Yurt Dışında Düzenlenen Çek Türkiye’de İcraya Konur mu? TTK m.796 ve m.819-823 | 2026

Kısa ve Net Cevap

Yurt dışında düzenlenmiş bir çek, yabancı olduğu için Türkiye’de otomatik olarak geçersiz veya icra edilemez sayılmaz. Ancak çekin şekli, kimin üzerine çek düzenlenebileceği, ibraz süresi, ödeme yeri, çekten doğan borçlanmaların sonuçları ve başvurma haklarının korunması 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun yabancılık unsurlu çeklere özgü m.819-823 hükümlerine göre belirlenir. Türkiye’de kambiyo takibi yapılacaksa ayrıca İİK m.167 ve devamındaki takip şartları yerine getirilmelidir.

TTK m.820 uyarınca çeke ait borçlanmaların şekli kural olarak imzanın atıldığı ülke hukukuna tabidir; bununla birlikte ödeme yeri hukukunun öngördüğü şekle uyulması da yeterlidir. TTK m.822, ibraz süresi dahil çok sayıda çek konusunu doğrudan ödeme yeri hukukuna bağlar. Bu nedenle yabancı çekte sadece düzenleme ülkesine bakılarak sonuç çıkarılamaz.

İbraz süreleri bakımından TTK m.796/2 ayrıca açık kural getirir: çek ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenmişse, düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı kıtadaysa bir ay, ayrı kıtalardaysa üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Avrupa ülkesi ile Akdeniz’e sahili bulunan ülke arasındaki çekler, maddede belirtilen kapsamda aynı kıta kabul edilir. Ancak TTK m.822 uyarınca yabancılık unsurlu çeklerde ödeme yeri hukukunun ibraz ve diğer çek konularındaki etkisi ayrıca incelenir.

1. Yabancı Unsurlu Çek Hangi Durumlarda Söz Konusudur?

Bir çek farklı biçimlerde yabancılık unsuru taşıyabilir. Çek Almanya’da düzenlenip Türkiye’de ödenebilir; Türkiye’de düzenlenip Fransa’daki banka üzerine çekilebilir; düzenleyen, hamil veya cirantalardan biri yabancı olabilir; çek farklı ülkelerde ciro edilebilir.

Bu nedenle “yabancı çek” tek bir hukuk sistemine tabi homojen bir belge değildir. TTK, çekin muhatabı, şekli, borçlanmaların sonuçları ve ödeme yeriyle ilgili konular için ayrı bağlama kuralları getirir. MÖHUK’un genel hükümlerine doğrudan geçmeden önce TTK’nın özel çek kanunlar ihtilâfı hükümleri uygulanır.

Türkiye’de icra takibi açılmak istenmesi ise usul hukuku katmanıdır. Türk icra dairesi, İİK m.167 ve 168 kapsamında çekin kambiyo senedi niteliğini, aslının sunulmasını ve takip şartlarını denetler.

Çekin yabancı bankadan olması, çekin Türkiye’de mutlaka tahsil edilemeyeceği anlamına gelmez; fakat çekin ödeme yeri, muhatap bankası ve uygulanacak yabancı hukuk, Türk kambiyo takibinin mümkün olup olmadığını ve hangi hakların korunmuş olduğunu etkiler.

2. TTK m.819: Çek Kimin Üzerine Düzenlenebilir?

TTK m.819’a göre bir çekin kimin üzerine düzenlenebileceğini, çekin ödeneceği ülkenin hukuku belirler. Bu düzenleme özellikle yabancı banka veya finans kuruluşu üzerine düzenlenmiş çeklerin Türk hukukunda değerlendirilmesinde önemlidir.

Ödeme yeri hukukuna göre çek, muhatabın şahsı bakımından geçersiz sayılıyorsa; Türk Kanunu, hukuklarının böyle bir nedenden dolayı geçersizliği öngörmediği ülkelerde çek üzerine atılan imzalardan doğan borçlanmaların geçerliliğini koruyan özel kural da getirir.

Bu hüküm, “Türkiye’de çek yalnız banka üzerine düzenlenir; yabancı ülkede başka bir kurum üzerine düzenlenmişse her durumda bütün imzalar hükümsüzdür” biçimindeki basit yaklaşımın doğru olmadığını gösterir. Muhatap olma ehliyeti ödeme yeri hukuku üzerinden incelenir.

Buna karşılık belgenin adında “check/cheque” yazması tek başına kambiyo çeki niteliğini garanti etmez. Türk icra takibinde belgenin hukukî niteliği ve uygulanacak yabancı hukuk gerektiğinde araştırılır.

3. TTK m.820: Yabancı Çekin Şekline Hangi Hukuk Uygulanır?

TTK m.820/1’e göre çeke ait borçlanmaların şekli, borçlanmanın imza edildiği ülke hukukuna göre belirlenir. Ancak aynı fıkra, ödeme yeri hukukunun öngördüğü şekle uyulmuş olmasını da yeterli sayar.

Bu alternatif bağlama, çekin uluslararası dolaşımında şekil geçerliliğini koruyan önemli bir düzenlemedir. Örneğin bir ciro başka ülkede atılmışsa o borçlanmanın şekli kendi imza yeri hukuku bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

TTK m.820/2, poliçeye ilişkin m.767/2 ve m.767/3 hükümlerini de çeklere uygular. Buna göre bir borçlanmanın şekil geçersizliği, başka ülkede usulüne uygun yapılan sonraki borçlanmayı her zaman sakatlamaz; ayrıca Türk kişinin yabancı ülkede yaptığı kambiyo borçlanmasına ilişkin özel koruma kuralı bulunmaktadır.

Yabancı dilde çekin şekil incelemesinde, belgede kullanılan terimlerin o ülke çek hukukundaki karşılıkları önemlidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E.2017/367, K.2019/350 sayılı kararında yabancı çekin şekli ve uygulanacak hukuk bakımından yabancı hukuk içeriğinin gerektiğinde uzmanlıkla tespit edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

4. TTK m.821: Çekten Doğan Borçlanmaların Sonuçlarına Hangi Hukuk Uygulanır?

TTK m.821 kısa fakat temel bir kural koyar: çekten doğan borçlanmaların sonuçları, bu borçlanmaların yapıldığı ülke hukukuna göre belirlenir. Bu nedenle aynı çek üzerindeki farklı imzaların farklı ülke bağlantıları doğurması mümkündür.

Düzenleyenin, cirantanın veya avalistin imzası hangi ülkede atılmışsa, o borçlanmanın sonuçları bakımından ilgili ülke hukuku gündeme gelebilir. Bu husus yabancı çek takibinde borçlu bazında ayrı değerlendirme yapılmasını gerektirebilir.

Bununla birlikte TTK m.822 ödeme yeri hukukuna özel olarak bağlanan konuları ayrıca sayar. Dolayısıyla m.821 genel kuralı, m.822’deki ibraz süresi, cayma, çekin kaybı veya protesto gerekliliği gibi konuları ödeme yeri hukukundan çıkarmaz.

Çekin temelindeki satış, ödünç veya hizmet sözleşmesi ise çek borçlanmasından farklı bir hukukî ilişkidir. Temel sözleşmenin hangi hukuka tabi olduğu MÖHUK’un sözleşmelere ilişkin hükümlerine göre ayrıca belirlenebilir.

5. TTK m.822 Ödeme Yeri Hukukuna Hangi Konuları Bırakır?

TTK m.822, yabancı çekte en önemli maddelerden biridir. Madde, çekin görüldüğünde ödenip ödenmeyeceği, ileri tarihli düzenlemenin sonucu, ibraz süresi, kabul/teyit/tasdik/vize kayıtları, kısmi ödeme, çizgili çek ve hesaba geçirilecektir kaydı gibi konuları çekin ödeneceği ülke hukukuna bırakır.

Aynı madde, çek karşılığı üzerinde hamilin özel haklarını, düzenleyenin çekten cayması veya ödemeye itiraz etmesini, çek kaybolduğunda/çalındığında alınacak tedbirleri ve ciranta/düzenleyen/diğer çek borçlularına başvurma haklarının korunması için protesto veya eşdeğer tespitin gerekip gerekmediğini de ödeme yeri hukukuna bağlar.

Bu nedenle yabancı çek takibinde ödeme yerini belirlemek yalnız “hangi bankaya gidilecek?” sorusu değildir. Çek hukukunun birçok maddi sonucu doğrudan ödeme yeri hukukuyla bağlantılıdır.

Ödeme yeri Türkiye ise Türk çek hükümleri geniş ölçüde uygulanır. Ödeme yeri yabancı ülke ise o ülkenin çek hukuku, TTK m.822’de sayılan konular bakımından tespit edilmelidir.

6. Yurt Dışında Düzenlenen Çekin İbraz Süresi Kaç Gündür?

TTK m.796, Türk çek hukukunda ibraz sürelerini açıkça düzenler. Çek düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; başka yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilir.

Ödeneceği ülkeden başka ülkede düzenlenen çek bakımından m.796/2 özel kural koyar: düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı kıtadaysa bir ay, ayrı kıtalardaysa üç ay. Madde, Avrupa ülkesi ile Akdeniz’e sahili bulunan ülke arasındaki belirli ilişkileri aynı kıta sayar.

Süreler çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar. Ancak yabancılık unsurlu çek bakımından TTK m.822’nin ödeme yeri hukukuna yaptığı atıf da dikkate alınmalıdır. Özellikle ödeme yeri yabancı ülke olduğunda o hukukta ibrazın yöntemi ve süre sonuçları araştırılır.

İbraz süresinin kaçırılması çekten doğan tüm temel alacağı kendiliğinden yok etmez; ancak kambiyo başvurma hakları ve özel takip imkânı ciddi biçimde etkilenebilir. Bu nedenle yabancı çek ele geçtiği anda düzenlenme ve ödeme yeri birlikte hesaplanmalıdır.

7. Yabancı Çek Türkiye’de Kambiyo Senetlerine Özgü Takibe Konabilir mi?

İİK m.167, çek alacaklısına kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip imkânı tanır. Ancak Türk icra dairesinin yetkisi, çekin kambiyo niteliği, vadesi/ibraz ve başvurma hakları ile yabancı hukuk bağlantıları ayrı ayrı kontrol edilir.

Takip talebine çek aslının ve borçlu sayısı kadar tasdikli örneğinin eklenmesi gerekir. Yabancı çek yalnız taranmış PDF veya banka uygulaması ekran görüntüsüyle kambiyo takibine konu edilemez.

İcra müdürü İİK m.168 gereğince senedin çek/kambiyo senedi olduğunu ve gerekli şartları taşıdığını inceler. Yabancı hukukla ilgili karmaşık meseleler ortaya çıkarsa uyuşmazlık icra mahkemesinde veya genel mahkemede hukukî incelemeye konu olabilir.

Alacağın çek yoluyla takip edilememesi her zaman temel alacağın kaybolduğu anlamına gelmez. Satış, hizmet, ödünç veya diğer temel ilişkiye dayanarak genel takip/dava yolu mümkün olabilir; zamanaşımı ve ispat şartları ayrıca değerlendirilir.

8. Yabancı Çekin Aslı, Tercümesi ve Tasdik İşlemleri

Kambiyo takibinde çek aslı esastır. İİK m.167’deki asıl sunma zorunluluğu yabancı çek için de geçerlidir. Banka tahsil zincirinde çek aslı başka ülkede veya muhabir bankada bulunuyorsa, Türkiye’de takip başlatılmadan önce aslın elde edilmesi gerekir.

Yabancı dildeki çek için Türkçe tercüme hazırlanmalıdır. Çekin üzerinde yer alan “pay to the order of”, “without recourse”, “account payee”, “not negotiable” veya ülkeye özgü ifadelerin kambiyo sonuçları doğru çevrilmelidir.

Çek özel hukuk kıymetli evrakıdır; sırf yurt dışında düzenlendiği için her çekin apostillenmesi gerektiği söylenemez. Ancak yabancı bankanın, noterin veya mahkemenin çekle ilgili verdiği resmî belgeler için apostil/tasdik rejimi ayrıca gündeme gelebilir.

Yabancı hukukun içeriği gerekiyorsa MÖHUK m.2 çerçevesinde mahkeme tarafından re’sen araştırılır; taraflardan yabancı hukuk metni veya açıklama konusunda yardım istenebilir.

9. Yabancı Çek Kaybolur veya Çalınırsa Ne Yapılır?

TTK m.822/1-h, çekin kaybedilmesi veya çalınması hâlinde alınacak tedbirleri ödeme yeri hukukuna bağlar. Bu nedenle yabancı bankada ödenecek çekin kaybında yalnız Türk zayi iptal prosedürüne dayanmak doğru olmayabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 09.10.2024 tarihli E.2024/2002, K.2024/7248 sayılı kararında İngiltere’de ödenecek çekin kaybı bakımından ödeme yeri olan İngiliz hukukunun uygulanması gerektiği kabul edilmiştir. Bu yaklaşım TTK m.822’nin açık bağlama kuralıyla uyumludur.

Çek Türkiye’de ödenecekse kayıp/çalınma tedbirleri Türk hukukuna göre belirlenir. Ödeme yeri yabancı ülkeyse o ülkenin durdurma, replacement cheque, indemnity veya iptal mekanizmaları incelenmelidir.

Çek kaybolduğunda ibraz süresinin işlemeye devam edip etmediği ve hamilin hangi koruyucu işlemleri yapması gerektiği de ödeme yeri hukukuyla birlikte değerlendirilir.

10. Yabancı Çek Alacaklısı Türkiye’de Teminat Yatırır mı?

Çekin yabancı olması değil, alacaklının yabancı gerçek veya tüzel kişi olması MÖHUK m.48 bakımından önemlidir. Yabancı kişi Türkiye’de icra takibi başlatıyorsa teminat kuralı gündeme gelir.

Ancak m.48/2 gereğince karşılıklılık varsa yabancı alacaklı teminattan muaf tutulur. Şirketin kuruluş devleti veya gerçek kişinin vatandaşlığı ile Türkiye arasındaki sözleşmesel, kanunî veya fiilî karşılıklılık araştırılır.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı sırf ikamet yeri yabancı ülke olduğu için MÖHUK m.48 anlamında yabancı sayılmaz. Bu kişiler bakımından HMK’nın teminat hükümleri ayrı şartlarla gündeme gelebilir.

Ayrıntılı düzenleme için Yabancı Kişi Türkiye’de Dava veya İcra Takibi Açarken Teminat Yatırır mı? rehberi incelenebilir.

11. Yabancı Çekte En Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata: Yabancı bankanın verdiği her ödeme belgesini kambiyo çeki saymaktır.

İkinci hata: İbraz süresini yalnız Türk iç hukukundaki 10 günlük kurala göre hesaplamaktır. Yabancı ülke bağlantısında m.796/2 ve m.822 birlikte incelenir.

Üçüncü hata: Ödeme yeri hukukunun TTK m.822’de sayılan geniş konular üzerindeki etkisini göz ardı etmektir.

Dördüncü hata: Çek aslı olmadan PDF ile kambiyo takibi açmaya çalışmaktır.

Beşinci hata: Yabancı çekin her durumda apostil gerektirdiğini sanmaktır.

Altıncı hata: Çek kaybolduğunda otomatik olarak Türk zayi/iptal prosedürünün uygulanacağını varsaymaktır.

İlgili Rehberler

• Yurt Dışında Düzenlenen Bono Türkiye’de Kambiyo Takibine Konur mu?
• Yurt Dışından Türkiye’de İcra Takibi
• Yabancı Alacaklı Teminatı

Resmî Kaynaklar

• İstanbul Ticaret Odası – 6102 sayılı TTK
• Mevzuat Bilgi Sistemi – TTK ve İİK

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu rehber TTK m.796, m.819-823 ve İİK m.167-170 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yabancı çeklerde şekil, ödeme yeri, ibraz ve kayıp konularının özel kanunlar ihtilâfı kurallarına tabi olduğu gözetilmiştir.

Yurt dışında düzenlenen çekler, yabancı banka ödeme araçları, kambiyo takipleri ve yabancı şirket alacakları Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Yabancı Çek Takibi İçin İletişim

Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 15 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →