CMK 169 Soruşturma Tutanağının Okunması ve İmza Eksikliği Dilekçesi | Word

Kısa cevap: CMK m.169/5 uyarınca soruşturma işleminde hazır bulunan ilgiliye, tutanağın kendisini ilgilendiren kısımları onay amacıyla okunmalı veya okuması için verilmelidir; bu işlem tutanağa yazılmalı ve ilgiliye imza ettirilmelidir. İlgili imzadan kaçınırsa CMK m.169/6 gereğince kaçınma nedeni de tutanağa geçirilir. Belirli bir ifade, keşif, muayene, yer gösterme, teşhis, arama, elkoyma veya başka soruşturma işlemi tutanağında bu aşamalar görünmüyorsa, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığından asıl nüsha ile diğer gerçek kayıtların karşılaştırılması, eksikliğin objektif olarak saptanması ve gerekli usul işleminin hukuka uygun biçimde tamamlanması istenebilir. Eksik imza veya okuma kaydı, her olayda tutanağı kendiliğinden yok saydırmaz; işlemin türü, özel usul kuralları, mevcut diğer kayıtlar ve savunma ya da katılma hakkına somut etkisi birlikte değerlendirilir.

Güncelleme: 5 Ekim 2026 · Hukuki dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.169/1-6; işlem türüne göre CMK m.147, 153, 160, 161 ve ilgili özel hükümler.

Bu dilekçe hangi somut ihtiyacı karşılar?

Bu örnek, soyut biçimde “tutanak hatalıdır” demek için değil, belirli bir soruşturma işleminde onay aşamasının denetlenmesini istemek için hazırlanmıştır. Başvurucu; tarihi, saati, işlem yeri, tutanağın adı, düzenleyen birim ve dosya numarası bilinen bir evrakı göstermelidir. Örneğin ifade tutanağının son kısmında “okundu, imza altına alındı” ibaresi bulunmayabilir; ilgili imza hanesi boş olabilir; “imzadan imtina” yazıldığı hâlde neden gösterilmemiş olabilir; sayfalar arasında farklılık veya sonradan eklenmiş izlenimi veren bir bölüm görülebilir. Dilekçe, bu görünümü gerçek dosya ve kurum kayıtları üzerinden açıklığa kavuşturur.

Talebin en önemli sınırı, geçmişte yapılmamış bir işlemi yapılmış gibi gösterecek geriye dönük tutanak üretilememesidir. Savcılık; asıl evrakı, UYAP evrak hareketlerini, e-imza ve belge zaman bilgilerini, varsa ses-görüntü kaydını, görevli imzalarını ve tebliğ ya da teslim kayıtlarını karşılaştırabilir. Eksiklik mevcutsa bunu tarihli bir ek tutanakla açıklığa kavuşturmak, ilgilinin güncel beyanını ayrı bir işlem olarak almak veya işlemi özel hükümlere uygun biçimde yenilemek gündeme gelebilir. Hangi yolun uygun olduğu makamın değerlendirmesine bağlıdır; yeni kayıt, ilk tutanağın düzenlendiği anda var olmayan bir onayı geçmişe taşıyamaz.

Bu başvuru, CMK 147 kapsamında susma hakkının kullanılması ile aynı amaçta değildir. Susma hakkı, şüpheli veya sanığın isnada ilişkin açıklama yapmama tercihidir. CMK 169/5-6 ise soruşturma işleminde hazır bulunan ilgilinin, tutanağın kendisiyle ilgili kısmını görmesi ve onay aşamasının kayda geçirilmesiyle ilgilidir. Kişi bazı sorulara cevap vermemiş olsa bile tutanağın hangi hakların bildirildiğini ve hangi soruların cevapsız bırakıldığını doğru yansıtıp yansıtmadığı ayrıca denetlenebilir.

CMK 169/5 ve 169/6 neyi zorunlu kılar?

CMK m.169 soruşturma işlemlerinin tutanağa bağlanmasına ilişkin genel çerçeveyi kurar. Birinci fıkra; şüpheli ifadesi veya sorgusu, tanık ve bilirkişi dinlenmesi, keşif ve muayene sırasında Cumhuriyet savcısı ya da sulh ceza hâkiminin yanında zabıt kâtibi bulunmasını düzenler. İkinci fıkraya göre her soruşturma işlemi tutanağa bağlanır ve tutanak, işlemi yapan yetkili ile hazır bulunan zabıt kâtibince imzalanır. Üçüncü fıkra, müdafi veya vekil sıfatıyla hazır olunan işlemlerde avukatın isim ve imzasına da yer verilmesini öngörür. Dördüncü fıkra ise yer, tarih, başlama-bitiş saati ve katılan ya da ilgisi bulunan kişilerin isimleri gibi temel kayıtları sayar.

Beşinci fıkra, işlemde hazır bulunan ilgililerin onayını ayrı bir güvence olarak düzenler. Tutanakta yalnız görevli imzalarının bulunması yeterli görülmez; tutanağın ilgiliyi ilgilendiren bölümü ona okunmalı veya okuması için verilmelidir. Bu işlemin yapıldığı da tutanakta gösterilmeli ve ilgiliye imza ettirilmelidir. Dolayısıyla dosyada yalnız bir imza çizgisi görmek, tek başına okuma veya okuma için verme aşamasının nasıl yapıldığını açıklamayabilir. Tutanaktaki standart ibare, somut itiraz ve diğer kayıtlarla çelişiyorsa inceleme talebi bu çelişkiyi açıkça göstermelidir.

Altıncı fıkra, ilgili imza atmayı reddettiğinde belirsizliği önler: kaçınmanın nedenleri tutanağa geçirilir. “İmzadan imtina etti” biçimindeki tek cümle, nedenin hiç sorulmadığı veya açıklanan nedenin yazılmadığı iddiası varsa yeterli bir cevap olmayabilir. Kişi “metin bana okunmadı”, “söylediğim itiraz yazılmadı”, “boş sayfaya imza isteniyor” veya “içeriği anlamadığım dilde düzenlendi” gibi bir neden belirtmişse, bu beyanın gerçeğe uygun biçimde kaydedilip kaydedilmediği araştırılabilir. Buna karşılık dilekçede görülmemiş bir konuşma veya görevli beyanı üretilmemelidir.

Hangi tutanaklar bu başvurunun konusu olabilir?

CMK 169 soruşturma evresindeki işlemler için genel tutanak kuralıdır. Kolluk ifadesi, savcılık ifadesi, tanık veya bilirkişi dinlenmesi, keşif ve muayene, yer gösterme, arama ve elkoyma sırasında düzenlenen tutanaklar somut olayda bu çerçevede incelenebilir. Ancak her işlem için yalnız m.169’a bakmak yeterli değildir. İfade ve sorgu için CMK m.147’de tutanağın içeriği ve imzaları hakkında özel hükümler; keşif, arama, elkoyma, teşhis veya beden muayenesi gibi işlemler için de kendi maddelerinde ek koşullar bulunabilir. Başvuru, özel hükmü genel tutanak kuralıyla birlikte ele almalıdır.

Duruşma tutanağı bu dilekçenin doğrudan konusu değildir. Kovuşturma evresindeki duruşma tutanağının kapsamı ve ispat gücü CMK m.219 ve devamındaki hükümlerle değerlendirilir. Hukuk yargılamasındaki tutanaklar da Hukuk Muhakemeleri Kanununa tabidir. Dosya evresi ve işlem türü yanlış belirlenirse başvuru yanlış makama ve yanlış kanuni dayanağa yönelir. Bu nedenle dilekçenin başında işlemin soruşturma sırasında mı, hâkim önünde mi, yoksa duruşmada mı yapıldığı açıkça yazılmalıdır.

Elektronik tutanaklarda imza görünümü ayrıca dikkat ister. UYAP’ta güvenli elektronik imzayla oluşturulan belge, ıslak imzalı kâğıtla aynı görünmeyebilir. E-imza doğrulama bilgisi, belge oluşturma ve imzalama zamanı, evrak numarası ve sürüm hareketleri incelenmeden “imzasızdır” sonucu kurulmaz. İlgilinin kendi onayı ile görevlinin güvenli elektronik imzası da birbirinden ayrıdır. Talep, hem belgeyi düzenleyenlerin imza zincirini hem m.169/5 kapsamındaki okuma-onay kaydını ayrı ayrı göstermelidir.

Dilekçe nereye ve kim tarafından verilir?

Soruşturma devam ediyorsa dilekçe, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına mevcut soruşturma numarasıyla sunulur. İşlem sulh ceza hâkimi önünde yapılmışsa veya savcılık belirli bir hâkimlik işlemine dayanıyorsa, talebin hangi makamca değerlendirileceği işlem ve dosya durumuna göre belirlenir; bilinmeyen hâkimlik numarası tahmin edilmez. İddianame kabul edilmiş ve dosya kovuşturma evresine geçmişse, tutanağın delil değeri ve savunma hakkına etkisi yargılamayı yapan mahkemeye somutlaştırılarak sunulabilir.

Şüpheli veya müdafii, kendi katıldığı işleme ilişkin eksikliği ileri sürebilir. Mağdur, şikâyetçi veya vekili de hazır bulunduğu işlem ya da kendi beyanını içeren tutanak bakımından başvurabilir. Ancak soruşturma dosyasının tamamına erişim, örnek alma ve gizlilik meseleleri CMK m.153 ile başvurucunun sıfatına göre ayrıca değerlendirilir. Bu dilekçe, sırf sunulmasıyla bütün dosyanın sınırsız kopyasını alma hakkı yaratmaz.

CMK 169/5-6 bu özel kayıt talebi için sabit bir gün sayısı koymaz. Yine de belge sürümleri, kamera kayıtları, görev kayıtları ve kurum logları bakımından zaman geçmesi incelemeyi zorlaştırabilir. Eksiklik öğrenildiğinde, somut tutanak ve gerçek tarih-saat belirtilerek gecikmeden başvurmak uygundur. Talebin reddi hâlinde kullanılabilecek yol, verilen kararın hukuki niteliği, dosyanın evresi ve özel kanun yolu hükmüne göre ayrıca değerlendirilmelidir; her ret için tek ve otomatik bir itiraz süresi varsayılmamalıdır.

Hangi gerçek kayıtlar ve ekler hazırlanmalıdır?

• Eksikliği ileri sürülen tutanağın bütün sayfalarının okunabilir örneği, gerçek tarih ve evrak numarası.
• Varsa asıl nüsha ile UYAP’taki elektronik nüshanın belge kimliği, e-imza doğrulama ve sürüm bilgileri.
• İşleme katılan ilgili, müdafi veya vekilin hangi saatler arasında hazır bulunduğunu gösteren gerçek kayıtlar.
• İfade veya işlemin sesli-görüntülü kaydı alınmışsa bunun varlığını gösteren kayıt ve hukuka uygun muhafaza talebi.
• Tutanağın teslim edildiğine, okuma için verildiğine ya da örneğinin alındığına ilişkin gerçek teslim belgesi.
• İmzadan kaçınma varsa, tutanakta yazılı neden ile ilgilinin o anda sunduğu yazılı itiraz veya ayrı dilekçe.
• Sayfa farklılığı iddiasında her nüshanın bütün sayfaları; yalnız kırpılmış ekran görüntüsü değil, kaynağı belirli belge.
• İşlem türüne özgü ekler: ifade çağrısı, keşif kararı, arama kararı, elkoyma listesi, sağlık veya tercüman kaydı.

Belge incelemesinde zaman çizelgesi kurulmalıdır. İşlemin başlangıç ve bitiş saati, tutanağın oluşturulma zamanı, e-imza zamanı, UYAP’a giriş zamanı ve örneğin ilgiliye verildiği zaman aynı şey değildir. Aradaki farkın meşru bir teknik veya idari açıklaması olabilir. Başvuru, “saatler farklı, o hâlde sahte” gibi peşin sonuç kurmak yerine her kaydın kaynağını ve cevaplaması gereken soruyu ayrı gösterir.

İmza incelemesi isteniyorsa önce hangi imzanın tartışıldığı belirlenmelidir. İlgilinin imzası, müdafi veya vekilin imzası, zabıt kâtibinin imzası ve işlemi yapan görevlinin imzası farklı kanuni işlevlere sahiptir. Okunmayan bir parafın kime ait olduğu tahmin edilmez. Asıl nüsha üzerinde inceleme, örnek imzalar veya uzmanlık gerektiren bir iddia varsa bunun kapsamı makamca belirlenir. Sırf imza biçiminin alışılmadık görünmesi, teknik inceleme yapılmadan sahtecilik isnadı kurmaya yetmez.

CMK 169 tutanak okuma ve imza eksikliği dilekçe örneği

CMK 169 soruşturma tutanağının okunması ve imza eksikliği dilekçesini Word olarak indir (.docx)

Word dosyasındaki köşeli alanları yalnız gerçek dosya bilgileriyle doldurun; kullanılmayan seçenekleri silin. Bilinmeyen görevli adı, imza sahibi, konuşma, imtina nedeni, ses-görüntü kaydı veya evrak saati yazmayın. Başvuruyu göndermeden önce dosyanın soruşturma mı kovuşturma mı aşamasında olduğunu ve özel işlem hükmünün bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Başvurudan sonra nasıl takip edilir?

Başvurunun UYAP veya evrak kayıt numarası saklanır. Savcılığın asıl evrakı hangi birimden istediği, gelen cevabın tarih ve sayısı, e-imza doğrulama sonucu ve varsa ses-görüntü kaydının muhafaza durumu ayrı ayrı not edilir. Cevapta yalnız “tutanak usulüne uygundur” denilmişse, dilekçedeki somut soruların hangilerinin karşılandığı kontrol edilir: okuma kaydı, ilgili imzası, imtina nedeni, asıl nüsha ve elektronik sürüm birbiriyle aynı mı?

Yeni bir ek tutanak düzenlenmişse tarihi ve amacı önemlidir. Ek kayıt, önceki belgedeki maddi yazım yanlışını açıklayabilir veya o günkü koşullar hakkında görevli beyanı içerebilir; fakat ilk işlem anında yapılmamış okuma veya onayı geriye dönük olarak varmış gibi gösteremez. İlgilinin yeniden dinlenmesi gerekiyorsa bu, yeni tarihli ve hakları yeniden gözetilen ayrı bir işlem olarak yapılmalıdır. İlk belge de dosyada korunmalıdır.

Kovuşturma başlamışsa, eksiklik yalnız biçimsel başlıkla değil, delilin güvenilirliği ve savunma hakkına etkisiyle birlikte mahkemeye sunulur. Tutanaktaki beyan ile ses-görüntü kaydı veya başka belge çelişiyorsa çelişkinin hangi cümlede bulunduğu gösterilir. Mahkemeden peşin sonuç değil, çelişkinin duruşmada tartışılması ve gerekli kayıtların getirtilmesi talep edilir. Soruşturma dosyasını inceleme ve belge örneği alma talebi, bu denetim için gerekli belgelere erişim yönünden ayrıca kullanılabilir.

CMK 169 başvurusunda yapılan somut hatalar

• Tutanağın yalnız bir sayfasını görüp bütün işlemin kayıtsız veya imzasız olduğu sonucuna varmak.
• İlgili imzası, görevli imzası, zabıt kâtibi imzası ve avukat imzasının kanuni işlevlerini birbirine karıştırmak.
• Elektronik imzalı UYAP belgesini, kâğıtta ıslak imza görünmediği için doğrudan imzasız saymak.
• “İmzadan imtina” ibaresi varken CMK m.169/6’daki neden kaydını ayrıca incelememek.
• Okuma veya okuma için verme aşaması tartışılırken görülmemiş konuşma ve görevli sözleri üretmek.
• İlk işlemde bulunmayan onayın geriye dönük tutanakla tamamlanmasını istemek.
• CMK 169’daki genel kuralı, ifade, keşif, arama veya elkoymaya özgü özel hükümlerden bağımsız uygulamak.
• Soruşturma tutanağı ile duruşma tutanağına aynı maddeyi uygulamak.
• Her biçim eksikliğini, somut etkiyi incelemeden otomatik delil yasağı veya hükümsüzlük saymak.
• Belgenin aslı, UYAP sürümü ve varsa ses-görüntü kaydı arasındaki zaman ve içerik farkını karşılaştırmamak.
• Tutanağı imzalamanın bütün hukuki sonuçları kabul etmek anlamına geldiğini varsaymak; oysa somut itirazın kayda geçirilmesi ayrıca istenebilir.
• Özel süre bulunmadığı gerekçesiyle silinebilecek kamera, ses veya sistem kayıtlarının muhafazasını geciktirmek.

Sık sorulan sorular

1. İmza yoksa tutanak otomatik olarak geçersiz midir?

Otomatik ve her işlem için aynı sonuç kurulamaz. Hangi imzanın eksik olduğu, işlemin türü, özel kanuni hüküm, asıl ve elektronik nüsha, diğer kayıtlar ve eksikliğin savunma veya katılma hakkına etkisi birlikte incelenir. CMK 169/5-6’ya aykırılık somutlaştırılır; delil değeri yetkili makamca dosyanın bütünü içinde değerlendirilir.

2. Tutanak bana okunmadıysa neyi yazmalıyım?

İşlemin gerçek tarihini, yerini, tutanağın adını ve hangi kısmın size okunmadığını ya da okuma için verilmediğini açıklayın. Tutanakta buna ilişkin standart bir ibare varsa, neden gerçeği yansıtmadığını somut kayıt veya tutarlı açıklamayla gösterin. Görmediğiniz ses-görüntü kaydının içeriğini tahmin etmeyin.

3. İmzadan kaçınma nedeni mutlaka yazılmalı mı?

Evet. CMK m.169/6, imzadan kaçınma hâlinde nedenlerin tutanağa geçirilmesini öngörür. Yalnız “imtina etti” yazılması ve nedenin hiç gösterilmemesi somut inceleme konusu yapılabilir. Bununla birlikte nedenin hangi sözlerle bildirildiği hakkında gerçeğe aykırı ayrıntı eklenmemelidir.

4. Tutanaktaki imzam içeriğin tamamını kabul ettiğim anlamına gelir mi?

İmza, onay ve okuma aşamasının önemli unsurudur; fakat tutanağın hukuki yorumuna, isnada veya işlemin sonucuna ilişkin bütün iddiaları kayıtsız şartsız kabul etmekle aynı değildir. Somut bir cümle yanlışsa imzadan önce düzeltilmesi veya itirazın açıkça tutanağa yazılması istenmelidir.

5. Avukatın imzası yoksa ne olur?

CMK m.169/3, müdafi veya vekil sıfatıyla hazır bulunduğu işlemlerle ilgili tutanakta avukatın isim ve imzasına yer verilmesini düzenler. Önce avukatın gerçekten hangi aşamada hazır bulunduğu ve tutanağın hangi işleme ait olduğu belirlenir. Eksikliğin sonucu, işlem türü ve somut etkisiyle birlikte değerlendirilir.

6. Elektronik imzalı belgede ıslak imza aranır mı?

Elektronik belgenin doğrulaması kendi teknik kayıtları üzerinden yapılır. Güvenli elektronik imza, evrak kimliği ve zaman bilgisi incelenmeden yalnız görüntüde ıslak imza bulunmamasına dayanılmaz. Buna karşılık ilgiliye okuma veya okuma için verme ve onay aşaması, görevlinin elektronik imzasından ayrı bir sorudur.

7. Savcılık eski tutanağı sonradan düzeltebilir mi?

Maddi hatanın açıklanması veya eksikliğin güncel tarihli ek kayıtla saptanması mümkün olabilir; ancak ilk işlemde yapılmamış bir okuma, onay veya imza geriye dönük olarak yapılmış gibi gösterilemez. Gerekirse yeni işlem ayrı tarih ve usulle yapılır, ilk nüsha korunur.

8. Ses veya görüntü kaydı mutlaka var mıdır?

Hayır. Her soruşturma işleminin sesli veya görüntülü kaydı bulunmaz. Dilekçede kayıt varmış gibi yazmak yerine, somut işlemde kayıt sistemi kullanıldığına dair gerçek dayanak varsa varlığı ve muhafazası sorulur. Yokluk cevabı da resmî kayda bağlanabilir.

9. Bu dilekçe için özel bir süre var mı?

CMK 169/5-6 bu başvuru için sabit gün sayısı düzenlemez. Bununla birlikte kamera, ses, sistem ve görev kayıtlarının saklama süreleri farklı olabilir. Eksiklik öğrenildiğinde gerçek tarih-saat ve belge bilgisiyle gecikmeden başvurmak, incelemenin etkili kalmasına yardımcı olur.

10. Tutanak eksikliği görevliye karşı suç duyurusu yerine geçer mi?

Hayır. Bu örnek öncelikle mevcut dosyada belgenin usulünü ve gerçek kayıtları açıklığa kavuşturur. Elde edilen veriler başka bir hukuki iddiayı destekleyebilir; fakat eksiklik tek başına görevlinin suç işlediğini kanıtlamaz. Suç veya disiplin iddiası ayrı unsurlar ve somut delillerle değerlendirilir.

Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (özellikle m.147, 153 ve 169)
• İfade ve sorguda susma hakkı – CMK 147
• Soruşturma dosyasını inceleme ve belge örneği alma dilekçesi
• Adlî kolluk görevlendirme kayıtlarının dosyaya alınması dilekçesi
• Savcılıktan sulh ceza hâkimine keşif istemi dilekçesi
• Olay yerinden men ve zor kullanma kayıtları dilekçesi – CMK 168

Avukat Halil Bakırcı – Mersin Barosu sicil no: 3472. Türkiye genelindeki ceza dosyalarına ilişkin çalışmalar Mersin merkezli yürütülür. Fiziki ofis: İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin.