Avustralya ASIC Company Extract Türk Mahkemesinde Geçerli mi? MÖHUK 9, HMK 50–52 ve 223–224
Avustralya’da kurulu bir Pty Ltd şirketinin Türkiye’deki müşterisine karşı alacak davası açması, Türk tedarikçiyle yaptığı sözleşmeyi ileri sürmesi veya Türkiye’deki bir icra takibinde alacaklı olduğunu göstermek istemesi hâlinde en temel sorulardan biri şudur: Avustralya ASIC Current Company Extract belgesi Türk mahkemesinde şirketin varlığını ve temsilcilerini ispatlamak için kullanılabilir mi? Australian Securities and Investments Commission (ASIC) tarafından tutulan sicil kayıtları, tüzel kişinin unvanı, kimlik numarası, tescil durumu ve ilgili görevliler hakkında bilgi verir. Ancak şirket sicili dökümüyle sözleşme imzalayan kişinin belirli işlem tarihinde yetkili olduğunun ispatı aynı konu değildir.
Bu yazı, Türkiye’de limited şirket payı satın alan Avustralya şirketinin yatırım işlemlerini değil, Türk mahkemesinde davacı veya davalı olan Avustralya tüzel kişisinin sicil delillerini inceler. Özellikle ASIC Current Company Extract, Current and Historical Company Extract, Certificate of Registration, ACN ve ABN kimlikleri; 5718 sayılı MÖHUK m.9/4, HMK m.50–52, 114/1-d ve f, 199, 223–224 ile resmî belgeye apostil işlemi bağlamında ayrı ayrı değerlendirilir. Sadece Avustralya’da şirket adına kayıtlı bir web sitesi bulunması, Türk mahkemesinde dava ehliyeti ve temsil yetkisinin bütün unsurlarının ispatlandığı anlamına gelmez.
Kısa ve net cevap
ASIC şirket sicili dökümü Türkiye’de hukuki delil olarak kullanılabilir. HMK m.199 bilgi taşıyıcılarını belge sayar; HMK m.223 İngilizce belgenin Türkçe tercümesinin de sunulmasını gerektirir. ASIC tarafından düzenlenen yabancı resmî belgeye resmî vasıf tanınmasında HMK m.224 ve 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi uygulanabilir. Şirketin tüzel kişilik ehliyetinde MÖHUK m.9/4 statüsündeki idare merkezinin hukukuna bakılır, fiilî idare merkezi Türkiye’deyse Türk hukuku uygulanabilir. HMK m.50–52 ve 114/1-d,f açısından şirketin taraf ve dava ehliyeti, temsilcisi ve varsa avukat vekâletnamesi ayrıca incelenir. Güncel ASIC dökümü geçmişteki sözleşme tarihindeki bütün değişiklikleri otomatik kanıtlamaz; bunun için tarihî kayıt ve ilgili işlem belgeleri gerekebilir.

Kısa özet: Hangi ASIC belgesi hangi soruyu yanıtlar?
| Belge veya kayıt | Temel işlevi | Türk mahkemesi açısından dikkat |
|---|---|---|
| ASIC ücretsiz şirket araması | Unvan, ACN/ABN, tescil ve şirket türü gibi temel bilgiler | Her durumda tarihî yöneticileri veya tüm sicil ayrıntılarını içermez |
| Current Company Extract | Alındığı tarihteki kayıtlı şirket ve ilgili mevcut yetkili bilgileri | Geçmiş yıllardaki müdür değişikliklerini tek başına göstermeyebilir |
| Current and Historical Company Extract | Mevcut ve geçmiş sicil değişiklikleri, yöneticiler ve tarihler | Sözleşmenin yapıldığı tarihteki görev durumunun tespitinde önemlidir |
| Certificate of Registration | Şirketin resmî tescilini belgeleyen sertifika | Bugünkü tüm yetkilileri veya geçmiş imza yetkisini tek başına kanıtlamaz |
| Constitution, board resolution veya power of attorney | Şirket içi karar veya özel işlem yetkisi | ASIC siciliyle birlikte imza ve vekâlet yetkisinin dayanağı incelenir |
| DFAT apostil ve Türkçe tercüme | Belgenin yabancı resmî kaynağı ve mahkeme dilinde sunulması | İçerikteki tüm maddi vakıaları otomatik ispatlamaz |
Belgelerin tamamının her davada zorunlu olduğunu söylemek doğru değildir. Türkiye’deki davada hangi olgu tartışılıyorsa belge seçimi ona göre yapılır. Alacaklının varlığı tartışılıyorsa güncel ASIC tescil kaydı; bir sözleşmeyi 2021’de kimin imzaladığı tartışılıyorsa tarihî yönetici bilgisi; bugünkü avukat vekâletnamesini kimin verebileceği tartışılıyorsa ilgili güncel yönetim ve karar evrakı öne çıkar. Tescil kaydı ile şirketin sözleşmeden doğan alacak hakkını ispatlayan ticari belgeler de farklıdır.
