Boşanma Davası Sürerken Çocuk Pasaportu Nasıl Alınır? Geçici Velayet ve 5682 m.17/C | 2026
Kısa ve Net Cevap
Boşanma davası devam ederken çocuk pasaportu bakımından önce aile mahkemesinin verdiği geçici velayet ara kararı incelenir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün pasaport uygulamasına göre mahkeme ara kararla çocuğun velayetini anneye veya babaya bırakmışsa, pasaport için o ebeveynin muvafakati esas alınır. Hukuki temel 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C‘dir.
Mahkeme geçici velayet hakkında bir karar vermemişse evlilik hukuken devam ettiği için velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılır ve iki ebeveynin muvafakati gerekir. Ebeveynlerden biri yurt dışındaysa Türk dış temsilciliğinde muvafakat düzenleyebilir; Lahey Apostil Sözleşmesine taraf ülkede yerel noterde düzenlenen muvafakatın apostilli aslı ve noter onaylı Türkçe tercümesi de kullanılabilir.
5682 m.17/C ve TMK Velayet Kuralları Nasıl Uygulanır?
5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C, ergin olmayanların pasaport alabilmesi için kanuni temsilcilerinin muvafakatini arar. Boşanma davası sürerken evlilik henüz sona ermemiştir. Bu nedenle velayet konusunda özel bir mahkeme kararı yoksa Türk Medeni Kanununun evlilik içindeki birlikte velayet sistemi devam eder.
Ancak boşanma davasında hâkim çocuğun korunması için tedbiren velayeti eşlerden birine bırakabilir. Bu ara karar, nihai boşanma kararı kesinleşmeden önce de çocuğun kanuni temsilini somut dosya bakımından düzenler. NVI, pasaport başvurularında bu ara kararı esas alabilmektedir.
Burada karar metninin açık olması önemlidir. “Çocuk dava süresince anne yanında kalsın” ifadesi ile “çocuğun tedbiren velayeti anneye verildi” hükmü aynı açıklıkta değildir. Pasaport için mahkemenin velayet yetkisini açıkça hangi ebeveyne verdiği görülmelidir.
Geçici Velayet Ara Kararı Varsa Kimin Muvafakati Gerekir?
Aile mahkemesi ara kararla çocuğun geçici velayetini anneye vermişse annenin; babaya vermişse babanın muvafakati esas alınır. NVI’nin yayımladığı pasaport açıklamalarında, boşanma davası devam ederken mahkemece ara kararla velayet kime bırakılmışsa o kişinin muvafakatının yeterli olduğu belirtilmektedir.
Ara kararın tarih ve dosya bilgilerinin güncel olması gerekir. Daha sonra verilen başka bir ara karar veya istinaf/mahkeme kararı velayet düzenini değiştirmişse eski karar kullanılmamalıdır. Başvuru sırasında güncel mahkeme evrakı ibraz edilir.
Geçici velayet sahibi ebeveynin muvafakati pasaportun düzenlenmesi bakımından yeterli olsa da çocuğun fiilen yurt dışına çıkarılması ayrı bir hukuki sorudur. Mahkeme dosyasında seyahat yasağı, teslim veya kişisel ilişkiye dair tedbir varsa ayrıca değerlendirilir.
Mahkeme Geçici Velayet Kararı Vermediyse Ne Olur?
Mahkeme velayeti geçici olarak eşlerden birine bırakmamışsa evlilik devam ettiği için anne ve baba birlikte kanuni temsilci olmaya devam eder. Bu durumda çocuk pasaportunda her iki ebeveynin muvafakati gerekir.
Çocuğun fiilen anne yanında veya baba yanında yaşaması bu sonucu tek başına değiştirmez. Adres kaydının bir ebeveynde bulunması, okul işlemlerini o ebeveynin yapması veya nafaka tedbiri verilmesi de açık velayet kararının yerini tutmaz.
Diğer ebeveyn başvuruya katılamıyorsa noter veya dış temsilcilik muvafakatnamesi hazırlanır. Ebeveynin yurt dışında olması, ulaşmanın zor olması veya taraflar arasında iletişim bulunmaması otomatik olarak tek ebeveyn muvafakatı yetkisi yaratmaz.
Geçici Velayet Kararı Pasaport Başvurusunda Nasıl Sunulur?
Mahkeme ara kararının mahkeme dosyasından alınmış güncel örneği başvuru için hazırlanmalıdır. Kararın hangi mahkeme, esas numarası ve tarihli ara karara ait olduğu açık olmalıdır. Nüfus müdürlüğü gerektiğinde UYAP veya resmî yazışma üzerinden kararın doğruluğunu teyit edebilir.
Ara kararda çocuğun adı-soyadı, velayetin kime bırakıldığı ve kararın geçici niteliği tereddüt yaratmamalıdır. Birden fazla çocuk varsa karar her çocuk bakımından ayrı okunur. Bir çocuk için tedbiren velayet verilmiş olması kardeşin pasaportunda aynı sonucu doğurmaz.
Kararın yalnız avukatın ekran görüntüsü, tarafın mesajlaşma uygulamasındaki fotoğrafı veya imzasız taslağıyla işlem yapılması beklenmemelidir. Resmî mahkeme kararı veya doğrulanabilir belge sunulmalıdır.
Diğer Ebeveyn Yurt Dışındaysa Muvafakat Nasıl Alınır?
Geçici velayet kararı yoksa ve diğer ebeveyn yurt dışındaysa o ebeveyn Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğunda çocuk pasaportu için muvafakatname düzenleyebilir. Dış temsilcilik noterlik işlemi Türk resmî belgesidir.
NVI uygulamasında dış temsilcilikçe düzenlenen muvafakatname, temsilcilik tarafından başvuru yapılacak nüfus müdürlüğünün resmî e-posta veya faksına gönderilebilir. Böylece ebeveynin Türkiye’ye gelmesi veya belgenin uluslararası kargoyla gönderilmesi zorunlu olmaz.
Belgenin hangi nüfus müdürlüğüne gönderileceği, çocuğun kimliği ve yeni pasaport başvurusunun amacı temsilciliğe doğru bildirilmelidir. Eski bir pasaport başvurusunda kullanılan muvafakat tekrar kullanılamaz.
Yabancı Noterde Muvafakat: Apostil ve Türkçe Tercüme
Ebeveyn bulunduğu ülkenin noterinde de muvafakat düzenleyebilir. Ülke Lahey Apostil Sözleşmesine tarafsa NVI, apostilli belgenin aslını ve yeminli tercüman tarafından yapılmış noter onaylı Türkçe tercümeyi kabul etmektedir.
Apostil yalnız belgenin resmî kaynağını doğrular. Belge metninde çocuğun pasaport başvurusuna açık izin bulunmalıdır. Seyahat izni, okul işlemleri veya genel velayet beyanı şeklindeki farklı bir belge pasaport muvafakatı yerine kullanılmamalıdır.
Ülke Apostil Sözleşmesine taraf değilse ilgili devletin tasdik zinciri uygulanır. Bu durumlarda doğrudan Türk dış temsilciliğinde muvafakat düzenlenmesi işlemi sadeleştirebilir.
Mahkeme Çocuğun Yurt Dışına Çıkışını Yasakladıysa Pasaport Alınabilir mi?
Boşanma dosyasında çocuğun yurt dışına çıkışını, pasaportunun teslimini veya seyahatini sınırlayan ihtiyati tedbir varsa bu tedbir pasaport muvafakatından ayrı ve öncelikli biçimde incelenir. Geçici velayet sahibinin muvafakati mahkeme tedbirini ortadan kaldırmaz.
Mahkeme açıkça pasaport düzenlenmesini veya teslimini sınırlamışsa nüfus makamı karar doğrultusunda işlem yapar. Tedbir yalnız “çocuğun yurt dışına çıkarılmaması” şeklindeyse pasaport belgesinin düzenlenmesi ile sınırdan çıkışın aynı şey olup olmadığı kararın kapsamına göre değerlendirilir.
