Avusturya’dan Türkiye’ye Geçici Görev: A/TR 1 Belgesi, 24 Ay ve SGK Kaydı (2026)

Kısa ve net cevap

Avusturya’da sigortalı bir çalışanın işvereni tarafından Türkiye’ye geçici gönderilmesinde, Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması m.7/1 uyarınca ilk 24 aya kadar Avusturya mevzuatının uygulanması mümkündür. Bunun kurumsal belgesi Avusturya yetkili makamının düzenlediği A/TR 1 formüleridir. Bu formüler SGK’ya ibraz edilir. Görevin 24 ayı aşması için anlaşmanın 9. maddesindeki yetkili makam mutabakatı gerekir. A/TR 1, Türkiye’de çalışma izni veya vergi muafiyeti vermez.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1. Hangi çalışma ilişkisi geçici görev kabul edilir?

Avusturya’daki bir işverenin mevcut sigortalı çalışanını belirli bir işin yapılması için Türkiye’ye göndermesi, Türkiye’de sıfırdan iş sözleşmesiyle personel istihdam etmesinden farklıdır. Sosyal güvenlik anlaşmasında başlangıç ilkesi, sigortalının işini yaptığı ülkenin mevzuatına tabi olmasıdır. Ancak 7. maddede belirli şartları taşıyan geçici görevlendirmeler için özel istisna öngörülmüştür. Bu istisnanın uygulanmasında personelin vatandaşlığından önce mevcut işvereni, gönderme ilişkisi, görev dönemi ve sigorta statüsü incelenir.

Viyana’daki bir şirketin Türkiye’deki projeye mühendisini göndermesi ile aynı kişinin Türkiye’deki başka bir şirket tarafından sürekli işe alınması aynı sigorta olgusu değildir. Şirketin yazışmalarda görevlendirmeye «secondment» demesi yeterli olmaz; fiili çalışma ve sigorta kayıtları belgeye uygun bulunmalıdır. Dosya, Avusturya sigorta kurumu kayıtları, iş sözleşmesi, görev yazısı ve Türkiye’deki işin açıklamasından oluşur. Bu kayıtlar, genel Türk sigortalılık kuralları ile anlaşmadaki istisnanın hangi dönemde uygulanacağını gösterir.

2. Türkiye–Avusturya Anlaşması m.7/1: ilk 24 ay

28 Ekim 1999 tarihinde imzalanan ve 1 Aralık 2000’de yürürlüğe giren Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması’nın 7/1. maddesi, işveren tarafından diğer ülkeye geçici gönderilen çalışan hakkında uygulanacak mevzuatı düzenler. Avusturya’dan Türkiye’ye geçici görevlendirilen sigortalı ilk 24 ayı aşmayan dönem bakımından Avusturya mevzuatına tabi kalır. SGK’nın Avusturya ülke sayfası da ilk görevlendirmenin azami 24 ay olduğunu teyit eder.

Bu sınır, Türkiye’ye gelen herkesin ilk iki yıl hiçbir işlem yapmadan sigorta yükümlülüğünden muaf olması demek değildir. İstisnaya konu çalışmanın ve Avusturya kurumundan alınan uygun formülerin bulunması gerekir. Görev bitiş tarihinin belirsiz bırakılması veya fiili çalışmanın belgedeki aralığın ötesine geçmesi durumunda, süre sınırının hukuki sonuçları ayrıca incelenir. Anlaşmanın resmî metni ile SGK’nın Avusturya açıklaması birlikte okunmalıdır.

3. A/TR 1 formüleri nedir?

A/TR 1, Avusturya’da mevcut sigortalılığı bulunan ve Türkiye’ye geçici gönderilen çalışan yönünden uygulanacak sosyal güvenlik mevzuatını gösteren, Avusturya yetkili kurumunca düzenlenen belgedir. SGK’nın 23 Mart 2020 tarihli 2020/6 sayılı Genelgesi, Avusturya’dan gönderilen personelin bu formülerinin Türk SGK birimine ibraz edilmesini düzenler. Bu belge kişinin yalnızca Avusturya’da ikamet ettiğini değil, anlaşma kapsamındaki belirli dönemde Avusturya sigorta hukukunda kalmasına ilişkin kurumsal tespiti gösterir.

