CISG Madde 48: Satıcı Teslimden Sonra Ayıbı veya İhlali Düzeltebilir mi? Cure Hakkının Şartları | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.48’e göre satıcı, CISG m.49 saklı kalmak üzere, teslim tarihinden sonra dahi kendi masrafıyla yükümlülüğünü giderebilir; ancak bunu makul olmayan gecikme yaratmadan, alıcıya makul olmayan sıkıntı vermeden ve satıcının yaptığı masrafları geri ödeyip ödemeyeceği konusunda alıcıda makul olmayan belirsizlik oluşturmadan yapmalıdır. Alıcının tazminat hakkı cure nedeniyle ortadan kalkmaz. Satıcı, alıcıdan belirli bir süre içinde cure’u kabul edip etmeyeceğini bildirmesini isteyebilir; alıcı makul süre içinde cevap vermezse satıcı bildirdiği süre içinde cure yapabilir ve alıcı bu süre içinde satıcının cure’u ile bağdaşmayan bir çare kullanamaz. Satıcının cure niyeti ve süre bildirimleri, CISG m.48/4 uyarınca alıcıya ulaşmadıkça etkili değildir.
CISG Madde 48 Ne Düzenler?
CISG m.48, teslim zamanı geçtikten sonra satıcının kendi ihlalini düzeltmesine imkân veren cure mekanizmasını düzenler. Bu hüküm, sözleşmeyi mümkün olduğunca ayakta tutma ve gereksiz sona erdirmeyi önleme amacına hizmet eder. Ancak satıcının cure hakkı sınırsız değildir; alıcının m.49 kapsamındaki dönme hakkı saklıdır.
M.48 yalnız maldaki fiziksel ayıbı onarmayı değil, satıcının yükümlülüğünü sonradan gereği gibi yerine getirmesini kapsayabilir. Eksik parçanın tamamlanması, belge verilmesi, yazılım düzeltmesi, teknik ayarın yapılması veya uygun mal gönderilmesi somut şartlarda cure yöntemi olabilir.
Satıcının “nasıl olsa sonra düzeltirim” yaklaşımıyla teslim borcunu ihlal etme serbestisi yoktur. Cure, makul olmayan gecikme veya alıcıya makul olmayan sıkıntı yaratmamalıdır ve m.49’daki ağır ihlal/dönme sistemiyle birlikte değerlendirilir.
CISG m.48 Neden “m.49 Saklı Kalmak Üzere” Uygulanır?
M.48/1’in ilk ifadesi, satıcının cure hakkının alıcının m.49’daki sözleşmeden dönme hakkını tamamen bertaraf etmediğini gösterir. Eğer satıcının ihlali esaslı ihlal oluşturmuş ve alıcı geçerli biçimde dönme hakkını kullanmışsa satıcının sonradan tek taraflı “ben şimdi düzeltirim” demesi her durumda sözleşmeyi canlandırmaz.
Bununla birlikte cure imkânı, ihlalin m.25 anlamında gerçekten esaslı olup olmadığının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Uygunsuzluk kısa sürede, güvenilir biçimde ve alıcıya ciddi sıkıntı vermeden giderilebiliyorsa alıcının sözleşmeden beklediği şeyden önemli ölçüde yoksun kalıp kalmadığı ayrıca tartışılır.
Bu nedenle uygulamada m.48 ile m.49 arasında mekanik bir öncelik değil, somut ihlal ve cure koşullarının birlikte analizi yapılır. Sitedeki mevcut m.47-49 teslim etmeme rehberi, dönme koşullarını ayrıca ele almaktadır.
Satıcı Cure’u Kimin Masrafıyla Yapmalıdır?
CISG m.48/1 açıkça satıcının remedy/cure işlemini kendi masrafıyla yapabileceğini düzenler. Satıcı kendi sözleşme ihlalini gidermek için gerekli olağan onarım, parça, işçilik, yeniden sevk veya belge düzeltme masrafını alıcıya yükleyemez.
Uluslararası satışta cure masrafları yalnız servis bedelinden ibaret değildir. Geri taşıma, gümrük, paketleme, teknik personel seyahati, vize/izin, depolama ve test maliyetleri doğabilir. Bu giderlerin hangisinin cure için gerekli olduğu ve hangisinin ayrıca m.74 tazminat kalemi oluşturduğu somut olarak ayrılmalıdır.
Alıcı da gereksiz pahalı yöntem seçerek masrafı büyütmemelidir. M.77 zarar azaltma yükümlülüğü cure sürecinde de önem taşır.
