tescil süresini ciddi biçimde kısaltır.
Birinci şart: m.49’a göre Türk sivil hava aracı niteliği
İlk şart, hava aracının m.49’daki Türk sivil hava aracı koşullarını taşımasıdır. Gerçek kişi malikte Türk vatandaşlığı; tüzel kişi malikte ise kanunda sayılan yönetim, temsil ve oy çoğunluğu ölçütleri önem taşır.
Türkiye’de kurulmuş şirket olmak tek başına yeterli değildir. Özellikle yabancı yatırım bulunan ticaret şirketlerinde yönetim/temsil ve oy hakkı yapısı ayrıntılı incelenmelidir.
Pay devri veya sermaye artışı tescilden hemen önce yapılmışsa güncel ticaret sicili, pay ve temsil belgeleri kullanılmalıdır. Eski ortaklık tablosuyla başvuru yapılmamalıdır.
m.49 koşulları yalnız tescil anında değil sonrasında da önemlidir. Sonradan kaybedilmesi m.61 uyarınca re’sen terkin sebebi olabilir.
İkinci şart: başka devlet sicilinde kayıt bulunmaması
Hava aracı başka devlet sicilinde kayıtlıysa Türk siciline giremez. m.54 önceki yabancı sicilden resmi terkin şartını ayrıca düzenler.
Bu kural uluslararası çift tescili ve iki devletin aynı uçak üzerinde eşzamanlı kayıt/denetim iddiasını önler. Satış veya fiziksel teslim önceki sicli kendiliğinden sona erdirmez.
Yabancı terkin belgesinde seri numarası, eski tescil işareti ve terkin tarihi Türk başvuru belgeleriyle uyumlu olmalıdır.
Terkin belgesinin tercüme, apostil veya doğrulama gereksinimi güncel SHGM prosedüründen kontrol edilmelidir.
Üçüncü şart: uçuşa elverişlilik belgesi
m.60, hava aracının teknik açıdan uçuşa elverişli olduğunu gösteren resmi belgenin bulunmasını tescil şartı haline getirir. Sicil yalnız mülkiyet kaydı değildir; uçuş güvenliğiyle bağlantılı teknik uygunluk da aranır.
Uçuşa elverişlilik, uçağın üretici dokümanına uygun konfigürasyonu, bakım durumu, zorunlu direktiflerin uygulanması ve ilgili teknik kayıtların uygunluğu gibi geniş bir değerlendirme sistemine dayanır.
Yabancı otoritenin verdiği airworthiness belgesinin Türkiye’de nasıl kabul veya dönüştürüleceği güncel SHGM teknik mevzuatına göre belirlenir.
Belgenin süresi, askıya alınma durumu veya bağlı olduğu bakım şartları tescil öncesinde doğrulanmalıdır. Fotokopi belgeyle yetinilmemelidir.
m.55 geçici tescil ile m.60 arasındaki ilişki nedir?
m.55 belirli yabancı hava araçları için geçici Türk tescili imkânı tanır. Bu özel rejim, tescil ve uçuş güvenliği denetimini ortadan kaldırmaz.
Geçici tescil başvurusunda yabancı malik/kiralama ilişkisi, en az altı aylık süre ve münhasır işletme şartı ek olarak değerlendirilir.
m.60’ın genel tescil mantığı ile m.55’in özel istisnası birlikte okunmalıdır. Hangi belgelerin geçici modelde nasıl uygulanacağı yönetmelik ve SHGM usulünden doğrulanır.
Geçici tescil süresi sona erdiğinde m.61 re’sen terkin gündeme gelir; kalıcı Türk tesciline geçilecekse şartlar yeniden değerlendirilir.
Uçak satın alırken m.60 kontrolü ne zaman yapılmalı?
Kontrol satış sözleşmesi imzalanmadan önce due diligence aşamasında başlamalıdır. Alıcı şirketin m.49 uygunluğu, uçağın yabancı sicil durumu ve teknik belge seti önceden incelenmelidir.
Satış sözleşmesinde “Türk tesciline uygunluk” kapanış koşulu olarak yazılabilir. Satıcı, resmi terkin ve teknik belgeleri sağlama taahhüdü verir.
Türk tescili mümkün değilse alıcının bedel ödeme ve teslim alma yükümlülüğü otomatik doğmamalıdır. Özellikle finansmanlı işlemlerde lender conditions precedent listesine m.60 uygunluğu eklenir.
Kapanış gününde güncel yabancı sicil, terkin belgesi ve uçuşa elverişlilik durumu yeniden kontrol edilir.
Leasingte malik ile işletici farklıysa tescil nasıl değerlendirilir?
Hava aracı leasing piyasasında çoğu zaman finans kuruluşuna veya özel lessor’a ait, havayolu tarafından işletilen bir varlıktır. Türk tescilinin hangi modelle yapılacağı malik, işletici ve m.49/m.55 ilişkisine göre belirlenir.
Yabancı malikli uçak m.55 geçici tescil şartlarını taşıyabilir. Türk malikli uçak yabancı işleticiye bırakılacaksa m.59 farklı sicil sonucu doğurabilir.
Leasing sözleşmesi tescil devletini, değişiklik için kimin onay vereceğini ve re-registration masraflarını açık düzenlemelidir.
Malik ve işletici kavramlarının başvuru formunda karıştırılması dosyanın reddine veya yanlış kayıt oluşmasına yol açabilir.
Teknik belge setinde neler kontrol edilir?
Üretici seri numarası, tip/model, motor ve ana komponent kayıtları, bakım programı, Airworthiness Directives, life-limited parts, modifikasyon ve repair kayıtları teknik due diligence kapsamındadır.
Eksik logbook veya bilinmeyen hasar geçmişi uçuşa elverişlilik sürecini ciddi etkileyebilir. Tescil öncesi teknik inceleme yalnız mevcut sertifika tarihine bakmamalıdır.
İhracat uçuşa elverişlilik sertifikası gerekiyorsa eski kayıt devleti otoritesinden zamanında alınmalıdır.
Teknik kayıtların İngilizce/Türkçe kabul şekli ve onay formatları güncel mevzuata göre kontrol edilir.
Mülkiyet veya tescil şartlarına itiraz varsa ne olur?
m.56 uyarınca mülkiyete veya tescil şartlarına ilişkin belgeli itiraz tescili uyuşmazlık çözülene kadar durdurabilir. m.60 şartları mevcut görünse bile ciddi hukuki itiraz göz ardı edilemez.
Örneğin yabancı sicilden terkin belgesinin sahte olduğu iddiası veya satıcının malik olmadığına ilişkin mahkeme belgesi tescil sürecini doğrudan etkiler.
İtiraz çözüldüğünde güncel ve kesin belgeler sicil makamına sunulmalıdır.
Taraflar satış sözleşmesinde tescil itirazının ortaya çıkmasını açık fesih/escrow olayı olarak düzenleyebilir.
m.60 şartlarından biri eksikse başvuru reddedilir mi?
Kanuni şart eksikliği tescile engeldir. Eksik belge sonradan tamamlanabiliyorsa idari usule göre tamamlama imkânı olabilir; ancak koşul gerçekleşmeden tescil yapılamaz.
Türk milliyet şartı yapısal olarak sağlanmıyorsa şirket ortaklık/yönetim yapısını değiştirmeden kalıcı tescil mümkün olmayabilir.
Yabancı sicil terkin edilmemişse önce ilgili yabancı otoritede işlem tamamlanmalıdır. Uçuşa elverişlilik sorunu varsa teknik eksiklik giderilmelidir.
Ret kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa gerekçesi ve özel başvuru yolları incelenerek idari hukuk seçenekleri değerlendirilir.
m.60 tescil öncesi kontrol dosyası nasıl hazırlanmalı?
Birinci sekmede malik ve m.49 belgeleri; ikinci sekmede yabancı sicil ve resmi terkin belgesi; üçüncü sekmede teknik ve uçuşa elverişlilik kayıtları bulunur.
Dördüncü sekmede m.56 başvuru/itiraz kontrolü, beşinci sekmede varsa leasing ve finansör onayları yer alır.
Altıncı sekme sigorta, tescil işareti ve operasyonel geçiş belgeleridir. Yedinci sekme tüm şartların hukuk ve teknik sorumlularınca çift imzalı kontrol tablosudur.
Dosya tescil sonrasında da saklanmalı; m.49 veya teknik statü değişiklikleri sürekli izlenmelidir.
m.60 için 12 maddelik kontrol listesi
- Malik m.49 şartlarını sağlıyor mu?
- Şirket yönetim/temsil çoğunluğu güncel mi?
- Oy çoğunluğu Türk ortaklarda mı?
- Uçak başka devlet sicilinde kayıtlı mı?
- Resmi yabancı terkin belgesi alındı mı?
- Seri numarası bütün belgelerde aynı mı?
- Uçuşa elverişlilik belgesi geçerli mi?
- Teknik kayıt seti eksiksiz mi?
- m.56 kapsamında belgeli itiraz var mı?
- Leasing/finansör onayları tamam mı?
- Sigorta yeni tescil statüsünü kapsıyor mu?
- Tescil sonrası devam eden m.49/teknik uyum izlenecek mi?
Site içi ilgili içerikler
Türk tescilli uçağın yabancı işleticiye bırakılması – m.59 · Milliyet ve tescil işaretleri – m.58 · Tescil başvurusu – m.56 · Türk milliyet şartları – m.49
Resmî kaynaklar
Malik/milliyet, yabancı sicilden terkin ve uçuşa elverişlilik üç ayrı kontrol hattıdır; biri eksikse tescil tamamlanamaz. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Türk uçak siciline tescilin temel şartları nelerdir?
m.49’a göre Türk sivil hava aracı niteliği, başka devlet sicilinde kayıt bulunmaması/terkin ve geçerli uçuşa elverişlilik belgesi m.60’ın temel şartlarıdır.
Uçağı Türk şirket satın aldıysa otomatik tescil edilir mi?
Hayır. Şirketin m.49 yapısı, yabancı sicil ve uçuşa elverişlilik şartları ayrıca tamamlanmalıdır.
Yabancı sicilden terkin belgesi zorunlu mu?
Başka devlet sicilinde kayıtlı uçak için önceki kaydın terkin edildiğinin resmi olarak gösterilmesi gerekir.
Uçuşa elverişlilik belgesi olmadan sadece mülkiyet tescili yapılabilir mi?
m.60 tescil için uçuşa elverişlilik şartını da arar; yalnız mülkiyet belgesi yeterli değildir.
Yabancı malikli uçak Türk siciline girebilir mi?
m.55 gibi özel geçici tescil hükümleri çerçevesinde mümkün olabilir; somut malik ve kullanım yapısı ayrıca incelenir.
Tescil şartları sonradan kaybedilirse ne olur?
m.61 kapsamında re’sen terkin gündeme gelebilir.
Yabancı uçuşa elverişlilik belgesi doğrudan kabul edilir mi?
Tanıma veya dönüşüm usulü güncel SHGM teknik mevzuatına göre değerlendirilir; otomatik kabul varsayılmamalıdır.
Tescil reddine karşı ne yapılabilir?
Önce eksik şart veya gerekçe belirlenir; hukuka aykırı idari işlem olduğu düşünülüyorsa ilgili başvuru ve idari yargı yolları değerlendirilir.
Ofis
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: İhsaniye Mah. 4903 Sk. Profit İş Merkezi Kat:3 D:14, Akdeniz/Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