Formüler; iş sözleşmesi, ticari davetiye, oturum izni, Türkiye’de çalışma izni veya vergi mukimlik belgesinin yerine geçmez. İşverenin personeli gerçekten ne amaçla ve hangi tarihler arasında gönderdiği ayrıca ispatlanmalıdır. A/TR 1’in üzerine yazılmış bitiş tarihinden daha uzun süre için kendiliğinden hak doğduğu kabul edilemez. Türkiye’deki kurum işlemlerinde belgenin ilgili çalışana, işyerine ve döneme ait olduğunun açıkça eşleştirilmesi, hatalı tescil ile yersiz prim tahakkukunu ayırmaya yarar.

4. TR/A 1 ile A/TR 1 arasındaki yön farkı

Formülerdeki harf sırası başvurunun yönünü belirtir. Türkiye’den Avusturya’ya geçici gönderilen 5510 sayılı Kanun m.4/1-a kapsamındaki çalışan için **TR/A 1** SGK tarafından düzenlenir. Avusturya’dan Türkiye’ye geçici gönderilen çalışan için **A/TR 1** Avusturya yetkili kurumunca düzenlenir. İki belge aynı kişinin aynı görevi için seçilebilecek eşdeğer evrak değildir. Hangi ülke mevzuatında kalındığı ve görevlendirmenin yönü doğru saptanmalıdır.

Avusturya’daki işverenin diğer Avrupa ülkeleri için kullandığı sosyal güvenlik formunu Türk kurumuna sunması, Türkiye–Avusturya anlaşmasının öngördüğü A/TR 1’e otomatik eşdeğerlik sağlamaz. Aynı şekilde Türk SGK tarafından düzenlenmesi gereken TR/A 1’i Avusturya’dan gelmiş personelin dosyasına eklemek açıklama gerektirir. Belgeleri hazırlayan birim, başlık, düzenleyici kurum, görev tarihleri ve çalışan kimliğini teslim öncesinde kontrol etmelidir. Yanlış formülere dayanılarak verilmiş muafiyet beyanı, gerçek sigortalılık durumunu açıklamaya yetmez.

5. Avusturya işvereni için dosya kurulumu

Avusturya işvereninin personel göndermeden önce hazırlaması gereken dosyanın merkezinde mevcut iş akdi, sigorta ilişkisinin devamı, gönderme kararı ve Türkiye’de yapılacak geçici iş bulunur. Görev yazısında personelin kimliği, Türkiye’deki işyeri, işin niteliği, başlangıç ve beklenen bitiş tarihleri yer almalıdır. Avusturya yetkili kurumunun A/TR 1 formüleri alınmalı ve Türkiye’deki hizmet alıcısının insan kaynakları birimiyle görev kayıtları uyumlu tutulmalıdır.

Bunlar SGK’nın her vakada aynı isimle istediği kapalı bir evrak listesi değil, anlaşma koşullarının ve fiili çalışmanın ispatı için hazırlanmış hukuki kontrol başlıklarıdır. Yetkili kurumun özel talep ve form düzeni esas alınır. Almanca belgelerde çalışan adı, şirket tüzel kişiliği veya tarih hatası varsa tercüme yapılarak sorun gizlenemez. İlk olarak resmi belgenin doğruluğu sağlanmalıdır. Tercüme ve tasdik koşulları, işlemi yürüten Türk makamın belge türüne ilişkin gereklilikleriyle uyumlu belirlenir.

6. A/TR 1 belgesi Türkiye’de nereye verilir?

SGK’nın 2020/6 sayılı Genelgesinde, Avusturya’dan Türkiye’ye gönderilen personelin A/TR 1 formülerinin ilgili SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine sunulması öngörülür. Kurum uygulamasında ilgili servisin belgeyi görevlendirme yapılan işyeri dosyasıyla ilişkilendirmesi, bu çalışan için ayrıca yersiz Türk sigorta tescili açılmasını önlemeye yöneliktir. Genelgede, Avusturya makamınca düzenlenmiş formülerin Türk SGK tarafından tekrar onaylanmadığı da belirtilmiştir.

Formülerin yalnız Türkiye’deki şirketin e-posta kutusunda bulunması, SGK’ya gerçekten ibraz edildiğini kanıtlamaz. Teslim tarihi, gelen evrak numarası ve yazışmanın hangi işyerine ve personel kaydına ait olduğu saklanmalıdır. Çalışanın adındaki yazım farkı veya şirketin yanlış sicil numarasının kullanılması sonradan farklı bir kişiye ait belgenin işlenmesine yol açabilir. Dosyadaki işveren ve çalışan bilgileri ilgili kurum kayıtlarıyla eşleştirilerek işlem tamamlanmalıdır.

7. Türk SGK kaydı açılmışsa nasıl araştırılır?

Avusturya mevzuatına tabi kalması gereken dönem için Türkiye’de de 5510 sayılı Kanun m.4/1-a kapsamında tescil bulunması, hukuki inceleme ihtiyacı doğurur. Önce A/TR 1 belgesindeki dönemin gerçekten görevlendirme dönemini kapsadığı teyit edilir. Daha sonra Türk sigortalı kayıtlarındaki günler, bildirgeyi gönderen işyeri, tahakkuk ettirilmiş primler ve Avusturya kurumunun kayıtları yan yana konulur. Böylece farklı aylara ilişkin kayıtlar hatalı biçimde tek sorun gibi değerlendirilmez.

Türk sigortalılık sisteminde aynı kimlik numarasıyla daha önce yapılmış gerçek çalışmalara ilişkin kayıt bulunması, geçici görevlendirme belgesini kendiliğinden geçersiz kılmaz. Ayrı dönemler ayrı değerlendirilir. 5510 sayılı Kanun m.4 ve m.92 Türk hukukunda sigortalılığın genel çerçevesini belirler. Uluslararası anlaşmanın 7. maddesi ise bu somut iki devlet ilişkisinde hangi mevzuatın uygulanacağını saptar. Düzeltme isteniyorsa dilekçede iptali veya değişikliği talep edilen tescil dönemi açık yazılmalıdır.

8. 24 ay sonunda uzatma anlaşmanın 9. maddesine bağlıdır

Geçici görevin ilk 24 ayla sınırlı olmasına karşılık anlaşmanın 9. maddesi, yetkili makamların mutabakatıyla istisnai devam olanağı düzenler. Bu, işverenin kendi iç yazışmasıyla sınırsız ek süre yaratabileceği anlamına gelmez. Avusturya yetkili kurumunun ve Türk tarafının onay mekanizması işletilmelidir. SGK Avusturya ülke sayfası, uzatma ihtiyacında başvurunun görev süresi bitmeden önce yapılmasının gerektiğini belirtir.

İnsan kaynakları birimi ilk görevlendirme tarihinden itibaren 24 aylık sürenin bitişini hesaplamalı, proje devam edecekse onay sürecini yeterince önce gündeme almalıdır. Süre sonunda karar çıkmamışsa “zaten uzatıldı” şeklinde kayıt tutmak doğru değildir. Kurumsal muvafakat mevcutsa tarihi, hangi çalışanı kapsadığı ve yeni dönemi yazılı olarak dosyaya eklenir. Sonraki sigortalılık statüsü bu tarih aralıkları üzerinden belirlenir. Bu konuda dayanak metin doğrudan anlaşma m.9’dur.

9. Türk vatandaşlığı, Mavi Kart ve Avusturya oturumu

Avusturya’da çalışan kişinin Türk vatandaşı, Avusturya vatandaşı veya çifte vatandaş olması kimlik ve diğer hukuk alanlarını etkileyebilir; ancak geçici görev belgesi yalnız vatandaşlık gerekçesiyle alınmış sayılmaz. Sosyal güvenlik incelemesinin esası, anlaşmanın kişi ve sigorta kolu bakımından kapsamı ile gerçek çalışma ilişkisidir. A/TR 1’in düzenlendiği çalışan ve dönem somut olarak tespit edilir.

Türk pasaportu bulunduğu için otomatik Türk sigorta tescili yapılması gerektiği düşüncesi anlaşmadaki istisnayı göz ardı eder. Buna karşılık Avusturya’da oturum kartına sahip olmak da kişinin Türkiye’de yaptığı her iş için Avusturya sigortasında kalmasını sağlamaz. Mavi Kartlıların Türkiye’de çalışma hakkı hakkındaki diğer yazımız, vatandaşlık ve çalışma hakkının ayrı değerlendirilmesi gereken kısmını açıklar. A/TR 1 dosyasında ilk kaynak yine anlaşmanın 7 ve 9. maddeleridir.

