CISG Madde 51: Kısmi Teslim veya Malların Bir Kısmı Uygunsuzsa Alıcının Hakları Nelerdir? | 2026
- CISG Madde 51’in temel kuralı
- Kısmi teslim nedir?
- Malların yalnız bir kısmı uygunsuzsa ne olur?
- Alıcı hangi hakları kullanabilir?
- Sözleşmenin tamamından ne zaman dönülebilir?
- Esaslı ihlal testi nasıl yapılır?
- Parti, lot ve seri bazlı teslimlerde uygulama
- Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
- Tazminat ve ikame alım ilişkisi
- İspat ve belge dosyası
- Yurt dışındaki alıcı için adım adım yol
- Sık sorulan sorular
CISG Madde 51’in Temel Kuralı Nedir?
CISG Madde 51, sözleşme ihlalinin satışın tamamını değil yalnız bir bölümünü etkilediği durumlarda alıcının haklarının kapsamını belirler. Madde iki ayrı ihtimali düzenler: satıcının malların sadece bir kısmını teslim etmesi ve teslim edilen malların sadece bir kısmının sözleşmeye uygun olması. Her iki durumda da CISG m.46-50’daki hukuki çareler öncelikle sorunlu kısma uygulanır.
Bu düzenleme, uluslararası ticarette orantılılık sağlar. Bin adet ürün siparişinde yirmi birimin uygunsuz olması, her olayda bin birimin tamamına ilişkin sözleşmenin sona ermesi sonucunu doğurmaz. Buna karşılık sorunlu bölüm sözleşmenin ekonomik amacını bütünüyle ortadan kaldırıyorsa, m.51/2 uyarınca sözleşmenin tamamından dönme gündeme gelebilir.
Madde 51, alıcının haklarını azaltan bir hüküm değildir; hangi hakkın hangi kapsamda kullanılacağını ayırır. İlk aşamada eksik veya uygunsuz kısım belirlenir. İkinci aşamada m.46-50 hükümleri bu kısma uygulanır. Üçüncü aşamada, sorunlu kısmın bütün sözleşme bakımından m.25 anlamında esaslı ihlal oluşturup oluşturmadığı incelenir.
Kısmi Teslim Nedir?
Kısmi teslim, satıcının sözleşmeyle üstlendiği miktarın tamamını teslim etmemesidir. Örneğin 100 ton hammadde yerine 80 ton, 500 makine parçası yerine 420 parça veya 12 konteyner yerine 10 konteyner gönderilmesi kısmi teslimdir. Eksik miktarın neden kaynaklandığı ayrıca önem taşıyabilir; fakat m.51’in ilk sorusu objektiftir: sözleşmede taahhüt edilen miktarın ne kadarı fiilen teslim edilmiştir?
Teslim miktarı yalnız faturaya bakılarak belirlenmemelidir. Sevk mektubu, CMR taşıma senedi, konşimento, paketleme listesi, tartım fişi, depo giriş kaydı, gümrük beyannamesi, teslim-tesellüm belgesi ve varsa bağımsız gözetim raporu birlikte değerlendirilir. Uluslararası ticarette birden fazla teslim veya birden fazla taşıyıcı bulunduğunda kronoloji özellikle önemlidir.
Eksik teslim ile gecikmiş teslim de ayrılmalıdır. Satıcı kalan miktarı sözleşmedeki teslim süresi içinde tamamlayabiliyorsa, ihlalin niteliği farklıdır. Teslim süresi geçtikten sonra eksik kalan miktar bakımından m.47’deki ek süre, m.49’daki dönme ve şartları varsa m.74 ve devamındaki tazminat hükümleri gündeme gelir.
Kısmi teslimin ticari etkisi miktardan daha büyük olabilir. Üretim hattının çalışması için 100 parçanın tamamının birlikte kullanılması gerekiyorsa 5 parçanın eksikliği, sayısal olarak küçük olsa da tüm sistemi çalışamaz hâle getirebilir. Bu durum, m.51/2’deki bütün sözleşme bakımından esaslı ihlal değerlendirmesinde önem taşır.
Malların Yalnız Bir Kısmı Sözleşmeye Uygun Değilse Ne Olur?
CISG m.35’e göre satıcı, miktar, kalite, tür, ambalaj ve kararlaştırılan kullanım amacı bakımından sözleşmeye uygun mal teslim etmek zorundadır. Teslimin bir bölümü bu ölçütleri karşılamıyorsa m.51 devreye girer. Örneğin aynı sevkiyattaki ürünlerin yalnız belirli seri numaraları teknik toleransı aşabilir; yalnız bir lotta kontaminasyon bulunabilir; yalnız iki paletin ambalajı taşıma için yetersiz olabilir.
Alıcı öncelikle uygunsuz kısmı somutlaştırmalıdır. “Sevkiyat kalitesiz” şeklindeki genel ifade, hangi birimlerin hangi şartı karşılamadığını göstermediği için hem bildirim hem ispat bakımından zayıftır. Seri numarası, lot kodu, numune sonucu, laboratuvar raporu, fotoğraf, video, ölçüm kaydı ve teslim tarihleri sorunlu kısmı ayırmak için kullanılmalıdır.
CISG m.38 ve m.39 hükümleri burada da önemlidir. Alıcı malları koşulların elverdiği en kısa sürede incelemek ve sözleşmeye aykırılığın niteliğini belirterek satıcıya makul sürede bildirim yapmak zorundadır. Kısmi uygunsuzlukta bildirim, mümkünse hangi parti veya seri için hangi teknik aykırılığın bulunduğunu açıkça göstermelidir.
Uygunsuz kısmın diğer mallardan ayrılabilir olup olmadığı da sonuca etki eder. Ayrılabilir yüz adet ürün içinde beş hatalı ürün ile tek bir entegre üretim hattının kritik modülündeki uygunsuzluk aynı ekonomik etkiyi doğurmaz. Bu fark, yalnız m.51 değil m.25 esaslı ihlal testinde de belirleyicidir.
Kısmi Teslim veya Kısmi Uygunsuzlukta Alıcı Hangi Hakları Kullanabilir?
CISG m.51/1, m.46-50 hükümlerini sorunlu kısım bakımından uygulanabilir kılar. Böylece alıcı olayın niteliğine göre aynen ifa, ikame mal, onarım, ek süre, sözleşmeden dönme veya bedel indirimi gibi hakları eksik ya da uygunsuz bölüm için ileri sürebilir.
Aynen ifa ve eksik kısmın tamamlanması: Satıcı miktarın bir bölümünü teslim etmemişse, uygulanabilir şartlar altında alıcı eksik kısmın teslimini isteyebilir. CISG m.46’daki aynen ifa talebi, m.28’in mahkemenin iç hukukundaki aynen ifa yaklaşımına ilişkin sınırıyla birlikte değerlendirilir.
İkame mal: Uygunsuz kısmın ihlali o bölüm bakımından esaslı nitelikteyse ve m.46/2 şartları gerçekleşiyorsa ikame mal talebi gündeme gelebilir. Talep, m.39 bildirimine bağlı süre içinde veya onunla birlikte yapılmalıdır.
Onarım: Uygunsuzluk makul şekilde giderilebiliyorsa m.46/3 kapsamında onarım istenebilir. Onarımın makul olup olmadığı; malın niteliği, onarım yeri, maliyet, gecikme ve ticari operasyon üzerindeki etkiyle belirlenir.
Ek süre: Alıcı m.47 uyarınca satıcıya yükümlülüğünü yerine getirmesi için makul ek süre verebilir. Eksik kısmın tamamlanması bakımından bu araç özellikle önemlidir.
Bedel indirimi: Uygunsuz mal alıcıda tutuluyorsa m.50 kapsamında göreli değer esasına dayalı bedel indirimi uygulanabilir. Kısmi uygunsuzlukta hesap sorunlu bölüm üzerinden kurulmalıdır.
Kısmi dönme: İhlalin koşulları m.49’u karşılıyorsa alıcı yalnız sorunlu kısım bakımından dönme sonucuna ulaşabilir. Bütün sözleşmeden dönme ise m.51/2’deki daha sıkı koşula bağlıdır.
Alıcı Sözleşmenin Tamamından Ne Zaman Dönebilir?
CISG m.51/2 açık bir eşik getirir: malların tamamının teslim edilmemesi veya yalnız bir kısmının sözleşmeye uygun olmaması, sözleşmenin bütünü bakımından esaslı ihlal oluşturmalıdır. Bu nedenle “kısmi ihlal var” tespiti otomatik olarak tam dönme hakkı vermez.
Bütün sözleşmeden dönmenin ağır sonucu vardır. Sözleşme sona erer, taraflar m.81 ve devamındaki iade ve tasfiye hükümleriyle karşılaşır. CISG sistemi bu sonucu küçük ve ayrılabilir eksikliklerde değil, alıcının sözleşmeden beklemekte haklı olduğu temel menfaati önemli ölçüde ortadan kaldıran durumlarda kabul eder.
Örneğin birbirinden bağımsız kullanılabilen 1.000 standart parçanın 20’sinin hatalı olması çoğu olayda tüm sözleşmeyi sona erdirmek için yeterli değildir. Buna karşılık tek bir üretim hattının birlikte çalışması zorunlu modüllerinden birinin teslim edilmemesi ve bu nedenle hattın tamamının işletilememesi, öngörülebilirlik şartı da gerçekleşiyorsa bütün sözleşme bakımından esaslı ihlal doğurabilir.
Alıcı, tam dönme kararı almadan önce sözleşmenin bölünebilirliğini, kalan malların ekonomik kullanışlılığını, satıcının makul sürede düzeltme imkânını, gecikmenin ticari amaca etkisini ve ikame tedarikin mümkün olup olmadığını belgelemelidir.
CISG m.25 Anlamında Esaslı İhlal Testi Nasıl Yapılır?
CISG m.25’e göre ihlal, diğer tarafı sözleşme uyarınca beklemekte haklı olduğu şeyden esaslı ölçüde yoksun bırakıyorsa ve bu sonuç ihlal eden tarafça öngörülebilir nitelikteyse esaslıdır. M.51/2’de bu test sözleşmenin bütünü için yapılır.
Değerlendirmede şu sorular öne çıkar:
- Eksik veya uygunsuz kısım kalan mallardan ekonomik ve teknik olarak ayrılabiliyor mu?
- Kalan uygun mallar alıcının sözleşmedeki amacına hizmet ediyor mu?
- Sorunlu kısım üretim hattı, proje veya ürün grubunun çalışmasını bütünüyle engelliyor mu?
- Satıcı ihlali makul sürede ve alıcıya makul olmayan külfet yaratmadan giderebiliyor mu?
- Sözleşmede teslim tarihi veya tam takım teslim açıkça kritik hâle getirilmiş mi?
- Alıcının bütün teslimatı reddetmesinin ekonomik sonucu ihlalle orantılı mı?
- İhlalin tüm sözleşmeyi işlevsiz bırakacağı satıcı açısından öngörülebilir miydi?
Tek bir faktör otomatik sonuç doğurmaz. Özellikle teknik olarak bütünlük arz eden sistem satışlarında sözleşme, şartname, proje takvimi ve tarafların sözleşme kurulurken bildikleri ticari amaç birlikte incelenmelidir.
Parti, Lot, Seri ve Çoklu Konteyner Teslimlerinde Madde 51 Nasıl Uygulanır?
Modern tedarik zincirlerinde mal tek seferde değil parti, lot, seri, palet veya konteyner bazında hareket eder. Bu nedenle sözleşmenin fiziksel teslim yapısı ile hukuki bölünebilirlik aynı şey değildir. Üç konteynerin ayrı taşıma belgelerine sahip olması, satış sözleşmesinin mutlaka üç bağımsız sözleşme olduğu anlamına gelmez.
Önce satış sözleşmesi incelenmelidir: toplam miktar tek bedelle mi satılmıştır; her parti için ayrı kabul testi var mıdır; ödeme her teslimde mi yapılmaktadır; mal partileri birbirine bağımlı mıdır; üretim amacı için tüm partilerin birlikte bulunması gerekir mi? Bu veriler m.51 ve gerektiğinde m.73 taksitli teslim hükümleri arasındaki ayrımı belirler.
M.73, taksitli teslim sözleşmelerinde belirli bir taksidin ihlalinin o taksit veya gelecekteki taksitler bakımından sonuçlarını özel olarak düzenler. M.51 ise kısmi teslim ve kısmi uygunsuzluk için genel çerçevedir. Sözleşme açıkça birbirini izleyen taksitlerden oluşuyorsa m.73 ayrıca incelenmelidir.
Kısmi Uygunsuzlukta CISG m.50 Bedel İndirimi Nasıl Hesaplanır?
Bedel indirimi bütün sözleşme bedeline rastgele bir yüzde uygulanarak hesaplanmamalıdır. Öncelikle sorunlu mal grubunun sözleşmedeki bedeli veya ekonomik payı belirlenir. Daha sonra CISG m.50’nin göreli değer formülü o kısım için uygulanır: teslim edilen uygunsuz malın teslim anındaki değeri, sözleşmeye uygun malın aynı andaki değerine oranlanır.
Örneğin sözleşmede toplam 200.000 EUR bedelle dört eşit makine satılmış ve yalnız bir makine sözleşmeye aykırı çıkmışsa, sorunlu makinenin sözleşmesel değeri 50.000 EUR olabilir. Uygun makinenin teslim anındaki piyasa değeri 60.000 EUR, teslim edilen uygunsuz makinenin değeri 45.000 EUR ise oran %75’tir. Sorunlu makine için indirilmiş bedel 37.500 EUR; bedel indirimi 12.500 EUR olur. Diğer üç uygun makinenin bedeli bu hesap nedeniyle kendiliğinden değişmez.
Ancak sözleşme paket fiyat içeriyorsa ve tek tek birimlere gerçekçi bedel dağıtımı yapılamıyorsa ekonomik değerleme daha ayrıntılı kurulmalıdır. Fatura kalemleri, teklif cetveli, maliyet kırılımı, emsal satışlar ve bağımsız ekspertiz kullanılabilir.
Kısmi İhlalde Tazminat, İkame Alım ve Diğer Zararlar
CISG m.51, m.74 ve devamındaki tazminat haklarını ortadan kaldırmaz. Eksik veya uygunsuz bölüm nedeniyle alıcı ikame mal almak, üretimi geçici olarak durdurmak, acil taşıma yapmak, üçüncü kişilere gecikme bedeli ödemek veya depolama masrafına katlanmak zorunda kalmış olabilir. Şartları gerçekleştiğinde bu zararlar tazminat rejiminde ayrıca değerlendirilir.
İkame alım, sözleşmeden dönme sonrasında m.75 kapsamında fiyat farkı hesabını gündeme getirebilir. Cari piyasa fiyatı üzerinden hesap yapılacaksa m.76 uygulanabilir. Her talep kalemi kendi hukuki dayanağı ve ispat belgesiyle ayrılmalıdır.
Alıcının m.77 uyarınca zararı azaltma yükümlülüğü de unutulmamalıdır. Makul önlemlerle önlenebilecek zararın büyümesine izin verilmesi, talep edilebilir tazminatı etkileyebilir. Bu nedenle kısmi ihlalde ticari operasyonu korumaya yönelik alınan tedbirlerin tarih ve maliyetleri kaydedilmelidir.
Kısmi Teslim ve Kısmi Uygunsuzluk Dosyasında Hangi Deliller Bulunmalı?
Sağlam bir dosya, “ne kadar mal sorunlu?” ve “bu sorun sözleşmenin bütününü nasıl etkiliyor?” sorularına belgeli cevap vermelidir. Özellikle şu belgeler önemlidir:
- Satış sözleşmesi, sipariş, proforma ve genel şartlar,
- Teknik şartname, kalite standardı, numune ve çizimler,
- Fatura ve ödeme kayıtları,
- Paketleme listesi, CMR, konşimento ve diğer taşıma belgeleri,
- Seri numarası ve lot bazlı teslim kayıtları,
- Depo giriş ve sayım tutanakları, tartım kayıtları,
- Fotoğraf, video, test, laboratuvar ve ekspertiz raporları,
- CISG m.38 inceleme ve m.39 bildirim kayıtları,
- Satıcının tamamlama, onarım veya ikame teklifleri,
- Eksik/uygunsuz kısmın üretim veya proje üzerindeki etkisini gösteren kayıtlar,
- İkame alım, depolama, taşıma ve diğer zarar faturaları.
Belge dosyasının kronolojik hazırlanması özellikle uluslararası uyuşmazlıklarda yararlıdır. Sözleşme tarihi, planlanan teslim tarihi, fiili teslim, inceleme, uygunsuzluğun öğrenilmesi, bildirim, cure görüşmeleri ve varsa dönme bildirimi ayrı tarih satırlarıyla gösterilmelidir.
Yurt Dışındaki Alıcı İçin Adım Adım Uygulama
- Sözleşme kapsamını sabitleyin: toplam miktar, teslim programı, teknik standart ve kabul kriterlerini çıkarın.
- Fiili teslimi sayısallaştırın: eksik birim, uygunsuz lot, seri ve konteynerleri ayrı tabloda gösterin.
- İnceleme ve ihbarı tamamlayın: CISG m.38-39 kapsamında uygunsuzluğun niteliğini açıkça yazılı bildirin.
- Sorunlu kısmı ayırın: m.46-50’daki hangi hakkın o kısım için kullanılacağını belirleyin.
- Cure olasılığını değerlendirin: satıcının eksik teslimi tamamlama veya uygunsuzluğu giderme imkânını m.37 ve m.48 çerçevesinde inceleyin.
- Tam dönme düşünülüyorsa m.25 testini belgeleyin: ihlalin bütün sözleşmeyi neden işlevsiz bıraktığını somutlaştırın.
- Parasal talepleri ayırın: bedel indirimi, fiyat farkı, ek masraf ve kâr kaybını tek kalemde değil hukuki dayanaklarına göre ayrı hesaplayın.
- Yetki ve tahkimi kontrol edin: sözleşmenin mahkeme veya tahkim şartı ile uygulanacak hukuk kaydını inceleyin.
Yurt dışında bulunan şirket veya gerçek kişi, Türkiye’deki uyuşmazlığını vekil aracılığıyla takip edebilir. Vekâletnamenin biçimi, apostil veya konsolosluk tasdiki ve tercüme gereklilikleri işlem türüne göre belirlenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye’deki dosyalar görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde buradan koordine edilir.
Sözleşme Hazırlanırken Kısmi İfa Riski Nasıl Yönetilir?
Madde 51 uyuşmazlıkları çoğu kez sözleşmede miktar toleransı, parti kabul sistemi ve kritik teslim koşullarının belirsiz bırakılmasından büyür. Uluslararası satış sözleşmesinde toplam miktarın yanında izin verilen eksik/fazla tolerans, lot tanımı, kabul testi, kritik bileşen listesi, teslim programı, cure süresi ve kısmi reddin sonuçları açık yazılmalıdır.
Bir sistemin tüm bileşenlerinin birlikte çalışması zorunluysa bu ticari amaç satıcıya sözleşme kurulurken açıkça bildirilmelidir. Böylece eksik bir kritik parçanın bütün sözleşme bakımından etkisinin öngörülebilirliği konusunda delil oluşur. Benzer şekilde “time is of the essence” mantığıyla kesin teslim tarihinin ticari önemi varsa sözleşmede açık ve ölçülebilir şekilde düzenlenmelidir.
İkame alım prosedürü, kalite ihtilafında bağımsız laboratuvar seçimi, numune alma yöntemi ve elektronik bildirim adresleri de uyuşmazlık maliyetini azaltır. Uluslararası dosyalarda en büyük ispat sorunlarından biri, olaydan aylar sonra hangi partinin hangi test sonucuna ait olduğunun kanıtlanamamasıdır.
En Sık Yapılan Hatalar
- Küçük bir kısmi uygunsuzlukta sözleşmenin tamamını otomatik olarak sona erdirmek,
- Eksik teslim ile gecikmiş teslimi birbirine karıştırmak,
- Hangi seri veya lotun uygunsuz olduğunu bildirimde belirtmemek,
- Kalan uygun malların ekonomik olarak kullanılabilir olup olmadığını analiz etmemek,
- CISG m.25 esaslı ihlal testini yalnız eksik miktar yüzdesine indirgemek,
- Bedel indirimini bütün sözleşme bedeline gelişigüzel uygulamak,
- M.73 taksitli teslim hükümlerinin ayrıca uygulanabileceğini gözden kaçırmak,
- Tazminat ve bedel indirimi kalemlerini mükerrer şekilde istemek.
Sık Sorulan Sorular
1. Malların %10’u eksikse sözleşmenin tamamından dönebilir miyim?
Yalnız yüzdeye bakılmaz. Tam dönme için eksikliğin sözleşmenin bütünü bakımından CISG m.25 anlamında esaslı ihlal oluşturması gerekir.
2. Eksik malların teslimini ayrıca isteyebilir miyim?
Evet. M.51/1, m.46-50 hükümlerinin eksik kısım bakımından uygulanmasını öngörür. Olayın şartlarına göre aynen ifa ve ek süre araçları kullanılabilir.
3. Yalnız bir parti ayıplıysa diğer uygun partileri reddedebilir miyim?
Kural olarak haklar uygunsuz kısım üzerinde kullanılır. Diğer partilerin de reddi ancak ihlalin tüm sözleşme bakımından esaslı hâle gelmesi gibi şartlarla gündeme gelir.
4. Kısmi uygunsuzlukta bedel indirimi mümkün mü?
Evet. CISG m.50, m.51/1 gereği uygunsuz kısım bakımından uygulanabilir. Hesap sorunlu kısmın göreli değer kaybına göre yapılır.
5. Satıcı eksik miktarı sonradan tamamlayabilir mi?
Teslim zamanı ve şartlara göre m.37, m.47 ve m.48 hükümleri gündeme gelebilir. Tamamlama alıcıya makul olmayan gecikme veya külfet yaratmamalıdır.
6. Kısmi teslimde tazminat istenebilir mi?
Şartları varsa evet. Eksik teslim nedeniyle doğan öngörülebilir zararlar m.74 ve devamı kapsamında talep edilebilir.
7. Her konteyner ayrı sözleşme sayılır mı?
Hayır. Fiziki sevkiyatın ayrı olması tek başına bağımsız sözleşme anlamına gelmez. Satış sözleşmesinin yapısı ve taksitli teslim niteliği incelenir.
8. Kısmi ihlal ile taksitli teslim ihlali aynı şey mi?
Her zaman değil. Taksitli teslim sözleşmelerinde CISG m.73 özel hükümler içerir; m.51 genel kısmi ifa çerçevesini sağlar.
9. Esaslı ihlali kim ispatlar?
Tam dönmeye dayanan taraf, bu hakkın dayandığı olguları ve ihlalin sözleşmenin bütünü üzerindeki etkisini delillendirmelidir.
10. Türkiye’de dava açılacaksa CISG m.51 doğrudan uygulanabilir mi?
Sözleşme CISG’nin uygulama alanına giriyorsa ve taraflar Antlaşmayı dışlamamışsa CISG hükümleri Türk mahkemesinde uygulanabilir. Yetki ve usul ise ayrıca belirlenir.
İç Bağlantılar
- CISG Madde 50: Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
- CISG Madde 48: Satıcının teslim sonrası cure hakkı
- CISG Madde 35: Malın sözleşmeye uygunluğu
- CISG Madde 25: Esaslı ihlal
- CISG Madde 74: Zarar ve kâr kaybı
- Yurt dışındaki müvekkiller için hukuk rehberleri
Resmî Kaynaklar
- UNCITRAL – CISG resmî bilgi ve metin sayfası
- United Nations Treaty Collection – antlaşma ve taraf devlet kayıtları
Sonuç
CISG Madde 51’in ana ilkesi, kısmi ihlale kural olarak kısmi hukuki sonuç bağlamaktır. Eksik teslim veya yalnız belirli malların uygunsuzluğu hâlinde alıcı, m.46-50’daki haklarını sorunlu kısım için kullanır. Sözleşmenin tamamından dönme ise ancak eksik veya uygunsuz ifanın bütün sözleşme bakımından m.25 anlamında esaslı ihlal oluşturması hâlinde mümkündür. Bu nedenle doğru dosya; sorunlu miktarı, teknik uygunsuzluğu, kalan malların ekonomik kullanılabilirliğini, cure imkânını ve bütün sözleşmeye etkisini ayrı ayrı belgelemelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
