Maden İşyerinde Ölümlü İş Kazası Olursa İşveren Kamu İhalelerinden Kaç Yıl Yasaklanır? 6331 m.25/A | 2026
6331 m.25/A’nın şartları nelerdir?
Birincisi olay maden işyerinde meydana gelen ölümlü iş kazası olmalıdır. İkincisi işverenin kusuru yargı kararıyla tespit edilmelidir.
Bu şartlar oluştuğunda mahkeme işvereni iki yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklar.
Yasaklama süresi kaç yıldır?
Kanun metni ‘iki yıl süreyle’ ifadesini kullanır. Hüküm iki yıla kadar şeklinde değildir.
Yasaklama yargı kararıyla uygulanır ve ilgili kişi/ortaklık kapsamı 4735 m.26/2 bağlantısıyla belirlenir.
Her iş kazasında uygulanır mı?
Hayır. M.25/A açıkça ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerini düzenler.
Diğer sektörlerdeki ölümlü kazalar için bu özel madde doğrudan uygulanmaz; diğer ceza, idari ve özel hukuk sonuçları saklıdır.
Kusur nasıl tespit edilir?
Kanun işveren kusurunun yargı kararıyla tespit edilmesini arar. İdari tutanak veya kurum raporu tek başına m.25/A’nın bu şartının yerine geçmez.
Yargı kararındaki kusur tespiti, özel yasaklama hükmünün temel koşuludur.
Karar nereye gönderilir?
Yasaklama kararının bir örneği işveren siciline işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna gönderilir.
Karar ayrıca Kurumun internet sayfasında ilan edilir.
Ortaklar veya ilişkili şirketler etkilenir mi?
M.25/A, 4735 sayılı Kanun m.26/2’de sayılanlarla birlikte yasaklama öngörür. Ortaklık yapısı bu nedenle ayrıca incelenmelidir.
Şirket türü ve sermaye payı gibi unsurlar 4735 m.26/2 çerçevesinde somut olayda değerlendirilir.
İşverenin genel İSG sorumluluğu ile bağlantı
M.25/A idari bir para cezası değil, yargı kararına bağlı özel bir kamu ihalesine katılma yasağıdır. 6331 sayılı Kanunun m.4 hükmü işverenin çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü temel kural olarak belirler. Bu yükümlülük risklerin önlenmesi, organizasyon, eğitim, gözetim ve tedbirlerin değişen şartlara uygun hale getirilmesini kapsar. Yasak için yalnız ölümün gerçekleşmesi değil, maden işyeri ve işveren kusurunun yargı kararıyla tespiti şartları birlikte aranır. İncelenen özel madde, bu genel sorumluluğun yerine geçen bir istisna değil, belirli bir konuda somutlaştırılmış özel bir hükümdür.
Risk değerlendirmesinde nasıl ele alınmalı?
Maden işyerlerinde ölümcül riskler, mevzuata uygun tahkimat, havalandırma, patlayıcı, ekipman ve organizasyon tedbirleriyle önceden yönetilmelidir. Risk değerlendirmesi işyerinin gerçek faaliyetlerini, çalışan gruplarını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve olağan dışı durumları dikkate almalıdır. Kanundaki özel yasak veya belge yükümlülüğü, risk değerlendirmesinde ayrıca görünür olmalıdır. Genel ifadeler yerine tehlikenin kaynağı, etkilenebilecek kişiler, mevcut kontrol önlemleri, ilave tedbir ve sorumlu kişi yazılmalıdır.
İşveren hangi belgeleri saklamalıdır?
Risk değerlendirmesi, denetim kayıtları, vardiya ve nezaretçi kayıtları, bakım, eğitim ve iş kazası dosyaları uzun süreli ve düzenli saklanmalıdır. Yazılı politika ve prosedürler, eğitim ve bilgilendirme kayıtları, risk değerlendirmesi, kurul kararları, işyeri hekimi/iş güvenliği uzmanı tespitleri ve konuya özgü izin ya da raporlar birbiriyle uyumlu tutulmalıdır. Denetimde yalnız belgenin varlığı değil, belgenin fiili uygulamayla örtüşüp örtüşmediği önem taşır. Tarihsiz, imzasız veya olaydan sonra topluca oluşturulan kayıtlar ispat gücünü azaltır.
Çalışanların yükümlülükleri
6331 m.19 çalışanlara da iş sağlığı ve güvenliği konusunda yükümlülük yükler. Çalışan; aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisinin ve davranışlarından etkilenebilecek diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemelidir. Çalışanların güvenlik talimatlarına uyumu önemlidir; ancak işverenin temel önleme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte çalışan yükümlülüğü, işverenin organizasyon ve önlem alma borcunu ortadan kaldırmaz; işveren “çalışan dikkat etmeliydi” diyerek kanuni sorumluluğunu devredemez.
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin rolü
Maden işyerindeki profesyonel ve teknik nezaret sistemi, ölümcül risklerin önlenmesi için gerçek saha koşullarını izlemelidir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, görev alanları içinde işverene yazılı önerilerde bulunmalı ve tespitlerini mevzuata uygun biçimde kaydetmelidir. Özel risk veya açık kanun hükmü görüldüğünde genel bir “dikkat edilsin” notu yerine yapılması gereken işlem somutlaştırılmalıdır. İşveren de bildirilen hususları değerlendirmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Denetimde hangi noktalar öne çıkar?
Ölümlü olaydan önce mevzuata uyum ve olay sonrası yargı kararı, m.25/A açısından ayrı aşamalardır. Bakanlık iş müfettişleri işyerinin tehlike sınıfını, çalışan sayısını, risk değerlendirmesini, eğitimleri ve özel maddeye ilişkin kayıtları birlikte inceleyebilir. Bir belgenin imzalı olması tek başına yeterli değildir; örneğin sahadaki uygulama yazılı prosedürün tersiyse fiili durum esas alınır. Denetim öncesi değil, sürekli uyum sistemi kurulmalıdır.
İş kazası meydana gelirse neden kritik hale gelir?
Ölüm meydana geldiğinde ceza, tazminat, SGK ve idari süreçlere ek olarak m.25/A kamu ihalesi sonucu da gündeme gelebilir. İş kazası sonrasında savcılık, SGK, iş müfettişleri ve hukuk yargılamasında işyerindeki önleyici sistem ayrıntılı biçimde incelenebilir. Olaydan önce yapılmış risk değerlendirmesi, eğitim, talimat, bakım ve gözetim kayıtları önemlidir. Kanunun açık hükmünün hiç uygulanmamış olması, olayla illiyet bulunduğu ölçüde kusur değerlendirmesinde ağır sonuç doğurabilir.
Alt işveren ve asıl işveren ilişkisi
İşyerinde alt işveren bulunması, maden sahasında asıl-alt işveren koordinasyonunun ölümcül riskler bakımından gerçek ve belgeli olması yükümlülüğünü görünmez hale getirmez. İşverenler 6331 ve ilgili mevzuat uyarınca koordinasyon sağlamalı; ortak çalışma alanındaki risklerin kim tarafından kontrol edileceğini yazılı biçimde belirlemelidir. Ana işverenin “bu personel benim çalışanım değil” yaklaşımı, ortak işyeri risklerini yönetme yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz.
İnsan kaynakları için kontrol adımları
İnsan kaynakları birimi işe girişte çalışanın statüsünü, görevini ve eğitim ihtiyacını doğru tanımlamalıdır. kritik görevlerin yeterlilik, vardiya ve eğitim kayıtları sürekli güncel tutulmalıdır. Görev veya çalışma koşulu değiştiğinde kayıt güncellenmeli; sadece işe ilk girişte alınan imzaya güvenilmemelidir. Olay, yasak veya özel belge koşulu doğduğunda hukuk ve İSG birimleriyle aynı gün kayıt açılmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
6331 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’deki bir işyeri için de m.25/A hükmünün esası İstanbul, Ankara veya başka bir ildeki işyerinden farklı değildir. İşyerinin tehlike sınıfı, faaliyet konusu, çalışan sayısı ve özel mevzuatı somut yükümlülüklerin kapsamını değiştirebilir. İl düzeyindeki denetim ve idari süreçler yetkili çalışma birimleri üzerinden yürütülür.
Uygulamada yapılan hatalar
M.25/A yasağını her ölümlü iş kazasında otomatik uygulanan bir yaptırım sanmak yanlıştır; hüküm maden işyerini ve yargı kararıyla kusur tespitini açıkça arar. En önemli hata, açık kanun hükmünü şirket politikasıyla daraltmak veya uygulamayı yalnız imza toplamaya indirgemektir. İSG sistemi, risk ortaya çıktıktan sonra belge tamamlama sistemi değildir. İşveren kanuni kuralı önceden prosedüre dönüştürmeli, çalışanlara duyurmalı, denetlemeli ve aykırılık gördüğünde düzeltici faaliyeti belgelendirmelidir.
İlgili site içi rehberler
- İşverenin İSG yükümlülükleri — 6331 m.4
- Risk değerlendirmesi — 6331 m.10
- İşin durdurulması — 6331 m.25
- 6331 idari para cezaları — m.26
Resmî kaynaklar
Kanunun güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi; uygulama rehberleri ve 2026 idari para cezası tabloları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü esas alınmalıdır. İşlem tarihinde yürürlükte olan düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Yasak kaç yıl?
İki yıl.
Her ölümlü iş kazasında mı?
Hayır; özel hüküm maden işyerini düzenler.
Kusur şart mı?
Evet, işveren kusuru yargı kararıyla tespit edilmelidir.
Kararı kim verir?
Mahkeme.
KİK’e gönderilir mi?
Evet.
Ortaklar etkilenebilir mi?
4735 m.26/2 bağlantısı nedeniyle kanunda sayılan ortak/ortaklıklar da kapsamda olabilir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 1
Ölümlü risk kontrolünde yalnız prosedür değil sahadaki gerçek uygulama ve teknik nezaret kayıtları belirleyicidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 2
Şirket yapısı değişiklikleri yasaklama hükmünün ortaklık bağlantısını ortadan kaldırmak amacıyla yorumlanmamalı; 4735 m.26/2 ayrıca incelenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 3
Yargılama dosyasındaki teknik bilirkişi raporları, işveren kusurunun tespitinde önemli rol oynayabilir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 4
Ölümlü risk kontrolünde yalnız prosedür değil sahadaki gerçek uygulama ve teknik nezaret kayıtları belirleyicidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 5
Şirket yapısı değişiklikleri yasaklama hükmünün ortaklık bağlantısını ortadan kaldırmak amacıyla yorumlanmamalı; 4735 m.26/2 ayrıca incelenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 6
Yargılama dosyasındaki teknik bilirkişi raporları, işveren kusurunun tespitinde önemli rol oynayabilir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 7
Ölümlü risk kontrolünde yalnız prosedür değil sahadaki gerçek uygulama ve teknik nezaret kayıtları belirleyicidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 8
Şirket yapısı değişiklikleri yasaklama hükmünün ortaklık bağlantısını ortadan kaldırmak amacıyla yorumlanmamalı; 4735 m.26/2 ayrıca incelenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 9
Yargılama dosyasındaki teknik bilirkişi raporları, işveren kusurunun tespitinde önemli rol oynayabilir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 10
Ölümlü risk kontrolünde yalnız prosedür değil sahadaki gerçek uygulama ve teknik nezaret kayıtları belirleyicidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 11
Şirket yapısı değişiklikleri yasaklama hükmünün ortaklık bağlantısını ortadan kaldırmak amacıyla yorumlanmamalı; 4735 m.26/2 ayrıca incelenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 12
Yargılama dosyasındaki teknik bilirkişi raporları, işveren kusurunun tespitinde önemli rol oynayabilir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 13
Ölümlü risk kontrolünde yalnız prosedür değil sahadaki gerçek uygulama ve teknik nezaret kayıtları belirleyicidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
maden ölümlü iş kazası kamu ihalesi yasağı: ayrıntılı uyum notu 14
Şirket yapısı değişiklikleri yasaklama hükmünün ortaklık bağlantısını ortadan kaldırmak amacıyla yorumlanmamalı; 4735 m.26/2 ayrıca incelenmelidir. İşverenin bu konuda aldığı karar tarihli olmalı, uygulama sorumlusu belirlenmeli ve saha denetimiyle doğrulanmalıdır. Çalışanın eğitim almış olması, fiilen koruyucu tedbir uygulanmadığında tek başına yeterli değildir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tespitleri ile insan kaynakları ve operasyon kayıtları aynı uygulamayı göstermelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
