CISG Madde 7: CISG Nasıl Yorumlanır? Yeknesaklık, İyi Niyet ve Kanun Boşluğu | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.7, Antlaşmanın yorumunda üç temel ölçüt getirir: CISG’nin uluslararası niteliği gözetilir, farklı ülkelerde yeknesak uygulanması teşvik edilir ve uluslararası ticarette iyi niyetin gözetilmesi dikkate alınır. CISG’nin düzenlediği fakat açıkça çözmediği bir mesele varsa m.7/2 gereği önce Antlaşmanın dayandığı genel ilkeler aranır; ancak böyle bir ilke bulunamazsa milletlerarası özel hukuk kurallarının gösterdiği hukuk uygulanır. Bu nedenle CISG uyuşmazlığında doğrudan Türk Borçlar Kanunu’na veya başka bir ulusal hukuka geçmek doğru değildir.
CISG Madde 7 Ne Düzenler?
CISG m.7, Antlaşmanın yalnız hangi hükmünün uygulanacağını değil, o hükmün nasıl yorumlanacağını belirleyen temel metodoloji maddesidir. Bir uluslararası mal satım uyuşmazlığında mahkeme veya hakem, CISG metnini kendi iç hukukundaki satım kurallarının kopyası gibi okuyamaz. Antlaşma uluslararası kaynaktır ve farklı hukuk sistemlerinde mümkün olduğunca aynı anlamla uygulanmalıdır.
Maddenin birinci fıkrası yorum ilkelerini, ikinci fıkrası ise Antlaşmanın düzenlediği fakat açıkça çözmediği meselelerde boşluk doldurma yöntemini gösterir. Bu iki işlev birlikte çalışır. Önce hüküm uluslararası ve yeknesak uygulama amacıyla yorumlanır; sonra hâlâ açık cevap yoksa m.7/2 sıralaması izlenir.
UNCITRAL’ın resmî CISG Digest’i, m.7’nin ulusal hukuk refleksi yerine Antlaşmanın kendi sistemine öncelik verilmesini amaçladığını vurgular. Bu nedenle CISG’nin uygulanacağı tespit edilen bir dosyada ilk araştırma kaynağı Antlaşmanın metni, sistematiği, genel ilkeleri ve uluslararası uygulamasıdır.
CISG’nin Uluslararası Niteliğini Gözetmek Ne Demektir?
CISG m.7/1, Antlaşmanın yorumunda uluslararası niteliğinin dikkate alınmasını açıkça emreder. Bunun sonucu, aynı kelimenin bir ulusal hukuk sistemindeki teknik anlamının CISG’ye otomatik olarak taşınmamasıdır. CISG kendi kavramsal sistemi içinde bağımsız yorumlanır.
Örneğin “esaslı ihlal”, “makul süre”, “uygunluk”, “işyeri” veya “bildirim” gibi CISG kavramları yalnız Türk hukukundaki benzer kurumların tanımlarıyla açıklanamaz. Türk hukukundaki bir kavramla benzerlik bulunabilir; fakat CISG’nin uluslararası metni, diğer dil versiyonları, sistematiği ve uluslararası kararları dikkate alınmalıdır.
Bu yaklaşım, bir Türk mahkemesinin CISG’yi yalnız Türk Borçlar Kanunu gözlüğüyle; bir Alman mahkemesinin yalnız BGB; bir Fransız mahkemesinin yalnız Code civil yaklaşımıyla yorumlamasını önlemeyi amaçlar. Antlaşmanın ticari işlevi, farklı hukuk sistemlerine tabi işletmelerin ortak ve öngörülebilir bir satış rejimine sahip olmasıdır.
Yeknesak Uygulama İlkesi Nasıl Çalışır?
CISG m.7/1’in ikinci temel hedefi, Antlaşmanın uygulanmasında yeknesaklığı teşvik etmektir. Bu nedenle ulusal mahkemeler ve tahkim kurulları yalnız kendi ülkelerindeki önceki kararlara bakmakla yetinmemelidir. Diğer taraf devletlerde CISG hükmünün nasıl yorumlandığı da dikkate alınmalıdır.
UNCITRAL bu amaçla CLOUT sistemini kurmuştur. CLOUT, CISG ve diğer UNCITRAL metinlerine ilişkin mahkeme kararları ile hakem kararlarını toplayıp erişilebilir hâle getirir. UNCITRAL Digest ise çok sayıdaki kararın belirli maddeler altında nasıl bir yaklaşım geliştirdiğini sistematik biçimde özetler.
Yabancı kararlar Türk hukukundaki anlamıyla bağlayıcı emsal değildir; fakat CISG m.7’nin yeknesaklık amacı nedeniyle güçlü yorum kaynağıdır. Aynı maddenin onlarca ülkede benzer şekilde uygulanması, uluslararası anlamın belirlenmesine yardımcı olur. Özellikle “makul süre”, m.25’te esaslı ihlal, m.39’da ayıp bildirimi veya m.74’te öngörülebilir zarar gibi açık uçlu standartlarda uluslararası içtihat önemlidir.
Ulusal Hukuk Kavramları CISG’ye Neden Doğrudan Taşınmamalıdır?
CISG uygulamasındaki en yaygın hatalardan biri, Antlaşmadaki bir kavramı ulusal hukukta aynı veya benzer isimle bulunan kuruma eşitlemektir. Oysa CISG, kendi içinde otonom yorumlanması gereken uluslararası bir metindir.
Örneğin CISG m.25’teki “fundamental breach” kavramı, Türk hukukundaki herhangi bir tek kurumun birebir tercümesi değildir. Aynı şekilde m.39’daki “reasonable time” Türk hukukunda belirli bir sabit gün sayısına çevrilmez. CISG hangi konuda açık bir sayısal süre koymuşsa o uygulanır; koymamışsa uluslararası standart ve somut olay değerlendirilir.
Bu durum hukuki güvenlik için önemlidir. Ulusal hukuk kavramı otomatik kullanılırsa aynı CISG maddesi her ülkede farklı sonuç doğurur ve m.7’nin yeknesaklık hedefi boşa çıkar. Bu nedenle dilekçe ve sözleşme analizinde önce CISG hükmünün kendi unsurları yazılmalı, iç hukuk ancak gerçekten gerekli aşamada devreye alınmalıdır.
CISG m.7’de İyi Niyetin Rolü Nedir?
CISG m.7/1, Antlaşmanın yorumunda uluslararası ticarette iyi niyetin gözetilmesinin teşvik edilmesini öngörür. Metin, iyi niyeti doğrudan ve genel bir “tarafların her davranışına uygulanacak tek başına borç” şeklinde formüle etmez; öncelikle Antlaşmanın yorumuna ilişkin bir ölçüt olarak düzenler.
UNCITRAL Digest, CISG içindeki birçok hükmün iyi niyet düşüncesini yansıttığını belirtir. Örneğin m.16/2-b’de karşı tarafın geri alınamaz teklife güvenerek hareket etmesi, m.21/2’de normal iletim hâlinde süresinde ulaşacak geç kabul, m.29/2’de belirli hâllerde yazılı değişiklik kaydına güvenen davranış, m.40’ta satıcının bildiği uygunsuzluğu gizlemesi hâlinde bildirim eksikliğine dayanamaması ve m.85-88’de malları koruma yükümlülüğü bu yaklaşımın örnekleridir.
Bununla birlikte somut talep kurarken “iyi niyet” ifadesi CISG’nin açık hükümlerinin yerine kullanılmamalıdır. Önce uyuşmazlığa doğrudan uygulanabilir madde belirlenir; iyi niyet ilkesi o hükmün yorumuna ve Antlaşmanın genel sistemine yardımcı olur.
CISG’de Kanun Boşluğu Nasıl Doldurulur?
CISG m.7/2 açık bir sıra kurar. Antlaşmanın düzenlediği fakat metinde açıkça çözülmeyen bir mesele varsa önce CISG’nin dayandığı genel ilkeler kullanılır. Ancak böyle bir genel ilke bulunamazsa milletlerarası özel hukuk kurallarının gösterdiği hukuk uygulanır.
Bu sıra zorunlu olarak dikkate alınmalıdır. İlk aşamada doğrudan Türk Borçlar Kanunu’na geçilmesi, CISG’nin uluslararası ve yeknesak niteliğini zedeler. UNCITRAL Digest, iç hukuk başvurusunun Antlaşmanın genel ilkeleriyle çözüm bulunamadığında son aşama olduğunu açıklar.
Örneğin CISG belirli bir konuyu genel olarak düzenliyor fakat özel durumda açık bir hüküm bırakmıyorsa önce benzer CISG hükümleri, sistematik ilkeler ve Antlaşmanın genel prensipleri incelenir. Ancak m.4 gibi CISG’nin açıkça kapsam dışında bıraktığı geçerlilik veya mülkiyet meseleleri “boşluk” değildir; bunlar baştan itibaren dış alandır.
İç Boşluk ile CISG Kapsamı Dışındaki Konu Nasıl Ayrılır?
Bu ayrım m.7/2’nin doğru uygulanması için kritiktir. “İç boşluk”, CISG’nin düzenleme alanına aldığı bir meselenin her ayrıntısını açıkça cevaplamadığı durumdur. Böyle bir sorun önce CISG’nin genel ilkeleriyle çözülür. “Dış boşluk” denebilecek kapsam dışı mesele ise Antlaşmanın hiç düzenlemediği veya m.4-5 gibi hükümlerle açıkça dışarıda bıraktığı konudur.
Örneğin sözleşmenin geçerliliği m.4 nedeniyle CISG dışında kalır; burada m.7/2 üzerinden CISG genel ilkesi aramak yerine milletlerarası özel hukuk kurallarıyla uygulanacak hukuk belirlenir. Buna karşılık CISG’nin açıkça düzenlediği teslim, uygunluk veya tazminat sisteminin içinde ortaya çıkan bir ayrıntı önce Antlaşmanın sistemi içinde çözülmelidir.
Sitemizdeki CISG m.4 geçerlilik ve mülkiyet rehberi bu kapsam dışı alanı ayrıntılı açıklar.
CISG’nin Genel İlkeleri Nasıl Tespit Edilir?
CISG genel ilkeleri tek bir maddede listelemez. Bu ilkeler Antlaşmanın birden çok hükmünde ortak biçimde görülen çözümlerden çıkarılır. UNCITRAL Digest ve uluslararası kararlar, m.7/2 bağlamında tarafların işbirliği, zarar azaltma, makullük, güvene dayalı davranış ve iyi niyetle bağlantılı çeşitli ilkelerin kullanıldığını gösterir.
Bir genel ilke yaratılırken ulusal hukukta sevilen bir kuralın CISG’ye taşınması yeterli değildir. İlkenin Antlaşmanın metin ve sisteminden gerçekten çıkarılabilir olması gerekir. Birden çok maddenin aynı hukuki yönelimi yansıtması, ilkenin varlığı için güçlü göstergedir.
Örneğin makullük standardı CISG’nin birçok hükmünde tekrar eder. Bu durum somut boşluğun çözümünde yardımcı olabilir. Ancak açık CISG hükmüne aykırı yeni bir sonuç “genel ilke” adıyla üretilemez.
MÖHUK Ne Zaman Devreye Girer?
Türkiye’de görülen uyuşmazlıkta CISG m.7/2’nin ilk aşamasıyla çözüm bulunamazsa, uygulanacak ulusal hukuk 5718 sayılı MÖHUK’un bağlama kurallarıyla belirlenir. Tarafların geçerli bir hukuk seçimi varsa MÖHUK m.24 önem taşır; seçim yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk belirlenir.
Burada “Türk mahkemesi bakıyor, o hâlde otomatik Türk hukuku uygulanır” yaklaşımı doğru değildir. Milletlerarası özel hukuk kuralı yabancı hukuku da yetkili kılabilir. M.7/2’nin son aşaması “forum hukuku” değil, milletlerarası özel hukuk kurallarının gösterdiği hukuktur.
Uluslararası sözleşmede uygulanacak hukukun belirlenmesi için MÖHUK m.24 hukuk seçimi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
UNCITRAL Digest ve CLOUT Kararları Neden Önemlidir?
UNCITRAL’ın CLOUT sistemi, farklı ülkelerde CISG’yi uygulayan mahkeme ve hakem kararlarını toplar. Bu sistem 1988’den beri yeknesak yorum amacıyla kullanılmaktadır. Digest ise çok sayıdaki kararın madde bazında ortak ve ayrışan yaklaşımlarını tarafsız biçimde özetler.
Bir CISG uyuşmazlığında yalnız Türkçe kaynak veya yerel karar aramak yeterli değildir. M.7/1’in uluslararası karakter ve yeknesaklık emri nedeniyle, UNCITRAL Digest ve ilgili CLOUT kararları hukuki argümanın merkezinde yer alabilir. Özellikle yabancı müvekkil için hazırlanan sözleşme ve dava stratejisinde karşı taraf ülkesindeki uygulama da incelenmelidir.
Bu yaklaşım, varsayımsal Yargıtay kararları üretmek yerine doğrulanabilir uluslararası karar kaynaklarına dayanmayı sağlar. Her somut dosyada kullanılacak kararın metni ve olay özellikleri ayrıca doğrulanmalıdır.
CISG m.7 İçin Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – “Makul süre” tartışması: Türk satıcı ile Hollandalı alıcı arasındaki uyuşmazlıkta CISG belirli konuda “makul süre” ifadesini kullanıyorsa, doğrudan Türk hukukunda başka bir ilişki için öngörülmüş sabit süre uygulanmaz. Malın türü, ticari hız, uluslararası CISG kararları ve somut olay koşulları değerlendirilir.
Örnek 2 – Sözleşme geçerliliği: Taraflardan biri şirket temsilcisinin imza yetkisi olmadığını ileri sürüyorsa, mesele m.4 nedeniyle CISG kapsamı dışındadır. M.7/2 iç boşluk yöntemi kullanılmaz; MÖHUK üzerinden yetkili temsil/şirket hukuku belirlenir.
Örnek 3 – Açık hükmü olmayan CISG içi sorun: Uyuşmazlık CISG’nin düzenlediği sözleşmesel alanın içindeyse fakat metin özel cevabı vermiyorsa, önce Antlaşmanın genel ilkeleri araştırılır. Doğrudan TBK’ya geçilmez.
Örnek 4 – Yabancı kararların kullanımı: Almanya, İsviçre veya başka CISG taraf devletindeki karar Türk mahkemesini bağlayıcı içtihat değildir; ancak aynı CISG hükmünün uluslararası yeknesak yorumuna katkı sağladığı için dikkate alınabilir.
2026 İçin CISG m.7 Kontrol Listesi
- Uyuşmazlığın gerçekten CISG kapsamına girdiğini m.1-6 üzerinden belirleyin.
- İlgili CISG maddesinin metnini doğrudan inceleyin.
- Ulusal hukuk kavramını CISG’ye otomatik taşımayın.
- UNCITRAL Digest’te ilgili maddenin uluslararası yorumunu kontrol edin.
- CLOUT ve doğrulanabilir yabancı kararları karşılaştırın.
- Konunun CISG içinde bir boşluk mu, yoksa m.4-5 nedeniyle kapsam dışı mı olduğunu ayırın.
- İç boşlukta önce CISG’nin genel ilkelerini araştırın.
- Genel ilke bulunamazsa MÖHUK üzerinden yetkili hukuku belirleyin.
- İyi niyet ilkesini açık CISG hükümlerinin yerine geçecek sınırsız bir norm gibi kullanmayın.
- Dilekçe ve sözleşme analizinde kullanılan resmî UNCITRAL kaynaklarını açıkça gösterin.
CISG’nin uygulanma alanı için CISG m.1 rehberimizi, tarafların CISG’yi dışlama yetkisi için CISG m.6 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Mahkeme veya Tahkim Dilekçesinde CISG m.7 Nasıl Kullanılmalı?
CISG m.7’ye dayanırken yalnız “uluslararası yorum gerekir” demek yeterli değildir. İlgili CISG hükmü, UNCITRAL Digest’teki madde açıklaması ve mümkünse karşılaştırılabilir CLOUT kararları birlikte gösterilmelidir. Ardından ulusal hukuk kuralına neden doğrudan başvurulamayacağı veya neden m.7/2’nin son aşamasına geçildiği açıkça kurulmalıdır.
Bir boşluk iddiasında ilk soru, meselenin gerçekten CISG’nin düzenleme alanında olup olmadığıdır. İkinci soru, Antlaşmada açık hüküm bulunup bulunmadığıdır. Üçüncü soru, CISG’nin genel ilkelerinden çözüm çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Yalnız bu aşamalar sonuç vermiyorsa MÖHUK’un gösterdiği ulusal hukuk uygulanır. Bu metodoloji dilekçede ayrı başlıklarla yazıldığında uygulanacak hukuk tartışması daha denetlenebilir hâle gelir.
Yabancı karar kullanılırken olayın mal türü, sözleşme yapısı ve ilgili CISG maddesi karşılaştırılmalıdır. Sadece sonuç cümlesi benzer diye yabancı karar emsal gibi sunulmamalı; m.7’nin yeknesaklık amacıyla kararın hukuki gerekçesi kullanılmalıdır.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
- UNCITRAL – CISG resmî metni
- UNCITRAL – CISG Digest, Article 7
- UNCITRAL – CLOUT Case Law on UNCITRAL Texts
- 5718 sayılı MÖHUK
Sık Sorulan Sorular
CISG Türk hukukuna göre mi yorumlanır?
Hayır. CISG m.7/1, Antlaşmanın uluslararası niteliğinin ve yeknesak uygulama amacının gözetilmesini emreder.
Yabancı CISG kararları Türk mahkemesini bağlar mı?
Türk hukukundaki anlamıyla bağlayıcı emsal değildir; ancak m.7’nin yeknesaklık amacı gereği önemli yorum kaynağıdır.
CISG’de açık hüküm yoksa doğrudan TBK uygulanır mı?
Hayır. M.7/2 gereği önce CISG’nin dayandığı genel ilkeler aranır; bulunamazsa milletlerarası özel hukuk kurallarının gösterdiği hukuk uygulanır.
CISG’de iyi niyet tarafların genel borcu mudur?
M.7/1 iyi niyeti açıkça Antlaşmanın yorumunda uluslararası ticarette gözetilmesi gereken ilke olarak düzenler. Somut uyuşmazlıkta açık CISG hükümleri öncelikle uygulanır.
Sözleşmenin geçerliliği m.7 boşluğu mudur?
Hayır. Geçerlilik m.4 gereği kural olarak CISG kapsamı dışındadır.
Mülkiyetin geçişi CISG genel ilkeleriyle çözülebilir mi?
Kural olarak hayır. M.4(b) bu konuyu kapsam dışı bırakır; yetkili ayni hukuk belirlenir.
UNCITRAL Digest resmî kaynak mıdır?
Evet. UNCITRAL, CISG içtihadını madde bazında açıklamak ve yeknesak yorum hedefini desteklemek için Digest yayımlar.
CLOUT nedir?
UNCITRAL’ın, CISG dâhil UNCITRAL metinlerine ilişkin mahkeme ve hakem kararlarını topladığı uluslararası karar sistemidir.
CISG genel ilkeleri nerede yazılıdır?
Tek bir listede değildir; Antlaşmanın birden çok hükmünde tekrar eden sistematik çözümlerden ve uluslararası uygulamadan çıkarılır.
Türk mahkemesi yabancı hukuku ne zaman uygular?
CISG m.7/2’nin son aşamasında veya CISG kapsamı dışındaki meselelerde, 5718 sayılı MÖHUK’un bağlama kuralları yabancı hukuku yetkili kılıyorsa yabancı hukuk uygulanabilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.