İçme Sütü Etiketinde Yeni Kurallar 2026: Şeker, Yağ ve “Doğal” İfadesi

İçme sütü etiketinde yeni kurallar 2026, 16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2019/12)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/19) ile yürürlüğe girdi. Düzenleme yalnız etiket üzerindeki birkaç kelimeyi değiştirmiyor; çeşnili süt formülasyonu, kullanılabilecek şeker türü, doğal aroma kullanımı, yağ sınıfları ve “doğal” ifadesinin hangi ürünlerde kullanılabileceğini birlikte yeniden düzenliyor. Üreticiler bakımından reçete, beslenme değeri, temel görüş alanı tasarımı ve ürün adı aynı dosyada kontrol edilmelidir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

2026/19 sayılı İçme Sütleri Tebliğinin hukuki dayanağı

Değişiklik, 27 Şubat 2019 tarihli ve 30699 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği (2019/12) üzerinde yapılmıştır. Ana Tebliğ, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanan Türk Gıda Kodeksi sisteminin parçasıdır. 16 Eylül 2026 tarihli 2026/19 sayılı Tebliğ; tanımlar, ürün özellikleri, aroma kullanımı, etiketleme ve yağ sınıflandırmasını güncelledi.

Resmî değişiklik metnine 16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete üzerinden ulaşılabilir. Süt ve süt ürünleri sektörünün düzenlemeye ilişkin teknik özetini Ambalajlı Süt ve Süt Ürünleri Sanayicileri Derneği yayımlamıştır.

Yeni süt formülasyonunda kullanılacak bir bileşenin “yeni gıda” statüsü ayrıca gündeme gelebilir. Bu farklı izin alanı için Yeni Gıda Nedir 2026? rehberimiz incelenebilir.

Çeşnili içme sütünde yüzde 1 çeşni kuralı nedir?

2026/19 sayılı Tebliğ, “çeşni maddesi” tanımını güncelledi. Bal, kakao, çikolata, sebze ve meyveler ile bunların suyu, pulpu, püresi veya konsantresi gibi lezzet verme amacıyla kullanılan yenilebilir gıdalar bu kavram içinde değerlendirilir. Aynı düzenlemeyle önceki metindeki “süt bazlı içecek” tanımı yürürlükten kaldırıldı.

Çeşnili içme sütünde kullanılan toplam çeşni maddesi oranı kütlece en az %1 olmalıdır. Bu oran, etikette örneğin “çilekli süt” veya “kakaolu süt” şeklinde ürün kimliği oluşturulurken reçetedeki gerçek çeşni kullanımının mevzuatla uyumlu olmasını hedefler.

Yüzde 1 sınırı, ürünün toplam aroma yoğunluğuna ilişkin soyut bir duyusal ölçüt değildir. Reçetedeki çeşni maddesinin kütlece oranı esas alınır. Doğal aroma vericisi ise çeşni maddesiyle aynı kavram değildir; aroma kullanımı ayrıca Tebliğin aroma hükmüne ve 14 Eylül 2026 tarihli Aroma Vericiler Yönetmeliğine tabidir.

İlave şeker yüzde 5 ve toplam şeker yüzde 9,5 sınırı nasıl uygulanır?

Çeşnili içme sütlerinde iki ayrı şeker sınırı vardır. Birincisi, üretim sırasında ürüne dışarıdan eklenen ilave şeker miktarıdır; bu oran kütlece en fazla %5 olabilir. İkincisi ürünün doğal süt şekeri ve çeşni bileşenlerinden gelen şekerler dahil toplam şeker miktarıdır; bu oran kütlece en fazla %9,5 olabilir.

Bu iki sınır birbirinin alternatifi değildir. Örneğin reçetede ilave şeker %5’in altında olsa dahi kullanılan meyve püresi, konsantre veya diğer bileşenler nedeniyle toplam şeker %9,5’i aşıyorsa ürün yeni Tebliğ şartını karşılamaz. Tersi şekilde toplam şeker %9,5’in altında olsa bile ilave şeker %5’i geçemez.

