Borsa Disiplin Kurulu Kaç Kişiden Oluşur? 6 Asıl, 6 Yedek ve 4 Yıl | 5174 m.43 (2026)

Borsa disiplin kurulunun hukuki dayanağı nedir?

Ticaret borsası disiplin kurulu, 5174 sayılı Kanunda borsanın temel organlarından biri olarak düzenlenmiştir. Kurulun oluşumu m.43’te, görevleri m.44’te, disiplin soruşturmasının genel esasları ise Kanunun ilerleyen disiplin maddelerinde yer alır. Kurulun hukuka uygun oluşturulması, üyeler hakkında yürütülecek disiplin süreçlerinin yetkili organ tarafından yapılması bakımından zorunludur.

Disiplin kurulu, borsanın günlük idari işlemlerini yürüten yönetim kurulundan ve nihai disiplin cezasına karar veren borsa meclisinden farklıdır. Kanun soruşturma, teklif ve karar işlevlerini farklı organlara dağıtarak disiplin sürecinde görev ayrımı kurmuştur.

Borsa disiplin kurulu kaç kişiden oluşur?

5174 m.43 açık bir sayı verir: disiplin kurulu altı asıl üyeden oluşur. Aynı seçimde ayrıca altı yedek üye seçilir. Böylece toplam on iki kişi seçim sonucunda asıl ve yedek olarak belirlenmiş olur; ancak kurulun görev yapan asıl üye sayısı altıdır.

Bu sayı borsanın büyüklüğüne, meclis üye sayısına veya meslek grubu sayısına göre değişmez. Yönetim kurulunda m.40 uyarınca 5, 7, 9 veya 11 kişilik kademeler bulunmasına karşılık disiplin kurulunda Kanun sabit olarak 6 asıl ve 6 yedek üye öngörür.

Disiplin kurulu üyelerini kim seçer?

Borsa disiplin kurulu üyelerini borsa meclisi seçer. Bu yetki m.39’daki meclis görevleri arasında da açıkça sayılmıştır. Yönetim kurulunun disiplin kurulu üyelerini atama veya değiştirme yetkisi bulunmaz.

Seçim yapılırken asıl ve yedek üyelerin ayrı biçimde belirlenmesi, seçilen kişilerin borsa kayıtlarının ve seçilme yeterliliklerinin doğrulanması gerekir. Seçim sonuçlarının meclis ve ilgili seçim kurulu kayıtlarıyla uyumlu olması önemlidir.

Disiplin kurulu kimler arasından seçilir?

Kanun, disiplin kurulunun borsaya kayıtlı üyeler arasından seçileceğini düzenler. Bu nedenle borsa üyeliği bulunmayan dışarıdan bir uzman m.43 kapsamında disiplin kurulu asıl veya yedek üyesi olarak seçilemez.

Tüzel kişi üyelerde temsil ve seçilme şartları ayrıca seçim mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir. Adayın yalnız borsayla ticari ilişkisinin bulunması yeterli değildir; Kanunun aradığı üyelik ve seçilme yeterliliği şartlarının mevcut olması gerekir.

Disiplin kurulunun görev süresi kaç yıldır?

Disiplin kurulu üyeleri dört yıl için seçilir. Bu süre borsa organlarının genel seçim dönemiyle uyumludur. Dört yıllık dönem, kurulun kurumsal sürekliliğini sağlar ve disiplin soruşturmalarının organ değişikliklerinden bağımsız biçimde kayıtlı bir yapı içinde yürütülmesine imkân verir.

Ancak görev süresinin dört yıl olması, her seçilen kişinin mutlaka dört yıl görev yapacağı anlamına gelmez. İstifa, ölüm, borsa üyeliğinin veya seçilme yeterliliğinin kaybı gibi durumlarda asıl üyelikte boşalma meydana gelebilir ve yedek üyelik mekanizması devreye girer.

Disiplin kurulu başkanı nasıl seçilir?

Kurul, seçimden sonraki ilk toplantısında kendi üyeleri arasından bir başkan seçer. Başkan doğrudan borsa meclisi tarafından ayrıca atanmaz. Meclis disiplin kurulunun asıl ve yedek üyelerini seçer; kurul başkanını ise disiplin kurulu kendi içinden belirler.

İlk toplantı tutanağında başkanlık seçiminin sonucu, oy durumu ve görevin başladığı tarih açıkça gösterilmelidir. Kurulun daha sonraki yazışma ve kararlarında başkan sıfatının doğru kullanılması için bu tutanak kurumsal kayıt sisteminde saklanmalıdır.

Disiplin kurulu başkanı bulunmazsa toplantıyı kim yönetir?

5174 m.43 bu ihtimali de açıkça düzenler. Başkanın bulunmadığı durumda en yaşlı kurul üyesi toplantıya başkanlık eder. Böylece başkanın hastalık, izin veya başka nedenle toplantıda bulunmaması disiplin kurulunun çalışmasını durdurmaz.

“En yaşlı üye” ölçütü objektiftir. Kurulun ayrıca her defasında başkan vekili seçmesine gerek kalmadan Kanun doğrudan toplantıyı yönetecek kişiyi belirlemiştir. Tutanakta başkanın bulunmadığı ve toplantının en yaşlı üye tarafından yönetildiği gösterilmelidir.

Disiplin kuruluna seçilebilme şartlarını kim belirler?

Kanun, disiplin kuruluna seçilebilmenin usul ve esaslarının TOBB’un görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini düzenler. Bu nedenle yalnız m.43 metni okunarak aday yeterliliği hakkında eksiksiz değerlendirme yapılamaz; ilgili ikincil mevzuat da kontrol edilmelidir.

Seçim hazırlığında adayların üyelik durumları, mesleki ve hukuki yeterlilikleri ile yönetmelikte aranan diğer şartlar belge üzerinden doğrulanmalıdır. Seçilme yeterliliği bulunmayan kişinin kurulda görev yapması, daha sonra soruşturma ve karar süreçlerinin yetki yönünden tartışılmasına yol açabilir.

Yedek üyelerin görevi nedir?

Altı yedek üye, asıl üyelikte görev süresi içinde boşalma meydana gelmesi ihtimaline karşı seçilir. Yedekler kurulun devamlılığını sağlar. Asıl üyelik boşaldığında ilgili seçim sırası ve mevzuat uyarınca yedek üye asıl göreve geçebilir.

Yedek üye, asıl üyelik sıfatı kazanmadan disiplin kurulu kararlarına sürekli oy kullanma yetkisine sahip değildir. Asıl-yedek ayrımının seçim tutanağında açık yazılması bu nedenle önemlidir.

Disiplin kurulu ile yönetim kurulu arasındaki fark nedir?

Yönetim kurulu, üye hakkında disiplin soruşturması açılmasına karar veren organdır. Disiplin kurulu ise açılan soruşturmayı yürütür, inceleme yapar ve sonucuna göre ceza teklifini borsa meclisine sunar. Dolayısıyla yönetim kurulu soruşturmayı bizzat yürüten ve cezayı veren organ değildir.

Bu görev ayrımı 5174 m.41, m.44 ve m.88 birlikte okunduğunda açıkça görülür. Disiplin süreci başlatma, soruşturma ve nihai karar aşamalarının aynı organ üzerinde toplanmaması kurumsal denetim sağlar.

Disiplin kurulu ile borsa meclisi arasındaki fark nedir?

Disiplin kurulu soruşturma sonucunda disiplin veya para cezası teklif eder. Nihai ceza kararı ise borsa meclisi tarafından verilir. Disiplin kurulunun teklifi cezayı kendiliğinden kesinleştirmez.

Meclis, teklif edilen yaptırımı değerlendirirken soruşturma dosyasını, savunmayı, fiilin sübutunu ve ilgili ceza hükmünü incelemelidir. Kararın uygulanması ise yönetim kurulunun görevidir. Böylece soruşturma, karar ve uygulama üç ayrı işlev olarak ayrılmıştır.

Disiplin soruşturmasında kurulun temel görevi nedir?

5174 m.44 disiplin kuruluna, borsa üyeleri hakkında disiplin soruşturması yürütme ve sonucuna göre meclise disiplin ve para cezası teklif etme görevi verir. M.88 ise soruşturma için kurul üyelerinden birinin soruşturmacı olarak görevlendirilmesini ve yazılı rapor hazırlanmasını öngörür.

Soruşturmacı, raporunu delil, savunma ve ilgili mevzuat çerçevesinde oluşturmalıdır. Kurulun ceza teklifi somut fiille bağlantılı olmalı; hangi disiplin maddesinin neden uygulandığı dosyadan anlaşılmalıdır.

Soruşturmacı üye ceza teklifinin görüşüldüğü toplantıya katılabilir mi?

5174 m.88’e göre soruşturmacı üye, düzenlediği rapora dayalı ceza teklifinin görüşüldüğü disiplin kurulu toplantısına katılamaz. Bu kural soruşturmayı yapan kişi ile kurulun teklif hakkında değerlendirme yapan üyelerini ayırır.

Bu nedenle altı kişilik kurulun toplantı ve karar yapısı değerlendirilirken soruşturmacının ilgili dosyada toplantıya katılmayacağı dikkate alınmalıdır. Tutanakta soruşturmacının dosya görüşmesinde bulunmadığı açıkça gösterilmelidir.

Tarafsızlık bakımından hangi kayıtlar önemlidir?

Disiplin kurulunun üyeleri, soruşturma konusu kişi veya işlemle çıkar çatışması doğurabilecek bir ilişki içindeyse durumun kurumsal kayıt altına alınması gerekir. Kanunun ve ilgili yönetmeliğin çekilme veya katılmama kuralları somut olay bakımından uygulanmalıdır.

Soruşturmacı görevlendirme kararı, savunma istemi, tebligatlar, delil listesi, soruşturma raporu, kurul toplantı tutanağı ve ceza teklifi aynı dosyada kronolojik biçimde saklanmalıdır. Disiplin kararının yargısal veya idari denetiminde dosyanın bütünlüğü önemlidir.

Disiplin kurulunun ilk toplantısında neler yapılmalıdır?

İlk toplantıda kurul başkanı seçilir. Bunun yanında üyelerin iletişim ve tebligat düzeni, toplantı kayıt sistemi, dosya numaralandırması ve soruşturma evrakının korunmasına ilişkin idari düzen kurulabilir. Ancak kurul, Kanunda veya yönetmelikte bulunmayan yeni disiplin suçu ya da ceza oluşturamaz.

Kurulun çalışma yöntemi ilgili Bakanlık yönetmeliği ve borsanın iç düzenlemeleriyle uyumlu olmalıdır. İç düzenleme üst normlara aykırı biçimde savunma hakkını kısıtlayamaz veya disiplin cezası yetkisini değiştiremez.

Asıl üyelik boşalırsa ne yapılır?

Asıl üyenin ölümü, istifası, üyelik şartını kaybetmesi veya başka kanuni nedenle görevden ayrılması halinde yedek üyeler devreye girer. Hangi yedek üyenin göreve çağrılacağı seçim sonucu ve ilgili seçim düzenlemelerine göre belirlenir.

Göreve gelen yedek üyenin bilgileri karar ve üye kayıtlarına işlenmeli, kurul dosyalarına erişim yetkileri güncellenmelidir. Ayrılan asıl üyenin elektronik ve fiziksel erişim yetkileri de sona erdirilmelidir.

Disiplin kurulu seçim dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

Kesinleşmiş aday ve seçmen listeleri, meclis seçim tutanağı, altı asıl ve altı yedek üyenin sıralaması, adayların borsa üyelik kayıtları, seçilme yeterliliğine ilişkin belgeler ve kurulun ilk toplantısındaki başkan seçimi tutanağı birlikte saklanmalıdır.

Görev süresi içinde değişiklik olursa yedekten asıla geçişe ilişkin karar ve bildirim belgeleri de aynı seçim dosyasına eklenmelidir. Böylece herhangi bir soruşturmanın hangi tarihte hangi kurul yapısı tarafından yürütüldüğü ispatlanabilir.

Kurul kararlarında hangi bilgiler yazılmalıdır?

Toplantı tarihi, dosya numarası, katılan üyeler, katılmayan veya çekilen üyeler, soruşturmacının durumu, incelenen rapor, üye savunması, deliller ve teklif edilen yaptırım açıkça gösterilmelidir. Ceza teklifi yalnız sonuç cümlesinden oluşmamalı; dayandığı fiil ve hukuki hüküm belirtilmelidir.

Kurulun görevi teklif sunmaktır. Karar metninde meclise gönderilecek teklif bu niteliğiyle yazılmalı, doğrudan kesinleşmiş ceza gibi kaydedilmemelidir.

Pratik kontrol listesi

• Disiplin kurulunu 6 asıl + 6 yedek olarak oluşturun.
• Üyeleri borsaya kayıtlı kişiler arasından seçin.
• Seçimi borsa meclisinin yaptığını doğrulayın.
• Dört yıllık görev süresini kayıt altına alın.
• İlk toplantıda kurul başkanını seçin.
• Başkan yoksa en yaşlı üyenin toplantıya başkanlık ettiğini tutanağa yazın.
• Seçilme şartlarını ilgili Bakanlık yönetmeliğinden kontrol edin.
• Soruşturmacı üyenin kendi raporunun görüşüldüğü toplantıya katılmamasını sağlayın.
• Asıl-yedek değişikliklerini seçim dosyasına işleyin.
• Disiplin dosyalarını eksiksiz ve kronolojik saklayın.

İlgili içerikler

• Borsa Yönetim Kurulunun Görevleri 5174 m.41
• Borsa Meclisinin Görevleri 5174 m.39
• Ticaret Borsasının Organları 5174 m.35
• Oda Disiplin Kurulu Kaç Kişidir? 5174 m.21

Resmî kaynaklar

• 5174 sayılı Kanun
• TOBB

Sık Sorulan Sorular

Disiplin kurulu üyeliğinde seçilme şartları görev süresince devam etmeli mi?

Disiplin kuruluna seçilme yeterliliği yalnız seçim gününde aranan geçici bir koşul değildir. Borsaya kayıtlı üyelik veya ilgili yönetmelikte aranan başka bir şart görev süresi içinde kaybedilirse, kişinin kurul üyeliğinin devam edip edemeyeceği ilgili mevzuat uyarınca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle borsa, kurul üyelerinin üyelik ve seçilme yeterliliğini dönem içinde güncel kayıtlarla izlemelidir. Bir şartın kaybedildiği tespit edildiğinde gecikmeden organ üyeliği ve yedek üyenin göreve çağrılması süreci işletilmelidir.

Yedek üyelerin sırası neden önemlidir?

Altı yedek üyenin bulunması, boşalan her asıl üyelik için borsa meclisinin yeniden serbestçe üye seçebileceği anlamına gelmez. Yedek üyeler seçim sonucundaki sıra ve ilgili seçim kuralları çerçevesinde asıl göreve geçer. Bu sıra organın seçim iradesini korur.

Yedek üyeler listesi, seçim tutanağı ve asıl üyeliğe geçiş belgeleri aynı dosyada tutulmalıdır. Böylece belirli tarihte kurulun hangi altı asıl üyeden oluştuğu sonradan tereddütsüz tespit edilebilir.

Disiplin kurulunda dosya dağıtımı nasıl yapılmalıdır?

Kurul m.88 uyarınca soruşturmacı görevlendirirken dosyanın konusu, üyelerin mevcut görevleri ve çıkar çatışması ihtimali dikkate alınmalıdır. Soruşturmacı olarak görevlendirilen üye kendi raporunun görüşüldüğü toplantıya katılamayacağı için toplantı planı bu kurala göre yapılmalıdır.

Dosya dağıtımının kayıtlı olması, aynı üyenin sürekli aynı tür soruşturmalara verilmesi nedeniyle oluşabilecek iş yükü dengesizliğini de önler. Görevlendirme kararı dosya numarasıyla ilişkilendirilmelidir.

Kurul başkanının idari görevi ile oy hakkı birbirinden farklı mıdır?

Başkan kurul toplantısını yönetir, gündemin düzenli yürütülmesini sağlar ve kararların usulüne uygun kayda geçirilmesini koordine eder. Başkanlık görevi, Kanunda ayrıca farklı bir oy ağırlığı öngörülmedikçe diğer kurul üyelerinin değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.

Başkan bulunmadığında en yaşlı üyenin toplantıya başkanlık etmesi de yalnız toplantı yönetiminin devamını sağlar. Bu durum o üyeye kalıcı başkanlık sıfatı vermez.

Disiplin kurulunun görev döneminin bitiminde hangi devir işlemleri yapılmalıdır?

Yeni disiplin kurulu seçildiğinde devam eden soruşturma dosyaları, karar defterleri, elektronik kayıtlar ve tebligat takipleri tutanakla yeni kurula devredilmelidir. Dosya süreleri ve yaklaşan işlem tarihleri devir listesinde ayrıca gösterilmelidir.

Eski üyelerin fiziksel ve elektronik dosya erişimleri kapatılmalı, yeni üyelerin yalnız görevleri ölçüsünde erişimi açılmalıdır. Böylece kurul değişikliği soruşturma kayıtlarının kaybolmasına veya yetkisiz erişime yol açmaz.

Seçilme yeterliliği hangi belgelerle doğrulanmalıdır?

Disiplin kurulu adayı bakımından yalnız üye listesinde adının bulunmasıyla yetinilmemelidir. Borsa üyeliğinin aktif olması, ilgili yönetmelikte aranan seçilme şartlarının mevcut bulunması ve varsa adaylığa engel kayıtların bulunmaması seçim dosyasında belgeyle doğrulanmalıdır. Tüzel kişi temsilcisi adaylarda temsil ve bağlayıcı işlem yetkisi ile temsil edilen tüzel kişinin borsa üyeliği birlikte incelenmelidir.

Seçim sonucundan sonra da yeterlilik şartlarını etkileyen değişiklikler izlenmelidir. Üyeliğin sona ermesi, temsil yetkisinin kaybı veya başka bir kanuni engelin ortaya çıkması halinde kurul üyeliğinin devamı ilgili mevzuata göre değerlendirilir ve gerekiyorsa yedek üye göreve çağrılır.

Devam eden soruşturma sırasında kurul üyesi değişirse ne olur?

Bir disiplin soruşturması devam ederken kurulun bir asıl üyesinin görevi sona erebilir. Bu durumda yeni kurul bileşimi, yedek üyelik sırası ve soruşturmacı görevlendirmesi ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Dosyanın daha önce toplanmış delilleri sırf üye değişti diye geçersiz hale gelmez; ancak bundan sonraki kurul işlemlerinin yetkili üyelerce yapılması gerekir.

Görev değişikliği dosyaya tarih ve dayanak belgeleriyle işlenmeli, yeni üyenin dosyaya erişimi yetkilendirilmeli ve ayrılan üyenin erişimi kapatılmalıdır. Böylece karar tarihinde kurulun kimlerden oluştuğu ve hangi üyelerin dosyanın görüşülmesine katıldığı sonradan açıkça tespit edilebilir.

Disiplin kurulunun sürekliliği neden önemlidir?

Disiplin kurulu dört yıllık bir organ olmakla birlikte soruşturmalar farklı tarihlerde başlayıp sonuçlanabilir. Kurulun üye yapısındaki değişiklikler, toplantıların ertelenmesi veya yedek üyelerin zamanında göreve çağrılmaması dosyalarda gereksiz gecikmeye yol açmamalıdır. Borsa genel sekreterliği organ kayıtlarını güncel tutarak kurulun görev yapabilir durumda kalmasını sağlamalıdır.

Toplantı öncesinde asıl üyelerin görev durumları, soruşturmacının katılmama kuralı ve varsa çekilme sebepleri kontrol edilmelidir. Bu organizasyon, disiplin sürecinin hem süreler içinde hem de yetkili kurul bileşimiyle yürütülmesini sağlar.