Bu nedenle çekişmeli dosyalarda yalnız NVI muvafakat kurallarına bakmak yeterli değildir. Mahkeme dosyasının güncel ara kararları ve varsa istinaf kararları da kontrol edilmelidir.
Pasaport Muvafakati Yurt Dışına Çıkış İzni Değildir
Pasaport, kişinin uluslararası seyahatte kullanacağı kimlik ve seyahat belgesidir. Pasaport için verilen muvafakat çocuğun bu belgeyi almasına yöneliktir. Çocuğun belirli bir ülkeye götürülmesi, diğer ebeveynin seyahat rızası, vize makamının istediği belgeler ve mahkeme tedbirleri ayrı konulardır.
Bu ayrım boşanma davalarında özellikle önemlidir. Bir ebeveyn geçici velayet sahibi olduğu için pasaport çıkartabilir; fakat mahkemenin seyahat yasağı varsa çocuğu ülke dışına çıkaramaz. Tersine pasaport mevcut olsa bile hedef ülke sınır makamı diğer ebeveyn muvafakatını isteyebilir.
Detaylı seyahat değerlendirmesi için velayet sahibi çocuğu yurt dışına çıkarabilir mi? ve çocuğu yurt dışına çıkarma muvafakatnamesi rehberleri incelenebilir.
Diğer Ebeveyn Pasaport Çıkarılmasına İtiraz Ederse Ne Olur?
Geçici velayet açıkça bir ebeveyne verilmişse diğer ebeveynin salt itirazı NVI’nin velayet sahibinin muvafakatını esas almasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak mahkemeden pasaport veya yurt dışına çıkış konusunda yeni bir tedbir kararı alınmışsa bu karar bağlayıcıdır.
Geçici velayet kararı yoksa iki ebeveynin muvafakati gerekir. Bu halde bir ebeveyn muvafakat vermiyorsa pasaport idaresi aile hukuku uyuşmazlığını çözüp diğer ebeveyn yerine izin veremez. Tarafın aile mahkemesinden velayet veya somut seyahat/pasaport konusunda karar alması gerekir.
Çocuğun üstün yararı, eğitim, sağlık veya zorunlu seyahat gibi nedenler varsa bunlar aile mahkemesinde delilleriyle ileri sürülür. İdari başvuru mahkeme kararının yerini tutmaz.
Her Yeni Pasaportta Yeni Muvafakat Gerekir mi?
Evet. NVI uygulaması her pasaport başvurusu için ayrı muvafakat arar. Noterlikte veya konsoloslukta düzenlenen önceki muvafakat ikinci başvuruda kullanılamaz. Geçici velayet sahibi değişmemiş olsa bile yeni pasaport başvurusunda güncel irade alınır.
Pasaport süresinin dolması, kayıp, çalıntı veya yenileme nedeniyle yeni cüzdan talep edilmesi yeni başvurudur. Bu konuda her başvuruda yeni muvafakatname yazısında ayrıntılı açıklama bulunmaktadır.
Başvuru öncesinde geçici velayet kararının hâlen geçerli olduğu da kontrol edilmelidir. Mahkemenin sonraki ara kararı velayeti değiştirmişse yeni durum esas alınır.
Boşanma Kararı Çıktıktan Sonra Ne Değişir?
Mahkeme nihai boşanma kararında velayeti bir ebeveyne verirse ve karar kesinleşirse çocuk pasaportunda velayet sahibinin muvafakati yeterlidir. Kesinleşme gerçekleşmeden önce ise dava süresindeki geçici velayet kararı ve mevcut tedbirler önemini korur.
Karar kesinleşmiş ancak velayet hükmü yoksa NVI her iki ebeveynin muvafakatını arar. Bu özel durum için boşanma kararında velayet hükmü yoksa çocuk pasaportu rehberi incelenebilir.
Yabancı ülkede verilen boşanma kararlarında kararın Türkiye’de tanıma/tescil etkisi ve velayet hükmünün uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir.
Başvuru Öncesi Belge Kontrol Listesi
- Boşanma davasının mahkeme ve esas numarası.
- Güncel geçici velayet ara kararı.
- Ara karar yoksa iki ebeveynin güncel muvafakati.
- Yurt dışındaki ebeveyn için konsolosluk veya uygun yabancı noter belgesi.
- Yabancı noter belgesinde apostil/tasdik ve Türkçe tercüme.
- Çocuğun kimliği, biyometrik fotoğrafı ve varsa eski pasaportu.
- Dosyadaki yurt dışına çıkış/pasaport tedbirlerinin güncel kontrolü.
- Her iki ebeveyn gelemiyorsa refakat edecek yetişkin için gerekli vekâlet.
- Yeni başvuruya özgü yeni muvafakat.
- Çocuğun şahsen başvuruya katılımı.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5682 sayılı Pasaport Kanunu ve Türk Medeni Kanunu
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri – Pasaport İşlemleri SSS
- T.C. Dışişleri Bakanlığı – Konsolosluk İşlemleri SSS
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası sürerken çocuk pasaportu alınabilir mi?
Evet. Geçici velayet kararı ve muvafakat durumu esas alınarak başvuru yapılabilir.
Geçici velayet annedeyse babanın muvafakati gerekir mi?
Tedbiren velayet açıkça anneye verilmişse NVI uygulamasında annenin muvafakati esas alınabilir.
Geçici velayet kararı yoksa ne olur?
Evlilik devam ettiği için iki ebeveynin muvafakati aranır.
Yurt dışındaki ebeveyn nasıl izin verir?
Türk dış temsilciliğinde veya şartları karşılayan yabancı noter yoluyla muvafakat verebilir.
Konsolosluk belgesi Türkiye’ye nasıl gönderilir?
Temsilcilik başvuru merkezinin resmî e-posta veya faksına gönderebilir.
Mahkeme yurt dışına çıkış yasağı koyduysa velayet sahibi pasaportla çocuğu çıkarabilir mi?
Hayır. Mahkeme tedbiri ayrıca bağlayıcıdır.
Her yeni pasaportta tekrar muvafakat gerekir mi?
Evet. Her yeni başvuru için ayrı muvafakat gerekir.
Boşanma kesinleşince hangi ebeveyn muvafakat verir?
Kesinleşmiş kararda velayet kime verilmişse o ebeveynin muvafakati esas alınır.
Boşanma Davası Devam Ederken Pasaport İçin Mahkemeden Hangi Karar İstenir?
Boşanma davasının açılmış olması, anne veya babadan birinin velayet yetkisini kendiliğinden sona erdirmez. TMK m.336 uyarınca evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır. Boşanma davası açıldığında ise TMK m.169 hâkime, dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin gerekli geçici önlemleri re’sen alma görevi verir. Bu nedenle pasaport başvurusunda önce aile mahkemesinin ara kararında çocuğun geçici velayeti, kişisel ilişki ve temsil yetkisi hakkında ne yazdığı kontrol edilir.
5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C, ergin olmayan kişinin pasaport alabilmesi için kanuni temsilcisinin muvafakatini gösteren resmî belgenin ibrazını arar. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü de ergin olmayanların pasaport başvurusunda yasal temsilci muvafakatini esas alır. Boşanma kesinleşmiş ve velayet bir ebeveyne verilmişse NVI uygulamasında velayeti alan ebeveynin muvafakati yeterlidir. Buna karşılık boşanma henüz sürüyorsa ve mahkeme kararı diğer ebeveynin temsil yetkisini ortadan kaldıran açık bir düzenleme içermiyorsa, yalnız davanın açılmış olması tek ebeveynin muvafakatiyle işlem yapılacağı anlamına gelmez.