Üretici, reçeteyi yalnız laboratuvar sonucundaki “toplam şeker” değerine göre yönetmemelidir. İlave edilen şeker miktarı üretim kayıtlarından, toplam şeker ise ürün analizi/beslenme değerleriyle birlikte doğrulanmalıdır. Parti bazında reçete, hammadde spesifikasyonu ve nihai ürün analizi birbiriyle uyumlu tutulmalıdır.

İçme sütüne hangi şekerler ilave edilebilir?

2026 düzenlemesi ilave şekerin türünü de sınırlar. İçme sütüne ilave edilecek şeker, Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği (Tebliğ No: 2022/10)’nde tanımlanan yarı beyaz şeker, beyaz şeker veya ekstra beyaz şeker olmalıdır.

Bu nedenle üreticinin herhangi bir şurup veya şeker türevini “ilave şeker” olarak kullanabileceği varsayılmamalıdır. Kullanılması planlanan tatlandırıcı veya karbonhidrat kaynağı ürünün teknik sınıfına göre ayrıca gıda katkı maddeleri, tatlandırıcılar ve ilgili dikey kodeks hükümleri yönünden değerlendirilmelidir.

Şeker Tebliği 20 Ağustos 2022 tarihli ve 31929 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İçme Sütleri Tebliğinin yeni hükmü, ilave şeker kaynağını doğrudan bu Tebliğdeki üç ürün kategorisine bağlamaktadır.

“% … ilave şeker içerir” ibaresi etikette nerede olmalı?

Üretiminde şeker kullanılan içme sütlerinde etikette, temel görüş alanında ağırlıkça “% … ilave şeker içerir” ifadesinin yer alması zorunludur. Bu ifade arka yüzdeki bileşen listesine veya beslenme bildirimi tablosuna gizlenerek yükümlülük yerine getirilemez.

Temel görüş alanı, tüketicinin ambalaja ilk bakışta gördüğü ana yüzdür. Amaç, özellikle çocuklar ve aileler tarafından yaygın tüketilen çeşnili sütlerde eklenen şeker miktarının kolayca fark edilmesini sağlamaktır.

Etikette yazılan yüzde, gerçek üretim reçetesiyle uyumlu olmalıdır. Üretim toleransları veya proses kayıpları gerekçe gösterilerek bilinçli biçimde farklı oran yazılamaz. Yanlış veya yanıltıcı şeker beyanı gıda mevzuatı yanında tüketiciyi yanıltıcı ticari uygulama değerlendirmesine de konu olabilir.

İçme sütünde yalnız doğal aroma vericisi mi kullanılabilir?

Evet. 2026/19 sayılı Tebliğ, içme sütlerinde yalnız doğal aroma vericilerin kullanılabileceğini açıkça düzenler. Ayrıca aroma vericiler bakımından 14 Eylül 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğine atıf yapılmıştır.

“Doğal aroma vericisi” ifadesi günlük dildeki “doğal tat” iddiasıyla aynı değildir. Aroma vericinin, ilgili Yönetmelikteki tanım ve üretim şartlarını karşılaması gerekir. Özellikle kaynağı ürün adında vurgulanan doğal aromalarda yüzde 95 kuralı gibi özel hükümler bulunur. Bu konuda doğal aroma vericisi yüzde 95 kuralı rehberimiz ayrıntılıdır.

Süt üreticisinin aroma tedarikçisinden yalnız ticari ürün adı değil, mevzuat statüsü, spesifikasyon ve B2B etiket/belge bilgisini alması gerekir. Son tüketiciye sunulmayan aroma vericilerin etiket hükümleri için aroma verici B2B etiketleme yazımıza bakılabilir.

2026 içme sütü yağ sınıfları nelerdir?

Ek-2 yeniden düzenlenerek dört yağ sınıfı tanımlanmıştır. Tam yağlı süt için süt yağı en az 3,5 g/100 ml’dir. Yağlı süt 3,0 g/100 ml dahil olmak üzere 3,5 g/100 ml’den düşük yağ içerir. Yarım yağlı süt 1,5–1,8 g/100 ml aralığındadır. Yağsız süt ise 0,15 g/100 ml’den düşük süt yağı içerir.