10. Türkiye’de yeni iş akdi kurulursa sonuç neden değişebilir?

Avusturya’daki şirketin mevcut personelini Türkiye’deki projeye göndermesi ile Türkiye’deki şirketin aynı kişiyi kendi çalışanı olarak işe alması hukuken aynı işlem değildir. İşçinin kimin yönetiminde çalıştığı, iş akdinin kiminle kurulduğu ve fiili görev ilişkisi incelenir. Ayrı bir Türk hizmet akdi kurulması halinde çalışmanın gerçekten geçici gönderme kapsamında olup olmadığı yeniden değerlendirilir. Birlikte kullanılan şirket logosu veya grup şirketi ilişkisi, ayrı tüzel kişilerin işveren sıfatlarını ortadan kaldırmaz.

Personelin ücretinin Avusturya banka hesabına yatırılması da tek başına işveren tespitini çözmez. Sözleşmeler, talimat ilişkisi, bordro, fatura ve görev çizelgesi ile yetkili kurum formüleri birlikte karşılaştırılmalıdır. 5510 sayılı Kanun m.4/1-a hizmet akdiyle çalışanları düzenler. Buna karşılık A/TR 1 belgesinin kapsamı sosyal güvenlik anlaşmasıyla belirlenir. Bu iki normun kesiştiği tarihleri açıkça göstermeyen tek satırlık “bizim çalışanımız değil” yazısı inceleme için yeterli değildir.

11. Çalışma izni, vergi ve SGK ayrı alanlardır

A/TR 1 formüleri uygulanacak sosyal güvenlik mevzuatını gösterir. Türkiye’deki yabancılar hukuku şartları, çalışma izni ve ikamet statüsü bu formülerin verilmesiyle otomatik tamamlanmaz. Aynı şekilde şirketin kazancı, ücret ödemesi veya vergi mukimliği bakımından sonuç doğuran düzenlemeler sosyal güvenlik anlaşmasının dışında incelenir. Böylece bir kurumca kabul edilmiş sigorta belgesi başka bütün kurumlara karşı genel muafiyet belgesi gibi kullanılmaz.

Avusturya ve Türkiye arasındaki vergisel ilişki hakkında Avusturya–Türkiye çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması rehberi ayrı bilgi verir. Türk işyerinde iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de sadece formülerin varlığıyla ortadan kalkmaz. Sınır ötesi proje dosyasında çalışma hukuku, sosyal güvenlik, yabancıların çalışma hakları ve vergi konuları ayrı başlıklar hâlinde kontrol edilmelidir. Her alan için kendi mevzuatındaki ilgili kanun ve başvuru usulü uygulanır.

12. İş kazası yaşandığında hangi dosya tutulur?

Geçici görev sırasında Türkiye’de bir iş kazası meydana geldiğinde olay tarihi, işin yapıldığı yer, çalışanın fiili görevi ve tıbbi kayıtların eksiksiz belirlenmesi gerekir. A/TR 1 sosyal güvenlik mevzuatının tayinine ilişkin belgedir; işyerindeki önleme ve güvenlik yükümlülüklerinin tamamını kaldırmaz. İlk olay tutanağı, varsa kolluk ve sağlık kayıtları, görev yazısı, işyeri giriş kaydı ve sigortalılık belgeleri ayrı ayrı korunmalıdır.

Türkiye–Avusturya sosyal güvenlik anlaşması sağlık yardımlarına ve kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin düzenlemeler içerir. SGK ikili sözleşmeler listesi, Avusturya’nın kapsamını göstermektedir. Ancak kazadan doğan gelir, yardım veya tazminat talepleri birbirinin aynısı değildir. Yetkili sosyal sigorta kurumunun belirlenmesi, işverenin olaydaki yükümlülüğü ve üçüncü kişinin olası sorumluluğu ayrı hukuki sorulardır. Çalışanın «iki ülkede sigortası var» şeklindeki açıklaması, kurumsal formülerler görülmeden yardım hakkını belirlemeye yetmez.

13. Prim tahakkuku bildirildiyse hangi tarih kontrol edilir?

Türkiye’deki SGK işyeri dosyasında geçici görevli çalışan nedeniyle prim borcu çıkarılmışsa önce borcun hangi ay veya günlere ait olduğu belirlenir. Ardından bu dönem A/TR 1 formüleriyle, çalışanın Türkiye’deki gerçek çalışma takvimiyle ve Avusturya sigorta kaydıyla karşılaştırılır. Hatalı olarak işlenmiş bir sigorta bildirgesi ile belgenin süresi dışında başlamış ayrı bir çalışma aynı hukuki sebeple ortadan kaldırılamaz. Borç belgesindeki tahakkuk nedeni doğru okunmalıdır.

Kurum işlemlerinde önceki başvuruların tarihi ve hangi sicil numarasıyla yapıldığı da önemlidir. Dosyada gerçek bir görev uzatma onayı bulunuyorsa ilgili döneme eklenir; sözlü bilgiyle yetinilmez. İdari para cezası ve prim tahakkuku ayrı usul işlemleri olduğundan her belgenin başvuru veya dava yolu kendi niteliğine göre belirlenir. 5510 sayılı Kanun ve uygulanacak özel anlaşma hükümleri birlikte kullanılmalı; yalnız Avusturya ikamet belgesine dayanılarak tüm borcun hukuka aykırı olduğu iddia edilmemelidir.

14. SGK’ya başvuru ve dava şartı: 7036 sayılı Kanun m.4

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4/1, sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda kural olarak dava açılmadan önce SGK’ya başvurulmasını zorunlu kılar. Hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi bu kuralın açık istisnasıdır. Aynı maddede, SGK’nın başvuruya 60 gün içinde cevap vermemesi durumunda talebin reddedilmiş sayılacağı düzenlenir. Bu nedenle başvuru tarihi ve teslim kanıtı, dosyaya mutlaka eklenmelidir.

Sosyal güvenlik ihtilafının her türünü «önce 60 gün bekle, sonra iş mahkemesine git» şemasına indirmek doğru değildir. İşlem idari para cezasıysa onun ayrı kanuni itiraz usulü, ihtilaf hizmet tespiti ise farklı kuralları bulunur. 7036 sayılı Kanun m.4–5 ve uyuşmazlığın dayandığı 5510 hükümleri birlikte okunmalıdır. Dilekçede hangi tescilin düzeltilmesi veya hangi tahakkukun değerlendirilmesi istendiği somut tarih ve belge numarasıyla tanımlanmalıdır.

15. İşe devam, kısa dönüşler ve proje tarihleri

Görevlendirme süresini incelerken yalnız pasaport giriş-çıkışlarını toplamak yeterli değildir. Belge kapsamındaki işin hangi tarihlerde sürdüğü, çalışan Avusturya’ya döndüğünde görev ilişkisinin kesilip kesilmediği ve Türk işyerindeki gerçek faaliyet gösterilmelidir. Kişinin Türkiye’de özel nedenle kaldığı günlerle çalıştığı günler aynı kavram değildir. Bu nedenle uçak bileti, görev takvimi ve ücret bordrosunun ayrı tarih alanlarına kaydedilmesi gerekir.

Bir çalışan kısa süreliğine Avusturya’ya dönüp yeniden aynı Türkiye projesine gelebilir. Bu durumun her defasında yeni 24 aylık süre yarattığını veya hiç önem taşımadığını belge incelemeden söylemek doğru değildir. Yetkili kuruma sunulmuş görevlendirme kayıtları ve verilen karar esas alınır. Şirket açısından önemli olan, çalışanın tek bir isimle sistemde yer alması değil, her dönemin ilgili belge ve işveren ilişkisine bağlanmasıdır. Tarihsel tutarlılık sağlanmadan prim ve muafiyet hesabına geçilmemelidir.

16. Şirket unvanı ve işyeri değişikliği

Görev sürerken Avusturya işvereninin ticaret unvanı değişebilir, grup şirketi yapısı yeniden düzenlenebilir veya Türkiye’de hizmet verilen işyeri başka adrese taşınabilir. Formülerin ilk düzenlendiği tarihteki bilgilerle daha sonraki gerçek durum uyuşmuyorsa, kurum yazışmasıyla açıklık sağlanması gerekir. Böyle bir değişikliğin etkisi, sözleşmenin 7. maddesindeki gönderme ilişkisinin sürüp sürmediği ve yetkili kurumun belge kapsamına ilişkin kararı üzerinden belirlenir.

Bir holdingin farklı şirketlerinin ortak marka kullanması, otomatik olarak aynı işveren sayılmalarını sağlamaz. Türkiye’deki yeni hizmet alıcısının hangi iş için personelden yararlandığı ve sigorta formülerinde ne yazdığı kontrol edilir. Çalışanın veya insan kaynaklarının hazırladığı tek taraflı “eski görev devam ediyor” yazısı, resmî belgede bulunan dönem ve işveren bilgilerinin yerini almaz. Değişiklik sonrası kurumdan alınan yazışmaların eski A/TR 1 ile birlikte saklanması ispat güçlüğünü azaltır.

17. Emeklilik hizmet birleştirmesiyle farkı

Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması yalnız geçici görevlendirmeyi düzenlemez. İki ülkede geçen uzun vadeli sigortalılık sürelerinin belirli koşullarla birleştirilmesi de anlaşmanın ayrı hükümlerinin konusudur. Ancak emeklilikte süre birleştirme, geçici işte hangi ülkenin prim mevzuatının uygulanacağını belirleyen A/TR 1 ile aynı işlem değildir. Avusturya’dan Türkiye’ye geçici görev nedeniyle düzenlenmiş formüler, kişiye iki ülkede de tam emekli aylığı bağlandığına dair karar oluşturmaz.

Avusturya–Türkiye emeklilik anlaşması ve hizmet birleştirme yazımız, aylığa hak kazanma ve çakışmayan sürelerin değerlendirilmesi konusunu ayrıca ele alır. Sosyal güvenlik sözleşmeli ülkede hizmet belgesi rehberi de emeklilik başvurusundaki belge düzenine ilişkindir. Geçici görev dosyasında emeklilik hesaplarıyla gereksiz karışıklık oluşturmak yerine, o anki çalışmaya uygulanacak mevzuat ve A/TR 1 üzerinde durulmalıdır.

18. Türkiye’de bulunmadan başvuru takibi

Avusturya’da ikamet eden Türk vatandaşı veya Avusturya şirketi temsilcisi, Türkiye’deki SGK tescilini araştırmak ve idari başvuruların durumunu öğrenmek için her aşamada bizzat Türkiye’ye gelmek zorunda değildir. İşlemin niteliğine uygun temsil yetkisi verildiğinde avukat dosya kayıtlarını toplayabilir, başvuru hazırlayabilir ve kurum cevabını inceleyebilir. Vekâletnamenin kapsamı, yapılacak işlemin türüne göre belirlenmeli ve gerektiğinde özel yetki içerip içermediği kontrol edilmelidir.

Avusturya Türk konsoloslukları ve vekâletname rehberi, belge hazırlığı için tamamlayıcı kaynaktır. Yabancı noter belgesinin kullanılacağı durumlarda şekil, tasdik ve tercüme gereklilikleri ayrıca değerlendirilir. Türk konsolosluğu önünde gerçekleştirilen işlemle Avusturya noter belgesi aynı başvuru yolu değildir. Dosya, yalnız kimlik fotokopisiyle değil, yetkiyi ve talep edilecek işlemi kanıtlayan resmî belgelerle yürütülür.

19. Delil planı: hangi belge neyi ispat eder?

A/TR 1, yetkili sigorta kurumunun uygulanacak mevzuata ilişkin tespitini; Avusturya bordrosu, sigortalılık ve ödeme dönemlerini; görevlendirme yazısı ise Türkiye’ye gönderme sebebini ve tarihlerini açıklar. Türkiye’deki işyeri kayıtları fiili çalışmayı; SGK tahakkuk veya tescil yazıları kurum sistemindeki sonucu gösterir. Bunlar farklı olguları ispat eder. Bir belgeye sahip olmak diğer bütün belgelerin gereksiz olduğu sonucunu doğurmaz.

Belgeler düzenleme tarihine göre değil, kapsadığı çalışma dönemine göre sıralandığında çelişkiler görünür olur. Formüler 1 Ocak–31 Aralık tarihlerini kapsıyor, prim tahakkuku 1 Temmuz–31 Aralık için yapılmışsa uyuşmazlığın çakışan dönemi açıkça belirlenir. Aksi halde mahkeme veya SGK birimine sunulan belirsiz “çifte sigortayı iptal edin” talebi, hangi kaydın hukukî sebebinin tartışıldığını göstermeyebilir. Tarih tablosunun her satırında ilgili kurumsal yazının numarasına yer verilmelidir.

20. Resmî mevzuat ve 2026 kontrol notu

İncelemenin merkezinde **Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması m.7/1 ve m.9**, **SGK 2020/6 sayılı Genelgesi**, **5510 sayılı Kanun m.4 ile m.92** ve uygun uyuşmazlık bakımından **7036 sayılı Kanun m.4–5** bulunur. 1999 tarihli anlaşma 1 Aralık 2000’de yürürlüğe girmiştir. Kurumun ülke sayfasında ilk geçici görev süresi 24 ay, uzatma için karşılıklı onay ve süre dolmadan başvuru şartı açıkça yer alır.

Kaynaklar: Bakanlıkta yayımlanan anlaşma metni, SGK Avusturya resmî açıklaması, SGK sosyal güvenlik sözleşmeleri listesi, 5510 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun. **Kontrol tarihi 29 Ekim 2026**. Bu yazı, formüler alınmadan otomatik prim muafiyeti elde edilebileceğini ileri sürmez. Dosya incelemesinin amacı ilgili çalışma dönemine doğru sigorta hukukunu uygulamaktır.

12 sık sorulan soru

A/TR 1’i kim düzenler?

Avusturya’dan Türkiye’ye geçici görev için A/TR 1, Avusturya yetkili sigorta kurumu tarafından düzenlenir ve Türkiye’de SGK’ya sunulur.

İlk görev süresi ne kadardır?

Anlaşmanın 7/1. maddesi ve SGK Avusturya açıklaması uyarınca ilk geçici görevlendirme süresi en çok 24 aydır.

24 aydan uzun kalınabilir mi?

Anlaşmanın 9. maddesi uyarınca yetkili kurumların mutabakatıyla istisnai uzatma yapılabilir; tek taraflı şirket yazısı yeterli değildir.

A/TR 1 ile TR/A 1 aynı mıdır?

Hayır. A/TR 1 Avusturya’dan Türkiye’ye, TR/A 1 Türkiye’den Avusturya’ya gönderilen çalışan için kullanılan farklı yönlü belgelerdir.

A/TR 1 belgesini SGK onaylar mı?

SGK 2020/6 Genelgesinde Avusturya makamınca düzenlenen A/TR 1 üzerinde Türk SGK tarafından ayrıca onay işlemi yapılmadığı açıklanır.

Belge Türkiye’de nereye verilir?

Görevli işyerinin ilgili SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi nezdindeki dosyasıyla eşleştirilmek üzere ibraz edilir.

Çifte SGK kaydı varsa ne yapılır?

A/TR 1, Türk tescil dönemi ve Avusturya hizmet kayıtları karşılaştırılarak hatalı dönemin düzeltilmesi talebi hazırlanır.

Türk vatandaşı olmak muafiyeti kaldırır mı?

Hukukî sonuç yalnız vatandaşlığa değil, anlaşmanın kişi kapsamına, sigorta statüsüne ve gerçek geçici görev koşullarına bağlıdır.

A/TR 1 çalışma izni midir?

Hayır. Sosyal güvenlik mevzuatını belirler; çalışma izni, ikamet ve vergisel yükümlülükler ayrı değerlendirilir.

SGK davalarında ön başvuru gerekir mi?

7036 sayılı Kanun m.4 kapsamındaki sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dava öncesi SGK’ya başvuru esastır; kanundaki hizmet tespiti istisnası saklıdır.

A/TR 1 emeklilikte hizmet birleştirme belgesi midir?

Hayır. Emeklilik sürelerinin birleştirilmesi ve geçici görevde mevzuat tayini, anlaşmanın ayrı konularıdır.

Avusturya’dan vekille işlem yapılabilir mi?

İşlem türüne uygun vekâletnameyle Türkiye’deki SGK kayıtları ve hukuki başvurular avukat aracılığıyla takip edilebilir.

Mersin ofis konumu