1. ASIC sicilinde şirket arama: ACN, ABN, ARBN ayrımı
ASIC, Avustralya şirketleri ve diğer belirli kuruluşlara ilişkin resmî sicilleri tutan kamu kurumudur. ASIC’in Company and organisation registers sayfası, kuruluş unvanı veya kendisine verilen tekil tanımlayıcılarla sorgu yapılabildiğini açıklar. Şirket için Australian Company Number (ACN) şirket kimliğini belirleyen temel numaradır. Australian Business Number (ABN) vergi ve işletme kimliğine ilişkin bir numaradır; iki numara farklı amaçlara hizmet eder. Australian Registered Body Number (ARBN) ise başka kuruluş türleri veya Avustralya’da tescilli yabancı kuruluşlar bağlamında karşımıza çıkabilir.
Türkiye’deki dava dilekçesinde yalnız “ABC Pty Ltd” yazılarak şirketin tam ve doğru taraf olduğu kabul edilmemelidir. Aynı yahut benzer ticaret unvanları, eski şirket adları ve farklı kayıt numaraları bulunabilir. ACN ve tam unvan eşleştirilerek yabancı tüzel kişinin hangi hukukî varlık olduğu belirlenmelidir. Türk mahkemesinin önüne gelen sözleşmede görünen ABN numarasıyla ASIC’deki ACN farklı formatta olabilir; bu tek başına iki ayrı şirket bulunduğunu kanıtlamaz. Yalnız numaranın aynılığı da farklı tarihli bütün ticari faaliyetlerin aynı tüzel kişiye ait olduğu hakkında ek incelemeyi gereksiz kılmaz.
ASIC’in ücretsiz sorgusunda şirket adı, kuruluş türü, ACN/ABN, tescil tarihi ve kayıtlı ofisin bulunduğu bölge gibi temel bilgiler bulunabilir. Ücretli company extract ürününde ise daha ayrıntılı yönetici ve şirket bilgileri yer alır. 2026 itibarıyla ASIC’in resmî açıklamasında yöneticilerin şahsi adreslerinin sicil özetinden gösterilmesine ilişkin mahremiyet değişiklikleri de belirtilmektedir. Bu sebeple şahsi adresin dökümde görülmemesi yöneticinin bulunmadığını veya şirketin tescilinin geçersiz olduğunu göstermeyebilir.
Avustralya’daki gerçek işletme ile sadece tescilli ticaret adı arasındaki fark da önemlidir. Bir kişi veya kuruluşun business name kaydı, o adın bağımsız tüzel kişilik sahibi bir şirket olduğu anlamına gelmez. İşletme adının arkasındaki gerçek hukuki kişi ASIC ve gerektiğinde Australian Business Register kayıtlarıyla belirlenmelidir. Ödeme yaptığınız tedarikçi adının şirketin resmî unvanından farklı ticari marka olması, dava tarafı seçiminde sıklıkla gözden kaçan bir ayrımdır.
2. Current Company Extract ve Historical Company Extract arasındaki esas fark
ASIC açıklamasına göre Current Company Extract güncel organizasyon bilgilerini gösteren dökümdür. Current and Historical Company Extract ise mevcut bilgilere ek olarak geçmiş unvan, adres ve yönetici gibi kayıt değişikliklerini içerebilir. ASIC’in 2026 tarihli örnek güncel dökümünde şirket adı, ACN, ABN, şirket sınıfı, tescil ve kayıt bilgileri görülebilmektedir. Türk mahkemesinde hangi belgenin seçileceği ihtilaflı işlemin tarihine bağlıdır; bir yıl önce sözleşme imzalayan kişinin yetkisinin inceleneceği dosyada bugünkü tek kayıt yeterli olmayabilir.
Örneğin Avustralya Pty Ltd şirketi Türkiye’deki yazılım sağlayıcısıyla 15 Nisan 2023 tarihinde anlaşma imzaladı ve şirkete ait belgeyi 2026 yılında Türk mahkemesinde ileri sürdü. İmza sahibi 2024 yılında yönetici görevinden ayrılmışsa 2026 tarihli Current Extract artık onu güncel yetkili olarak göstermeyebilir. Buna rağmen 2023 tarihinde görevde olduğu Historical Extract’ten anlaşılabilir. Yalnız mevcut yönetici listesinde adının bulunmadığı gerekçesiyle 2023 tarihli imzanın kesin geçersiz olduğu sonucuna varmak doğru olmaz.
Tersine, kişinin 2023 yılında yönetici olarak ASIC kaydında görünmesi de imzaladığı her sözleşmenin şirketi kesin olarak bağladığını tek başına kanıtlamaz. Avustralya şirket hukukundaki temsil, şirketin iç düzenlemeleri, yönetim kurulu kararı ve işlemi yapan kişiye verilen özel yetki incelenebilir. Tarihî döküm görev döneminin ortaya konmasına yardımcı olur; ilgili günkü işlem yetkisinin tüm hukuki unsurları için ek belgeler gerekebilir. Böylece sicil belgesiyle imza yetkisinin kanıtı arasındaki sınır korunur.
Certificate of Registration ise şirketin tesciline ilişkin başka bir belgedir. Bir şirketin kurulmuş bulunduğunu gösterebilir, ancak birkaç yıl sonra hangi kişinin müdür veya sekreter olduğunu, eski imza yetkisinin hangi gün sona erdiğini veya belirli bir sözleşme için özel temsil verildiğini her zaman açıklamaz. “ASIC tarafından verilmiş herhangi bir belge şirketin bütün işlemlerini kanıtlar” ifadesi bu yüzden hukukî ve delil yönünden hatalıdır.
3. MÖHUK m.9/4 Avustralya şirketinin ehliyetini nasıl belirler?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrası, tüzel kişilerin ve kişi veya mal topluluklarının hak ve fiil ehliyetinin statülerindeki idare merkezi hukukuna tabi olduğunu belirtir. Aynı fıkra, fiilî idare merkezinin Türkiye’de bulunması hâlinde Türk hukukunun uygulanabileceğini düzenler. Avustralya Pty Ltd şirketinin Avustralya’da tescilli olması, Türk mahkemesinde yabancı hukukunun hangi kapsamda uygulanacağı sorusunu doğurur. Tüzel kişi statüsüne ilişkin belgelerle gerçek idare merkezi bilgileri bu yüzden önemlidir.
Sicil dökümündeki kayıtlı ofis ve kuruluş bilgileri, şirketin statüsündeki merkezle bağlantısını göstermeye hizmet eder. Ancak şirketin fiilî idaresinin Türkiye’de yürütüldüğü yönünde somut iddia varsa yalnız ASIC’de tescilli Avustralya adresine bakmak m.9/4’ün son cümlesini tamamen etkisiz hâle getirmez. Şirketin fiilî yönetim faaliyeti, temsil ve karar organlarının bulunduğu yer gibi unsurlar uyuşmazlığın çerçevesine göre ele alınır. Bu istisnanın uygulanabilmesi için yalnız Türkiye’de bir müşteriye satış yapılmış olması yeterli kabul edilmemelidir.
MÖHUK m.9/4 ile Türk Ticaret Kanunu m.40/4 birbirinden farklı konulardır. TTK m.40/4 merkezleri Türkiye dışında olan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubelerinin tesciline ilişkin düzenlemedir; her yabancı şirkete karşı veya şirket adına Türkiye’de dava açılabilmesi için mutlaka Türkiye’de şube kurulması gerektiğini söylemez. Bir Avustralya şirketinin Türk müşterisiyle uluslararası mal satış sözleşmesi yapması ve şirketin Türkiye’de kendi şubesinin bulunmaması, başlı başına taraf ehliyetsizliğinin kesin kanıtı değildir. Şirketin hukukî varlığı, ehliyeti ve davaya ilişkin temsil belgeleri ayrı test edilir.
4. HMK m.50–52 ve 114: Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve temsil ayrımı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.50, medeni haklardan yararlanma ehliyeti bulunanın davada taraf ehliyetine de sahip olduğunu düzenler. HMK m.51, dava ehliyetini medeni hakları kullanma ehliyetine bağlar. HMK m.52, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmayanların davada kanuni temsilci aracılığıyla temsilini düzenler. Tüzel kişiler yönünden organ ve temsil mevzuatıyla birlikte inceleme yapılır. Avustralya’da tescil edilmiş gerçek bir şirketin dava ehliyeti konusu ile bu şirket adına Türk avukata vekâlet veren kişinin yetkisi aynı soru değildir.
HMK m.114/1-d, tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip olmalarını, kanuni temsil söz konusuysa temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunmasını dava şartları içinde sayar. HMK m.114/1-f ise dava avukatla takip ediliyorsa vekilin vekâlet ehliyetini ve usulüne uygun vekâletnamesinin bulunmasını ayrıca dava şartı olarak düzenler. Bu yüzden ASIC Current Extract’in sunulması tek başına mahkemede geçerli bir avukat vekâletnamesi bulunduğu anlamına gelmez. Mahkeme, yabancı şirketin varlığını ve avukatın dava yetkisini ayrı belgelerle görmek isteyebilir.
HMK m.199 ise yazılı, basılı ve elektronik ortamdaki bilgi taşıyıcılarının belge niteliğini düzenler. ASIC internet sorgusunun çıktısı bir bilgi taşıyıcısıdır. Ancak elektronik belge niteliği ile resmî belge olarak kabul şartı birbirine karıştırılmamalıdır. Ücretsiz sicil sorgusunun tarihli ekran çıktısı, satın alınan ASIC resmî dökümü ve mahkemenin usulüne uygun tasdik beklediği belge farklı delil değerlerine sahip olabilir. Hâkim huzurunda karşı taraf belgenin kaynağı ve güncelliğini tartıştığında resmî tedarik yolu ve kayıt numarası önem kazanır.
5. ASIC belgesinde Türkçe tercüme, apostil ve resmiyet
ASIC tarafından düzenlenen İngilizce resmî döküm Türk mahkemesine sunulurken HMK m.223/1 gereği tercümesi de dosyaya eklenir. İkinci fıkra, mahkemenin resmî tercüme isteyebilmesine imkân tanır. “Avustralya mahkemesinde kabul edilen İngilizce belge Türk mahkemesinde de İngilizce bırakılabilir” düşüncesi bu kanuni yükümlülükle bağdaşmaz. Tercüme yalnız üstteki şirket unvanıyla sınırlı olmamalı; tescil durumu, kayıt türü, yönetici görevi ve atanma/ayrılma tarihleri de doğru aktarılmalıdır.
HMK m.224/1, yabancı devlet makamlarınca hazırlanmış resmî belgelerin Türkiye’de de bu niteliği taşıması için tasdik rejimi öngörür; ikinci fıkrada Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin hükümleri saklıdır. Avustralya ve Türkiye’nin taraf olduğu Lahey Apostil Sözleşmesi çerçevesinde Avustralya resmî belgelerinin uygun biçimde apostillenmesi için yetkili makam DFAT’tır. Ancak ASIC portalından indirilen herhangi bir PDF’nin hiçbir hazırlık olmadan doğrudan apostil almaya elverişli olduğu varsayılamaz. DFAT, yalnız uygun Avustralya kamu belgelerinin ve gerekli noter tasdiklerinin kökenini doğrular.
Avustralya DFAT’ın Documents we can legalise sayfası, apostilin belge üzerindeki imza, mühür veya yetkili kişinin resmî sıfatını doğruladığını açıklar. Apostil, belgenin içerdiği her özel hukuk işlemine ilişkin bağımsız ve kesin “ticari borç gerçektir” kararı değildir. Bu nedenle ASIC Extract’e apostil eklemek, şirketin Türk müşterisinden alacağının miktarını, ödeme tarihini veya sözleşmenin ihlal edildiğini kendiliğinden ispatlamaz. Sözleşme, fatura, sevk ve ödeme belgeleri ayrıca değerlendirilir.
ASIC belgesinin hazırlanış biçimi önemlidir
Belge bir bilgi aracısı (information broker) üzerinden alınmış olabilir. Bu durumda elinizdekinin ASIC tarafından oluşturulan resmî döküm mü, özel şirketin bilgileri yeniden düzenlediği bir ticari rapor mu olduğu kontrol edilir. Özel aracının kendi antetli raporu ile ASIC’nin resmî belge vasfı aynı değildir. Apostile uygun belge temini için belgenin hangi kurumca ve nasıl üretildiği, noter veya resmî sertifika gerekip gerekmediği DFAT’ın açıklamalarına göre belirlenmelidir. Türk mahkemesine belgenin aslı ya da uygun suretinin sunulması gerekiyorsa dosya buna göre hazırlanır.
6. ASIC şirket yöneticisi kaydı vekâletname verme yetkisini kanıtlar mı?
ASIC Current Extract şirketin güncel officeholder kişilerini belirlemeye yardım eder; ancak bir yöneticinin her özel işlemde tek başına ve sınırsız imza atabileceği sonucunu otomatik doğurmaz. Şirketin kendi esas sözleşmesi (constitution), varsa yönetim kurulu kararı (board resolution), ilgili Australian Corporations Act 2001 hükümleri ve kişiye verilmiş özel vekâletname gerekebilir. Bir işlem bakımından iki yöneticinin birlikte imzasının zorunlu olup olmadığı ve şirketin iç yetki kuralları somut belgeye göre incelenir.
Şirketin güncel yöneticisi Avustralya’da Türk avukata dava açma yetkisi veren vekâletname düzenlediğinde, önce vekâletnameyi imzalayan kişinin şirketi temsile hangi yolla yetkili olduğu gösterilir. ASIC kaydı, şirketin kimliği ve officeholder bilgisi bakımından dayanak olabilir. Ancak vekâletnamenin tarihi ile sunulan ASIC dökümünün tarihi arasında yönetici değişikliği gerçekleşmişse, uygun tarihî kayıtlar değerlendirilir. Türk noterliği veya konsolosluk önünde düzenlenmiş uygun bir vekâletnameye ilişkin işlemler de belgenin niteliğine göre seçilir.
Bir yabancı tüzel kişi için Türkiye’de temsilci atanması, şirketin Avustralya şirket sicilinden otomatik çıkarıldığı anlamına gelmez. Tersinden, Türkiye’de avukata yetki vermesi şirketin Türk ticaret siciline şube tescili yapmak zorunda olduğu sonucunu tek başına doğurmaz. Davada temsil için gereken belge ile Türkiye’de kalıcı ticari faaliyete yönelik şube tescili farklı hukuki kurumlardır. Bu ayrım MÖHUK m.9/4, HMK m.114/1-f ve TTK m.40/4 bakımından korunmalıdır.
7. Türkiye’deki ticari dava için ASIC belge dosyası nasıl hazırlanır?
- Şirketi doğru tanımlayın. Tam tescilli unvan, ACN ve varsa ABN bilgisini sözleşmedeki tarafla eşleştirin.
- Hukukî ihtiyacı tanımlayın. Mevcut şirket varlığını mı, geçmiş yönetici görevini mi, belirli günün imza yetkisini mi kanıtlamak istiyorsunuz?
- Belge türünü seçin. Current Extract, Historical Extract veya Certificate of Registration tercihini ispat konusu olguya bağlayın.
- Kayıtların tarihini inceleyin. ASIC belgesinin düzenlenme ve şirket görevlilerinin atanma-ayrılma tarihlerini karşılaştırın.
- MÖHUK m.9/4’ü değerlendirin. Tüzel kişinin statüsündeki idare merkezi ve varsa Türkiye’deki fiilî idare merkezi meselesini açıklayın.
- HMK dava şartlarını çözün. Taraf/dava ehliyeti ve avukatın usulüne uygun temsil yetkisini ayrı dosyalayın.
- Türkçe tercüme ekleyin. HMK m.223’e uygun olarak belgenin ilgili bütün bölümlerini çevrin.
- Resmî niteliği doğrulayın. HMK m.224 ve DFAT’ın uygulanabilir tasdik şartlarını kontrol edin.
- Ticari alacak belgelerini ayrı tutun. Sicil kaydı yanında sözleşme, fatura, teslim/ödeme ve borca ilişkin diğer ispat araçlarını hazırlayın.
- Yeni değişiklik kontrolü yapın. Dava açılmadan hemen önce veya mahkemenin talep ettiği tarihte ASIC kayıtlarında güncel değişiklik olup olmadığını gözden geçirin.
Bu denetim listesi, bütün Avustralya şirketleri için tek ve değişmez bir “belge paketi” olduğu anlamına gelmez. Sözleşmenin tarihi, karşı tarafın itirazının kapsamı ve mahkemenin usul ara kararları hangi belgenin gerektiğini belirler. Mahkemeye mümkün olduğunca çok sayfa koymak yerine her delilin ispat edeceği olgu somut bir cümleyle belirtilmelidir. Örneğin “2026 Current Extract şirketin güncel kaydı”, “2023–2024 Historical Extract sözleşme tarihindeki yönetici”, “2023 board resolution belirli imza yetkisi” şeklindeki sıralama daha denetlenebilirdir.
8. Sözleşme tarihindeki yönetici ile dava tarihindeki yönetici farklıysa
Uluslararası ticari ilişkiler yıllarca devam edebilir. 2022’de Sydney merkezli şirket adına imza atan kişinin 2026’da görevden ayrılması, 2022’deki ticari belgenin otomatik hükümsüz olduğu anlamına gelmez. Görevden ayrılma tarihinin sözleşme tarihinden önce mi sonra mı olduğu, ilgili şirketin imza yöntemi ve işlemin hangi organ tarafından onaylandığı belirlenir. Historical Extract bu kronolojinin bir parçasını ortaya koyabilir; dış ilişkide temsilin bütün koşullarını ayrıca çözmek gerekebilir.
Şirketin adı değişmişse aynı ACN üzerinden tüzel kişiliğin devam edip etmediği araştırılır. Eski sözleşmede başka unvan yer alması her zaman alacaklı değişikliği veya alacağın temliki anlamına gelmez. Buna karşılık bir şirketin tüm varlıklarının başka şirkete devredildiği veya birleşme yoluyla başka bir hukukî sonuç doğduğu durumlar, yalnız isim değişikliğinden farklıdır. Eski ve yeni ASIC kayıtları, devir veya birleşme belgeleriyle birlikte incelenebilir. Şirket ticari olarak kapanmış veya deregistered durumdaysa bugün kim adına dava açılacağı ayrı bir ehliyet ve temsil sorunudur.
Önemli başka konu, ASIC sicilinden alınmış bir belgenin yalnızca satın alındığı tarihteki kaydın fotoğrafı olmasıdır. 2024 tarihli Current Extract, 2026 yılındaki yöneticinin kim olduğu konusunda kesin güncel delil değildir. Dava açılışına yakın tarihli kayıt talep etmek ve ihtilafın geçmiş gününe ilişkin Historic Extract almak farklı ihtiyaçları karşılar. Mahkeme bir şirketin geçmişten bugüne aralıksız varlığını araştırıyorsa uygun kapsamlı sicil belgeleri seçilmelidir.
9. Türk mahkemesinde yargılama sırasında yanlış yapılan uygulamalar
İlk yanlış: şirketin ABN numarasını görüp ACN’nin ne işe yaradığını araştırmadan iki farklı şirket bulunduğunu düşünmektir. İkinci yanlış: business name kaydını başlı başına yeni tüzel kişi gibi kabul etmektir. Üçüncü yanlış: ASIC Current Extract’in önceki tüm müdürleri mutlaka gösterdiğini varsaymaktır. Dördüncü yanlış: 2026’daki yöneticinin 2022 tarihli sözleşmeyi imzalaması gerekmiş gibi işlem tarihi ve delil tarihini karıştırmaktır.
Beşinci yanlış: ASIC belgesi mahkemeye sunulduğu için ayrıca şirket yetkilisince verilen avukat vekâletnamesi gerekmeyeceğini kabul etmektir. Altıncı yanlış: HMK m.199 elektronik belge hükmünün HMK m.223 yabancı dilde belge tercümesi yükümlülüğünü kaldırdığını sanmaktır. Yedinci yanlış: apostilin şirketin bütün borç ve alacaklarının doğruluğuna ilişkin kesin tespit olduğunu düşünmektir. Sekizinci yanlış: TTK m.40/4’ün Türkiye’de dava açan her yabancı şirket için zorunlu şube açılması şartı koyduğunu iddia etmektir.
Dokuzuncu yanlış: Türk mahkemesinde davalı olan Avustralya şirketinin sicil adresiyle sözleşmesel tebligat adresini aynı olgu saymaktır. Tebligatın ilgili ülkeye hangi milletlerarası usulle yapılacağı ayrı incelenir. Onuncu yanlış: ASIC kaydını şirketin ticari sözleşmeyi ifa ettiğine veya Türk borçlunun sözleşmeyi ihlal ettiğine ilişkin tek ispat aracı saymaktır. Şirket sicili taraf kimliği ve temsil bakımından güçlü belge olabilir; alacağın doğumu ve miktarı ilgili ticari evrakla ispatlanır.
10. Avustralya Pty Ltd şirketi Türkiye’de avukat aracılığıyla dava açabilir mi?
Avustralya’da tüzel kişiliği bulunan bir şirket, Türk mahkemesinin yargı hakkı, görev ve yetki kuralları, MÖHUK’un ilgili hükümleri ve HMK dava şartlarının sağlanması hâlinde Türkiye’de avukat aracılığıyla dava takip edebilir. Türk mahkemesinde ticari dava yolunun mevcut olması, Avustralya şirketi adına imza atan yöneticinin usulüne uygun yetkilendirilmesini gereksiz kılmaz. Şirket adına alınacak ASIC belgesi, uygun şirket kararı ve vekâletname birbiriyle ilişkilendirilir.
Öte yandan Türkiye’deki şirketle alacak uyuşmazlığı olduğu gerekçesiyle yabancı kararın tanıma-tenfiz prosedürü otomatik gündeme gelmez. Avustralya mahkemesinden verilmiş bir para alacağı hükmü varsa Avustralya ticari mahkeme kararının Türkiye’de tenfizi farklı hukuki yoldur. Australian arbitral award bulunuyorsa Avustralya tahkim kararının tenfizi ayrıca değerlendirilir. ASIC şirket kaydı bu davalarda taraf kimliği için yararlı olsa da alacak hükmünün icra kabiliyetini tek başına yaratmaz.
Türkiye’deki ticari uyuşmazlıklarda sözleşmeden kaynaklanan yetki şartı ve uygulanacak hukuk konuları yabancı şirketin sicil ehliyetiyle aynı değildir. İlgili yabancı şirket için MÖHUK m.9/4 tüzel kişi ehliyetini gösterirken uyuşmazlığın esasına uygulanacak sözleşme hukuku başka bağlama kurallarıyla belirlenebilir. Davanın Türk mahkemesinde açılmış olması, sözleşmenin esasına mutlaka Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. Bu nedenle sicil kaydı başlığında şirket kimliği ve belge ispatı korunur; farklı uyuşmazlık türlerine ilişkin arama niyeti bu sayfada tekrarlanmaz.
Sık sorulan 12 soru
1. ASIC Current Company Extract Türk mahkemesinde delil olur mu?
Evet. HMK m.199 belge niteliğini; HMK m.223 tercümeyi; m.224 yabancı resmî belgenin tasdik şartlarını düzenler. Belgenin hangi olguyu ispat ettiği ayrıca belirlenir.
2. Avustralya ASIC Current ve Historical Extract aynı mı?
Hayır. Current güncel kayıtları, Current and Historical Extract ise geçmişteki kayıt ve yönetici değişikliklerini de içerebilir; ihtilaf tarihine göre seçilir.
3. ACN ve ABN arasındaki fark nedir?
ACN Avustralya şirket kimliğine, ABN işletme ve vergi kimliğine ilişkin numaradır. Sözleşmedeki gerçek tüzel kişi bu numaralarla eşleştirilir.
4. ASIC’de business name bulunan her işletme ayrı tüzel kişi mi?
Hayır. Business name kaydı arkasındaki hukuki kişi ayrıca belirlenmelidir; isim tescili kendiliğinden yeni şirket oluşturmaz.
5. Avustralya şirketinin taraf ehliyeti hangi hukuka göre incelenir?
MÖHUK m.9/4 tüzel kişi ehliyetini statüsündeki idare merkezi hukukuna bağlar; fiilî idare merkezi Türkiye’deyse Türk hukuku uygulanabilir.
6. HMK 114 yabancı şirketten ne ister?
HMK m.114/1-d taraf ve dava ehliyetini; m.114/1-f avukatla takip edilen davada vekil ehliyeti ve usulüne uygun vekâletnameyi dava şartı sayar.
7. ASIC belgesinin İngilizce sunulması yeterli midir?
HMK m.223/1’e göre yabancı dildeki belgeye dayanan taraf Türkçe tercümesini de sunar. Mahkeme resmî tercüme isteyebilir.
8. ASIC Company Extract için apostil almak gerekir mi?
Yabancı kamu belgesinin Türk mahkemesinde resmî vasıfla kullanılması HMK m.224 ve Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Belgenin DFAT tasdikine elverişli biçimi kontrol edilmelidir.
9. ASIC belgesi sözleşmedeki yöneticinin imza yetkisini kesin kanıtlar mı?
Tek başına tüm işlem yetkisini değil, sicildeki kayıtları gösterir. Sözleşmenin tarihi, temsil kuralları ve gerektiğinde board resolution veya özel yetki ayrıca incelenir.
10. Avustralya şirketi Türkiye’de şube açmadan dava açabilir mi?
Türk mahkemesinin yargı hakkı, görev-yetki ve dava şartları sağlanıyorsa sırf Türkiye’de şube olmaması otomatik taraf ehliyetsizliği değildir. TTK m.40/4 yabancı şirket şubesinin tescilini düzenler.
11. ASIC Certificate of Registration ve şirket vekâletnamesi aynı belge mi?
Hayır. Registration Certificate şirketin tesciline ilişkindir; vekâletname belli kişinin veya avukatın işlemi takip yetkisine ilişkindir.
12. 2023 sözleşmesini 2026 ASIC Current Extract ile ispatlayabilir miyim?
Güncel döküm 2023’te görev yapmış ancak ayrılmış yöneticiyi göstermeyebilir. Tarihî döküm ve o işlemdeki yetki belgesi ayrıca önemlidir.
Resmî kaynaklar ve bağlantılı rehberler
- ASIC — Company and organisation registers, current and historical extracts
- ASIC — Public registers ve şirketin geçmiş sicil belgeleri
- ASIC Connect — Company ve Business Name arama ayrımı
- DFAT — Avustralya kamu belgeleri, apostil ve authentication
- TBMM — MÖHUK m.9/4
- Adalet Bakanlığı — HMK m.50–52, 114, 199 ve 223–224
- Adalet Bakanlığı — Türk Ticaret Kanunu m.40/4
İlgili site içi rehberler: ASIC belgeleriyle Türkiye limited şirket payı edinimi, Avustralya mahkeme ilamının tenfizi, Avustralya tahkim kararı ve New York Sözleşmesi, Türkiye limited şirket kayıtlarını Avustralya’dan inceleme, Türkiye limited şirket pay devri ve Yurt dışındaki müvekkiller.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