Bu sınıflandırmada sayıların sınır dahil/haricinde oluşu önemlidir. Örneğin 3,5 g/100 ml yağ tam yağlı sınıfa girerken, 3,49 g/100 ml teknik olarak yağlı sınıfa girer. 1,8 g/100 ml yarım yağlı sınıfa dahildir; 1,81 g/100 ml ise Ek-2’deki yarım yağlı aralığının dışındadır.

Üretici, ürünün laboratuvar sonucu ile etiketteki yağ sınıfının uyumunu doğrulamalıdır. Süt yağının standardizasyonu üretim prosesinin parçasıdır; ancak piyasaya arz edilen nihai ürün Ek-2 sınıfıyla eşleşmelidir.

Yağ sınıfları arasındaki boşluklarda içme sütü satılabilir mi?

Yeni hüküm, Ek-2’deki sınıflandırma aralıkları dışında farklı yağ içeriğine sahip içme sütlerinin piyasaya arz edilemeyeceğini düzenler. Bu nedenle tablodaki aralıklar arasında kalan değerler özellikle dikkat gerektirir.

Ek-2’ye göre yağsız süt 0,15 g/100 ml’nin altı, yarım yağlı süt 1,5–1,8 g/100 ml, yağlı süt 3,0–3,5 g/100 ml aralığındadır. Bunun sonucu olarak 0,15–1,5; 1,8–3,0 g/100 ml arasındaki bazı yağ değerleri tanımlı sınıfların dışında kalır. Mevzuat, sınıflandırma aralıkları dışında kalan içme sütlerinin piyasaya arzını yasakladığı için ürünün yağ standardizasyonu bu aralıklardan birine getirilmelidir.

Burada sınır değerler birebir okunmalıdır. “Yaklaşık yarım yağlı” veya “az yağlı” gibi Tebliğde tanımlanmamış ürün adlarıyla sınıflandırma yasağının aşılması mümkün değildir.

Süt etiketinde “doğal” ifadesi ne zaman kullanılabilir?

2026 değişikliği “doğal” kelimesinin kullanımını daraltmıştır. İfade yalnız tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilir. Ayrıca ürünün katkı maddesi, çeşni maddesi, aroma verici veya benzeri herhangi bir ilave bileşen içermemesi gerekir.

Dolayısıyla şekersiz olsa dahi aroma verici içeren yağlı bir süt, “doğal” ifadesi için gerekli koşulu karşılamaz. Aynı şekilde kakao, meyve, bal veya başka çeşni içeren ürünlerde de “doğal” iddiası kullanılamaz.

Yarım yağlı ve yağsız sütlerde, ürün başka hiçbir bileşen içermese dahi 2026/19 sayılı Tebliğin bu özel hükmü uyarınca “doğal” ifadesi kullanılamaz. Buradaki sınırlama genel bir reklam yorumu değil, doğrudan dikey gıda mevzuatı şartıdır.

Laktozsuz veya laktozu azaltılmış sütte “doğal” yazılabilir mi?

Hayır. Yeni düzenleme, laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinde “doğal” ifadesinin kullanılamayacağını açık biçimde düzenler. Bu yasak, ürün tam yağlı veya yağlı olsa bile uygulanır.

Laktozun enzimatik olarak parçalanması ürünün tüketiciler açısından yararlı bir teknolojik işleme tabi tutulması olabilir; ancak mevzuat “doğal” iddiasının bu ürünlerde kullanılmasını ayrıca engellemiştir. Üretici, “doğal laktozsuz süt” gibi bir ürün adını sırf tüketici nezdinde olumlu algı oluşturduğu gerekçesiyle kullanamaz.

Etiket tasarımında marka veya alt marka içinde “doğal” kelimesinin kullanılması da ürünün mevzuata aykırı izlenim oluşturup oluşturmadığı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Zorunlu dikey hükmün marka sunumuyla etkisiz hale getirilmesi mümkün değildir.

Süt etiketinin temel görüş alanında hangi bilgiler bulunmalı?

Yeni düzenlemeyle ürünün yağ sınıfı ve süt yağı miktarı temel görüş alanında bildirilmelidir. Tam yağlı, yağlı ve yarım yağlı sınıflarda “en az % … yağlı” benzeri bildirim; yağsız sınıfta ise mevzuata uygun üst sınır ifadesi kullanılabilir.

Şeker kullanılan içme sütlerinde ayrıca “% … ilave şeker içerir” ifadesi temel görüş alanında bulunmalıdır. Ürün çeşnili ise ürün adı ve çeşniyi yansıtan sunum genel gıda etiketleme mevzuatındaki yanıltmama ilkesiyle uyumlu olmalıdır.

Özel markalı ürünlerde sorumlu işletmeci ve üretici bilgisinin gösterilmesi ayrıca önemlidir. Perakendecinin markasıyla satılan ürünlerde üretici adının gösterilmesine ilişkin 2026 değişikliğini mağaza markalı üründe üretici adı rehberimizde açıklıyoruz.

31 Mart 2027 uyum süresi kimler için geçerli?

16 Eylül 2026’dan önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, yeni hükümlere 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum sağlamak zorundadır. Bu geçiş süresi üretim reçetesi, aroma/şeker girdileri, yağ standardizasyonu, etiket tasarımı ve ambalaj stoklarının değiştirilmesi için tanınmıştır.

31 Mart 2027’den önce piyasaya arz edilmiş ve yeni düzenlemeye uygun olmayan ürünlerin raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunmasına izin verilmiştir. Bu hüküm, 31 Mart 2027 sonrasında eski etiket/reçeteyle yeni üretime devam etme hakkı vermez.

İşletmenin geçiş planında ambalaj baskısı, eski ürün stokları ve hammadde sözleşmeleri ayrı takip edilmelidir. Yeni ürün üretiminin 31 Mart 2027 itibarıyla tamamen yeni Tebliğe uygun olması gerekir.

İçme sütü etiket ve ürün kurallarına aykırılığın yaptırımı

İçme sütü Tebliğine aykırılık, 5996 sayılı Kanunun gıda güvenilirliği, etiketleme ve resmi kontrol hükümleri kapsamında idari yaptırıma konu olabilir. Aykırılığın niteliğine göre idari para cezası, ürünün piyasadan toplatılması, faaliyetle ilgili idari tedbirler ve mevzuatta öngörülen diğer işlemler uygulanabilir.

Örneğin yalnız temel görüş alanındaki zorunlu ibarenin eksikliği ile ürünün izin verilen şeker veya yağ sınırını fiilen aşması aynı nitelikte teknik ihlal değildir. Resmî kontrol makamı numune, etiket, reçete ve üretim kayıtlarını birlikte değerlendirir.

Tüketicinin yanıltılması, hatalı ürün adı veya yanlış beslenme/özellik iddiası aynı zamanda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ticari reklam düzenlemeleri yönünden de incelenebilir. Üreticinin teknik kodeks uygunluğu ile pazarlama iddiasını ayrı ayrı doğrulaması gerekir.

Süt üreticileri ve özel markalı ürünler için kontrol listesi

• Her çeşnili içme sütünde toplam çeşni maddesinin en az %1 olduğunu reçete üzerinden doğrulayın.
• İlave şekerin %5’i, toplam şekerin %9,5’i aşmadığını üretim ve analiz kayıtlarıyla izleyin.
• İlave şeker olarak yalnız Şeker Tebliği 2022/10’daki yarı beyaz, beyaz veya ekstra beyaz şeker kullanıldığını kontrol edin.
• Kullanılan aromanın “doğal aroma vericisi” statüsünü tedarikçi spesifikasyonundan doğrulayın.
• Süt yağını Ek-2’deki dört sınıftan birine getirin; aralık dışında ürün piyasaya arz etmeyin.
• Temel görüş alanında yağ sınıfı ve gerçek süt yağı miktarını gösterin.
• Şeker kullanılan üründe “% … ilave şeker içerir” ibaresini temel görüş alanına yerleştirin.
• “Doğal” ifadesini yalnız şartları sağlayan tam yağlı veya yağlı sütlerde kullanın.
• Laktozsuz/laktozu azaltılmış ürünlerde “doğal” ifadesini kaldırın.
• Eski ambalaj/reçete stokunu 31 Mart 2027 geçiş takvimine göre yönetin.
• Özel markalı üretimde üretici-perakendeci etiket sorumluluğunu sözleşme ve ambalaj üzerinden kontrol edin.

