Sendika Kuruluşunda Eksiklik | 6356 m.7 Süreleri
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.7’ye göre sendika veya konfederasyonun tüzüğü ya da kuruluş belgelerindeki bilgilerin kanuna aykırı olduğu veya kuruluş şartlarının sağlanmadığı anlaşılırsa ilgili valilik, aykırılık veya eksikliklerin 1 ay içinde giderilmesini ister. Bu sürede düzeltme yapılmazsa Bakanlığın veya valiliğin başvurusu üzerine mahkeme, gerekli görürse kurucuları da dinleyerek 3 iş günü içinde faaliyetin durdurulmasına karar verebilir ve aykırılığın giderilmesi için 60 günü aşmayan süre verir. Süre sonunda uygunluk sağlanmazsa kuruluşun kapatılmasına karar verilir.
Sendika ne zaman tüzel kişilik kazanır?
6356 sayılı Kanun m.7/1 kuruluş anını açık biçimde düzenler. Kurucular, kuruluş merkezinin bulunduğu ilin valiliğine dilekçeleri ekinde kuruluş tüzüğünü verir. Sendika kurucularının kurucu olabilme şartlarına sahip olduklarını ifade eden yazılı beyanlar da kuruluş dosyasında yer alır. Bu belgelerin valiliğe verilmesiyle kuruluş tüzel kişilik kazanır. Başka bir makamın önceden izin veya onay vermesi beklenmez.
Bu kural, 6356 m.3’teki “önceden izin almaksızın kurulma” ilkesinin somut uygulamasıdır. Ancak tüzel kişiliğin bu anda doğması, belgelerin hiçbir hukuki denetime tabi olmadığı anlamına gelmez. Kanun, kuruluş sonrası idari inceleme ve gerektiğinde yargısal düzeltme sürecini aynı maddenin devamında ayrıntılı biçimde düzenler. Bu yazının odak noktası da tüzel kişiliğin kazanılmasından sonra tespit edilen eksikliklerin nasıl giderileceğidir.
Kuruluş dosyasında hangi temel belgeler bulunur?
Sendika kuruluşunda temel belge tüzüktür. Ayrıca sendika kurucularının m.6’daki kurucu şartlarına sahip olduklarını ifade eden yazılı beyanları dilekçeye eklenir. Üst kuruluşlarda ilgili kuruluşların genel kurul kararları da dosyada yer alır. Tüzüğün zorunlu içeriği m.8’de ayrıntılı biçimde sayılmıştır. Ad ve merkezden faaliyet gösterilecek işkoluna, organlardan aidat usulüne, denetim sisteminden tasfiyeye kadar kanunda sayılan unsurlar tüzükte bulunmalıdır.
Kuruluş dosyası yalnız belge sayısından ibaret değildir. Tüzükteki merkez adresi, kurucu listesindeki bilgiler, kurucu beyanları, temsil yetkileri ve faaliyet gösterilecek işkolu birbiriyle uyumlu olmalıdır. Belgeler arasında çelişki bulunması veya zorunlu içeriğin eksik bırakılması m.7/3 kapsamında valiliğin düzeltme istemesine neden olabilir.
Valilik belgeleri Bakanlığa kaç gün içinde gönderir?
6356 m.7/2 uyarınca vali, tüzük ve kurucular listesini 15 gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir. Bakanlık da kuruluşun adını, merkezini ve tüzüğünü 15 gün içinde resmî internet sitesinde ilan eder. Bu süreler kuruluşun kayıt ve şeffaflık sisteminin parçasıdır.
Bu idari işlemler tüzel kişiliğin kazanıldığı tarihi ileriye taşımaz. Tüzel kişilik, belgelerin valiliğe verilmesiyle kazanılmıştır. Bakanlığın internet ilanı daha sonra gerçekleştirilir. Bu ayrım özellikle ilk genel kurul için m.12’de öngörülen altı aylık sürenin başlangıcı ve kuruluş adına yapılan işlemlerin tarihi bakımından önem taşır.
Kuruluş belgelerinde eksiklik varsa kaç gün içinde düzeltilir?
6356 m.7/3’e göre tüzük veya kuruluş belgelerindeki bilgilerin kanuna aykırı olduğunun ya da Kanunda öngörülen kuruluş şartlarının sağlanmadığının anlaşılması hâlinde ilgili valilik, aykırılık veya eksikliklerin bir ay içinde giderilmesini ister. Bu süre kanundaki ilk düzeltme aşamasıdır. Valilik doğrudan kuruluşu kapatmaz; kuruluşa hukuka uygun hâle gelmesi için düzeltme imkânı verir.
Düzeltme talebinin hangi eksikliğe dayandığı açık biçimde belirlenmelidir. Tüzükte zorunlu bir unsurun bulunmaması, kurucu şartlarından birinin sağlanmaması veya kuruluş belgelerinde kanuna aykırı bilgi yer alması m.7/3 kapsamına girebilir. Kuruluş yönetimi, bir aylık süre içinde istenen düzeltmeyi yapmalı ve düzeltmenin yapıldığını gösteren belgeleri ilgili valiliğe sunmalıdır.
Bir aylık sürede ne yapılmalıdır?
Valiliğin yazısı alındığında öncelikle tespit edilen her aykırılık ayrı başlık altında incelenmelidir. Tüzük değişikliği gerekiyorsa değişikliğin hangi organ tarafından yapılabileceği ve kuruluşun henüz ilk genel kurulunu yapıp yapmadığı göz önünde tutulmalıdır. Kurucu beyanı, temsil belgesi veya adres gibi evrak eksikliği söz konusuysa doğru ve güncel belge hazırlanmalıdır. İşkolu veya kurucu şartı uyuşmazlığı varsa ilgili 6356 hükümleri esas alınmalıdır.
Düzeltme yalnız biçimsel bir cevap yazısıyla sınırlı bırakılmamalıdır. Kanuna aykırı hükmün gerçekten tüzükten çıkarıldığı, eksik belgenin tamamlandığı veya kuruluş şartının sağlandığı belgelendirilmelidir. Sürenin son gününe bırakılan eksik işlem, sonradan faaliyetin durdurulması davası riskini artırır.
Valilik düzeltme için bir aydan kısa süre verebilir mi?
6356 m.7/3, aykırılık veya eksikliklerin “bir ay içinde” giderilmesini öngörür. Kanunun verdiği bu süre kuruluşun kanuna uygun hâle gelmesi için tanınmış özel süredir. İdari uygulamada gönderilen yazının tebliğ tarihi, istenen işlemin niteliği ve sürenin hesabı açık biçimde takip edilmelidir. Kuruluş yönetimi, kanuni bir aylık süreyi esas alarak gecikmeden işlem yapmalıdır.
Süre hesabı uyuşmazlığı doğmaması için valilik yazısının tebliğ kaydı, elektronik tebligat tarihi veya fiziki tebliğ mazbatası saklanmalıdır. Kuruluş dosyasında her düzeltmenin hangi tarihte tamamlandığını gösteren kayıt da bulunmalıdır.
Bir aylık sürede eksiklik giderilmezse ne olur?
Bir aylık süre içinde aykırılık veya eksiklik giderilmezse Bakanlık veya ilgili valilik mahkemeye başvurabilir. 6356 m.7/3’e göre mahkeme, gerekli görürse kurucuları da dinleyerek üç iş günü içinde kuruluşun faaliyetinin durdurulmasına karar verebilir. Burada kapatma otomatik değildir; kanun önce faaliyet durdurma ve ek düzeltme mekanizmasını öngörür.
Mahkemenin kurucuları dinlemesi, eksikliğin niteliğini ve yapılan işlemleri doğrudan değerlendirebilmesine imkân verir. Kuruluş, valiliğin bildirdiği eksikliği aslında giderdiğini ileri sürüyorsa bunu tarihli belgelerle göstermelidir. Yalnız sözlü açıklama yerine tüzük metni, karar örneği, kurucu belgesi ve valiliğe sunulan evrak kayıtları dosyaya konulmalıdır.
Faaliyetin durdurulması tüzel kişiliği sona erdirir mi?
Hayır. Faaliyetin durdurulması ile kuruluşun kapatılması farklı hukuki sonuçlardır. Mahkeme m.7/3 kapsamında faaliyetin durdurulmasına karar verdiğinde kuruluş tüzel kişiliği derhâl sona ermiş sayılmaz. Kanun, kuruluşun aykırılık veya eksiklikleri gidermesi için ayrıca süre verilmesini öngörür. Bu süre içinde uygunluk sağlanırsa faaliyet durdurma kararı kaldırılır.
Bu ayrım önemlidir; çünkü kanun düzeltilebilir eksikliklerde doğrudan en ağır sonuç olan kapatmaya gitmez. Önce idari düzeltme, sonra yargısal durdurma ve ek düzeltme süresi uygulanır. Kapatma ancak verilen son süre sonunda uygunluk sağlanmazsa gündeme gelir.
Mahkeme eksikliğin giderilmesi için en fazla kaç gün verir?
6356 m.7/3’e göre mahkeme aykırılık veya eksikliklerin giderilmesi için altmış günü aşmayan bir süre verir. Bu süre “en az 60 gün” değil, üst sınırı 60 gün olan yargısal düzeltme süresidir. Mahkeme somut eksikliğin niteliğine göre daha kısa bir süre belirleyebilir; ancak 60 günü aşamaz.
Kuruluş, mahkemenin verdiği süre içinde tüzüğü ve belgeleri kanuna uygun hâle getirirse mahkeme faaliyeti durdurma kararını kaldırır. Bu nedenle verilen süre yalnız bekleme dönemi olarak değil, eksikliğin gerçekten giderilmesine ayrılmış son hukuki imkân olarak görülmelidir.
Eksiklik düzeltilirse faaliyet nasıl yeniden başlar?
Kanun, tüzük ve belgelerin kanuna uygun hâle getirilmesi üzerine mahkemenin faaliyeti durdurma kararını kaldıracağını düzenler. Dolayısıyla kuruluş yönetimi, düzeltme işlemi tamamlandıktan sonra bunu mahkemeye ve ilgili idari makama belgeleriyle sunmalıdır. Yeni tüzük metni, alınan organ kararları veya tamamlanan kuruluş belgeleri açıkça gösterilmelidir.
Faaliyetin yeniden başlaması için mahkeme kararının kaldırılması süreci takip edilmeden tek taraflı biçimde “eksiklik giderildi, artık faaliyete devam ediyoruz” yaklaşımı benimsenmemelidir. Durdurma kararı yargısal olduğundan kaldırılması da mahkemenin uygunluk tespitiyle gerçekleşir.
Kuruluş hangi durumda kapatılır?
Mahkemenin verdiği, 60 günü aşmayan düzeltme süresinin sonunda tüzük ve belgeler kanuna uygun hâle getirilmemişse mahkeme kuruluşun kapatılmasına karar verir. Bu sonuç m.7’deki kuruluş eksikliği sürecinin son aşamasıdır. Kapatma, valiliğin ilk eksiklik tespitinin hemen ardından değil; kanundaki düzeltme fırsatları tüketildikten sonra gündeme gelir.
Bu nedenle kuruluş dosyası doğru hazırlanmışsa m.7/3 sürecinin hiç başlamaması hedeflenmelidir. Süreç başladıysa da her aşama yazılı ve tarihli belgelerle yönetilmelidir. Bir aylık idari düzeltme süresi ile mahkemenin verdiği ek süre birbirinden ayrı takip edilmelidir.
Kuruluşun kapatılmasıyla m.31’deki kapatma aynı şey midir?
Hayır. 6356 m.7’deki kapatma, kuruluş tüzüğü veya belgelerindeki aykırılıkların ve kuruluş şartı eksikliklerinin verilen sürelerde giderilmemesine dayanır. m.31 ise kuruluşun Anayasa’da belirtilen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı faaliyetleri nedeniyle Cumhuriyet savcısının istemi üzerine açılan ayrı bir kapatma davasını düzenler. Hukuki sebepler ve prosedür farklıdır.
Bu nedenle “sendika kapatma” kavramı kullanılırken hangi maddeye dayalı süreçten söz edildiği açıkça belirtilmelidir. Kuruluş dosyası eksikliği m.7, hukuka aykırı faaliyet nedeniyle kapatma ise m.31 kapsamında incelenir.
Tüzük değişikliklerinde de m.7 uygulanır mı?
Evet. 6356 m.7/5, tüzük değişiklikleri hakkında da ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Buna göre genel kurulda tüzük değişikliği yapılması, değişikliğin hiçbir idari ve hukuki denetime tabi olmadığı anlamına gelmez. Değişikliğin Bakanlığa bildirilmesi ve ilan sistemi ile kanuna aykırılık hâlindeki düzeltme mekanizması uygulanır.
Bu nedenle tüzük değişikliğine ilişkin genel kurul kararları alınırken m.8’deki zorunlu içerik ile Kanunun emredici hükümleri birlikte kontrol edilmelidir. Üyelik, organ sayıları, genel kurul, aidat veya tasfiye gibi alanlarda kanuni sınırları aşan tüzük hükmü sonradan m.7 denetimine konu olabilir.
İlk genel kurul yapılmadan tüzük eksikliği tespit edilirse ne olur?
Kuruluşun ilk genel kurulu m.12’ye göre tüzel kişiliğin kazanılmasından itibaren altı ay içinde yapılır. Tüzük eksikliği bu dönem içinde tespit edilirse m.7/3’teki bir aylık düzeltme süresi ayrıca işlemeye başlar. Düzeltmenin nasıl yapılacağı eksikliğin niteliği ve kuruluşun o aşamadaki organ yapısına göre belirlenir. Kanuni sürelerin birbirini ortadan kaldırdığı kabul edilmemelidir.
Kuruluş yönetimi ilk genel kurul takvimini m.7 düzeltme süreciyle uyumlu yürütmelidir. Valiliğin bildirdiği eksikliği gidermek için genel kurul kararı gerekiyorsa toplantı çağrısı ve karar yeter sayıları da 6356’nın genel kurul hükümlerine uygun olmalıdır.
Kuruluş dosyasında eksiklik yaşamamak için kontrol listesi
- Kurucu sayısını ve her kurucunun m.6 şartlarını kuruluş öncesinde doğrulayın.
- Faaliyet gösterilecek işkolunu doğru belirleyin.
- Tüzüğü m.8’de sayılan zorunlu başlıkların tamamını içerecek şekilde hazırlayın.
- Kurucu beyanları ile tüzükteki ve dilekçedeki bilgileri karşılaştırın.
- Tüzel kişi işveren kurucu varsa temsil yetkisini belgelendirin.
- Valiliğe teslim tarihini ve teslim edilen evrak listesini kayıt altına alın.
- Valiliğin eksiklik yazısı gelirse tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süreyi takvime alın.
- Düzeltmeyi belgeleyerek valiliğe sunun; yalnız cevap yazısıyla yetinmeyin.
- Mahkeme faaliyet durdurma kararı verirse, verilen 60 günü aşmayan süreyi ayrıca takip edin.
Kurucu şartı eksikliği m.7 kapsamında düzeltilebilir mi?
6356 m.7/3 açıkça “Kanunda öngörülen kuruluş şartlarının sağlanmadığının anlaşılması” hâlini de düzeltme sistemine dahil eder. Kurucu şartları m.6’da düzenlendiğinden, kurucu yeterliliğine ilişkin tespitler de bu çerçevede değerlendirilir. Ancak eksikliğin nasıl giderilebileceği, kurucu sayısının asgari düzeyde kalıp kalmadığı ve ilgili kişinin durumu somut dosyaya göre kanuna uygun biçimde çözülmelidir.
Kurucu şartlarına ilişkin ayrıntılı açıklama “Kimler Sendika Kurucusu Olamaz? 6356 m.6” rehberinde yer almaktadır.
Önceden izin yoksa valilik neden inceleme yapar?
Çünkü önceden izin almaksızın kuruluş ile kuruluş sonrası kanunilik denetimi farklı kurumlardır. 6356 m.3 idarenin sendikanın kurulup kurulamayacağına dair önceden takdir yetkisine sahip olmadığını güvence altına alır. m.7 ise kurucu belgelerin ve tüzüğün kanuna uygunluğunu sonradan denetleyen objektif sistemi kurar.
Bu iki hüküm birlikte uygulandığında sendika özgürlüğü korunurken kuruluşların kanunun emredici kurallarına uygun olması da sağlanır. Önceden izin sistemi olmadığı için valilik “kuruluşu uygun bulma” kararı vermez; fakat kanuna aykırılık görürse m.7’deki düzeltme ve mahkeme sürecini işletir. Kuruluş serbestisi hakkında 6356 m.3 rehberine bakılabilir.
Mersin’de kurulacak sendikalarda hangi valilik işlem yapar?
Kuruluş merkezi Mersin ise kuruluş belgeleri Mersin Valiliğine verilir ve m.7’deki idari işlemler ilgili valilik tarafından yürütülür. Kurucuların başka illerde ikamet etmesi veya sendikanın kendi işkolunda Türkiye genelinde örgütlenmeyi hedeflemesi merkez ilini değiştirmez. Tüzükteki merkez belirleyicidir.
Kuruluş merkezinin başka bir il olması hâlinde ise o ilin valiliği yetkilidir. 6356 sayılı Kanundaki bir aylık düzeltme, üç iş günlük mahkeme incelemesi ve 60 günlük üst sınır Türkiye genelinde aynıdır.
İlgili içerikler
- Sendika Kurmak İçin Önceden İzin Gerekir mi? 6356 m.3
- Kimler Sendika Kurucusu Olamaz? 6356 m.6
- Yardımcı İşler Hangi İşkolundan Sayılır? 6356 m.4
- Sendikaya Nasıl Üye Olunur? 6356 m.17
Bir aylık valilik süresi ile mahkemenin 60 günlük süresi aynı değildir
6356 sayılı Kanun m.7’de iki ayrı düzeltme aşaması vardır. İlk aşamada ilgili valilik, tüzükte veya kuruluş belgelerinde kanuna aykırılık ya da eksiklik tespit ederse bunların bir ay içinde giderilmesini ister. Bu süre idari düzeltme aşamasıdır. Bir ay içinde eksiklik giderilmezse kuruluş doğrudan ve kendiliğinden kapanmaz.
İkinci aşama, Bakanlığın veya ilgili valiliğin mahkemeye başvurmasıyla başlar. Mahkeme gerekli görürse kurucuları dinleyerek üç iş günü içinde faaliyetin durdurulmasına karar verebilir ve eksikliğin giderilmesi için altmış günü aşmayan ek bir süre verir. Tüzük ve belgeler bu sürede kanuna uygun hâle getirilirse mahkeme durdurma kararını kaldırır; uygunluk sağlanmazsa kuruluşun kapatılmasına karar verir. Dolayısıyla “bir aylık süre geçti, sendika otomatik olarak kapandı” şeklindeki ifade kanun sistemini doğru yansıtmaz.
Eksiklik yazısı geldiğinde hangi sıra izlenmelidir?
- Valilik yazısının tebliğ tarihi ve bir aylık sürenin başlangıcı dosyaya kaydedilmelidir.
- Eksikliğin tüzük hükmünden mi, kurucu belgesinden mi, kuruluş şartından mı kaynaklandığı ayrı ayrı belirlenmelidir.
- Düzeltme için yetkili organın hangisi olduğu tüzük ve Kanun hükümlerine göre tespit edilmelidir.
- Değiştirilen tüzük veya tamamlanan belge, süre dolmadan ilgili valiliğe sunulmalı ve teslim kaydı saklanmalıdır.
- Mahkeme aşamasına geçilmişse verilen ara kararın kapsamı, durdurma kararı ve tanınan ek sürenin son günü ayrıca takip edilmelidir.
Bu kronoloji, kuruluşun tüzel kişilik kazanma tarihi ile sonradan yapılan uygunluk denetiminin birbirine karıştırılmasını önler. Sendika, m.7/1’deki belgelerin valiliğe verilmesiyle tüzel kişilik kazanır; sonraki eksiklik denetimi bu kazanımı geriye dönük olarak yok sayan otomatik bir işlem değildir.
Sık Sorulan Sorular
Sendika kuruluşunda eksiklik kaç gün içinde giderilir?
Valiliğin istemi üzerine aykırılık veya eksiklik bir ay içinde giderilmelidir.
Bir ayda düzeltilmezse sendika hemen kapatılır mı?
Hayır. Bakanlık veya valilik mahkemeye başvurur; mahkeme faaliyet durdurma ve ek düzeltme süreci uygulayabilir.
Mahkeme faaliyetin durdurulmasına kaç iş gününde karar verebilir?
Kanun üç iş günlük süre öngörür.
Mahkemenin vereceği ek düzeltme süresi en fazla kaç gündür?
Altmış günü aşamaz.
Eksiklik süresinde giderilirse ne olur?
Mahkeme faaliyeti durdurma kararını kaldırır.
Eksiklik 60 günlük sürede de giderilmezse ne olur?
Mahkeme kuruluşun kapatılmasına karar verir.
Kuruluş ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Tüzük ve kanuni kuruluş belgelerinin merkez ilinin valiliğine verilmesiyle.
Valilik tüzüğü Bakanlığa kaç gün içinde gönderir?
On beş gün içinde.
Tüzük değişikliğine de m.7 denetimi uygulanır mı?
Evet. m.7/5 bu mekanizmanın tüzük değişiklikleri bakımından da uygulanacağını düzenler.
Resmî mevzuatı nereden kontrol edebilirim?
Mevzuat Bilgi Sistemi ve ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası kullanılmalıdır.
Bu içerik 17 Eylül 2026 tarihinde 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.3, m.6, m.7, m.8 ve m.12 esas alınarak hazırlanmıştır. Bir aylık düzeltme, üç iş günlük mahkeme incelemesi ve 60 günlük üst sınır kanun metnine uygun biçimde aktarılmıştır.
İnceleyen: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Resmî kaynaklar: Mevzuat Bilgi Sistemi · ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü Mevzuatı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
