Fransa’da Usufruit ve Nue-Propriété Türkiye’deki Tapuyu Etkiler mi? İntifa, Miras ve Ölüm

1. Fransa usufruit hakkının kapsamı: Code civil 578

Fransız Medenî Kanunu’nun 578. maddesi usufruit hakkını, mülkiyeti başkasına ait olan maldan, onun özünü koruyarak yararlanma yetkisi olarak tanımlar. Hak sahibinin eşya üzerinde ekonomik kullanım olanağı bulunması, taşınmazın tam maliki olduğu anlamına gelmez. Aynı taşınmazda bir kişi çıplak malik, başka kişi usufruit sahibi olabilir. Paris’teki aile dairesinde oturan ebeveynin intifa benzeri hakkı ile çocukların nue-propriété hakkı bu nedenle farklıdır. İncelemede noterin yazdığı hakkın kapsamı, taşınmazın bulunduğu yer ve kayıtlı malik belirlenir. Türkiye’de yaşayan mirasçı açısından ilk adım, ölenin tam malik, çıplak malik veya yalnız usufruit sahibi olup olmadığını belgelemektir. Birlikte yaşama, kira toplama veya anahtar bulundurma olguları tek başına tam mülkiyeti kanıtlamaz.

2. Nue-propriété ile pleine propriété neden aynı değildir?

Fransız uygulamasında nue-propriété, başka birinin usufruit yetkisiyle sınırlanmış mülkiyet konumunu anlatır. Pleine propriété ise hakların bir arada bulunduğu tam mülkiyet anlamına gelir. Bir çocuğun taşınmazın çıplak mülkiyetini alması, ebeveynin sağlığında var olan kullanım hakkını yok saymasını sağlamaz. Bunun karşısında usufruit sahibi de sırf yararlanma hakkı nedeniyle çıplak mülkiyetin sahibi gibi tasarruf edemez. Bir noter senedinin Türkçe tercümesinde bütün bu kavramları yalnız “malik” olarak göstermek hakların sınırlarını görünmez kılar. Fransa’daki tapu veya noterlik kaydının tam metni, edinim belgesi ve varsa sonradan yapılan devirler birlikte kontrol edilir. Türk tapusunda karşılık bulunup bulunmadığı ise ayrıca Türk ayni hukukuna göre değerlendirilir.

3. Türkiye’deki intifa kavramıyla karşılaştırmada temel sınır

Türk Medenî Kanunu m.794, intifa hakkının taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya malvarlığı üzerinde kurulabildiğini ve aksine düzenleme olmadıkça hak sahibine tam yararlanma yetkisi sağladığını belirtir. Fransız Code civil m.578 ile ortak yön kullanım ve yararlanmadır; bu benzerlik sınır ötesinde otomatik hak kazanımı anlamına gelmez. MÖHUK m.21/1, bir taşınmaz üzerindeki ayni haklara taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukunu uygular. Fransa’daki dairede Fransız hukuku, Mersin’deki konutta Türk hukuku temel değerlendirme çerçevesidir. Sözleşmenin Fransa’da düzenlenmiş olması Türkiye’deki tapu kaydının kendiliğinden değiştiğini kanıtlamaz. Karşılaştırma yapılırken hakkın kuruluşu, devri, üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi ve sona ermesi ayrı başlıklarda incelenmelidir.

4. Fransa’da usufruit sahibi ölürse Code civil 617 sonucu

Fransız Medenî Kanunu m.617, usufruit hakkını sona erdiren sebepler arasında hak sahibinin ölümünü açıkça sayar. Maddede süre dolumu, intifa ile çıplak mülkiyetin aynı kişide birleşmesi, otuz yıl kullanmama ve şeyin tamamen yok olması gibi başka nedenler de vardır. Dolayısıyla kişiye bağlı olan usufruit hakkını ölümden sonra ayrı ve süresiz bir malvarlığı unsuru olarak çocuklara intikal ettirmek doğru bir hukuki nitelendirme değildir. Ölen kişi sadece usufruit sahibi ise mirasçılar onun bu sona ermiş hakkını devam ettiremez. Bununla birlikte başka malvarlığı hakları, alacakları veya çıplak mülkiyet payları olabilir; onlar ayrıca incelenir. Ölümün ilgili Fransız sicil veya noterlik kayıtlarına nasıl yansıtılacağı, taşınmazın durumuna göre belirlenmelidir.

5. Çıplak mülkiyet sahibi, usufruitin sona ermesiyle ne elde eder?

Usufruit hakkı ortadan kalktığında daha önce mevcut olan nue-propriété üzerindeki yararlanma yükü de sona erer. Burada esasen çıplak malik açısından mevcut mülkiyetin kapsamının genişlemesi söz konusudur; usufruit hakkının kendisi yeni bir miras payı gibi satın alınmış sayılmaz. Bu ayrım ölüm gününde hazırlanan tereke envanteri için önemlidir. Ebeveyn Fransa’daki dairenin usufruit hakkını saklayıp çıplak mülkiyetini çocuğuna devretmişse, ebeveynin ölümüyle hangi hakkın sona erdiği ve hangi hakkın zaten çocukta olduğu gösterilmelidir. Noterlik belgesinin tarihi, mülkiyet kayıtları ve hak sahibinin kimliği karşılaştırılır. Türkiye’deki daire bakımından ise aynı sonucu Fransız hükmüne dayanarak otomatik tapu güncellemesi şeklinde kurmak mümkün değildir.

6. Code civil 595: Usufruit sahibinin kiraya verme yetkisi

Fransız Code civil m.595, usufruit sahibinin bizzat yararlanabilmesini, başkasına kiraya verebilmesini ve belirli koşullarla kendi hakkı üzerinde tasarrufta bulunabilmesini düzenler. Ancak madde, dokuz yılı aşan kira sözleşmelerinin intifanın sona ermesinden sonraki etkileri bakımından belirli zaman dilimleri öngörür. Tarımsal yerler ile ticari, sanayi veya zanaat faaliyetli taşınmazların kiralanmasında çıplak malik katılımına veya yargısal izne ilişkin kurallar da bulunur. Bu nedenle intifa sahibinin her kira sözleşmesini sınırsız yetkiyle yapabileceği genellemesi yanlıştır. Kiranın başlangıç ve bitiş tarihleri, taşınmazın türü, tarafların sıfatı ve intifanın sona erdiği gün belirlenir. Türk taşınmazındaki kira ilişkisinin etkisi için Türk eşya ve borçlar hukuku ayrıca uygulanır.

7. İntifa devam ederken Fransız kira gelirleri kime aittir?

Usufruit hakkının ekonomik yönü, konusu olan maldan yararlanma ve belirli gelirleri elde etme yetkisidir. Bununla birlikte kira gelirini kimin talep edebileceği, Code civil m.578, m.595 ve somut kira sözleşmesinin şartları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Şirket tarafından işletilen apartman, aile konutu veya ticari taşınmaz aynı ekonomik ilişkiye sahip olmayabilir. Kirayı bir kişinin hesabında görmek onun aynı zamanda tapuda tam malik olduğunu ispatlamaz. Ayrıca kullanım hakkının sona erdiği tarihten sonraki kira dönemleri, önceki dönem alacaklarıyla karıştırılmamalıdır. Fransa’daki kira hukuku ve ayni hak düzeniyle Türkiye’deki taşınmazdan doğan gelirlerin hukuki temeli de ayrı tutulur. Talep hazırlanırken taşınmazın adresi, sicil durumu, kira kontratı ve tahsilat kayıtları birlikte gösterilmelidir.

8. Code civil 605 ve 606: Bakım ile büyük onarımın ayrımı

Fransız Medenî Kanunu m.605, kural olarak olağan bakım ve onarımın usufruit sahibine, büyük onarımların çıplak malike ait olduğunu düzenler; intifa sahibinin ihmalinden kaynaklanan bazı onarım yükümlülüklerini de saklı tutar. m.606, büyük onarımların başlıca yapı unsurlarına ilişkin kapsamını belirler. Böylece “kullanım hakkı olan bütün giderleri öder” veya “çıplak malik hiçbir masrafa katılmaz” şeklindeki açıklamalar yasal ayrıntıları yansıtmaz. Örneğin çatı veya taşıyıcı yapıyla ilgili gider, bir boya-bakım kalemiyle aynı hukuki türde değerlendirilemez. Giderin türü, zarar nedeni, onarımın yapıldığı tarih ve tarafların yükümlülükleri belgelenir. Türkiye’deki taşınmaza Fransız m.605-606 doğrudan uygulanmaz; MÖHUK m.21 ve Türk intifa hükümleri dikkate alınır.

9. Fransa’da ebeveyn kullanım hakkını saklayarak bağış yapabilir mi?

Fransa’nın resmî Service-Public sayfası, taşınmaz bağışında bağışlayanın usufruit hakkını kendisinde saklayarak çocuğuna yalnız nue-propriété devredebileceğini açıklamaktadır. Fransa’da taşınmaz bağışında noterlik senedi gerekir. Bu işlem, ölüm sonrasında vasiyetle taşınmaz bırakılmasıyla aynı hukukî olay değildir; belirli mülkiyet hakkının sağlığında devredilmesi söz konusudur. Bağışlanan hakkın kapsamı noterlik metninden, hakkın varlığı ilgili Fransız taşınmaz kayıtlarından anlaşılır. Bağışlayan sonradan ölürse Code civil m.617 kapsamında şahsi usufruit hakkının sona ermesi gündeme gelir. Türkiye’deki bir dairenin çıplak mülkiyetinin Fransız noterliği belgesiyle kendiliğinden devredildiği ise söylenemez. Türk tapu hukukunun resmi şekil ve tescil koşulları ayrıca araştırılmalıdır.

10. Donation-partage ile nue-propriété bağışının farklı işlevi

Fransız Code civil m.1075-1076 kapsamındaki donation-partage, mevcut malların sağlığında bağış yoluyla paylaştırılmasına ilişkin özel kurumdur. Nue-propriété bağışı ise kazandırmanın hangi mülkiyet yetkisini konu edindiğini tanımlar. Bazı işlemlerde aile içi paylaştırma ile usufruitin saklanması bir arada tasarlanabilir; fakat her nue-propriété bağışı otomatik donation-partage değildir. Bunun tersine donation-partage her zaman usufruit hakkının sona ermesi anlamına gelmez. Fransızca senedin tamamı, ekleri, lehtarlar ve paylaştırılan malların listesi okunmalıdır. Türkiye’deki taşınmaza etkisi ayrıca MÖHUK m.21 uyarınca ele alınır. Konuyu tamamlayan Fransa donation-partage ve Türk tapu rehberi, sağlığında yapılan bağış ile ölüm sonrası miras arasındaki ayrımı incelemektedir.

11. MÖHUK m.21: Fransa usufruit belgesi Türk tapusunda intifa kurar mı?

5718 sayılı Kanun m.21/1, taşınmaz üzerindeki ayni haklara taşınmazın bulunduğu ülke hukukunun uygulanmasını öngörür. Mersin’de, İstanbul’da veya başka Türk ilinde bulunan taşınmaz için intifa hakkının kuruluşunda Türk hukukunun şekil ve sicil kuralları uygulanır. Fransa noterinden alınan bir usufruit belgesi kamu belgesi niteliğinde olsa bile, bunun Türkiye’deki taşınmazın tapu siciline ayni hak doğuracak şekilde işlendiği kendiliğinden varsayılamaz. Belge, tarafların niyet ve işlemlerinin ispatında önem taşıyabilir; fakat delil niteliği ile ayni hakkın kuruluş şartları ayrıdır. Başvuru yapılmadan önce taşınmazın ada-parseli, kayıtlı maliki, daha önce tesis edilen intifa ve diğer sınırlı ayni haklar incelenmelidir. Fransızca başlığın doğrudan Türk tapu işlemi yerine kullanılması hukuki sonuç bakımından yeterli değildir.

12. TMK m.794 ve 795: Türkiye’de intifa nasıl kurulur?

Türk Medenî Kanunu m.794 intifanın konusunu ve yararlanma yetkisini, m.795 ise hakkın kurulma yöntemlerini açıkça düzenler. Taşınmaz üzerindeki intifa, kural olarak tapu kütüğüne tescille kurulur. Kanun, yasal intifa haklarının tescilden önce belirli kişilere karşı ileri sürülmesine ilişkin özel düzenleme de içerir. Bu istisna, her sözleşmenin veya yabancı noterlik belgesinin tapu kaydı olmaksızın herkese karşı intifa yaratacağı anlamına gelmez. Bir ebeveynin Türkiye’deki daireyi çocuğuna devredip kendi lehine intifa saklamak istemesi durumunda Türk resmi işlem ve tescil şartları araştırılır. Sonuç, tarafların Paris’te hazırladıkları belgenin tercümesinden değil Türk sicilinde geçerli şekilde kurulan hakkın içeriğinden anlaşılır. Tapu kaydının güncel örneği esas alınmalıdır.

13. Türkiye’de gerçek kişinin ölümü ve TMK m.797

Türk Medenî Kanunu m.797, gerçek kişilerde intifa hakkının hak sahibinin ölümüyle sona erdiğini açık biçimde söyler. Aynı maddede tüzel kişiler için kararlaştırılan sürenin dolması veya kişiliğin sona ermesi ve en çok yüz yıl devam ilkesi yer alır. Bu yüzden Fransa’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki daire üzerinde gerçekten tescilli intifa hakkı varsa, onun ölümü özel bir sona erme sebebidir. Hakkın kullanımını çocuklar otomatik olarak aynı kişisel intifa biçiminde miras alamaz. Bununla birlikte malikin ve diğer hak sahiplerinin sicildeki konumu ayrıca incelenir. Ölümün ispatında sunulacak Fransız ölüm belgesinin kabul edilebilir biçimi ve doğru kişiye ait olması önem taşır. Ölenin başka taşınmaz üzerindeki tam veya paylı mülkiyeti ise bambaşka miras işlemine konu olabilir.

14. TMK m.796: Ölüm sonrası terkin neden ayrı işlemdir?

Türk Medenî Kanunu m.796, intifanın sona ermesine ilişkin hükümlerinde taşınmazlarda tescilin terkini ile süre dolumu, vazgeçme veya ölüm gibi olayların malike terkin isteme yetkisi sağlamasını birlikte düzenler. Hak sahibinin ölümünden dolayı kişisel intifanın sona ermesi ile bunun tapu kütüğündeki kaydının nasıl terkin edileceği ayrı aşamalardır. Bu nedenle aileye yalnız “Fransa’daki ölüm belgesi geldi, tapu zaten değişti” demek doğru değildir. Tapu müdürlüğünün istediği ölüm kayıtları, malik sıfatı ve terkin talep usulü tamamlanır. Hakkın hangi gerçek kişi lehine kayıtlı olduğu ve ölüm kaydıyla kimliğin eşleşmesi incelenmelidir. Türkiye’de taşınmazın intifa yüklü kaydı varsa işlem bu kayda dayanır; hiç kurulmamış intifa için terkin talebinde bulunulmaz.

15. İntifa sona erdiğinde Türk çıplak malikinin konumu

Türkiye’de tapuda çıplak mülkiyet hakkı bulunan kişi, intifa hakkının sona ermesinin sonuçlarını kendi mevcut ayni hakkı bakımından değerlendirir. Ölen intifa sahibinin artık mevcut olmayan yararlanma hakkını yeni bir miras payı gibi edinmesi gerekmez. Ancak tapu kütüğünün terkin işlemiyle fiilî ve hukukî durum arasındaki uyum sağlanmalıdır. TMK m.796-797, gerçek kişinin ölümüne bağlı sona ermeyi ve terkin talebini ayrıştırır. Taşınmaz üzerinde başka rehin, haciz, aile konutu şerhi veya üçüncü kişi lehine hak bulunup bulunmadığı da kontrol edilir. Çıplak mülkiyetle tam yararlanma arasındaki farkın kalkması, taşınmazın üzerinde bulunan bütün farklı kayıtların da otomatik silindiği anlamına gelmez. Her kaydın kendi hukuki sebebi ve terkin yöntemi ayrı değerlendirilmelidir.

16. Fransa’da çıplak malik ölürse hakları mirasçılara geçer mi?

Usufruit sahibinin ölümüyle intifanın sona ermesi, çıplak mülkiyet sahibinin ölümüyle onun mülkiyet konumunun miras hukukuna konu olmasıyla aynı değildir. Çıplak malik vefat ettiğinde onun sahip olduğu hak, mevcut usufruit yükü dikkate alınarak miras bakımından değerlendirilir. Bu nedenle “intifa sahibi hâlâ hayatta, çıplak malik ölünce hiçbir miras hakkı olmaz” açıklaması yanlıştır. Fransa’daki noter belgeleri, lehtarların kimliğini, taşınmazda kimin hangi hakka sahip olduğunu ve mirasın açıldığı anı ortaya koymalıdır. Türkiye’deki taşınmaz yönünden mirasa uygulanacak MÖHUK m.20 ve ayni haklar bakımından m.21 ayrı incelenir. Her iki ülkede aynı kişinin farklı taşınmazlarda farklı hak türlerine sahip olması olasıdır; tereke listesi bunları tek satırda karıştırmamalıdır.

17. Fransız usufruit sahibinin ölümü sonrası kira sözleşmeleri

Code civil m.595, usufruit sahibinin yaptığı kira sözleşmelerinin intifanın sona ermesinden sonraki etkilerini taşınmazın türü ve kira süresi gibi ölçütlere göre düzenler. Özellikle dokuz yıldan uzun kiralarda devam eden dönemin etkisine dair hüküm ve bazı kısa süreli kiralar için ayrıca şartlar vardır. İntifa sahibinin ölümüyle mevcut kiracının her koşulda hemen tahliye edileceğini söylemek veya bütün kiraların aynı sürede değişmeden devam ettiğini kabul etmek hatalıdır. Kira sözleşmesinin kim tarafından ve hangi tarihte imzalandığı, kullanım hakkının sona erdiği tarih ve çıplak malikin hukuki sıfatı incelenmelidir. Türkiye’deki taşınmaz hakkında benzer uyuşmazlık söz konusuysa Fransız madde değil Türk borçlar ve eşya hukuku uygulanır. Kira alacağıyla tapu malikliği de birbirinden ayrılmalıdır.

18. Fransa’da çıplak mülkiyetin satılması hangi hakkı devreder?

Nue-propriété sahibi, üzerindeki usufruit hakkı devam ederken ancak sahip olduğu mülkiyet konumunun sınırları içinde işlem yapabilir. Bu yüzden çıplak mülkiyet satışı ile usufruit dahil tam mülkiyet devri aynı hukuki işlem değildir. Fransız noterin hazırladığı devir senedi hangi hakkın satıldığını veya bağışlandığını açıklamalıdır. Alıcının taşınmazı hemen bizzat kullanabileceği, üzerindeki kullanım hakkı sona ermemişken otomatik kabul edilemez. Benzer şekilde usufruit sahibinin kendi hakkıyla ilgili işlem yetkisi çıplak mülkiyeti kendiliğinden ona kazandırmaz. Türkiye’deki taşınmaz için böyle bir satış veya devir düşünülüyorsa, işlem Türk tapu sicilinde mevcut hakların kapsamına ve Türk resmi şekil hükümlerine göre planlanır. Fransız sözleşmesinin ekonomik sonucu, doğrudan Türk tescil kararı değildir.

19. Fransa’daki tapu ve noterlik belgesinin Türk mahkemesinde kullanılması

Fransa’da hazırlanmış noterlik senedinin Türkiye’de delil olarak kullanılmasında belgenin resmî niteliği, düzenleyen makamın yetkisi, imza ve mühür tasdiki ile tercüme koşulları önemlidir. 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi m.3-5, kapsamındaki kamu belgelerinin şekli tasdikini kolaylaştırır; içeriğin Türk maddi hukukunda kesin olarak hak doğurduğunu onaylamaz. HMK m.223-224 yabancı dildeki belgeler ve yabancı resmî belgelerin ispatı bakımından incelenir. “Usufruit” terimini sadece “tapunun tamamı” diye çevirmek belgenin hukuki türünü değiştirir ve yanlış talep yaratabilir. Yabancı belge delil değeri taşısa bile Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki ayni hakkın geçerli kuruluşu için TMK m.795 ve MÖHUK m.21 uygulanır. Fransa apostil rehberi belge tasdikini ayrı ele alır.

20. Donation au dernier vivant ile usufruit terimleri eş anlamlı değildir

Fransız donation au dernier vivant, eşe ölüm sonrası belirli malvarlığı hakları kazandırmayı hedefleyen özel bir tasarruftur; usufruit ise Code civil m.578’de tanımlanan ayni yararlanma hakkıdır. Bir ölüme bağlı eş kazandırması kapsamında usufruit seçeneği bulunması, kavramları aynı hukuki işlem haline getirmez. Bağışın veya vasiyetin kapsamı, lehtarın kim olduğu, diğer mirasçıların korunmuş hakları ve taşınmazın yeri birlikte belirlenir. Türkiye’deki taşınmaz üzerinde intifa kurma sorusu ayrıca TMK m.794-795 ve MÖHUK m.21 üzerinden incelenir. Fransa noterinden alınmış eş lehine belgenin Türk tapusunda doğrudan intifa tesciline eşit olduğu varsayılmamalıdır. Ayrıntılar için Fransa donation au dernier vivant ve Türk miras rehberi okunabilir.

21. SCI payındaki usufruit ile şirketin dairesindeki intifa farkı

Fransa’daki bir SCI gayrimenkul şirketinin payında çıplak mülkiyet ve usufruit ayrımı bulunması, şirketin sahip olduğu dairenin tapusu üzerinde aynı kişisel intifa hakkının doğduğunu tek başına göstermez. Şirket payı ortağın malvarlığı hakkıdır; şirkete ait taşınmaz ayrı bir malvarlığı unsurudur. Bu nedenle pay üzerindeki kullanım veya gelir hakkının niteliğiyle taşınmaz üzerindeki ayni hak karıştırılmamalıdır. SCI ana sözleşmesi, pay kayıtları, ilgili Fransız hükümleri ve şirketin mülkiyet kayıtları birlikte incelenmelidir. Ölenin yalnız SCI payı üzerinde usufruit sahibi olmasıyla şahsen dairenin usufruit sahibi olması farklı sonuçlar doğurur. Türkiye’deki tapulu taşınmaz bakımından yine Türk ayni hukukunun kuralları geçerlidir. Fransa SCI şirket payı ve Türk mirasçı rehberi bu ayrımı açıklar.

22. Türk saklı pay, Fransız intifa ve sağlığında yapılan bağış

Fransa’da ebeveynin çıplak mülkiyeti çocuğuna bağışlayıp kendisine usufruit saklaması, aile içindeki ekonomik değeri sağlığında dağıtma yoludur. Ancak mirasçılar arasındaki sonraki uyuşmazlıkta Fransa’daki mal ile Türkiye’deki taşınmaz ayrı kanunlar ihtilâfı kurallarına tabidir. MÖHUK m.20/1, Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk miras hukukunun uygulanmasını öngörür. Türk Medenî Kanunu m.506 saklı pay oranlarını, m.560 ve devamı saklı payı aşan kazandırmaların tenkisini düzenler. Yabancı bağışın varlığı her dosyada otomatik tenkis sonucuna yol açmaz; tereke, kazandırmalar ve uygulanacak hukuk şartları incelenmelidir. Fransız nue-propriété devri geçerliliğinin Türkiye’deki taşınmaz için aynı resmi devir şartlarını taşıdığı varsayılmamalıdır. Bu nedenle malvarlığı unsurları ayrı değerlendirme listesine alınır.

23. Fransa’dan Türkiye’ye intifa terkini için vekâletname

Türkiye’de intifa terkinine ilişkin tapu işlemleri başlatılacaksa başvurucunun malik veya yetkili temsilci sıfatı ve sona erme olayının belgesi aranır. Fransa’da yaşayan malik bu amaçla uygun vekâletname düzenleyebilir. Ancak vekâletname, intifanın gerçekten tescilli bulunduğu veya hak sahibinin vefat ettiği olgularını kendi başına ispatlamaz. TMK m.796-797 çerçevesinde ölüm, süre bitimi veya başka sona erme nedeni ile tapu kaydı eşleştirilir. Fransız ölüm belgesinin hangi biçimde ve tercümeyle kullanılacağı işlemi kabul eden Türk makamına göre planlanır. Türk konsolosluğu önünde vekâletname düzenleme ile Fransız noterlik belgesini tasdik/tercüme ederek sunma farklı yollar olabilir. Fransa Türk konsoloslukları vekâletname rehberi Türkiye’deki temsil işlemlerine ilişkin bilgi içerir.

24. Örnek olay: Paris’te usufruit, Mersin’de tam mülkiyet

Paris’teki dairenin çıplak mülkiyetini kızı üzerine devredip usufruit hakkını kendisinde saklayan anne, Mersin’deki başka dairenin de tapuda tam maliki olsun. Anne vefat ettiğinde Paris dairesindeki kullanım hakkının sona ermesi Code civil m.617 çerçevesinde değerlendirilir. Mersin’deki daire ise annenin ölüm günündeki kişisel mülkiyeti olarak Türk miras ve tapu hükümlerine göre incelenir. Her iki mülkiyet olayını bir Fransız noterlik belgesiyle aynı biçimde çözmek doğru değildir. Türkiye’deki taşınmaz mirası için MÖHUK m.20/1 ve ayni haklar için m.21 önemlidir. Bu örnek, tek kişinin iki ülkede farklı haklar taşıyabileceğini gösterir. İntifa yükü ile tam mülkiyet ayrı listelendiğinde hangi dosyada hangi ülke hukukunun uygulanacağı belirlenebilir.

25. Başvuru öncesi belge ve sicil kontrol listesi

Fransa dosyasında taşınmazın tam adresi, kimin pleine propriété veya nue-propriété sahibi olduğu, usufruit hakkının hangi kişiye ait bulunduğu ve hakların hangi noterlikle tesis edildiği belirlenir. Varsa bağış veya satış belgeleri, sözleşmeler ve hak sahiplerinin kimlik kayıtları eklenir. Ölüm varsa ölüm kaydı ve Fransız sicil güncellemesi araştırılır. Türkiye dosyasında tapu kaydı, ada-parsel, kayıtlı malik, intifa tescili, varsa terkin sebebi ve başvuru vekâletnamesi ayrı hazırlanır. Her belgenin ispatladığı olay açıklanır: bir belge yabancı hakkın içeriğini, başka bir belge Türk tapusundaki gerçek durumu gösterir. Tercüme ve apostil gereken belgeler işlem bazında ayrılır. Son aşamada MÖHUK m.20-21 ile Fransız Code civil m.578/617 ve TMK m.794-797 birbirine karıştırılmadan uygulanır.

12 Sık Sorulan Soru

1. Fransız usufruit hakkı Türk intifasıyla aynı mıdır?

İkisi de yararlanma hakkına ilişkin kurumlar olsa da kuruluş, sicil ve sona erme koşulları ilgili ülke hukukuna göre değerlendirilir.

2. Fransa nue-propriété belgesi Türkiye’de çıplak mülkiyet doğurur mu?

Tek başına hayır; Türkiye’deki taşınmaz ayni haklarına MÖHUK m.21 ile Türk hukukunun tescil şartları uygulanır.

3. Fransız usufruit hakkı ölümde mirasçıya geçer mi?

Code civil m.617, usufruit sahibinin ölümüyle hakkın sona erdiğini düzenler.

4. Türkiye’de intifa sahibi ölürse ne olur?

TMK m.797 gerçek kişi intifasının ölümle sona ermesini düzenler; m.796 ilgili tapu terkin talebi açısından önemlidir.

5. Fransa’da çıplak malik ölürse hakkı devam eder mi?

Çıplak mülkiyetin kendisi mirasın konusu olabilir; başkasının intifa hakkı ayrıca değerlendirilir.

6. Fransız noterlik belgesiyle Türk tapu siciline intifa kaydı yapılır mı?

Belgenin varlığı yeterli değildir; TMK m.795 uyarınca Türk ayni hak kuruluş ve tescil şartları uygulanır.

7. Usufruit sahibi Fransa’da evi kiraya verebilir mi?

Code civil m.595 kira yetkisini ve süreye ya da taşınmazın türüne göre değişen sınırlamaları düzenler.

8. Fransa’da büyük onarım giderinden kim sorumlu?

Code civil m.605-606 olağan bakım ve büyük onarımı ayırır; somut giderin niteliği ile ihmal ayrıca incelenir.

9. Fransa’da çocuğa nue-propriété bağışlanabilir mi?

Evet; Fransa Service-Public taşınmazın çıplak mülkiyeti bağışlanırken usufruitin saklanabildiğini açıklar.

10. Apostil, Fransa’daki usufruit hakkını Türk tapusunda kurar mı?

Hayır, apostil tasdik işlemi maddi hukukun mülkiyet ve tescil koşullarını değiştirmez.

11. SCI şirket payındaki usufruit, SCI’nin dairesindeki intifa mıdır?

Hayır; şirket payına ilişkin hak ile şirket taşınmazının ayni hakkı ayrı malvarlığı unsurlarıdır.

12. Fransa’dan Türkiye’de intifa terkinini kim takip eder?

Malik veya usulüne uygun yetkili temsilci başvuru yapabilir; ölüm belgesi ve tapu kaydı TMK m.796-797 çerçevesinde incelenir.

Resmî hukuk kaynakları

• Fransa Code civil m.578 – usufruitin tanımı
• Fransa Code civil m.595 – usufruit ve kira
• Fransa Code civil m.605 – bakım ve onarım
• Fransa Code civil m.606 – büyük onarımlar
• Fransa Code civil m.617 – usufruitin ölümle sona ermesi
• Légifrance – usufruit hükümleri tam bölüm
• Service-Public – nü mülkiyet bağışı ve usufruit saklama
• TBMM – Türk Medenî Kanunu m.794-797 (kanun metni)
• TBMM – 5718 sayılı MÖHUK
• HCCH – 1961 Apostil Sözleşmesi

Sonuç: İntifa, çıplak mülkiyet ve miras aynı hak değildir

Fransa’da Code civil m.578, 595 ve 617 kullanım hakkını, kira yetkisini ve ölümle sona ermeyi düzenler. Türkiye’de TMK m.794–797 intifanın kurulması, kapsamı ve sona ermesine ilişkin ayrı hükümler getirir. MÖHUK m.21 gereğince Türk taşınmazı için Türk ayni hukukunun uygulanması zorunludur. Fransız noterlik belgesinin başlığı, Türkiye’de tek başına tapu tescili veya terkini gerçekleştirmez. Hak türü, sicil kaydı ve ölüm veya devir belgesi ayrı tespit edilmelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki dosyaları İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerinden koordine eder. İletişim: +90 552 224 43 66.