Fransa Pension de Réversion Türkiye’de Yaşayan Dul Eş İçin: 54%, Agirc-Arrco, Eski Eş ve PACS

1. Pension de réversion nedir ve hangi haktır?

Fransa sosyal güvenlik hukukunda pension de réversion, ölen sigortalının emeklilik haklarına bağlı olarak hak sahibi eşe veya ilgili koşullardaki eski eşe bağlanan aylıktır. Bu ödeme mirasçılara tereke payı olarak dağıtılan para ile aynı hukuki hak değildir. Fransa Sosyal Güvenlik Kanunu Code de la sécurité sociale m.L353-1, temel emeklilik rejimi bakımından sağ kalan eşin belirli yaş ve kaynak koşulları altında dul aylığı almasını düzenler. Hakkın doğması için ölen kişinin ilgili rejimde emeklilik hakkına sahip olması veya şartları bakımından sahip olabilecek durumda bulunması gerekir. Türkiye’deki mirasçılık sıfatıyla Fransa’daki dul aylığı hak sahipliğini eşitlemek yanlıştır. Türk Medenî Kanunu m.499 miras payını; 5510 sayılı Kanun ve Fransız sosyal güvenlik düzenlemeleri ise sigorta gelirlerini konu edinir. Dosyanın ilk aşamasında “miras mı, sosyal güvenlik aylığı mı?” sorusu ayrılır.

2. Fransa’da temel emeklilik ve tamamlayıcı emeklilik neden iki ayrı dosyadır?

Fransa’da özel sektör çalışmasının emeklilik hakları tek başına bir kurumla sınırlı olmayabilir. Assurance retraite temel emeklilik rejimi ile Agirc-Arrco tamamlayıcı rejimi ayrı hukukî ve idari koşullara tabidir. Assurance retraite bakımından Code de la sécurité sociale m.L353-1, m.L353-3 ve m.D353-1; Agirc-Arrco bakımından kurumun uygulama düzenlemeleri esas alınır. Her ikisinin de ölüm sonrasında eşe yönelen bir aylık türü bulunması, aynı oran, gelir sınırı veya yeniden evlenme hükmünün geçerli olduğu anlamına gelmez. Bu ayrım Fransa’da uzun yıllar ücretli çalışmış ve daha sonra Türkiye’ye taşınmış bir kişinin ölümünde özellikle önemlidir. Ölenin hangi sandıklarda hakkı bulunduğu belirlenir, sonra her kurum için hak koşulları ayrı hesaplanır. Sadece “Fransa’dan emekli aylığı alıyordu” ifadesi doğru başvuru planı için yeterli değildir.

3. Assurance retraite temel dul aylığı: L353-1 ve D353-1

Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu m.L353-1, ölen sigortalının sağ kalan eşine yaşı ve kaynakları belirli koşullara uygun olduğunda bir pension de réversion verilmesini düzenler. m.D353-1, temel rejimde oranı yüzde 54 olarak belirler. Bu oran, ölenin temel emekliliğine ilişkin hesaplanan tutara uygulanır; son alınan bütün emeklilik gelirlerinin toplamının otomatik yüzde 54’ü değildir. Aylık ayrıca kaynak sınırı, alt tutar ve ilgili sigorta süreleri gibi kurallara tabi olabilir. Bu yüzden eşin banka hesabına yatırılan net toplam ödeme üzerinden yüzde 54 çarpımı yapıp kesin hak tutarı ilan etmek hatalıdır. Fransa’nın resmî başvuru ve açıklama sayfası da yüzde 54’lük temel oranın yanında gelir ve dönem şartlarını açıklar. Hesap yapılırken ölenin temel rejim kaydı ve başvurucunun beyan edilecek kaynakları incelenmelidir.

4. Temel dul aylığında 55 yaş şartı

Fransa Service-Public tarafından yayımlanan Assurance retraite dul aylığı rehberi, genel sistem için başvurucunun en az 55 yaşında olmasını şart koşar. Bu yaş şartı, bütün Fransız emeklilik rejimleri ve her türlü ölüm yardımı için tek kalıp değildir. Örneğin Agirc-Arrco tamamlayıcı sistemde bazı çocuk ve malullük durumları bakımından istisnalar vardır. Türkiye’deki 5510 sayılı Kanun kapsamında dul eşin ölüm aylığı hakkını da Fransız temel rejimindeki 55 yaş koşuluna bağlamak yanlıştır. Başvurucunun doğum tarihi, ölüm tarihi ve hangi sandıktan aylık istediği açıkça tespit edilmelidir. Yaş koşulu sağlanmadan yapılan başvuru, ilgili Fransız temel rejiminin hükmüne göre değerlendirilir; buna karşılık yaşın sonradan tamamlanması yeni başvuru ve başlangıç tarihi bakımından önem taşıyabilir. Gelir ve evlilik şartları da ayrı aranır.

5. Fransa temel dul aylığında gelir ve kaynak sınırı

Code de la sécurité sociale m.L353-1, başvurucunun şahsi kaynaklarının veya içinde bulunduğu hanenin kaynaklarının düzenlemeyle belirlenen sınırları aşmaması gerektiğini öngörür. m.R353-1 gibi uygulama hükümleri, kaynak hesabında hangi dönemin ve hangi gelirlerin dikkate alınacağını düzenler. Fransa’nın 2026 tarihli resmî açıklamasına göre başvuruda önce üç aylık kaynak dönemine, ilgili koşulda on iki aylık kaynak dönemine bakılır. Her gelir kalemi hesaba aynı şekilde girmez; bazı gelirler hariç tutulur ve çalışma gelirine belirli indirim uygulanır. Türkiye’de emekli aylığı alan kişinin bu gelirini hiç beyan etmeden Fransız aylığı talep etmesi doğru değildir. Hangi tutarın hangi kapsamda değerlendirileceği Fransız kurumunun kendi kurallarına göre belirlenir. Sürekli değişen parasal tavanlar başvurunun yapıldığı yılın resmî tarifesinden teyit edilmelidir.

6. Temel rejimde boşanmış eski eşin hakkı: L353-3

Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu m.L353-3, boşanmış eşi m.L353-1 bakımından sağ kalan eşe benzetir. Ölen sigortalı sonradan yeniden evlenmişse mevcut eşle önceki boşanmış eşler arasında ilgili aylığın evlilik süreleri oranında paylaştırılması düzenlenir. Bu hüküm, Fransa’da boşanmanın her durumda dul aylığını sona erdirmediğini gösterir. Ancak aynı sonucu Türk SGK ölüm aylığı veya Fransız Agirc-Arrco tamamlayıcı rejimine aynen taşımak hukuka aykırıdır. Başvurucunun gerçekten evli olduğu dönemler, boşanma kararları, diğer hak sahipleri ve başvuru tarihi belgelenmelidir. Miras hukukunda eski eş çoğu durumda sağ kalan eş olarak miras payı alamazken Fransız temel sosyal güvenlik hukukundaki eski eşe ilişkin düzenleme ayrı sonuç doğurabilir. Eski eş olma durumu, sosyal güvenlikte hak sahipliği ile mirasçılık kavramlarının birbirine eşit olmadığını gösterir.

7. Fransa temel aylığında eski eş yeniden evlenirse ne olur?

Fransa Service-Public’ün Assurance retraite açıklaması, boşanmış eşin eski eşinin ölümünden sonra farklı bir birliktelik içinde olsa bile temel rejimdeki réversion hakkının incelenebileceğini bildirir. Bu değerlendirme m.L353-1’in yaş ve kaynak şartlarını ortadan kaldırmaz. Eski eşin yeniden evlendiği için otomatik olarak bütün Fransa emeklilik haklarını yitirdiği şeklindeki açıklama yanlıştır; çünkü temel rejim ile Agirc-Arrco tamamlayıcı sisteminde yeniden evlenme sonuçları farklıdır. Başvurucunun medeni hâlinin yalnız bir tarih itibarıyla incelenmesi de yeterli değildir: önceki evlilik, boşanma, yeni evlilik ve ölüm tarihi doğru sıraya konulmalıdır. Fransa’daki temel aylığı veren kurumun hak sahipliği kararı ile Türk nüfus kayıtları karşılaştırılabilir; ancak bu kayıtların nitelikleri ve yabancı belge tercümeleri doğru olmalıdır. İlgili başvurunun koşulları, rejim esas alınarak belirlenmelidir.

8. PACS veya birlikte yaşama temel pension de réversion hakkı verir mi?

Hayır. Fransa Service-Public temel dul aylığı için ölen kişiyle resmî evlilik bulunmasını şart koşar. Fransız PACS ortak yaşam sözleşmesi ve evlenmeden birlikte yaşama, tek başına bu emeklilik hakkını doğurmaz. PACS taraflarının aynı adreste yaşaması, ortak banka hesabı bulunması veya Fransa’da vergi beyanı vermesi, Code de la sécurité sociale m.L353-1’deki evlilik statüsünün yerini alamaz. Bu durum Fransız hukukunda PACS ilişkisinin başka alanlarda sonuç doğurmadığı anlamına gelmez; yalnız pension de réversion hakkının şartını açıklar. Türk hukukunda da PACS’ın kendiliğinden evlilik sayılmaması ayrı bir hukuki konudur. Daha geniş bilgi için Fransa PACS’ın Türkiye’deki hukuki etkisi rehberine bakılabilir. Hak sahipliği ispatında PACS belgesi yerine evlilik ve gerekli boşanma kayıtlarının türü doğru belirlenmelidir.

9. Agirc-Arrco tamamlayıcı dul aylığı yüzde 60 mı?

Agirc-Arrco’nun resmî düzenlemelerine göre tamamlayıcı pension de réversion hesabı ölenin tamamlayıcı emeklilik puanları üzerinden kural olarak yüzde 60 esasıyla yapılır. Bu oran Code de la sécurité sociale m.D353-1’deki temel rejim yüzde 54 oranından farklıdır. Agirc-Arrco bakımından ayrıca hak sahibinin yeniden evlenme durumu, yaş veya belirli istisnalar ve birden fazla eski eşin bulunması gibi ayrıntılar önem taşır. Temel emeklilikte yüzde 54, tamamlayıcı emeklilikte yüzde 60 denilmesi, iki tutarın tek formülle birleştiği anlamına gelmez. Her kurum kendi puan ve ödeme kurallarını uygular. Ölenin Agirc-Arrco kapsamında hakları varsa bu kurum yönünden ayrıca başvuru planlanmalıdır. Yalnız temel emeklilik kurumundan cevap almak tamamlayıcı aylık yönünden tüm hakların incelendiğini göstermez. Fransa’dan Türkiye’ye taşınmış ailelerde bu ayrım hak kayıplarını önlemek için gereklidir.

10. Agirc-Arrco’da gelir sınırı var mı?

Agirc-Arrco’nun resmî internet sayfası, tamamlayıcı dul aylığını gelir koşuluna tabi tutmadığını açıkça belirtir. Buna karşılık Assurance retraite temel dul aylığında m.L353-1 kapsamında kaynak sınırı bulunur. Aynı kişinin iki kurumdan aylık istemesinde gelir şartının varlığını veya yokluğunu rejimler arasında karıştırmak hatalı yönlendirmedir. Agirc-Arrco’nun kaynak testi yapmaması, başvurucunun otomatik hak sahibi olduğu anlamına gelmez; evlilik, yeniden evlenmemiş olma, yaş ve diğer özel koşullar geçerliliğini korur. Türk SGK ölüm aylığındaki sigortalının ölüm tarihi, hak sahipliği veya oran kuralları da bu Fransız tamamlayıcı rejimin gelir kuralından bağımsızdır. Belgeler hazırlanırken temel aylığa yönelik gelir beyanları ile tamamlayıcı aylık için gereken medeni hâl ve sigorta kayıtları farklı dosyalanmalıdır. Bu ayrım başvuru formuna yanlış veya eksik bilgi yazılmasını önler.

11. Agirc-Arrco’da yeniden evlenmenin kesin sonucu

Agirc-Arrco resmî düzenlemesi, sağ kalan veya boşanmış eşin yeniden evlenmesini tamamlayıcı pension de réversion hakkı bakımından engel olarak düzenler. Hak bağlandıktan sonra gerçekleşen yeni evlilik de aylığın kesin biçimde kesilmesine yol açar; daha sonraki boşanma veya ikinci eşin ölümü bu tamamlayıcı aylığı yeniden canlandırmaz. Bu sonuç, Fransız temel Assurance retraite rejimindeki boşanmış eşin durumuyla aynı değildir. Türkiye’de alınan farklı bir aylık için de Fransa’daki bu kural otomatik kullanılmaz. Başvurucunun evlilik tarihleri, yeniden evlenme ve boşanma kayıtları eksiksiz sunulmalıdır. Agirc-Arrco’ya hak kazanmanın koşulları hakkında kesin hüküm verirken, söz konusu dosyanın gerçekten Agirc-Arrco puanlarına ilişkin olduğundan emin olunmalıdır. Kamu görevlisi veya başka özel rejim bakımından aynı hükmün geçerli olduğu öne sürülmemelidir.

12. Agirc-Arrco 55 yaş ve yaş istisnaları

Agirc-Arrco düzenlemesi, genel kural olarak 55 yaştan itibaren tamamlayıcı dul aylığına izin verir. Bununla beraber ölenin ölüm tarihinde bakmakla yükümlü iki çocuk bulunması veya belirli malullük koşullarının gerçekleşmesi gibi durumlarda yaş koşulu bakımından istisnalar öngörülür. Bu istisnaların kapsamı Agirc-Arrco’nun kendi düzenlemelerinden değerlendirilmelidir. İki çocuk olduğu bilgisi tek başına her başvuruda istisnanın oluştuğunu göstermez; çocukların hukuki olarak bakmakla yükümlü olunan kişiler olup olmadığı ve ilgili tarihler önemlidir. Temel Assurance retraite rejiminin 55 yaş şartını tamamlayıcı rejimin istisnalarıyla değiştirmek doğru değildir. Yaş ve istisna araştırması için doğum kayıtları, malullük kararı ve çocukların bağımlılık durumunu gösteren belgeler talep türüne göre düzenlenir. Böylece sigortalının tüm emeklilik hakları tek bir yaş cümlesiyle yanlış sınırlanmaz.

13. Fransa’da boşanmış eşler arasında tamamlayıcı aylığın paylaşılması

Agirc-Arrco, boşanmış eski eş veya birden fazla eski eş bulunduğunda tamamlayıcı réversion hesabının hangi süre ve hak sahipliği koşullarına göre yapılacağını kendi resmi düzenlemelerinde açıklar. Bu değerlendirmede yeniden evlenmeme şartı önemini korur. Temel rejimdeki L353-3 hükmünün evlilik süresi üzerinden paylaştırma esasını aynı matematik formülüyle her tamamlayıcı dosyaya uygulamak doğru değildir. Önce hak sahiplerinin sayısı, evliliklerin başlangıç ve bitiş tarihleri, sağ kalan mevcut eş olup olmadığı ve Agirc-Arrco’nun ilgili zaman bakımından geçerli düzenlemesi doğrulanır. Eski eşin yeni evlilik yapıp yapmadığı temel ve tamamlayıcı rejimler arasında sonucu değiştirebilir. Bir dosyada mevcut eşe hak bağlanmış olması, diğer eski eşin dosyasının incelenmediğini göstermeyebilir; bu konuda kurum kayıtları talep edilmelidir. Fransa’daki her emeklilik rejiminin başvurusu ve kararı ayrı değerlendirilmelidir.

14. Türkiye’de yaşayan dul eş Fransa’dan aylık isteyebilir mi?

Türkiye ile Fransa arasında 20 Ocak 1972 tarihinde imzalanıp 1 Ağustos 1973 tarihinde yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Sözleşmesi bulunur. SGK’nın resmî sözleşmeler sayfası Fransa’yı anlaşmalı ülkeler arasında gösterir ve anlaşmaların ülkeler arasında ikamet eden hak sahiplerine sosyal güvenlik haklarının kullanılmasında kolaylık sağladığını açıklar. Fransa’daki pension de réversion talebinde Türkiye’de yaşamak tek başına “Fransa dışında olduğunuz için hak yok” hükmünü doğurmaz. Yine de hangi Fransız emeklilik kurumunun yetkili olduğu, başvurunun iki ülke kurumları arasında nasıl iletileceği ve bankacılık ile yaşam belgesi koşulları incelenmelidir. Sosyal güvenlik sözleşmesi Fransız temel veya tamamlayıcı rejimin hak sahipliği için aradığı evlilik, yaş ve diğer maddi şartların tamamını ortadan kaldırmaz. Başvurucunun Türkiye adresi ve ikamet belgeleri doğru şekilde bildirilmelidir.

15. İkamet Türkiye’deyse başvuru hangi kuruma yapılır?

Fransa Service-Public’ün yurt dışında yaşayanlara ilişkin resmî sayfası, anlaşma bulunan ülkelerde temel emeklilik réversion başvurusu için ikamet ülkesinin ilgili sosyal güvenlik kurumuyla temas kurulabileceğini ve kurumun Fransız emeklilik kurumuyla irtibat sağlayabileceğini açıklar. Tamamlayıcı emeklilik için ise Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre dışında yaşayanların Agirc-Arrco ile doğrudan iletişim kurması gerektiği belirtilir. Türkiye bu ayrımı yaparken özel önem taşır. Bu nedenle “Türkiye’de SGK’ya tek dilekçe verin, tüm Fransız sandıkları kendiliğinden ödeme yapar” şeklindeki genel ifade doğru değildir. Her kurum için gerekli başvuru ve kimlik belgeleri kontrol edilir. Başvurunun yapıldığı tarih, hangi kuruma teslim edildiği ve talebin hangi rejimlere gönderildiği kaydedilmelidir. Hak sahipliği kararlarının birbirinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır.

16. Türkiye SGK ölüm aylığı: 5510 sayılı Kanun m.34

Türk sosyal güvenlik hukukunda 5510 sayılı Kanun’un 34. maddesi ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılmasını düzenler. SGK’nın resmî açıklamasına göre ölüm tarihinde sigortalı ile yasal evlilik bağı bulunan dul eş, diğer yasal şartlar da sağlanıyorsa ölüm aylığı hak sahibi olabilir. Madde, dul eşe kural olarak yüzde 50 oranını; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan ve kanundaki çalışma veya kendi sigortalılığından gelir/aylık almama şartlarını karşılayan dul eş için yüzde 75 oranını öngörür. Bu oranların Fransız Assurance retraite temel aylığındaki yüzde 54 veya Agirc-Arrco’daki yüzde 60 ile karıştırılmaması gerekir. Türk SGK oranları Türk 5510 sistemindeki hesaplanmış ölüm aylığına ve dosyanın şartlarına ilişkindir. Fransa’da yaşama veya Fransa’da emeklilik hakkı bulunması, Türk SGK sisteminde hangi oran ve koşulların uygulanacağını tek başına belirlemez.

17. Fransa temel aylığı ile Türk SGK ölüm aylığı birleştirilir mi?

Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi, farklı ülkelerdeki sigortalılık dönemlerinin belirli sigorta olaylarında dikkate alınması ve hak sahiplerinin öteki ülkede ikamet etmesi gibi konular için hükümler içerir. Ancak sözleşme var diye iki kurumun aylıkları tek bir tutara otomatik birleştirilmez. Fransız temel réversion, Fransız tamamlayıcı réversion ve Türkiye’deki ölüm aylığı farklı kanuni kaynaklara dayanan haklardır. İlgili her kurumdan ayrı hak sahipliği ve ödeme kararı elde edilmesi gerekir. Bir ülkede alınan aylığın diğer ülkedeki kaynak incelemesine etkisi de rejimin kendi kurallarıyla belirlenir. Özellikle Fransa temel rejiminde gelir sınırı bulunduğundan Türkiye’deki sigorta veya emeklilik gelirinin niteliği doğru beyan edilmelidir. Kurumlar arası hizmet birleştirme olanağı, evlilik ve kaynak gibi temel hak koşullarını ortadan kaldırmaz. Fransa-Türkiye emeklilik sözleşmesi rehberi ayrı incelenebilir.

18. Fransız eş aylığı Türk mirasçılık belgesinden farklıdır

Fransa pension de réversion, sosyal güvenlik mevzuatında öngörülen hak sahipliği ödemesidir. Türk Medenî Kanunu m.499’daki sağ kalan eş yasal miras payı ve m.598’deki mirasçılık belgesiyle aynı hukukî sonuca hizmet etmez. Mirasçılık belgesinde adının yazılması, Fransa’da ilgili emeklilik sandığında evlilik, yaş ve kaynak koşullarının otomatik sağlandığını kanıtlamaz. Tersine Fransız temel rejiminde boşanmış eşe L353-3 uyarınca belirli şartlarda dul aylığı bağlanabilmesi, o kişinin Türkiye’de boşanma sonrası mirasçı olduğu anlamına gelmez. Bir yargısal miras işlemi, sigorta aylığı başvurusu ve noterlik belgesi birbirinden ayrılmalıdır. Hak sahibi eşin aile mahkemesi kararları, Fransız medeni hâl belgeleri ve sosyal güvenlik kayıtları farklı amaçlar için istenebilir. Belgeler ortak dosyada bulunsa bile talep türleri ayrı açılmalıdır.

19. Fransa’da ölümden sonra bir yıl içinde başvurmanın önemi

Fransa Service-Public temel pension de réversion açıklaması, talep edilen başlangıç tarihinin kural olarak ayın ilk günü olması gerektiğini bildirir. Ölümü takip eden bir yıllık süre içinde başvuru yapılırsa, belirli koşullarda başlangıç tarihi ölümden sonraki ayın ilk gününe kadar geri götürülebilir. Buna karşılık daha geç başvurularda aynı geriye dönük başlangıç varsayımı kurulamaz. Bu kural temel Assurance retraite rejimi içindir; Agirc-Arrco’nun ayrı başvuru ve başlangıç hükümleri ayrıca okunmalıdır. Ölüm tarihini öğrenir öğrenmez ölüm belgesi, evlilik kaydı ve mevcut emeklilik kurumlarını gösteren belgeler temin edilmelidir. Bir yılın hesabını Türkiye’de mirasçılık belgesi alma tarihiyle başlatmak doğru değildir; Fransız sosyal güvenlik dosyasının kendi kuralı esas alınır. Başvuru tarihinin belgelendirilmesi, talep edilen başlangıç günü açısından önemlidir.

20. Fransa temel aylık başvurusuna dört ay yanıt gelmezse

Fransız Service-Public’ün Assurance retraite rehberi, pension de réversion başvurusuna dört aydan uzun süre yanıt verilmemesinin başvurunun reddi sayılması sonucunu açıklar. Bu nedenle başvuru yapıldıktan sonra yalnız “kurum inceliyor” varsayımıyla süresiz beklemek hukuki olarak isabetli değildir. Başvurunun hangi tarihte ve hangi kuruma teslim edildiği, eksik belge bildirimi bulunup bulunmadığı, verilen kararın ne olduğu ve başvurucunun hangi itiraz yollarına sahip olduğu dosyada takip edilmelidir. Fransız sosyal güvenlik kurumuna yapılacak idari itiraz veya dava yolları, Türk SGK’ya ilişkin idari ve yargısal usulle aynı değildir. Dört aylık kuralın uygulanması için başvuru türü ve ilgili kurum doğru belirlenmelidir. İnceleme temel Assurance retraite rejiminde yürüyorsa kuruma yönelik resmî yazışmalar dosyada saklanmalıdır.

21. Fransa’da ölüm ve evlilik belgeleri nasıl hazırlanır?

Dul aylığı dosyasında ölenin kimlik ve ölüm bilgileri, başvurucunun kimliği, evlilik belgesi, varsa boşanma kararları ve birden fazla eski eşe ilişkin kayıtlar önem taşır. Assurance retraite için kaynak ve banka bilgilerinin, Agirc-Arrco için tamamlayıcı emeklilik geçmişinin ayrıca bildirilmesi gerekir. Belgeler Fransa’da veya Türkiye’de düzenlenmiş olabilir; bunların hangi kuruma hangi suret ve tercüme biçiminde sunulacağı ilgili kurumun güncel talep listesine göre belirlenmelidir. Apostil, 1961 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki bazı resmî belgelerin doğrulanmasında kullanılabilir; ancak her dosyaya aynı belge listesi veya her belgeye apostil zorunluluğu getirilmez. Fransa’daki sosyal güvenlik hakkının maddi koşulları, belgenin şekli tasdikinden farklıdır. Başvurudaki ad-soyadı uyuşmazlıkları, eski evlilikten gelen soyadı veya ölüm tarihindeki medeni hâl bilgileri kayıtlardan karşılaştırılmalıdır.

22. Fransa’daki aylığın Türkiye’de ödenmesi ve banka hesabı

Fransa Service-Public, yurt dışında bulunan hak sahiplerinin kurumla bağlantı kurabilmesini ve uygun koşullarda ödeme alabilmesini düzenleyen açıklamalar sunar. Bununla birlikte yabancı banka hesabına ödeme kabulü, hesap ülkesine ve ilgili Fransız emeklilik sandığının kurallarına bağlıdır. “Fransız aylığı Türkiye’deki her IBAN’a hiçbir belge olmadan gönderilir” şeklinde kesin bir genelleme yapılmamalıdır. Talep edilen ödeme hesabının kimin adına olduğu, bankanın SWIFT/BIC bilgileri ve kurumun kabul ettiği ödeme yöntemi doğrulanır. Aylık talep etmeye hak kazanmakla hangi banka kanalından ödeme yapılacağı ayrı işlemlerdir. Adres değişikliği, banka değişikliği ve gelir değişikliği gibi durumlarda ilgili Fransız sandığına bildirim yükümlülükleri de kontrol edilmelidir. Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ikamet değişikliğinden doğan bazı engelleri azaltmayı amaçlasa da ödeme ayrıntıları ayrıca kurumsal incelemeye tabidir.

23. Türkiye’de yaşayan aylık sahibi için certificat de vie

Fransa Service-Public’ün 1 Eylül 2025 tarihinde doğruladığı resmî açıklamasına göre, Fransa’dan emeklilik ödemesi alıp yurt dışında yaşayan kişilerden yaşam belgesi, yani certificat de vie veya certificat d’existence istenebilir. Bu belge gerektiğinde belirlenen süre içinde ilgili kuruma iletilmezse ödemeler durdurulabilir. Bu yükümlülük kişinin Türkiye’de ikamet ettiği durumda da dikkate alınmalıdır. Yaşam belgesi, başvurucunun evliliğini veya dul aylığı hak sahipliğini ispatlayan belgenin yerine geçmez; düzenli ödeme devam ederken kişinin hayatta bulunduğunun doğrulanmasına yöneliktir. Fransa resmî portalı, bazı durumlarda güvenli dijital kimlik doğrulaması veya yetkili yerel makamdan temin edilen belge seçeneklerini açıklar. Emeklilik kurumu bildirimlerinin geldiği posta ve elektronik hesapların düzenli izlenmesi, ödemelerin belge eksikliğinden kesilmesini önlemeye yardımcı olur.

24. Ölenin Fransa sigortalılık geçmişi nasıl bulunur?

Dul aylığı talebinde ölen kişinin hangi Fransız emeklilik rejimlerine prim ödediği bilinmelidir. Assurance retraite temel rejimi, Agirc-Arrco tamamlayıcı puanları ve varsa başka meslek veya kamu görevi sandıkları farklı hak kaynaklarıdır. Fransa’daki çalışma dönemlerine ilişkin relevé de carrière, emeklilik kararları, maaş bordroları, sandık yazıları ve emeklilik bildirimleri hangi kurumun muhatap alınacağını göstermede kullanılır. Bu belgelerden birinin bulunmaması her hakkın yokluğu anlamına gelmez; kurum kayıtları ayrı araştırılır. Fransa ile Türkiye’de geçen sigortalılık dönemleri çakışıyorsa sosyal güvenlik sözleşmesinin ilgili süre ve hesap kuralları değerlendirilir. Genel belge ayrıntıları için Fransa relevé de carrière ve SGK belgeleri rehberi okunabilir. Dul aylığı hesaplaması ile yurt dışı borçlanması aynı işlem değildir.

25. Fransa’daki kamu görevlisi ölürse hangi kurallar uygulanır?

Fransa Service-Public’ün Assurance retraite temel rejimine ilişkin açıklaması, ölen kişinin emeklilik hakkının bu rejime bağlı olmasıyla sınırlıdır ve kamu görevlilerinin dul aylığı yönünden ayrı kurallar bulunabileceğini belirtir. Bu nedenle ölen kişinin Fransız kamu görevlisi, askerî personel veya özel bir sandığa bağlı olması hâlinde m.L353-1’deki tüm yaş, gelir ve oran koşullarının aynen uygulanacağı söylenmemelidir. Önce emeklilik kurumunun adı ve sigorta statüsü doğrulanır. Türk hukukunda da 5510 ve belirli geçiş koşullarında 5434 sayılı Kanun uygulamaları farklı olabilir. Her iki ülkenin tüm emeklilik sistemlerini tek bir “Fransa’da yüzde 54 dul aylığı” başlığına indirgemek yanlıştır. Bu yazı Assurance retraite temel rejimi, Agirc-Arrco tamamlayıcı rejimi ve Türk 5510 hükümleriyle sınırlı bir ayrım yapmaktadır. Diğer sandıklar için kendi mevzuatı ayrıca incelenmelidir.

26. Fransa’dan gelen dul aylığı Türk SGK kaynak incelemesini etkiler mi?

Türk 5510 sayılı Kanun m.34, dul eşin belirli koşullardaki yüzde 75 oranlı payını değerlendirirken kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık alma ve yabancı ülke mevzuatı kapsamında çalışma gibi hususlara yer verir. Bu nedenle kişinin Fransa’daki çalışma veya aylık durumunun Türk SGK dosyasında doğru bildirilmesi önem taşır. Ancak Fransız sosyal güvenlik ödemesinin her bir türünün hangi Türk hükmü kapsamında nasıl değerlendirileceği, ilgili şartlar ve SGK uygulamasıyla birlikte incelenmelidir. Aynı şekilde Türk SGK’dan alınan aylığın Fransız temel réversion gelir testine etkisi, Fransız kurumunun kaynak hesaplama kuralları içinde belirlenir. Bir ülkedeki aylığın diğerinde otomatik olarak kesileceği veya iki aylığın her koşulda değişmeden birlikte alınacağı genellemesi doğru değildir. Dosyada farklı kurumların yazılı kararları ve gelir türleri ayrı kaydedilmelidir.

27. Başvuru reddedildiğinde hangi hukuki ayrım yapılır?

Fransa Assurance retraite, Agirc-Arrco ve Türkiye SGK, farklı hukuk sistemlerine bağlı kurumlardır. Ret kararının gerekçesi yaş, evlilik, yeniden evlenme, gelir, sandık kapsamında hak bulunmaması veya eksik belge gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Uygulanacak itiraz usulü, ret kararını veren kuruma göre belirlenir. Temel Fransız réversion dosyasındaki dört aylık yanıtsız kalma kuralı, her tür tamamlayıcı veya Türk SGK başvurusuna uygulanmaz. Türk 5510 m.34 kaynaklı ölüm aylığı uyuşmazlığında Türk sosyal güvenlik hukuku; Fransız rejiminde ilgili Fransız sosyal güvenlik usulü esas alınır. Bir kuruma yapılan itirazın diğer kuruma da otomatik ulaştığı varsayılmamalıdır. İtiraz hazırlanırken başvuru tarihi, kararın tebliği, dayandığı madde, medeni hâl belgeleri ve sigortalılık kayıtları sıralanmalıdır. Bu yöntem karşı ülkeye yanlış mevzuat atfı yapılmasını önler.

28. Başvuru öncesi 10 aşamalı hukuki kontrol

İlk olarak ölenin ölüm ve kimlik kayıtları temin edilir. İkinci olarak yasal evlilik ve varsa boşanma tarihleri doğrulanır. Üçüncü aşamada ölenin Fransız Assurance retraite, Agirc-Arrco ve diğer sandıklardaki hakları listelenir. Dördüncü aşamada temel rejim için 55 yaş ve gelir şartları, beşinci aşamada tamamlayıcı rejim için yeniden evlenme ve özel yaş koşulları incelenir. Altıncı aşamada Türkiye’de SGK ölüm aylığı ihtiyacı varsa 5510 m.34 uygulanır. Yedinci aşamada Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında başvuru kurumu belirlenir. Sekizinci aşamada banka ve medeni hâl belgeleri hazırlanır. Dokuzuncu aşamada her başvurunun teslim ve başlangıç tarihi saklanır. Onuncu aşamada kurum kararları ve yurt dışında yaşama belgesi yükümlülükleri takip edilir. Bu kontrol listesi sosyal güvenlik haklarının ayrı rejimler altında incelenmesini sağlar.

12 Sık Sorulan Soru

1. Pension de réversion miras parası mıdır?

Hayır. Ölenin sosyal güvenlik haklarına bağlı, ilgili kurumun hak sahipliği koşullarıyla bağlanan ayrı bir emeklilik aylığıdır.

2. Fransa Assurance retraite dul aylığı oranı kaçtır?

Code de la sécurité sociale m.D353-1 uyarınca temel rejimde oran yüzde 54’tür; gelir ve diğer koşullar ayrıca uygulanır.

3. Agirc-Arrco dul aylığı oranı aynı mıdır?

Hayır. Tamamlayıcı rejimde puan temelli hesapta kural olarak yüzde 60 esas alınır.

4. Fransa’da PACS yapan kişi dul aylığı alır mı?

PACS tek başına Assurance retraite veya Agirc-Arrco dul aylığına hak kazandırmaz; evlilik koşulu aranır.

5. Fransa’da boşanmış eski eş réversion isteyebilir mi?

Code de la sécurité sociale m.L353-3, temel rejimde eski eşin haklarını düzenler. Yaş ve kaynak şartları ayrıca incelenir.

6. Agirc-Arrco’dan aylık alırken yeniden evlenirsem ne olur?

Agirc-Arrco resmî düzenlemesine göre yeniden evlenme tamamlayıcı réversion aylığının kesin kesilmesine neden olur.

7. Temel Fransa dul aylığı için kaç yaş gerekli?

Assurance retraite genel rejiminde resmî kaynaklara göre 55 yaş şartı vardır.

8. Türkiye’de oturmak Fransa dul aylığını engeller mi?

Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında sınır ötesi hak kullanımı mümkündür; ilgili sandığın evlilik, yaş ve kaynak şartları sürer.

9. Fransa temel ve tamamlayıcı aylık için tek başvuru yeterli mi?

Başvuru kanalı ve kapsamı kurum bazında kontrol edilmelidir; Türkiye’de yaşayanlar için Agirc-Arrco ile doğrudan temas gerekebilir.

10. Türk SGK dul aylığı oranı Fransa’daki yüzde 54 müdür?

Hayır. Türkiye’de 5510 m.34 uyarınca kural olarak yüzde 50 ve özel şartlarda yüzde 75 oranları bulunur.

11. Fransa temel dul aylığına geç başvurursam geriye dönük ödeme olur mu?

Resmî Fransız rehberindeki bir yıllık başvuru ve aylık başlangıç koşulları belirleyicidir; her geç başvuruda aynı geriye dönüş uygulanmaz.

12. Türkiye’de yaşarken certificat de vie vermek gerekir mi?

Fransız sandığı yurt dışındaki emekliden yaşam belgesi isteyebilir; bildirilen sürede sunulmazsa ödeme durdurulabilir.

Resmî mevzuat ve kaynaklar

• Légifrance – Code de la sécurité sociale m.L353-1
• Légifrance – Code de la sécurité sociale m.L353-3, boşanmış eş
• Légifrance – D353-1, temel rejimde yüzde 54
• Service-Public – Assurance retraite pension de réversion 2026
• Agirc-Arrco – tamamlayıcı emeklilikte dul aylığı, yüzde 60 ve yeniden evlenme
• Agirc-Arrco – dul aylığı mevzuatı
• SGK – ölüm aylığı ve hak sahipliği koşulları
• SGK – Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ve anlaşmalar
• Service-Public – yurt dışında yaşayanlar için emeklilik başvuruları
• Service-Public – yurtdışı emeklilikte certificat de vie

Sonuç: Aylığı hangi sandığın bağlayacağı önce belirlenir

Fransa’da ölen bir sigortalının Türkiye’de yaşayan eşi bakımından temel emeklilik, tamamlayıcı emeklilik ve Türk SGK ölüm aylığı üç ayrı hukuki inceleme alanıdır. Code de la sécurité sociale L353-1 ve L353-3 ile Agirc-Arrco düzenlemeleri arasındaki fark, başvurunun sonucunu doğrudan etkiler. Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi sınır ötesi hak kullanımını destekler; fakat evlilik, yaş, kaynak ve yeniden evlenme koşullarını ortadan kaldırmaz. Her kurumun yazılı kararı, başlangıç tarihi ve belge gereklilikleri ayrı takip edilmelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki hukuki dosyaları İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerinden koordine eder. İletişim: +90 552 224 43 66.