Fabrika Epoksi Zemini Kabarır veya Soyulursa Yüklenicinin Sorumluluğu

Fabrika zeminine uygulanan epoksi kaplamanın kabarması, soyulması veya kararlaştırılmış kullanımı karşılamaması eser sözleşmesindeki ayıp hükümleriyle değerlendirilir. TBK m.474 inceleme ve bildirimi; m.475 onarım, indirim ve şartları varsa dönmeyi; m.472 ise malzeme ve uygulama yerindeki sorunlara ilişkin uyarı borcunu düzenler.

Görünür kabarma tek başına teknik nedeni göstermez. Alt yüzeyin başlangıç durumu, yüklenicinin hazırlığı, uygulanan sistem, teslim koşulları ve fabrikanın fiilî kullanımı birlikte incelenir. Hukuki talep, zeminin hangi bölümünde hangi taahhüdün karşılanmadığını ve gerekli giderimin üretimi nasıl etkilediğini somutlaştırmalıdır.

Epoksi zemin sözleşmesinde yalnız metrekare mi satın alınır?

TBK m.470 kapsamında yüklenicinin borcu, kararlaştırılan nitelikte zemini meydana getirmektir. Metrekare ve birim fiyat, bedel hesabını açıklar; zeminin kullanım özelliğini tek başına tanımlamaz. Kaplama sistemi, yüzey hazırlığı, katmanlar, amaçlanan dayanım, kullanım alanı ve kabul yöntemi sözleşme eklerinden belirlenmelidir. “Epoksi yapılacaktır” ifadesinin hangi teklif ve teknik belgeyle tamamlandığı uyuşmazlıkta önem kazanır.

Fabrikanın yaya alanı, forklift güzergâhı, kimyasalla temas eden bölüm, yıkama alanı ve üretim makinesi çevresi aynı kullanım koşullarına sahip değildir. Yükleniciye bildirilen kullanım ile sonradan gerçekleşen kullanım karşılaştırılır. Her yerde aynı ürün kullanılmış olması, her yer için aynı performansın kararlaştırıldığı anlamına gelmez. Buna karşılık özel kullanım açıkça bildirilmiş ve buna uygun çözüm üstlenilmişse yüklenici sonradan bu amacı yok sayamaz.

Ürün üreticisinin teknik föyüyle uygulanmış bütün sistemin niteliği ayrılmalıdır. Ambalaj üzerindeki ürün bilgisi; alt yüzey hazırlığını, uygulama miktarını, katman sürelerini ve teslim edilmiş zeminin durumunu tek başına doğrulamaz. Tedarik edilen malzemenin belgesiyle yapılan işin kabul raporu farklı delillerdir. Sözleşme, belirli bir ürün markasının yanı sıra sonuç özelliğini de içeriyorsa iki taahhüt birlikte incelenir.

Beton veya eski kaplama uygun değilse kim uyarmalıdır?

TBK m.472, iş sahibinin gösterdiği yerin ayıplı olduğunun anlaşılması veya işin gereği gibi yapılmasını tehlikeye sokan durumun ortaya çıkması hâlinde yükleniciye hemen bildirim borcu yükler. Mevcut beton, eski kaplama, yüzeydeki kalıntı, çatlak ve teknik uygunluk sorunları bu çerçevede incelenir. Hangi kontrolün işin niteliği ve mesleki özen gereği yapılması gerektiği teknik uzmanlık konusudur. Hukuk metni bütün fabrikalar için tek nem veya dayanım sınırı ilan etmemelidir.

Başlangıç incelemesinin kapsamı, alınmış ölçüm ve numuneler, fotoğraflar ile yüklenicinin önerdiği hazırlık işlemi saklanmalıdır. Zeminin önceden kusurlu olması, uygulamacıyı otomatik kurtarmaz. Kusurun fark edilip edilmediği, mesleki incelemeyle fark edilmesi gerekip gerekmediği ve bildirimin zamanı değerlendirilir. TBK m.472’de yer ve malzeme ayıbına ilişkin uyarı borcu, bu sorunun genel hukuki temelini açıklar.

İş sahibinin başka bir yükleniciye yaptırdığı beton imalatı ile epoksi uygulaması ayrı sözleşmelerse sorumluluk zinciri kurulmalıdır. Her sorunun tek şirkete yüklenmesi veya şirketlerin birbirini göstermesi yeterli değildir. Alt yüzeydeki ayıp, yüzey hazırlığı eksikliği ve kaplama uygulaması arasındaki teknik etki belirlenir. Bir yüklenicinin diğer işten sorumlu olmaması, kendi işi öncesinde fark ettiği tehlikeyi bildirme borcunu ortadan kaldırmaz.

Üretime erken dönme talimatı bütün sorumluluğu değiştirir mi?

Teslimden önce zeminin hangi koşullarda kullanılabileceği açıkça bildirilmelidir. Yaya geçişi, ekipman yerleştirme, yıkama ve ağır trafik için verilen talimatlar aynı değildir. Bu yazı teknik bekleme süresi önermemektedir; hangi sürenin ürün ve uygulama sistemi için belgelendiği incelenmelidir. Yüklenicinin iş bitim tutanağında kullanıma açtığı alanla müşteriye ayrı mesajda kapalı tutmasını söylediği alan çelişiyorsa bu çelişki açıklanır.

TBK m.476, yüklenicinin açık uyarısına rağmen iş sahibinin verdiği talimattan doğan veya başka biçimde ona yüklenebilen ayıbı düzenler. Erken kullanıma ilişkin savunmada sadece fabrikanın açık olduğu değil, hangi bölümde hangi faaliyetin ne zaman başladığı gösterilmelidir. İş sahibinin talimatının bozulmayı doğurduğu teknik olarak kurulmadan bütün zeminin sorumluluğu kaldırılamaz. Yüklenicinin önceden yaptığı hazırlık veya uygulama hatası ayrıca değerlendirilir.

İşverenin üretim baskısı altında teslim istemesi, yüklenicinin gerçek teknik durumu yanlış açıklamasını haklı kılmaz. Buna karşılık açıkça bildirilen kullanım sınırının ihlali de dosyada dikkate alınır. Sahadaki forklift kayıtları, üretim başlangıcı, temizlik işlemleri ve bölüm bazlı teslim belgeleri bu ayrımı somutlaştırır. İşletmenin zorunlu geçiş güzergâhını açık bırakmakla bütün zemini sınırsız kullanıma açmak aynı olgu değildir.

Uygulama sırasında hangi kayıtlar sonradan işe yarar?

İş programı uygulamanın hangi gün ve hangi bölümlerde yapıldığını göstermelidir. Kullanılan ürünün parti bilgisi, teslim miktarı, hazırlık işlemleri, uygulama ekibi, teknik ölçümler ve iş sahibine bildirilen sorunlar aynı alana bağlanır. Toplam malzeme faturası, malzemenin tamamının tartışmalı zemine uygulandığını tek başına göstermez. Kullanılmayan, başka bölüme giden veya iade edilen malzeme ayrılır.

Belirli bir katmanın hiç yapılmadığı iddiasıyla yapılmış katmanın uygun olmaması farklıdır. Eksik iş, ayıplı iş ve sözleşme kapsamı dışında istenen ek iş ayrı listelenmelidir. Fiyat hesabının metrekare üzerinden yapılması bu ayrımı ortadan kaldırmaz. Alan ölçümü doğru olsa bile yapılan sistem sözleşmeye aykırıysa yalnız metraj tutanağını göstermek yeterli savunma değildir. Aynı şekilde teknik olarak uygun zemine sonradan talep edilen başka özellik otomatik ayıp sayılmaz.

TBK m.471’e göre yüklenici mesleki ve teknik kurallara uygun özen göstermelidir. Kullanılan ekibin başka şirketten gelmesi veya malzemenin üretici bayisinden alınması iş sahibine karşı üstlenilen sonucu silmez. TBK m.116 kapsamında yardımcı kişinin işi yürütürken verdiği zarar ayrıca incelenir. Malzeme üreticisine yöneltilecek iç talep ile iş sahibinin uygulamacıya karşı sözleşme hakkı birbirinden ayrıdır.

Kabarma ve soyulma nasıl haritalanmalıdır?

Hasar tespiti, zeminin genel fotoğrafıyla sınırlanmamalıdır. Fabrika planında kabaran, soyulan, çatlayan veya farklı görünüm alan bölgeler işaretlenir. Her bölgenin uygulama ve kullanım tarihi, yüzeydeki izler, önceki onarım ve temizlik bilgisi eklenir. Böylece farklı günlerde ve farklı şartlarda uygulanan bütün alanlar tek bir kusur varsayımı altında birleştirilmez. Aynı görünür belirtinin farklı nedenleri bulunduğu iddiası teknik incelemeyle sınanır.

Görsel kusur ile işlevsel uygunsuzluk da ayrılmalıdır. Renk farkı, yüzey görünümü ve kullanım dayanımı farklı sözleşme özellikleriyle ilgilidir. Yalnız estetik bir beklentinin mi, açık bir görünüm taahhüdünün mü, yoksa üretim koşullarında kullanımı engelleyen sorunun mu bulunduğu belirlenir. Her kabarma bütün zeminin baştan yapılmasını gerektirmez; her sınırlı görünen belirti de yalnız küçük bir alanı etkilediği için önemsiz sayılmaz.

Bağımsız ölçüm veya numune alınacaksa yerleri plan üzerinde gösterilir. Numune tarihi, alan kodu, uygulama katmanları ve test yöntemi kaydedilir. Sadece sorunlu alanlardan veya sadece sağlam görünen yerlerden alınmış örneklerin temsil gücü açıklanmalıdır. Test raporu teknik veriyi sunar; hangi seçimlik hakkın şartlarının oluştuğu ise sözleşme ve kanunla birlikte değerlendirilir.

Zemin kullanılmaya başladıysa ayıp hakları biter mi?

TBK m.477, açık veya örtülü kabulün sonuçlarını ve istisnalarını düzenler. Fabrikanın faaliyet göstermesi tek başına bütün belgelerden bağımsız sınırsız ibra değildir; fakat kabul sonucunu doğurabilecek davranışlar da önemsiz sayılamaz. Teslim tutanağı, ayıp listesi, inceleme imkânı ve bildirim birlikte okunur. Kasten gizlenen veya usulüne uygun incelemede fark edilemeyecek ayıplar için kanundaki sorumluluk devam eder.

TBK m.474 uyarınca teslimden sonra olağan akışta imkân bulunur bulunmaz inceleme ve ayıbın uygun sürede bildirimi gerekir. Sonradan ortaya çıkan soyulma veya kabarma m.477 gereği gecikmeksizin bildirilmelidir. Zamanaşımının uzun olması, ilk bulguyu yıllarca bildirmeden bekleme hakkı vermez. Teslim tutanağı ve gizli ayıpta TBK m.477 açıklaması, kabul ile sonradan ortaya çıkan ayıbın farkını tamamlar.

Bildirimde bölüm, belirti, ilk görülme tarihi, üretime etkisi ve inceleme talebi belirtilir. Teknik sebep henüz kesinleşmediyse görülen olgu ile ileri sürülen neden ayrılmalıdır. Yüklenicinin incelemeye çağrılması ve verdiği yanıt saklanır. Tacirler arasındaki temerrüt, fesih ve dönme işlemlerinde TTK m.18/3’ün bildirim düzeni ayrıca dikkate alınır. Teknik fotoğraf gönderimi ile sözleşmeden dönme iradesi aynı işlem değildir.

Lokal tamir mi, bütün kaplamanın yenilenmesi mi istenir?

TBK m.475, aşırı masraf gerektirmiyorsa bütün giderleri yükleniciye ait ücretsiz onarım; eserin elde tutulması hâlinde ayıp oranında bedel indirimi; ağır ayıpta şartları varsa sözleşmeden dönme imkânı verir. Giderim seçimi teknik raporla gerekçelendirilmelidir. Lokal onarımın yalnız görünüşü kapatıp esas nedeni sürdürmesi ile kalıcı ve sözleşmeye uygun çözüm sağlaması farklıdır. Yenileme yönteminin aynı arızayı tekrar ettirip ettirmeyeceği araştırılır.

Bütün zeminin sökülmesi talebinde sağlam alanlar, geçiş bölgeleri ve sistemin birlikte çalışma özelliği değerlendirilir. Her sorunda en pahalı çözümün seçilmesi veya her dosyada en ucuz yamanın yeterli sayılması doğru değildir. Onarımın işçilik, malzeme, yüzey hazırlığı ve gerekli koruma işlemleri ayrı hesaplanır. Ayıp indirimi ile aynı kaybın onarım bedelini birlikte toplayarak iki kez karşılamak mümkün değildir. Ek zararlar ise kendi koşullarıyla ayrıca incelenir.

İş devam ederken yüklenicinin kusuruyla ayıplı sonuç çıkacağı açıkça görülüyorsa TBK m.473/2 önem taşır. İş sahibi uygun süreli ihtarla aykırılığın giderilmesini, aksi hâlde onarım veya devam işinin hasar ve masrafı yükleniciye ait olmak üzere üçüncü kişiye verileceğini bildirebilir. Bu düzen, teslim sonrasındaki ayıp haklarıyla aynı aşamaya ait değildir. Başka firmaya yaptırılan her işin bütün bedeli kendiliğinden eski yükleniciye yüklenmez.

Kaplama taşınmaza bağlıysa sözleşmeden dönme sınırsız mıdır?

TBK m.475, iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılan eserin sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa dönme hakkını sınırlar. Epoksi zeminin taşınmazla birleşme biçimi ve sökümün sonuçları somut teknik incelemeye konu edilmelidir. Ağır ayıp iddiasının bulunması tek başına bu sınırı yok saydırmaz. Dönme şartları oluşmadığında onarım, indirim ve tazminat yollarının kendi koşulları ayrıca değerlendirilir.

Zemini yaptıran kiracıysa mal sahibi ile kiracı arasındaki izin ve masraf ilişkisi, uygulamacının sözleşme borcundan ayrı ele alınır. Mal sahibinin fabrika tabanına müdahaleye izin vermesi, kötü uygulamayı kabul ettiği anlamına gelmez. Aynı zararı hangi kişinin gerçekten taşıdığı belirlenmelidir. İş sahibinin yükleniciye yönelttiği işçilik talebiyle malikin kendi malvarlığı zararı birbirinin yerine yazılmamalıdır. İnşaat ve eser sözleşmelerinde ayıp rehberi genel sözleşme çerçevesini tamamlar.

Onarım sırasında duran üretim nasıl hesaplanır?

TBK m.112’ye dayanan ek zarar talebinde borca aykırılık, zarar ve nedensellik bağı açıklanır; yüklenici kusursuzluğunu ispatla sorumluluktan kurtulma imkânına sahiptir. Hangi bölümün neden kapatılacağı, üretimin başka alana aktarılıp aktarılamayacağı, planlanan bakım dönemiyle çakışma ve makul onarım süresi belirlenir. Zeminin belirli kısmındaki ayıp, fabrikanın bütün cirosunu otomatik zarar hâline getirmez.

Makine ve stokların taşınması, geçici alan hazırlığı, yeniden kurulum ve olayla bağlantılı ek temizlik giderleri ayrı belgelenir. Zaten yapılacak bakım veya taşınma maliyeti tazminata ikinci kez eklenmez. Kaybedilen siparişlerde yapılmayan giderler ve ikame üretim dikkate alınarak net ekonomik kayıp açıklanır. TBK m.114/2 ve m.52 kapsamında zarar görenin zararın artmasına katkısı değerlendirilir; makul ve teknik açıdan uygun bir giderim programının gerekçesiz engellenmesi de dosyaya girer.

Zemin sökülmeden ve dava açılmadan önce ne kontrol edilir?

Kaplamanın kaldırılması ilk uygulama izlerini ve katmanları ortadan kaldırır. HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti, delilin kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması tehlikesinde değerlendirilir. Başvuru yerinde m.401, acil incelemede m.403 gözetilir. Bilirkişi soruları yüzeyin önceki durumu, uygulama uyumu, kullanım etkisi, giderim kapsamı ve süre üzerinden kurulmalıdır. Tespit raporu tek başına ödeme hükmü oluşturmaz.

TBK m.478, ayıplı eserde teslimden itibaren taşınmaz yapılar dışında iki; taşınmaz yapılarda beş; yüklenicinin ağır kusurunda eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıl öngörür. Her kaplama işini inceleme yapmadan otomatik aynı kategoriye koymak doğru değildir; işin yapıyla bütünleşmesi ve niteliği belirlenir. Bildirim yükümlülüğü ayrıca sürer. Ticari para alacağı ve tazminat için TTK m.5/A kapsamında dava şartı arabuluculuk kontrol edilir. Talepler, ayıp giderimi ile bağımsız ek zararları açıkça ayırmalıdır.

Sık sorulan sorular

Epoksi zeminin kabarması uygulamacının kesin kusuru mudur?

Belirti tek başına nedeni göstermez. Alt yüzey, ürün ve uygulama kayıtları, mesleki inceleme, uyarı ve kullanım koşulları birlikte değerlendirilir. TBK m.471–472 kapsamındaki borç ile somut bozulma arasında teknik bağ kurulmalıdır.

Beton iş sahibinden geldiyse uygulamacı sorumluluktan kurtulur mu?

TBK m.472, gösterilen yerin ayıbı veya işi tehlikeye sokan durum anlaşılınca hemen bildirim gerektirir. Önceki beton kusuru, uygulamacının kendi inceleme ve uyarı borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Erken forklift girişi bütün zeminin zararını müşteriye mi yükler?

Hangi alanda hangi tarihte kullanım olduğu, açık uyarı ve bunun bozulmayla bağlantısı belirlenir. TBK m.476’nın koşulları somutlaştırılmadan bütün uygulama kusurları müşteriye aktarılamaz.

Ürün sertifikası zeminin doğru uygulandığını kanıtlar mı?

Tek başına kanıtlamaz. Malzemenin belgesi ile yüzey hazırlığı, kullanılan miktar, katmanlar ve tamamlanan zeminin kabulü farklıdır. Uygulanan sistemin sözleşmeye uygunluğu ayrıca incelenir.

Fabrika çalışmaya başladıysa gizli ayıp hakkı biter mi?

TBK m.477’de kabulün sonuçları vardır; ancak kasten gizlenen veya usulüne uygun incelemede fark edilemeyen ayıplar için istisna korunur. Sonradan ortaya çıkan ayıp gecikmeksizin bildirilmelidir. Kullanımın kapsamı ve teslim belgeleri birlikte okunur.

Her soyulmada bütün zeminin yenilenmesi istenebilir mi?

Giderimin kapsamı teknik gereklilik ve TBK m.475’in şartlarıyla belirlenir. Lokal onarımın yeterliliği, esas nedenin giderilmesi ve bütün sistemin işlevi incelenir. Aynı kayıp onarım bedeli ve indirim adı altında tekrar karşılanamaz.

Epoksi sökülecekse delil tespiti neden önemlidir?

Söküm ilk katmanları ve uygulama izlerini ortadan kaldırır. HMK m.400 kapsamında delilin kaybolması veya ispatın önemli ölçüde zorlaşması tehlikesi varsa tespit istenir. Alan haritası ve numune kimliği teknik incelemeyi destekler.

Ağır zemin ayıbında sözleşmeden her zaman dönülür mü?

Hayır. TBK m.475, iş sahibinin taşınmazındaki eserin sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa dönmeyi sınırlar. Ayıbın ağırlığı yanında söküm sonucu da incelenir; diğer haklar kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Onarım günlerinin bütün fabrika cirosu talep edilebilir mi?

Brüt ciro otomatik zarar değildir. Etkilenen bölüm, makul onarım süresi, alternatif üretim, somut sipariş kaybı ve yapılmayan giderler belirlenir. Zararın artmasına katkı TBK m.114/2 ve m.52 kapsamında incelenir.

Epoksi zemin ayıbında zamanaşımı kaç yıldır?

TBK m.478’de taşınmaz yapı dışındaki eserde iki, taşınmaz yapıda beş, yüklenicinin ağır kusurunda yirmi yıl düzenlenir. Kaplama işinin niteliği belirlenmeden tek süre ilan edilmez. Süre teslimden başlar; ayıp bildirimi ayrıca zamanında yapılmalıdır.

İstanbul ve Mersin’de fabrika zemin ayıbı dosyası hazırlanırken uygulama planı, bölümlerin teslim tarihleri, teknik föyler, başlangıç ölçümleri ve üretime açılma kayıtları birlikte sunulmalıdır. Türkiye genelinde aynı kanun hükümleri uygulanır. İşletmenin çalışmaya devam etmesi gerekiyorsa delil koruma, numune alma ve bölüm bazlı onarım programı teknik belgelerle koordine edilmelidir.

Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 52,112,114,116,470–478
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 18/3,5/A
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: 266,400–403

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →