Yurt Dışındaki Mirasçılar Miras Paylaşım Sözleşmesini Uzaktan Nasıl İmzalar?

Kısa cevap: Yurt dışında yaşayan mirasçılar, Türkiye’deki terekeye ilişkin paylaşım anlaşmasını usulüne uygun temsil ve belge düzeniyle hazırlayabilir. Ancak WhatsApp grubunda “anlaştık” denilmesi ile geçerli paylaşma sözleşmesi aynı değildir. Türk hukukunun uygulandığı paylaşma sözleşmesinde TMK m.676 yazılı şekil arar. Mirasçılar arasında miras payı devri m.677’ye, üçüncü kişiye miras payı devri ise aynı maddedeki noterlikçe düzenleme şartına tabidir. Taşınmazın tapuda tescili ayrıca tamamlanır. Önce bütün hak sahipleri, paylaşılacak mallar, borçlar, denkleştirme bedeli ve temsil yetkileri belirlenmeli; aynı son metnin kimler tarafından hangi sıfatla imzalandığı açıkça gösterilmelidir.

Kısa Özet

Miras sözleşmesi ile paylaşma sözleşmesi aynı değildir

Muris hayattayken yapılan miras sözleşmesi, ölümden sonra mirasçıların kendi aralarında yaptığı paylaşma sözleşmesinden farklıdır. İsim benzerliği, farklı şekil şartlarının karıştırılmasına neden olur. Ölümden sonra kardeşlerin hangi taşınmazın kime kalacağını belirlemesi TMK m.676 kapsamında değerlendirilir. Murisin sağlığında ölüme bağlı tasarrufta bulunması ise başka hükümlere tabidir. İnternetten bulunan bir örneğin başlığına bakılarak imza atılmamalıdır.

Mirasın reddi, mirastan feragat ve miras payı devri de ayrı işlemlerdir. Bir mirasçı karşılığında para alıp hakkını diğerine bırakmak istiyorsa, bunun sırf “mirası istemiyorum” beyanıyla yapılması doğru değildir. İşlemin ekonomik amacı ve tarafları açık belirlenir. Almanya’daki miras reddinin Türkiye’ye etkisi rehberi ret ile paylaşımın neden karıştırılmaması gerektiğini tamamlar.

Paylaşmaya kimler katılmalıdır?

Önce güncel mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetname incelenir. Terekenin tamamını veya belirli ortak malları paylaşan anlaşmada ilgili bütün hak sahiplerinin iradeleri ve geçerli temsilleri bulunmalıdır. Bir kardeşin aile sözcüsü olması diğerlerinin payları üzerinde karar yetkisi vermez. Sonradan ölen mirasçı varsa onun payının kimlere geçtiği de belgeyle gösterilir. Eski aile listesinden hareket etmek eksik tarafla sözleşme kurulmasına yol açar.

Bir kişinin paylaşım görüşmesine katılması ile sözleşmeyi kendi adına imzalaması farklıdır. Vekil, veli, vasi veya kayyım sıfatları belgelenmelidir. Küçük veya kısıtlı hak sahibi bulunduğunda çıkar çatışması ve izin hükümleri ayrıca uygulanır. Tarafların “aile içinde sorun yok” demesi bu şartları kaldırmaz. Bir mirasçının onay vermediği durumda diğerlerinin anlaşması, onun hakkını da kapsayan bağlayıcı genel paylaşım gibi sunulmamalıdır.

İmzadan önce tereke envanteri hazırlanır

Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket payları, alacaklar ve bilinen borçlar ayrı listelenir. Tapu kayıtları güncel olmalıdır; yalnız aile üyelerinin bildiği adreslerle yetinilmez. İpotek, haciz, intifa veya kullanım kısıtlaması bulunan mal, kısıtlamasız mal gibi değerlenmez. Banka hesabındaki bakiye ve para birimi belirli tarihle gösterilir. Böylece anlaşmanın hangi malvarlığı bilgisine dayanarak kurulduğu anlaşılır.

