Toplu İşçi Çıkarma Şartları Nelerdir? İş Kanunu m.29 | 2026
Türkiye Geneli · Güncel İş Hukuku Rehberi
Kısa ve net cevap
Toplu işçi çıkarma, 4857 sayılı İş Kanunu m.29’da sayı, süre, sebep ve bildirim şartlarına bağlanmıştır. İşveren ekonomik, teknolojik, yapısal veya benzeri işletme, işyeri ya da işin gerekleri nedeniyle bir aylık dönem içinde belirli sayıda işçinin iş sözleşmesini İş Kanunu m.17 uyarınca sona erdirirse m.29 uygulanır. İşyerinde 20–100 işçi varsa en az 10 işçi; 101–300 işçi varsa en az yüzde 10; 301 ve üzeri işçi varsa en az 30 işçinin bir aylık süre içinde işine son verilmesi toplu işçi çıkarma sayılır.
İşveren toplu çıkarma isteğini en az otuz gün önce yazılı olarak işyeri sendika temsilcilerine, ilgili çalışma idaresine ve Türkiye İş Kurumuna bildirmelidir. Bildirimde çıkarma sebepleri, etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işlemlerin yapılacağı zaman dilimi bulunur. 2026 yılında İş Kanunu m.29’a aykırılık için Bakanlığın resmî tablosunda, İş Kanunu m.100 uyarınca bu durumdaki her işçi için 9.944 TL idari para cezası gösterilmiştir.
- Toplu işçi çıkarma nedir?
- 20–100, 101–300 ve 301+ işçi eşikleri
- Bir aylık süre nasıl uygulanır?
- Hangi sebepler m.29 kapsamındadır?
- Otuz günlük bildirim kime yapılır?
- Bildirimde hangi bilgiler bulunur?
- Sendika temsilcileriyle görüşme
- Fesih ne zaman hüküm doğurur?
- İşyeri tamamen kapanırsa ne olur?
- Altı ay içinde yeniden işçi alınması
- Mevsim ve kampanya işleri
- İşe iade hakkı
- 2026 idari para cezası
- Sık sorulan sorular
Toplu işçi çıkarma nedir?
İş Kanunu m.29, işverenin işletmesel nedenlerle çok sayıda işçinin sözleşmesini kısa zaman aralığında sona erdirmesine özel bir usul getirir. Düzenlemenin amacı toplu çıkarma kararını yasaklamak değildir; kararın dayanağının açıklanması, kamu kurumlarının ve varsa işyeri sendika temsilcilerinin önceden bilgilendirilmesi, olumsuz etkilerin azaltılmasının görüşülmesi ve bireysel iş güvencesi haklarının korunmasıdır.
Her aynı gün yapılan çoklu fesih m.29 anlamında toplu işçi çıkarma değildir. Kanunun sayı eşiği, bir aylık dönem ve m.17 uyarınca yapılan fesih ölçütleri birlikte bulunmalıdır. Tersine, işveren fesihleri farklı günlere yayarak sayı eşiğini aşsa bile bir aylık dönem içindeki toplamı dikkate alınır. Bu nedenle yalnız “aynı gün kaç kişi çıkarıldı?” sorusu yeterli değildir.
Genel işçi hakları için İşçi Hakları Nelerdir? rehberimizi; ihbar dönemindeki izin için Yeni İş Arama İzni yazımızı inceleyebilirsiniz.
Toplu işçi çıkarma sayısı nasıl hesaplanır?
Kanun m.29 üç basamaklı eşik öngörür:
| İşyerindeki işçi sayısı | Bir aylık sürede çıkarılan işçi | Toplu çıkarma eşiği |
|---|---|---|
| 20–100 | En az 10 | 10 işçi |
| 101–300 | En az %10 | İşyeri sayısının %10’u |
| 301 ve üzeri | En az 30 | 30 işçi |
Örneğin 80 işçinin bulunduğu işyerinde bir aylık dönem içinde m.17 kapsamında 9 kişinin sözleşmesi sona erdirilmişse sayı eşiği gerçekleşmez; 10 kişiye ulaşıldığında toplu çıkarma sistemi devreye girer. 200 işçinin bulunduğu işyerinde eşik yüzde 10, yani 20 işçidir. 500 işçinin bulunduğu işyerinde ise eşik 30 işçidir.
Hesap, “şirketin Türkiye’deki toplam çalışan sayısı” ile otomatik yapılmaz; kanun işyerinde çalışan işçi sayısını esas alır. Aynı işverenin birden çok işyerinin bulunması hâlinde hangi işyerinin esas alınacağı, işyerlerinin hukuki ve organizasyonel niteliği ile fesihlerin nerede gerçekleştiği kayıtlarla belirlenmelidir.
Bir aylık süre ne anlama gelir?
M.29, eşik sayıdaki işçinin işine bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesini düzenler. Dolayısıyla işverenin fesihleri birkaç güne veya haftaya bölmesi tek başına toplu çıkarma niteliğini ortadan kaldırmaz. Fesih tarihleri ve bildirimlerin hangi tarihte hüküm doğurduğu kronolojik olarak incelenmelidir.
Bir aylık dönemin tespitinde personel listesi, fesih bildirimleri, SGK işten ayrılış kayıtları ve insan kaynakları kararları birlikte değerlendirilir. Aynı yeniden yapılanma kararına bağlı fesihlerin parçalı yapılması, m.29’un iş güvencesi hükümlerini bertaraf etmek amacıyla kullanılıp kullanılmadığı yönünden ayrıca önem taşır.
Hangi sebeplerle toplu işçi çıkarma yapılabilir?
Kanun örnek olarak ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gereklerini sayar. Siparişlerin kalıcı azalması, belirli üretim hattının kapanması, teknolojik dönüşüm nedeniyle pozisyonların ortadan kalkması, şirket organizasyonunun yeniden yapılandırılması gibi olgular bu başlık altında tartışılabilir. Ancak kanunda sebep kategorisinin bulunması, her feshi kendiliğinden geçerli kılmaz.
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi bakımından fesih nedeni gerçek ve tutarlı olmalı; İş Kanunu m.18–21 hükümleri saklıdır. İşveren toplu çıkarma mekanizmasını işe iade denetimini ortadan kaldırmak için kullanamaz. M.29’un son fıkrası bu hususu açıkça güvence altına alır.
Toplu işçi çıkarma bildirimi kime yapılır?
İşveren toplu işçi çıkarmak istediğinde bunu en az otuz gün önceden yazılı olarak:
- işyeri sendika temsilcilerine,
- ilgili çalışma idaresine/bölge müdürlüğüne,
- Türkiye İş Kurumuna
bildirir. Uygulamada kurumların güncel teşkilat ve elektronik başvuru kanalları işlem tarihinde resmî sitelerinden kontrol edilmelidir. Kanundaki bildirim, işçilere yapılacak bireysel fesih bildiriminden ayrı bir toplu çıkarma yükümlülüğüdür.
Bildirimde hangi bilgiler bulunmalıdır?
M.29 bildirimin içeriğini de açıkça belirler. Bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği bulunmak zorundadır. Yalnız “ekonomik nedenlerle küçülme yapılacaktır” biçimindeki soyut bir cümle, kanunun istediği işçi sayısı, gruplar ve zaman dilimi bilgilerini tek başına karşılamaz.
İşverenin planı değişirse yeni durumun önceki bildirimle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir. Örneğin bildirilen 15 kişilik bölüm yerine bambaşka işçi grubundan 30 kişinin çıkarılması, bildirimin kapsamı bakımından sorun yaratabilir. Belge, daha sonra bireysel fesih nedenleriyle de karşılaştırılır.
Sendika temsilcileriyle görüşmede ne konuşulur?
Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileriyle işveren arasında toplu çıkarmanın önlenmesi, çıkarılacak işçi sayısının azaltılması veya çıkarmanın işçiler üzerindeki olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi konuları görüşülür. Görüşmeler sonunda toplantının yapıldığını gösteren belge düzenlenir.
Bu görüşme kanunun açık prosedürüdür. Alternatif pozisyona geçiş, çalışma düzeninin değiştirilmesi, gönüllü ayrılma programı, eğitim veya yeniden yerleştirme gibi seçenekler somut işletme koşullarına göre görüşülebilir. Ancak çalışanların kanuni haklarından vazgeçmesini zorunlu kılan bir yöntem oluşturulamaz.
Fesih bildirimi ne zaman hüküm doğurur?
Kanuna göre fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini ilgili çalışma idaresine bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur. Bu süre, bireysel ihbar süresiyle aynı kavram değildir. İhbar süresi m.17’ye; toplu çıkarma bildiriminin otuz günlük etkisi m.29’a dayanır.
İşverenin yalnız işçiye fesih yazısı vermesi, m.29 kapsamındaysa kurum bildirimini ortadan kaldırmaz. Tarih hesabında kurum kayıt tarihi, işçiye yapılan bildirim ve sözleşmenin sona erdiği gün ayrı ayrı dosyalanmalıdır.
İşyeri tamamen kapanırsa prosedür değişir mi?
İşyerinin bütünüyle kapatılarak kesin ve devamlı şekilde faaliyete son verilmesi hâlinde m.29 özel kural getirir. İşveren durumu en az otuz gün önceden ilgili çalışma idaresine ve Türkiye İş Kurumuna bildirir ve işyerinde ilan eder. Bu durumda sendika temsilcileriyle yapılacak azaltma görüşmesinin klasik biçimi yerine kapatma için özel bildirim sistemi uygulanır.
“Kapatma” ile geçici faaliyet durması veya başka adreste aynı faaliyetin sürdürülmesi aynı değildir. Gerçek ve kesin kapatma olup olmadığı ticaret sicili, işyeri kayıtları, üretim faaliyeti ve işverenin devam eden organizasyonu üzerinden incelenebilir.
Altı ay içinde yeniden işçi alınırsa ne olur?
İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediğinde, nitelikleri uygun olan eski işçileri tercihen işe çağırmalıdır. Bu düzenleme, toplu çıkarmanın ardından kısa sürede aynı işlere yeni personel alınması durumuna özel bir kanuni yükümlülüktür.
İşverenin yeni işe alımda hangi işlerin “aynı nitelikte” olduğunu görev tanımlarıyla karşılaştırması gerekir. İşçi de eski göreviyle yeni ilan arasındaki benzerliği, ilan tarihini ve başvuru/çağrı kayıtlarını saklamalıdır.
Mevsim ve kampanya işlerinde toplu çıkarma hükümleri uygulanır mı?
Mevsim ve kampanya işlerinde çalışanların işten çıkarılması, çıkarma bu işlerin niteliğine bağlı yapılıyorsa toplu işçi çıkarma hükümlerine tabi değildir. Örneğin mevsimin doğal biçimde sona ermesi ile sürekli işyerinde ekonomik küçülme nedeniyle yapılan fesih aynı hukuki nedene dayanmaz.
İstisna yalnız işin mevsim veya kampanya niteliğine bağlı çıkarmayı kapsar. İşveren “mevsimlik” etiketi kullanarak gerçekte işletmesel yeniden yapılanmadan doğan toplu feshi otomatik olarak m.29 dışına çıkaramaz.
Toplu işçi çıkarılan işçi işe iade davası açabilir mi?
Evet, iş güvencesi şartları varsa. M.29, İş Kanunu m.18, 19, 20 ve 21’in uygulanmasını engellemek amacıyla kullanılamaz. İşçinin işe iade hakkı; işyerindeki çalışan sayısı, kıdem, sözleşme türü, işveren vekilliği istisnaları, fesih bildirimi ve dava şartı arabuluculuk gibi koşullar üzerinden ayrıca değerlendirilir.
Toplu çıkarma kararının varlığı, bireysel fesih nedeninin yargısal denetimini kaldırmaz. İşverenin gerçekten ihtiyaç fazlası olan pozisyonları mı kapattığı, seçim kriterlerini tutarlı uygulayıp uygulamadığı ve kısa süre sonra aynı pozisyona yeni işçi alıp almadığı uyuşmazlıkta önem taşıyabilir.
Kıdem ve ihbar tazminatı ne olur?
Toplu işçi çıkarma, kıdem ve ihbar tazminatını ortadan kaldıran ayrı bir fesih türü değildir. İşçinin kıdem tazminatı hakkı 1475 sayılı Kanun m.14’teki koşullar; ihbar tazminatı ise İş Kanunu m.17’deki bildirim sistemi üzerinden belirlenir. İşveren işletmesel gerekçeyle m.17 kapsamında fesih yapıyorsa, işçinin kıdemi ve fesih şekline göre kıdem ve ihbar sonuçları ayrıca hesaplanır.
Kullanılmamış yıllık izin ücreti, ücret, fazla çalışma ve diğer doğmuş alacaklar da sözleşmenin sona erme biçimine göre ayrı kalemlerdir. “Toplu çıkarma paketi” adı altında hangi ödemenin hangi alacağı karşıladığı açıklaştırılmalıdır.
2026 idari para cezası nedir?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 tablosunda İş Kanunu m.29’a aykırı toplu işçi çıkarma, m.100 kapsamında bu durumdaki her işçi için 9.944 TL idari para cezasına bağlanmıştır. Bu tutar 2026 yılı içindir ve her yıl yeniden değerleme nedeniyle değişebilir.
İdari para cezası, işçinin işe iade veya işçilik alacağı taleplerinin yerine geçmez. Kamu yaptırımı ile bireysel özel hukuk talepleri farklı hukuki sonuçlardır.
İşveren için kontrol listesi
- İşyerindeki güncel işçi sayısını belirleyin.
- Bir aylık dönemde planlanan m.17 fesihlerini sayın.
- Ekonomik/teknolojik/yapısal gerekçeyi belgeleyin.
- İşçi gruplarını ve zaman çizelgesini açıkça belirleyin.
- En az 30 gün önce zorunlu bildirimleri yapın.
- Sendika temsilcisi varsa m.29 görüşmesini yapıp tutanak düzenleyin.
- Bireysel fesih yazılarını m.19 ve iş güvencesi kurallarıyla uyumlu hazırlayın.
- Altı aylık yeniden işe alım döneminde aynı nitelikteki işleri takip edin.
İşçi için kontrol listesi
- Fesih bildiriminizi ve tebliğ tarihini saklayın.
- Aynı dönemde çıkarılan çalışan sayısını ve tarihlerini not edin.
- Fesih gerekçesinin gerçekten pozisyonunuza uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.
- Kıdem, ihbar ve yıllık izin alacağınızı ayrı hesaplayın.
- İşe iade şartları varsa dava şartı arabuluculuk başvuru süresini kaçırmayın.
- Altı ay içinde aynı pozisyona yeni ilan verilip verilmediğini belgeleyin.
Sık sorulan sorular
1. Kaç kişi çıkarılırsa toplu işçi çıkarma olur?
20–100 işçili işyerinde en az 10; 101–300 işçide en az %10; 301 ve üzerindeki işyerinde en az 30 işçinin bir aylık sürede m.17 uyarınca çıkarılması gerekir.
2. Fesihlerin aynı gün yapılması şart mı?
Hayır. Kanun bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde yapılan fesihleri birlikte değerlendirir.
3. Bildirim kaç gün önce yapılır?
En az otuz gün önce yazılı bildirim gerekir.
4. İşveren kimi bilgilendirir?
İşyeri sendika temsilcileri, ilgili çalışma idaresi ve Türkiye İş Kurumu m.29 kapsamındaki muhataplardır.
5. İşyerinin tamamı kapanırsa ne olur?
En az 30 gün önce ilgili çalışma idaresi ile İŞKUR’a bildirim ve işyerinde ilan yükümlülüğü uygulanır.
6. İşe iade hakkı ortadan kalkar mı?
Hayır. M.29, m.18–21 iş güvencesi hükümlerinin uygulanmasını engellemek için kullanılamaz.
7. Altı ay sonra yeni işçi alınabilir mi?
Aynı nitelikte iş için altı ay içinde yeniden işçi alınacaksa nitelikleri uygun eski işçilerin tercihen işe çağrılması gerekir.
8. Mevsimlik işte sezon bitişi toplu çıkarma sayılır mı?
Çıkarma işin mevsim veya kampanya niteliğine bağlıysa m.29 toplu çıkarma hükümleri uygulanmaz.
9. 2026 cezası nedir?
Bakanlığın 2026 tablosunda m.29 ihlali için her etkilenen işçi başına 9.944 TL gösterilmiştir.
10. Toplu çıkarma kıdem tazminatını kaldırır mı?
Hayır. Kıdem ve ihbar sonuçları kendi kanuni şartlarına göre ayrıca belirlenir.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – İş Kanunu m.29
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 2026 İş Kanunu idari para cezaları
- Türkiye İş Kurumu
Hukukçu incelemesi ve E-E-A-T bilgisi
Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Toplu çıkarma dosyasında işçi sayısı, bir aylık dönem, fesih nedenleri, bildirimler ve bireysel iş güvencesi şartları somut kayıtlarla birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