Yüzde 2 yağlı süt “yarım yağlı” olarak satılabilir mi?

Yeni Ek-2’ye göre yarım yağlı süt 1,5–1,8 g/100 ml süt yağı aralığındadır. Yağlı süt ise 3,0–3,5 g/100 ml aralığındadır. Tebliğ, bu sınıflandırma aralıkları dışındaki yağ içeriğine sahip içme sütlerinin piyasaya arz edilemeyeceğini düzenlediğinden 2,0 g/100 ml yağ içeren bir ürün yarım yağlı olarak satılamaz.

Üreticinin ürün yağını yasal aralıklardan birine standardize etmesi gerekir. Etikette yeni bir “orta yağlı” veya benzeri kategori icat edilmesi Ek-2’deki sınıflandırma yükümlülüğünün yerini tutmaz.

Çilek püresi kullanılan sütte ayrıca doğal aroma kullanılabilir mi?

Çeşni maddesi olarak çilek püresi kullanılması ile doğal aroma vericisi kullanılması ayrı konulardır. Toplam çeşni oranı en az %1 şartını sağlamalı; kullanılacak aroma vericisi ise yalnız doğal aroma vericisi olmalı ve Aroma Vericiler Yönetmeliğindeki ürün adı/kaynak kurallarını karşılamalıdır.

Ancak bu tür çeşnili/aromalı üründe “doğal süt” ifadesinin kullanılmasına ilişkin özel şart sağlanmaz; çünkü “doğal” ifadesi için katkı, çeşni, aroma veya benzeri ilave bileşen bulunmaması gerekir.

Sık sorulan sorular

Çeşnili sütte en az ne kadar çeşni olmalı?

Toplam çeşni maddesi oranı kütlece en az %1 olmalıdır.

İçme sütüne en fazla ne kadar şeker eklenebilir?

İlave şeker kütlece en fazla %5; ürünün toplam şeker miktarı ise en fazla %9,5 olabilir.

Her tür şeker şurubu kullanılabilir mi?

Hayır. İlave şeker olarak 2022/10 sayılı Şeker Tebliğinde tanımlanan yarı beyaz, beyaz veya ekstra beyaz şeker kullanılabilir.

Süt etiketinde ilave şeker miktarı yazmak zorunlu mu?

Üretiminde şeker kullanılan içme sütlerinde temel görüş alanında “% … ilave şeker içerir” ifadesi zorunludur.

İçme sütünde yapay aroma kullanılabilir mi?

2026 değişikliği, Tebliğ kapsamındaki içme sütlerinde yalnız doğal aroma vericilerin kullanılmasını öngörür.

“Doğal süt” hangi ürünlerde yazılabilir?

Yalnız tam yağlı veya yağlı içme sütünde; katkı, çeşni, aroma vericisi veya benzeri ilave bileşen yoksa kullanılabilir.

Laktozsuz tam yağlı sütte “doğal” yazılabilir mi?

Hayır. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinde “doğal” ifadesi kullanılamaz.

Yarım yağlı süt kaç yağ olmalı?

Yeni Ek-2’ye göre 1,5–1,8 g/100 ml süt yağı aralığında olmalıdır.

Yağ sınıfları dışındaki içme sütü satılabilir mi?

Hayır. Tebliğ, Ek-2’deki sınıflandırma aralıkları dışındaki farklı yağ içeriğine sahip içme sütlerinin piyasaya arz edilemeyeceğini düzenler.

Eski ürünler ne zamana kadar satılabilir?

İşletmeler 31 Mart 2027’ye kadar uyum sağlar. Bu tarihten önce piyasaya arz edilmiş eski ürünler raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →