Dava Dosyasında Dizi Listesi Nedir? HMK m.160 | 2026
Kısa ve net cevap: HMK m.160’a göre zabıt kâtibi, dava dosyasında bulunan her tür belgeyi gösteren bir dizi listesi düzenlemek zorundadır. Dosyaya ibraz edilen veya dosyadan çıkarılan belgeler derhâl bu listeye kaydedilir. Dizi listesi, dava dosyasında hangi evrakın bulunduğunu ve dosya hareketlerinin izlenebilir olmasını sağlayan kanuni kayıt aracıdır; tarafların delil listesiyle aynı şey değildir.
Dava dosyasında dizi listesi nedir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 160. maddesi, dava dosyasındaki evrakın sistemli biçimde izlenmesini sağlayan “dizi listesi”ni düzenler. Kanuna göre zabıt kâtibi, dosya içindeki her tür belgeyi gösteren bir dizi listesi düzenlemek zorundadır. Dizi listesi, dosyada bulunan evrakın bir envanteri niteliğindedir.
Bu listenin amacı yalnız dosyayı düzenli göstermek değildir. Hangi dilekçenin, tutanağın, bilirkişi raporunun, müzekkere cevabının, tebligat evrakının veya başka belgenin dosyada bulunduğunun izlenebilmesi gerekir. Fizikî dava dosyasında evrak sayısı arttıkça bir belgenin kaybolması, yanlış sıraya konulması veya dosyadan çıktığı hâlde fark edilmemesi riski artar. Dizi listesi bu riski azaltan kanuni kayıt mekanizmasıdır.
HMK m.160 kısa bir madde olmakla birlikte dosya güvenliği bakımından önemlidir. Özellikle kanun yolu incelemesine giden, başka mahkemeye gönderilen veya çok sayıda delil içeren dosyalarda evrakın eksiksiz olup olmadığının kontrolü dizi listesi üzerinden kolaylaşır.
Dizi listesini kim düzenlemek zorundadır?
HMK m.160 açıkça zabıt kâtibine görev yükler. Bu nedenle dizi listesinin oluşturulması taraflara veya vekillere ait bir işlem değildir. Taraf kendi delil veya ek listesini hazırlayabilir; ancak kanuni anlamdaki dava dosyası dizi listesini düzenleme görevi zabıt kâtibinindir.
Madde “düzenlemek zorundadır” ifadesini kullandığı için bu işlem isteğe bağlı bir büro uygulaması değildir. Dava dosyasının sağlıklı tutulmasının parçasıdır. Zabıt kâtibi dosya içindeki her tür belgeyi gösterecek şekilde listeyi oluşturur ve dosyaya yeni evrak girdiğinde veya dosyadan evrak çıktığında listeyi günceller.
Bu görev, HMK m.157’deki zabıt kâtibi bulundurma zorunluluğu ve HMK m.162’deki dosyayı hâkimin incelemesine hazır tutma göreviyle aynı dosya yönetimi zincirinin parçalarıdır. HMK m.157 zabıt kâtibi zorunluluğu yargılama işlemlerindeki görevini, m.160 ise dosya içeriğinin kayıt altına alınmasındaki görevini gösterir.
Dizi listesine hangi belgeler kaydedilir?
HMK m.160 “dosya içindeki her tür belge” ifadesini kullanır. Bu nedenle liste yalnız taraf dilekçelerinden ibaret değildir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap, ikinci cevap, ek beyanlar, delil dilekçeleri, tutanaklar, tebligat evrakı, bilirkişi raporları, keşif tutanakları, kurum yazıları, müzekkere cevapları, belgeler ve dosyaya giren diğer evrak dizi listesi kapsamında değerlendirilir.
Belgenin tarafça sunulmuş olması veya mahkeme tarafından oluşturulmuş olması sonucu değiştirmez. Önemli olan evrakın dava dosyasının bir parçası hâline gelmesidir. Bu geniş kapsam, dosyanın yalnız tarafların sunduğu delilleri değil, yargılama sürecinde ortaya çıkan bütün resmî evrakı içerdiği gerçeğiyle uyumludur.
Dosyaya sunulan bir belgenin nasıl kayıt zincirine girdiği HMK m.159/1’de düzenlenmiştir. HMK m.159 dosyaya belge konulması kuralına göre evrak havale edildikten sonra zabıt kâtibi tarafından dosyaya konulur. HMK m.160 ise dosyaya giren evrakın dizi listesinde de görünmesini sağlar.
Dosyadan çıkarılan belge de dizi listesine kaydedilir mi?
Evet. HMK m.160 yalnız dosyaya ibraz edilen belgelerin değil, dosyadan çıkarılan belgelerin de derhâl listeye kaydedilmesini zorunlu kılar. Bu hüküm, dosya içeriğindeki eksilmenin de izlenebilir olmasını sağlar.
Bir belgenin aslının geçici olarak incelemeye gönderilmesi, ilgili kişiye geri verilmesi veya kanuna uygun başka bir işlem nedeniyle dosyadan çıkarılması söz konusu olabilir. Dosyada eskiden bulunan bir evrakın neden artık fizikî dosyada olmadığı anlaşılabilmelidir. Dizi listesi bu hareketin kayıt altında tutulmasına hizmet eder.
Bu nedenle dosyada beklenen bir belgenin bulunmaması hâlinde yalnız “belge kaybolmuş” sonucuna gidilmemelidir. Önce dizi listesi ve UYAP evrak hareketleri incelenerek belgenin dosyadan usulüne uygun biçimde çıkarılıp çıkarılmadığı kontrol edilmelidir.
Dizi listesi ile tarafın delil listesi aynı şey midir?
Hayır. Dizi listesi, zabıt kâtibi tarafından dava dosyasındaki bütün evrakı göstermek üzere düzenlenen resmî dosya listesidir. Delil listesi ise tarafın hangi vakıayı hangi delille ispat edeceğini açıklamak amacıyla yargılama sırasında sunduğu taraf işlemidir.
Delil listesi içerik ve ispat stratejisine ilişkindir. Dizi listesi ise dosya yönetimi ve kayıt güvenliğine ilişkindir. Bir belge dizi listesinde bulunuyor diye taraf o belgeyi mutlaka belirli bir vakıanın delili olarak süresinde ileri sürmüş sayılmaz. Aynı şekilde taraf delil listesinde bir belgeden söz etmiş ancak belgeyi dosyaya sunmamışsa dizi listesinde o belgenin kendisi bulunmayabilir.
Delil-vakıa bağlantısı için HMK m.194 somutlaştırma yükü önemlidir. Dava dilekçesinde belgelerin birlikte verilmesine ilişkin HMK m.121 ise tarafın belge sunma yükümlülüğünü düzenler. Dizi listesi bu maddelerin yerine geçmez.
Elektronik dosyada dizi listesi işlevini kaybeder mi?
Hayır. UYAP elektronik evrak kayıtları, dosyadaki belgelerin tarih, tür ve evrak numarasıyla görüntülenmesini sağlar. Elektronik sistem, dizi listesinin amaçladığı izlenebilirliği teknik olarak güçlendirir. Ancak HMK m.160’daki kanuni yükümlülük, dava dosyasındaki evrakın düzenli biçimde listelenmesi ve giriş-çıkış hareketlerinin kayda alınmasıdır.
Fizikî ve elektronik dosyanın birlikte kullanıldığı uyuşmazlıklarda bazı belgelerin aslı fizikî olarak mahkemede, taranmış örneği ise UYAP’ta bulunabilir. Özellikle senet, özgün sözleşme, imza incelemesine konu belge veya fizikî niteliği önemli delillerde elektronik görüntü ile asıl belgenin dosyadaki varlığı birbirinden ayrılmalıdır.
Bu nedenle UYAP’taki evrak listesinin görülmesi, fizikî aslın da mutlaka dosyada bulunduğu anlamına gelmez. Belge aslının durumu gerekiyorsa mahkeme kaleminden ve dosya kayıtlarından ayrıca kontrol edilmelidir.
Dizi listesi taraf ve avukat açısından neden önemlidir?
Taraf veya vekil dava dosyasını incelerken beklediği bir evrakın dosyada bulunup bulunmadığını dizi listesi üzerinden kontrol edebilir. Özellikle uzun yargılamalarda yüzlerce evrak bulunabildiğinden yalnız sayfa sayfa fizikî dosya incelemek yerine evrak envanterinin kontrol edilmesi eksiklikleri daha hızlı ortaya çıkarır.
Kanun yolu öncesinde dosya kontrolü yapılırken de dizi listesi önemlidir. İstinaf veya temyiz incelemesini etkileyebilecek bir bilirkişi raporu, tebligat parçası, ara karar, tanık tutanağı veya delil belgesi dosyada eksikse bunun fark edilmesi gerekir. Dosyanın başka bir resmî mercie gönderilmesinden önce içerik bütünlüğünün kontrolü, incelemenin eksik dosya üzerinden yapılmasını önler.
Dizi listesi tek başına bir belgenin hukuki geçerliliğini veya ispat gücünü göstermez. Ancak belgenin dava dosyasına girmiş veya dosyadan çıkmış olduğunun kayıt zincirinde izlenmesini sağlar. Bu nedenle kayıt güvenliği ile delilin hukuki değerlendirmesi birbirinden ayrılmalıdır.
HMK m.159, m.160 ve m.161 birlikte nasıl işler?
HMK m.159, mahkemeye sunulan dilekçe ve belgelerin havale sonrasında zabıt kâtibi tarafından dosyaya konulmasını düzenler. HMK m.160, dosyadaki her tür belgenin dizi listesinde gösterilmesini ve dosyaya giren veya çıkan belgelerin derhâl kaydedilmesini emreder. HMK m.161 ise tarafların, fer’î müdahilin ve belirli şartlarla dava ile ilgili kişilerin dosyayı incelemesini düzenler.
Bu üç hüküm bir dosya güvenliği zinciri oluşturur: evrak önce usulüne uygun biçimde dosyaya girer; sonra listede izlenir; ardından inceleme hakkına sahip kişiler dosyayı kontrollü biçimde görebilir. Böylece hem mahkeme personeli hem taraflar dosyanın içeriğini denetleyebilir.
Tutanak örneklerinin alınması ise HMK m.158 kapsamında ayrı bir haktır. Dizi listesi, tutanak örneğinin kendisi değildir; yalnız tutanağın dosyada bulunan bir evrak olduğunu gösteren kayıt sisteminin parçasıdır.
Dizi listesinde eksik veya hatalı kayıt görülürse ne yapılmalıdır?
Taraf veya vekil dosya incelemesinde, dosyada bulunan bir evrakın dizi listesinde görünmediğini veya listede görünen evrakın dosyada olmadığını tespit ederse mahkeme kalemine durumu bildirmelidir. Dosyanın resmî kayıtlarının fiilî içerikle uyumlu hâle getirilmesi gerekir.
Eksik kayıt özellikle süreye bağlı bir dilekçe, tebligat veya delil açısından önemliyse yazılı talep verilmesi ve hangi evrakın hangi tarihte sunulduğunun belirtilmesi uygun olur. UYAP gönderim kayıtları, alındı belgeleri ve havale bilgileri bu kontrolü destekleyebilir.
Burada amaç dizi listesini taraf lehine değiştirmek değil, dava dosyasının gerçek içeriğinin resmî kayda doğru biçimde yansıtılmasını sağlamaktır. Mahkeme dosyasındaki evrakın silinmesi, eklenmesi veya çıkarılması yalnız kanuni usuller içinde mümkündür.
Dizi listesi özellikle hangi dosyalarda kritik hâle gelir?
Çok taraflı ticari davalar, uzun süren miras uyuşmazlıkları, çok sayıda kurum yazışması bulunan tazminat dosyaları, geniş bilirkişi incelemesi yapılan inşaat veya hesap davaları ve başka mahkemelerden dosya getirtilen uyuşmazlıklarda evrak hacmi yüksektir. Bu tür dosyalarda dizi listesi, dosya bütünlüğünün kontrolü için temel araçtır.
Ayrıca dosyanın kanun yolu incelemesine gönderileceği aşamada tüm esaslı evrakın dosyada bulunması gerekir. Tarafın dilekçesinin, tebliğ parçasının veya raporun dosyada eksik olması hem süre hem hukuki dinlenilme hakkı tartışması yaratabilir. Dizi listesi bu eksikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olur.
Pratik dosya kontrol sırası
- Dava dosyasındaki dizi listesi veya elektronik evrak listesi incelenmelidir.
- Dava, cevap ve ikinci sıra dilekçelerin dosyada bulunduğu kontrol edilmelidir.
- Tebligat evrakı ve tebliğ tarihleri listeden karşılaştırılmalıdır.
- Tarafların sunduğu önemli delillerin dosyada mevcut olup olmadığı doğrulanmalıdır.
- Bilirkişi raporu, keşif tutanağı ve tanık tutanakları kontrol edilmelidir.
- Dosyadan çıkarılmış evrak varsa neden ve hangi işlemle çıkarıldığı araştırılmalıdır.
- Fizikî aslı bulunması gereken belgeler ayrıca kontrol edilmelidir.
- Eksiklik varsa kanıtlayıcı UYAP veya havale kaydıyla mahkemeye bildirilmelidir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Resmî Gazete – Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Sık Sorulan Sorular
Dizi listesi nedir?
HMK m.160 uyarınca dava dosyasındaki her tür belgeyi gösteren ve zabıt kâtibi tarafından tutulması zorunlu olan evrak listesidir.
Dizi listesini avukat mı hazırlar?
Hayır. Kanuni dizi listesini düzenleme görevi zabıt kâtibine aittir.
Delil listesi ile dizi listesi aynı mıdır?
Hayır. Delil listesi tarafın ispat araçlarını gösterir; dizi listesi dava dosyasındaki bütün evrakın resmî envanteridir.
Dosyaya sonradan sunulan belge listeye kaydedilir mi?
Evet. HMK m.160’a göre dosyaya ibraz edilen belgeler derhâl dizi listesine kaydedilir.
Dosyadan çıkarılan belge de kaydedilir mi?
Evet. Madde dosyadan çıkarılan belgelerin de derhâl listeye kaydedilmesini emreder.
Dizi listesinde bulunması belgenin delil olarak kabul edildiği anlamına gelir mi?
Hayır. Liste belgenin dosyadaki varlığını gösterir; hukuki geçerliliği ve ispat gücü mahkeme tarafından ayrıca değerlendirilir.
UYAP evrak listesi dizi listesinin amacına hizmet eder mi?
Elektronik evrak listesi dosya içeriğinin izlenmesini sağlar; ancak fizikî asılların durumu gereken hâllerde ayrıca kontrol edilmelidir.
Dizi listesinde eksiklik varsa ne yapılır?
Mahkeme kalemine bildirilerek dosya içeriği ve kayıtlar karşılaştırılmalı; önemli bir evrak söz konusuysa yazılı talep ve sunum kaydıyla eksiklik ortaya konulmalıdır.
Taraf dizi listesini inceleyebilir mi?
Taraflar HMK m.161 kapsamında zabıt kâtibinin gözetiminde dava dosyasını inceleyebilir; bu inceleme sırasında dosya evrak listesi de kontrol edilebilir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