Envanter dışında sonradan mal bulunursa ne yapılacağı da düzenlenebilir. “Birbirimizden hiçbir talebimiz kalmadı” cümlesinin bilinmeyen mal ve gizlenen gelirler üzerindeki etkisi dikkatle değerlendirilmelidir. Mirasçılar bilgi verme yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Tereke malının gizlenmesine ilişkin rehber bu konuyu açıklar. Eksik envanteri geniş ibra cümlesiyle kapatmak, uyuşmazlığı ortadan kaldırmak yerine büyütebilir.

TMK 676’daki yazılı şekil neyi gerektirir?

TMK m.676, paylaşma sözleşmesinin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Paylaşımın konusu, taraflar ve üzerinde anlaşılan sonuç anlaşılır biçimde metne aktarılmalıdır. Mirasçılar arasında yapılan bu özel sözleşme, sırf terekede taşınmaz bulunduğu için her yönüyle sıradan taşınmaz satış sözleşmesiyle aynı şekil rejimine sokulmaz. Ancak sözleşmenin geçerliliği ile tapuda mülkiyetin kaydedilmesi ayrı işlemlerdir. Bu ayrım özellikle yurt dışından imzada önemlidir.

Metinde “ev ağabeye, para diğerlerine” gibi belirsiz ifadeler yerine taşınmazın sicil bilgisi, paylar ve ödeme tutarı açıkça gösterilir. Hangi borcun kimde kalacağı ve teslim tarihleri yazılır. Tarafların imzaladığı son metin ile daha önce mesajla gönderilen taslak aynı olmalıdır. Eklerin sözleşmenin parçası olduğu ve hangi sürüme ait bulunduğu belirtilir. Boş bırakılmış bedel veya taşınmaz satırları sonradan tek taraflı doldurulmamalıdır.

Mirasçı olmayan kişiye miras payı devri

TMK m.677, mirasçılar arasında miras payı devrini yazılı şekle; mirasçının üçüncü kişiyle yaptığı böyle bir sözleşmeyi noterlikçe düzenlemeye bağlar. Üçüncü kişi bu işlemle paylaşmaya katılan mirasçı sıfatını kazanmaz; paylaşma sonunda devreden mirasçıya ayrılan payın kendisine verilmesini isteme hakkı söz konusudur. Dolayısıyla mirasçıya devir için hazırlanan basit metin, dışarıdan alıcıyla aynı şekilde kullanılmaz.

Üçüncü kişiye belirli bir taşınmazın satışı ile henüz paylaşılmamış miras payının devri de farklıdır. Alıcının hangi hakkı edindiği açıkça yazılmalıdır. “Miras hissesi aldım, evin belli odası benim oldu” düşüncesi doğru değildir. İşlemden sonra hangi paylaşım veya tescil aşamalarının gerektiği açıklanır. Yabancı alıcı varsa taşınmaz edinme koşulları da ayrıca incelenir; sözleşmeye imza atmak bütün kamu hukuku sınırlamalarını kaldırmaz.

Mirasçılar farklı ülkelerdeyse nasıl imzalanır?

Önce herkesin aynı son metni imzalamasını sağlayacak belge düzeni kurulur. Nüshalar, ekler, tarih ve sayfa bütünlüğü takip edilir. İmza atan kişinin kimliği ve ehliyeti doğrulanır. Yabancı noter veya konsolosluk kullanılacaksa işlemin türü, tasdik ve tercüme ihtiyacı önceden belirlenir. Yalnız imza görselini bir PDF dosyasına yapıştırmak, gerekli yazılı veya resmî şeklin sağlandığını kendiliğinden göstermez.

Farklı nüshaların imzalanması planlanıyorsa karşılıklı irade ve metin bütünlüğünün nasıl kurulacağı baştan düzenlenmelidir. Bir kardeşin eski taslağı, diğerinin yeni taslağı imzalaması bağlayıcı anlaşmanın kapsamını tartışmalı hâle getirir. İmzalı asılların nerede saklanacağı ve resmî başvuruda hangi nüshanın sunulacağı belirlenir. Elektronik gönderim ön incelemeyi hızlandırır; fakat kullanılacak işlemde aranan şekil ve belge şartlarını otomatik ortadan kaldırmaz.

Güvenli elektronik imza ile sıradan onay mesajı

Güvenli elektronik imzanın hukuki sonucu, 5070 sayılı Kanun m.5 çerçevesinde değerlendirilir. Bu sistem ile mesaj uygulamasında “kabul ediyorum” yazılması aynı değildir. Resmî şekle veya özel merasime tabi işlemler bakımından kanuni istisnalar vardır. Yabancı elektronik sertifikanın Türkiye’deki hukuki durumu da ayrıca incelenir. Dolayısıyla her dijital imza hizmetinin Türkiye’de aynı resmî işlem sonucunu doğurduğu varsayılmaz.

Somut paylaşma sözleşmesinde kullanılacak imza biçimi, sözleşmenin niteliği ve sonraki tapu veya noter işlemi birlikte değerlendirilmelidir. Dijital imza ile geçerli borçlandırıcı belge kurulması, tapu siciline otomatik tescil yapılması demek değildir. BTK’nın elektronik imza açıklaması teknik ve hukuki ayrımı anlamaya yardımcı olur. Kimlik doğrulama kodları ve imza oluşturma araçları başka kişiye verilmemelidir.

Avukat veya yakına vekâlet verilmesi

Vekâletname hazırlanırken yalnız belge toplama mı, paylaşma sözleşmesi imzalama mı, bedel alma mı veya tapuda tasarruf mu yapılacağı belirlenir. Bir işlem için verilen yetki diğerini otomatik kapsıyor kabul edilmez. Sulh, ibra ve haklardan vazgeçme sonuçları doğuran düzenlemelerde özel yetkiler ayrıca kontrol edilir. Vekâletnamedeki sulh, feragat ve ibra yetkileri rehberi bu ayrımı açıklar.

Aynı temsilcinin bütün mirasçıları temsil etmesi menfaat çatışması yaratıyorsa ayrıca değerlendirme gerekir. Bir mirasçı evin düşük değerle kendisine bırakılmasını, diğeri yüksek denkleştirme bedeli isterken herkesin aynı avukatla karşıt taleplerini yürüttüğü varsayılamaz. Mirasçıların ortak temsil sınırları korunmalıdır. Vekâletin geniş olması somut müvekkil talimatının yerini de tutmaz.

Denkleştirme bedeli hangi ayrıntıları içermeli?

Bir mirasçı ev alırken diğerlerine para ödeyecekse tutar, para birimi, ödeme tarihi ve alıcı hesapları ayrı belirtilir. Taksite bağlanmış ödeme varsa vadeler ve gecikme sonuçları yazılır. Taşınmaz devri ile ödeme arasındaki sıra açık kurulmalıdır. Paranın hesaba geçmesinden önce bütün haklardan vazgeçilmesi ciddi tahsil riski yaratır. Teminat veya başka güvence düşünülüyorsa bunun geçerlilik şartları ayrıca tamamlanır.

Yurt dışı hesaplara ödeme yapılacaksa banka masrafı ve para birimi çevrimi de açıklanır. Kararlaştırılan tutar ile alıcıya geçen net tutar farklıysa eksik ödeme tartışması doğar. Her mirasçının payı ayrı gösterilmeli; tek kişinin hesabına gönderilen paranın diğerleri adına hangi yetkiyle alındığı belirlenmelidir. Ödemeler dekont ve açıklamayla sözleşmedeki edime bağlanır. Sözlü “sonra tamamlarız” ifadesi açık ödeme planının yerine geçmez.

Sözleşme imzalanınca tapu kendiliğinden değişir mi?

Hayır. Yazılı paylaşma sözleşmesinin tarafları bağlaması ile taşınmazın tapu kaydının değiştirilmesi ayrı aşamalardır. Gerekli tescil işlemi Türk hukukuna uygun biçimde tamamlanır. Tapu müdürlüğünde kimlik, temsil ve sicil kayıtları kontrol edilir. Sözleşmede yanlış ada veya parsel yazılmışsa hata giderilmelidir. Kira, intifa, ipotek veya haciz gibi kayıtlar da görülmeden taşınmaz kısıtlamasız teslim edilecekmiş gibi işlem yapılmaz.

Bir mirasçı imzaladığı anlaşmaya rağmen tescile yanaşmazsa sözleşmeye dayalı uygun hukuki talep değerlendirilir. Ancak belge, taraflar ve şekil koşulları incelenmeden otomatik tapu iptal ve tescil sonucu vaat edilmez. Mirasçının tapuyu üzerine alması rehberi intikal ve tescil aşamalarını açıklar. Miras intikaliyle herkesin payının kaydedilmesi, belirli evin tek kişiye bırakılmasıyla aynı işlem değildir.

Tereke borçları sözleşmeyle tamamen başkasına yüklenir mi?

TMK m.681 uyarınca alacaklının açık veya örtülü rızası bulunmayan borç bölüşümü, mirasçıların dış ilişkideki müteselsil sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz. Mirasçılar paylaşmadan sonra da bu tereke borçlarından bütün malvarlıklarıyla birlikte sorumludur. Paylaşma tarihinden, daha sonra yerine getirilecek borçlarda ise muacceliyet tarihinden itibaren beş yıl geçince teselsül sona erer. Bu beş yıl, borcun her durumda tamamen silindiği veya bütün alacakların aynı tarihte zamanaşımına uğradığı anlamına gelmez. Borcun kendi hukuki niteliği ve süresi ayrıca incelenir.

İç ilişkide hangi kardeşin hangi borcu üstlendiği sözleşmede açık yazılmalıdır. TMK m.682, kendisine yüklenmemiş borcu veya üstlendiği miktardan fazlasını ödeyen mirasçının diğerlerine dönmesini düzenler; ilk muhatap, paylaşım sözleşmesiyle o borcu üstlenen mirasçıdır. Bu nedenle “banka borcu kardeşimde kaldı” cümlesiyle alacaklı karşısındaki sorumluluğun ve kardeşler arasındaki geri isteme hakkının aynı anda sona erdiği varsayılmaz. Dayanak: Türk Medenî Kanunu m.681–682.

Hangi borç için alacaklı rızası gerektiği ve iç ilişkide geri isteme hakkının nasıl kurulacağı incelenir. Bilinmeyen borçlar sonradan ortaya çıkarsa bunların paylaşım hesabına etkisi düzenlenebilir. Ölümden önceki kredi, vergi ve takip kayıtları araştırılır. Mirasçıların kişisel borçları da tereke borcuyla karıştırılmaz. Borçlu mirasçının payına haciz varsa, aile içi paylaşım alacaklıdan mal kaçırmak için araç olarak kullanılmamalıdır.

Masraf, kira geliri ve kullanım hesabı

Paylaşma tarihine kadar toplanan kiralar, zorunlu onarım ve tereke koruma giderleri hesapta ayrı gösterilir. Bir mirasçının evi kullanması veya başka birinin bütün masrafı karşılaması, paylaşımda tartışma yaratabilir. Bu kalemlerin hangi dönem için ve hangi hukuki dayanakla mahsup edildiği açık yazılır. Aynı masraf hem taşınmaz değerinden düşülüp hem ayrıca diğer mirasçılardan istenmemelidir.

Cenaze ve tereke giderlerinin genel çerçevesi cenaze ve tereke giderleri rehberinde açıklanmıştır. Burada önemli olan, son hesaplaşmanın belgeye bağlanmasıdır. Gider yaptığını söyleyen kişi tutar, tarih ve ödeme kaynağını sunar. İbranın hangi hesap dönemini kapsadığı belirtilir. Bilinmeyen veya açıklanmayan kalemleri tartışmasız kabul edilmiş sayan geniş ifadeler dikkatle denetlenmelidir.

Anlaşma uygulanmaz veya irade sakatlığı ileri sürülürse

TMK m.680, Borçlar Kanunu’nun geçersizliğe ilişkin genel hükümlerinin paylaşma sözleşmelerine de uygulanmasını düzenler. Aldatma, korkutma veya esaslı hata iddiası varsa somut olay ve ilgili süreler incelenir. Sözleşmeden sonradan memnun olmamakla hukuken geçerli bir iptal sebebinin bulunması aynı değildir. İmza öncesi bilgi paylaşımı, değerleme ve tercüme kayıtları bu nedenle önem taşır. İmzalanan anlaşmanın hata, aldatma veya tehdit nedeniyle bağlayıcılığı tartışılıyorsa miras paylaşım sözleşmesinin iptali rehberi; anlaşma geçerli olduğu hâlde kararlaştırılan para ödenmiyorsa miras paylaşım bedelinin tahsili rehberi ilgili ayrı başvuru yollarını açıklar.

İfa davası, tapu talebi, ödeme takibi veya sözleşmenin geçersizliğine ilişkin başvuru, talebin niteliğine göre belirlenir. Arabuluculuk yönünden dava türüne uygulanan düzenleme ayrıca kontrol edilir. Her miras sözleşmesi uyuşmazlığının otomatik aynı mahkemede görüleceği varsayılmaz. Taraflardan biri yurt dışında ise tebligat ve temsil planı hazırlanır. Usul seçimi yalnız sözleşmenin başlığına değil, istenen sonuca dayanır.

Örnek: Mersin’deki ev ve Almanya’daki iki mirasçı

Üç mirasçıdan biri Türkiye’deki evi alacak, Almanya’daki diğer ikisine para ödeyecek olsun. İlk aşamada bütün mallar ve borçlar listelenir; evin sicil ve değer bilgileri paylaşılır. Her mirasçının kabul ettiği son metin hazırlanır. Ödeme miktarı, vadeler, banka masrafı ve tescil sırası yazılır. Yurt dışındaki mirasçıların imza veya vekâlet belgeleri, yapılacak resmî işleme uygun düzenlenir.

Ödeme tamamlanmadan “her türlü hakkımdan vazgeçtim” beyanı verilmesi yerine, karşılıklı edimlerin güvenli sırası değerlendirilir. Tapu işlemi tamamlandığında belge ve dekontlar bütün hak sahiplerine sunulur. Son hesapta kira ve giderler de kapatılır. Bu örnek bir hazır sözleşme değildir; doğru hazırlanacak paylaşımın hangi bağımsız aşamalardan oluştuğunu gösterir. Her dosyada mal, borç ve temsil yapısı farklıdır.

Yurt dışından belge ve temsil düzeni

Konsolosluk işlemleri için konsolosluk rehberi, Almanca okuyan aile bireyleri için Almanca bilgilendirme ana sayfası kullanılabilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki işler görev ve yetki hükümleri çerçevesinde Mersin’den koordine edilir; yabancı ülkede şube veya temsil yetkisi varsayılmaz.

İmzalanması istenen son taslak, mirasçılık belgesi ve tapu kayıtları birlikte incelenmelidir. Yalnız son sayfanın fotoğrafı yeterli bir hukuki inceleme dosyası değildir. Henüz üzerinde anlaşılmayan maddeler açıkça işaretlenir. Yabancı dildeki metnin Türkçe karşılığı taraflara açıklanır. İşin kabulü ve gerekli temsil belgeleri tamamlanmadan avukata taslak göndermenin bütün süre ve işlem risklerini ortadan kaldırdığı söylenemez.

Sık sorulan sorular

Resmî dayanaklar

TMK m.640, 676–681; MÖHUK m.7, 20 ve 21; BTK elektronik imza açıklaması. Genel bilgilendirmedir; sözleşmenin şekli, temsil ve tescil adımları somut malvarlığına göre belirlenir.