Diğer ebeveyn muvafakat vermiyorsa çözüm, pasaport müdürlüğünde tekrar tekrar başvuru yapmak değil, devam eden aile mahkemesi dosyasında çocuğun pasaport ve yurt dışı seyahat işlemi hakkında açık geçici tedbir talep etmektir. Talepte seyahatin amacı, tarihi, süresi, gidilecek ülke, çocuğun eğitim veya sağlık bağlantısı ve geri dönüş planı somut belgelerle gösterilir. Mahkemeden yalnız “geçici velayet” değil, pasaport başvurusu ve gerekli seyahat işlemlerinin hangi ebeveyn tarafından yapılacağını tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirleyen karar istenir. Bu yöntem idari makamın önüne yorum gerektirmeyen bir mahkeme kararı koyar.
Çocuğun yurt dışına çıkarılması pasaport alınmasından ayrı bir konudur. Pasaport düzenlenmiş olması, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını ortadan kaldırmaz ve mahkemenin koyduğu yurt dışına çıkış tedbirini geçersiz hâle getirmez. Dosyada çocuğun yurt dışına çıkarılmasını sınırlayan açık bir tedbir varsa önce bu tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi gerekir. Tersine, herhangi bir çıkış yasağı bulunmaması da pasaport başvurusundaki muvafakat şartını kendiliğinden kaldırmaz. Pasaport işlemi ile seyahat/kişisel ilişki tedbiri ayrı hukuki başlıklardır.
Yurt dışında bulunan ebeveyn muvafakat verecekse Türk dış temsilciliğinde düzenlenen muvafakatname kullanılabilir. NVI’nin güncel uygulamasında dış temsilcilikte düzenlenen muvafakatname başvuru merkezine resmî e-posta/faks yoluyla gönderildiğinde veya aslı ibraz edildiğinde kabul edilir. Yabancı noter belgesi kullanılacaksa belgenin düzenlendiği ülkeye göre apostil/tasdik ve Türkçe tercüme şartları ayrıca tamamlanır. Böylece boşanma davasının sürmesi, ebeveynlerden birinin yurt dışında bulunması ve pasaport başvurusu tek dosyada birbirine karıştırılmadan çözülür.
Pratik kontrol sırası şöyledir: önce UYAP’taki son ara karar okunur; geçici velayetin kimde olduğu ve pasaport/yurt dışı seyahat hakkında özel hüküm bulunup bulunmadığı tespit edilir; ikinci ebeveynin muvafakati mevcutsa resmî belge hazırlanır; muvafakat yoksa aynı aile mahkemesinden TMK m.169 kapsamında açık tedbir kararı talep edilir; karar kesin veya uygulanabilir nitelikte düzenlendikten sonra NVI pasaport başvurusu yapılır. Bu sıra, çocuğun üstün yararı ile ebeveynlerin temsil yetkisini aynı anda korur.
Başvuru Günü Yanınızda Bulunması Gereken Belgeler
Pasaport başvurusunda çocuğun kimlik belgesi, biyometrik fotoğraf ve harç/defter bedeline ilişkin belgelerin yanında temsil yetkisini ispatlayan evrak hazır tutulmalıdır. Boşanma dosyasında geçici velayet veya pasaport konusunda ara karar verilmişse kararın doğrulanabilir örneği; diğer ebeveyn muvafakat etmişse noter veya dış temsilcilikçe düzenlenen muvafakatname sunulur. Yabancı ülkede düzenlenen muvafakatnamede apostil/tasdik ve tercüme eksikliği başvuru öncesinde giderilir. Böylece başvuru merkezi çocuğu kimin temsil ettiğini doğrudan belgeden tespit eder.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu içerik 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C, Türk Medeni Kanununun velayete ilişkin hükümleri ve NVI’nin boşanma davasındaki geçici velayet kararlarına ilişkin güncel pasaport uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.
Türkiye’deki pasaport ve aile hukuku işlemleri Mersin’den Türkiye genelindeki dosyalar bakımından takip edilmektedir.
Aile Hukuku ve Yurt Dışı İşlemler İçin İletişim
Son mevzuat ve resmî uygulama kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