“Makul Olmayan Gecikme Olmadan” Cure Ne Demektir?
M.48/1 cure’un “without unreasonable delay” yapılmasını arar. CISG sabit gün sayısı koymaz. Malın türü, alıcının kullanım amacı, üretim takvimi, yedek parça tedariki, teknik servis erişimi ve cure’un niteliği değerlendirilir.
Örneğin üretim hattını tamamen durduran kritik makine için üç haftalık cure süresi alıcı bakımından makul olmayabilir; buna karşılık özel üretim bir komponentin güvenilir biçimde yeniden üretilmesi teknik olarak iki hafta gerektiriyorsa ve alıcı alternatif üretim kapasitesine sahipse sonuç farklı olabilir.
Satıcı cure teklifinde açık tarih vermeli ve planı somutlaştırmalıdır. “En kısa sürede düzelteceğiz” gibi belirsiz ifade, alıcıda makul olmayan gecikme ve belirsizlik yaratabilir.
Alıcıya “Makul Olmayan Sıkıntı” Verilmemesi Ne Anlama Gelir?
Cure yalnız teknik olarak mümkün olmakla yeterli değildir. Alıcının tesisini uzun süre kapatması, tekrar tekrar servis ziyareti gerektirmesi, malı uzak ülkeye geri göndermesini zorunlu kılması veya müşterilerine karşı ciddi ticari risk yaratması hâlinde cure alıcıya makul olmayan sıkıntı verebilir.
Örneğin küçük bir modülün alıcı sahasında iki saatte değiştirilmesi genellikle düşük sıkıntı yaratır. Buna karşılık ağır makinenin sökülüp kıtalararası geri gönderilmesi, üretim hattının bir ay durması ve cure sonucunun da belirsiz olması daha farklı değerlendirilir.
Makul olmayan sıkıntı testi, yalnız alıcının sübjektif rahatsızlığını değil; objektif ticari ve operasyonel yükü esas alır.
Satıcının Masrafları Karşılayacağı Konusunda Belirsizlik Neden Önemlidir?
M.48/1, cure’un alıcıya satıcının yaptığı masrafları geri ödeyip ödemeyeceği konusunda makul olmayan belirsizlik yaratmamasını da arar. Metindeki bu unsur, alıcının cure için masraf yapmak zorunda kaldığı ve satıcının bunu karşılayıp karşılamayacağının belirsiz olduğu durumları hedefler.
Satıcı cure planında hangi masrafları doğrudan üstleneceğini, alıcının yapacağı gerekli giderlerin hangi belgelerle geri ödeneceğini ve ödeme zamanını açıkça yazmalıdır. Özellikle uluslararası iade/gümrük işlemlerinde masraf sorumluluğunun belirsiz bırakılması cure’un makullüğünü zayıflatır.
Alıcı, satıcının açıkça karşılamayı reddettiği ciddi masrafı kendi bütçesinden finanse etmeye zorlanmamalıdır.
CISG m.48 Kapsamında Hangi Cure Yöntemleri Kullanılabilir?
Hüküm belirli tek yöntemle sınırlı değildir. Uygunsuz malın onarılması, eksik miktarın tamamlanması, doğru belgenin gönderilmesi, yanlış yazılımın güncellenmesi, uygun parçanın takılması veya uygun malın gönderilmesi somut durumda cure olabilir.
Cure yöntemi ihlali gerçekten ortadan kaldırmalıdır. Geçici yama, sözleşmede beklenen performansı sağlamayan tamir veya alıcının kullanım güvenliğini düşüren çözüm yeterli değildir.
İkame mal teklifinde lojistik ve zaman etkisi ayrıca incelenir. M.46/2’de alıcının ikame talebi esaslı ihlale bağlıyken, satıcının m.48 cure yöntemi olarak ikame teklif etmesi farklı işlev taşır; yine de m.49 ve makullük sınırları geçerlidir.
Satıcı Alıcıdan Cure’u Kabul Edip Etmeyeceğini Bildirmesini İsteyebilir mi?
Evet. CISG m.48/2’ye göre satıcı alıcıdan, cure’u kabul edip etmeyeceğini bildirmesini isteyebilir. Satıcı talebinde cure’u hangi süre içinde yapacağını belirtmelidir. Bu mekanizma tarafların belirsizlik içinde kalmasını önler.
Örneğin satıcı “Arızalı modülü 10 gün içinde ücretsiz değiştirmeyi teklif ediyoruz; bu cure’u kabul edip etmediğinizi üç gün içinde bildiriniz” diyebilir. Talebin makul süre tanıması ve cure’un m.48/1 şartlarına uygun olması gerekir.
Alıcı cevabında cure’u kabul ediyorsa erişim, test, masraf ve takvim koşullarını açıklaştırmalıdır. Reddediyorsa reddin nedenini teknik/ticari olarak somutlaştırması sonradan makullük değerlendirmesinde önem taşır.
Alıcı Satıcının m.48/2 Talebine Cevap Vermezse Ne Olur?
M.48/2, alıcının satıcının cure sorusuna makul süre içinde cevap vermemesi hâlinde satıcının talebinde belirttiği süre içinde cure yapabileceğini düzenler. Bu süre içinde alıcı, satıcının cure performansıyla bağdaşmayan bir hukuki çareye başvuramaz.
Bu hüküm alıcının sessizliğini genel anlamda sözleşme kabulü saymaz. Sadece m.48’in özel cure mekanizmasında, satıcının belirli süreli talebine cevap verilmemesinin sınırlı sonucunu düzenler.
Alıcı cure’u istemiyorsa veya m.49 dönme hakkını kullanacağını düşünüyorsa satıcının talebini cevapsız bırakmamalı, hukuki pozisyonunu gecikmeden açıkça bildirmelidir.
Satıcının Cure Bildirimi Ne Zaman Etkili Olur?
CISG m.48/4, satıcının m.48/2 veya m.48/3 kapsamındaki talep veya bildirimlerinin alıcı tarafından alınmadıkça etkili olmadığını açıkça düzenler. Bu, CISG III. Kısmındaki genel m.27 iletişim riskine özel istisna niteliğindedir.
Dolayısıyla satıcı “e-postayı gönderdik” demekle yetinmemelidir; cure talebinin alıcıya ulaştığını gösterecek teslim kaydı veya alıcı cevabı önemlidir. Yanlış e-posta adresine gönderilen cure bildirimi m.48/4 bakımından etkili olmayabilir.
Satıcı m.48/3 uyarınca belirli süre içinde performans göstereceğini bildirmişse, bu bildirim aynı zamanda m.48/2 anlamında alıcıdan karar bildirmesini isteyen talep olarak yorumlanabilir.
CISG m.37 ile m.48 Arasındaki Fark Nedir?
M.37, satıcı teslim için belirlenen tarihten önce erken teslim yapmışsa ve bu erken ifada eksiklik/uygunsuzluk varsa son teslim tarihine kadar cure imkânını düzenler. M.48 ise teslim zamanı geçtikten sonra cure’u düzenler.
M.37’de satıcı hâlen sözleşmesel teslim süresinin içindedir. M.48’de ihlal veya gecikmiş ifa zaten ortaya çıkmıştır. Bu nedenle m.48 açıkça m.49 dönme hakkını saklı tutar ve makul olmayan gecikme/sıkıntı şartını öne çıkarır.
CISG m.37 rehberimiz erken teslim cure rejimini ayrı açıklar.
Cure Yapılırsa Alıcının Tazminat Hakkı Kaybolur mu?
Hayır. M.48/1 son cümle alıcının CISG uyarınca tazminat isteme hakkını saklı tutar. Satıcı ayıbı tamamen giderse bile alıcının cure öncesi veya cure süresinde uğradığı öngörülebilir zararlar m.74-77 şartlarıyla talep edilebilir.
Örneğin makine bir hafta çalışmadığı için üretim kaybı doğmuş, satıcı sonra ücretsiz onarım yapmış olabilir. Onarım sözleşme performansını düzeltir; ancak aradaki zarar otomatik silinmez. Zararın varlığı, miktarı, nedenselliği ve öngörülebilirliği ayrıca ispatlanmalıdır.
Alıcı satıcının makul cure teklifini gereksiz yere reddedip zararı büyütürse m.77 azaltma yükümlülüğü nedeniyle tazminatında indirim riski vardır.
Alıcı Cure Teklifini Nasıl Değerlendirmelidir?
Alıcı dört soruyu birlikte sormalıdır: Cure ihlali gerçekten tamamen giderecek mi? Ne kadar sürecek? Operasyona ne kadar sıkıntı verecek? Cure ve yan masraflarının satıcı tarafından karşılanacağı açık mı? Bu dört unsur m.48/1’in merkezindedir.
Teknik uzman, hukuk birimi ve operasyon ekibi birlikte cure planını değerlendirmelidir. Sadece hukuki pozisyon nedeniyle teknik olarak iyi bir çözümü reddetmek, m.77 bakımından zarar azaltma sorununa dönüşebilir. Buna karşılık başarısız olması muhtemel veya üretimi uzun süre durduracak cure’u kabul etmek de zorunlu değildir.
Alıcının cevabı yazılı olmalı ve cure’un kabul/red gerekçesi ile tazminat haklarının saklı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Hızlı onarım: Makine teslim edilir, sensör arızası çıkar. Satıcı 48 saat içinde ücretsiz parça değişimi ve test önerir; üretim ciddi etkilenmez. Cure m.48 bakımından makul olabilir.
Örnek 2 – Uzun ve belirsiz cure: Satıcı üç ay sonra çözüm üretebileceğini, başarılı olup olmayacağını bilmediğini söyler. Alıcının sezonluk üretimi iki hafta sonra başlayacaktır. Makul olmayan gecikme ve belirsizlik nedeniyle m.48 cure hakkı zayıflayabilir; m.49 ayrıca değerlendirilir.
Örnek 3 – Masrafı alıcıya yükleme: Satıcı ürünü onaracağını ancak uluslararası geri taşıma ve gümrük masrafını alıcının üstlenmesini ister. Bu durum m.48/1’deki kendi masrafıyla cure ve makul olmayan gider belirsizliği bakımından sorun yaratır.
Örnek 4 – Cevapsız cure talebi: Satıcı belirli süre içinde cure yapacağını ve alıcıdan karar bildirmesini ister; alıcı makul sürede cevap vermez. M.48/2 şartlarında satıcı belirttiği süre içinde cure yapabilir ve alıcı bu süre boyunca cure ile bağdaşmayan çare kullanamaz.
2026 İçin CISG m.48 Kontrol Listesi
- Önce alıcının m.49 dönme hakkının doğup doğmadığını belirleyin.
- Satıcının cure yönteminin ihlali tamamen giderip gidermeyeceğini teknik olarak analiz edin.
- Cure süresinin makul olup olmadığını alıcının kullanım amacıyla karşılaştırın.
- Alıcıya doğacak operasyonel sıkıntıyı somutlaştırın.
- Cure ve yan masraflarının satıcı tarafından karşılanacağını yazılılaştırın.
- Satıcı cure süresini açıkça belirlesin.
- Alıcı m.48/2 talebine makul sürede yazılı cevap versin.
- Cure bildiriminin alıcıya ulaştığını belgeleyin.
- Tazminat haklarını cure’dan ayrı saklı tutun.
- Cure sonucunu bağımsız test ve kabul tutanağıyla kapatın.
Alıcının onarım/ikame hakları için CISG m.46 rehberimizi; erken teslim cure için CISG m.37 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Satıcı teslim tarihi geçtikten sonra ayıbı düzeltebilir mi?
Evet. M.48 şartlarıyla ve m.49 dönme hakkı saklı kalmak üzere cure yapabilir.
Cure masrafını alıcı mı öder?
M.48 satıcının kendi masrafıyla cure yapmasını öngörür.
Cure için sabit gün süresi var mı?
Hayır. CISG makul olmayan gecikme yaratmama ölçütünü kullanır.
Alıcı her cure teklifini kabul etmek zorunda mı?
Hayır. Cure makul olmayan gecikme, sıkıntı veya masraf belirsizliği yaratıyorsa reddedilebilir; somut koşullar değerlendirilir.
Satıcı cure yapınca tazminat hakkı biter mi?
Hayır. M.48 alıcının tazminat hakkını açıkça saklı tutar.
Satıcı alıcıdan cure’a cevap isteyebilir mi?
Evet. M.48/2 uyarınca belirli süre içinde performans göstereceğini belirterek alıcıdan karar isteyebilir.
Alıcı cevap vermezse ne olur?
M.48/2 şartlarında satıcı bildirdiği süre içinde cure yapabilir ve alıcı bu süre içinde cure ile bağdaşmayan çare kullanamaz.
Cure bildirimi sadece gönderilince etkili olur mu?
Hayır. M.48/4’e göre ilgili talep/bildirim alıcı tarafından alınmadıkça etkili değildir.
M.37 ile m.48 arasındaki fark nedir?
M.37 teslim süresi dolmadan erken teslim cure’unu, m.48 teslim tarihi sonrasındaki cure’u düzenler.
Cure esaslı ihlali her zaman ortadan kaldırır mı?
Hayır. Cure imkânı esaslılık değerlendirmesinde önemli olabilir; ancak m.49 hakkı saklıdır ve her somut olay ayrı incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.