Gemi kira ve çarter sözleşmeleri, navlun, deniz alacakları, gemi ipoteği ve sicili, müşterek avarya, çatma, kurtarma ve liman kaynaklı uyuşmazlıklar hakkında güncel hukuki rehberler.
TTK m.1030-1031, ipotekli geminin veya tesisatının kötüleşmesi nedeniyle teminat tehlikeye düştüğünde alacaklıya süre verme, önleyici tedbir ve şartları oluşursa ipoteğin paraya çevrilmesini isteme hakları tanır.
TTK m.1022-1029, gemi ipoteğinin sigorta tazminatına yayılmasını, sigortacının ipotekli alacaklıya bildirimlerini, ödeme kurallarını ve sigorta ilişkisindeki mortgagee korumasını düzenler.
TTK m.1018-1021 gemi ipoteğinin teminat altına aldığı alacağı, faizleri, geminin bütünleyici parça ve eklentilerini, kamulaştırma/tazminat bedellerini ve birden fazla gemi üzerindeki birlikte ipoteği düzenler.
TTK m.1016 gemi ipoteği tescilinde alacaklı, tutar, faiz, yan edimler, derece, yabancı para ve üst sınır kayıtlarını düzenler. Belirsiz veya değişken alacaklarda üst sınırın sicilde gösterilmesi gerekir.
TTK m.1014-1015’e göre sicile kayıtlı gemi üzerinde alacağı teminat altına almak için gemi ipoteği kurulabilir. Geçerlilik için malik ile alacaklının yazılı ve noter onaylı anlaşması veya sicil müdürlüğündeki anlaşma ile gemi siciline tescil gerekir.
TTK m.1131-1137’ye göre zaman çarterinde donatılmış geminin ticari yönetimi belirli süre ve ücret karşılığında tahsis olunana bırakılır; teknik yönetim ve zilyetlik tahsis edende kalır. Ücret, gider, off-hire ve iade kuralları ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
TTK m.1129’a göre kiracı gemiyi aldığı durumda geri vermeli; normal aşınmadan sorumlu tutulmaz. Geç iadenin ilk 15 günü için kira bedeli oranında, sonraki günler için iki kat kira oranında tazminat ödenir; daha yüksek zarar ispatlanırsa fazlası da istenebilir.
TTK m.1128’e göre kira bedeli sözleşmedeki zamanda; hüküm yoksa geminin zilyetliğinin devrinden itibaren aylık ve peşin ödenir. Kiraya verene taşınır, kıymetli evrak, navlun ve bazı alacaklar üzerinde özel teminat hakları tanınır.
TTK m.1127’ye göre gemi adamlarının çalıştırılmasından doğan tüm borç ve yükümlülükler kiracıya aittir. Gemi adamlarıyla birlikte kiracının emrine verilen gemide kiraya veren de kiracıyla birlikte müteselsilen sorumludur.
TTK m.1126 uyarınca kiracı, gemi iade edilene kadar denizcilik ve sorumluluk rizikolarına karşı sigorta yaptırmalı, kiraya vereni önceden bilgilendirmeli ve poliçede ismen göstermelidir.
TTK m.1125 uyarınca kiracı gemiyi tahsis amacına ve sözleşme hükümlerine uygun kullanmak zorundadır. Gemide bırakılan malzeme ve teçhizat kullanılabilir; iade sonunda aynı tür ve nitelikte tamamlanır.
TTK m.1124’e göre geminin ayıplarından doğan tamir ve parça değişim giderleri kiraya verene aittir. Ayıp nedeniyle gemi 24 saatten fazla hareketsiz kalırsa aşan süre için kira bedeli işlemez.