Fransa Donation-Partage Türkiye’deki Tapuyu Devreder mi? Çocuklara Bağış, Miras ve Denkleştirme

1. Fransız hukukunda donation-partage tam olarak nedir?

Donation-partage, Fransa Medenî Kanunu’nun 1075. maddesinde düzenlenen, kişinin sağlığında mal ve haklarını muhtemel mirasçıları arasında dağıtıp paylaştırmasına hizmet eden kazandırmadır. Code civil m.1075 metni, aynı aile içindeki mal dağıtımının donation-partage veya testament-partage biçiminde yapılabileceğini; ilkinin sağlararası bağışlamanın, ikincisinin ise vasiyetnamenin şekil ve şartlarına bağlı olduğunu ayırır. Dolayısıyla her iki Fransızca terimin Türkçeye yalnız “miras paylaşımı” diye çevrilmesi maddi bir hata doğurur. Donation-partage miras bırakan hayattayken yapılan tasarruftur. Bu işlem, Fransa’daki konusu ve Fransız hukukunun şartları bakımından bir malvarlığı devri doğurur. Türkiye’deki taşınmazın mülkiyetinin kime geçtiği ise başka bir hukuk kuralıyla belirlenir. İşlemin adı değil taşınmazın yeri ve mülkiyet kazanma usulü belirleyicidir.

2. Code civil 1075: Bağış ve paylaşımın bir arada bulunması

Code civil m.1075, muhtemel mirasçılar arasında paylaştırma işlemini tanımlarken iki bileşeni birlikte ele alır: mal veya hakkın bağışlanması ve lehtarlar arasında dağıtılması. Fransa’da bu işlem hazırlanırken hangi malların dahil edildiği, bağışçının kimliği, yararlanan kişiler ve paylar noterlik metninde açıkça gösterilmelidir. Bu hüküm tek başına “Fransa’da yapılan her aile içi bağış Türkiye’de de aynen geçerlidir” sonucunu içermez. Fransız maddesi, işlemin Fransa hukukundaki türünü açıklar. Türkiye’de tapuya konu taşınmazın ayni hak kazanımı için MÖHUK m.21 ve Türk taşınmaz hukukunun şekil hükümleri ayrıca uygulanır. Fransızca metnin girişindeki donation-partage nitelemesi, Türkiye’deki tapu sicilini değiştiren bir tescil kararı olarak değerlendirilemez. Hak sahipliğini incelerken hangi malların hangi ülkede bulunduğu ayrı bir çizelgeye aktarılmalıdır.

3. Code civil 1076: Gelecekteki mallar değil mevcut mallar

Fransız Medenî Kanunu m.1076, donation-partage işleminin yalnız mevcut malları konu alabileceğini açıkça düzenler. Yani kişinin ileride edinmeyi düşündüğü veya henüz malvarlığında bulunmayan bir hakkı aynı bağış-paylaştırma işlemiyle devrettiği sonucuna gidilemez. Madde ayrıca bağış ve paylaşımın ayrı işlemlerle yapılabilmesini, bağışlayanın her iki işleme katılması koşuluyla kabul eder. Türkiye’de miras bırakılan taşınmazlara ilişkin çalışmada bu hüküm özellikle önemlidir: bir dosyada Fransız metin vasiyet biçiminde geleceğe yönelik tasarruf içerirken, başka bir dosyada mevcut malvarlığı bağışlanmış olabilir. Her ikisini donation-partage başlığı altında toplamak, devir zamanı ve hak kazanımı konusunda hatalı iddia üretir. Noterlik metnindeki tüm ekler ve paylaştırılan malların tanımı okunmadan Türkiye’de tescil sonucu kurulamaz.

4. Donation-partage ile testament-partage arasındaki belirleyici fark

Code civil m.1075, donation-partage yanında testament-partage kurumunu da düzenler. Donation-partage sağlararası bağışlama rejimine tabidir; testament-partage vasiyet düzenine bağlıdır ve ölümden sonrası için sonuç hedefler. Türkiye’de kullanılacak Fransız belgenin türünü ayırmak, MÖHUK m.20 miras hükümlerinin ne zaman devreye girdiğini de belirler. Hayatta yapılan bir taşınmaz devrinin ayni hukuk boyutu ile ölümden sonra gerçekleşecek miras intikalinin usulü aynı değildir. Bu yüzden sözleşmenin başlığı, hukuki niteliği, imza ve tarih bilgileri ve bağış konusunun mevcut olup olmadığı kontrol edilir. Belgede testament sözcüğünün geçmesi tek başına FCDDV sorgu sonucuna eşit değildir. Vasiyet araştırması gerekiyorsa Fransa FCDDV vasiyet kaydı rehberi ayrıca incelenmelidir.

5. Fransa’daki bağış-paylaştırma işlemi neden noterden yapılır?

Fransa Service-Public portalı donation-partage işleminin noter tarafından düzenlenmesini öngörür. Bu, bir aile toplantısında malların sözlü olarak paylaştırılması veya yalnız banka dekontlarıyla anlaşma yapılmasından farklıdır. Noterlik metni, işlemin içeriğini ve Fransız hukukundaki gerekliliklerini belgelendirir. Ancak noterlik senedi Fransa’da düzenlendiği için Türk tapu siciline doğrudan hükmeden bir uluslararası karar haline gelmez. Türkiye’de taşınmaz söz konusu olduğunda yabancı noterlik metninin delil ve sözleşme niteliği ile Türk tapu tescilinin maddi şartları ayrı incelenir. Türk hukukunda taşınmaz mülkiyeti devri kural olarak resmi şekil ve tescil sistemine bağlıdır. Fransız noterin yetkisi ve belgenin resmî niteliği, Türk tapu müdürlüğünün arayacağı tescil sürecini ortadan kaldırmaz. Farklı ülkelerdeki noterlik işlemleri arasındaki görev ayrımı bu nedenle açıklanmalıdır.

6. Donation-partage sonucunda Fransa’da mülkiyet ne zaman kazanılır?

Service-Public’ün 5 Ekim 2026 tarihinde doğruladığı donation-partage rehberi, lehtarların bağış konusu mevcut malvarlığını bağışlayan sağken edinmesini esas alır. Bu yönüyle Fransız bağış-paylaştırma işlemi sıradan bir “ölünce paylaştırılsın” talimatı değildir. Fakat Fransa’daki mal için doğan sonuç ile Türkiye’de bulunan dairenin tapudaki malikinin değişmesi farklı hukuki sorunlardır. Bir Fransız noterlik senedinin Fransa hukukuna göre kurulduğu doğrulansa bile Türk tapu sicilinde kimin malik olduğu, hangi resmi işlemin yapıldığı ve hangi payın tescil edildiği incelenmeden Türkiye açısından mülkiyet devrinin tamamlandığı söylenemez. Bu ayrım özellikle çocuklar arasında bağışın Türkiye’de de aynı tarihte tamamlandığı iddialarında önemlidir. Fransa’daki işlem tarihi, Türk tapu tescil tarihiyle aynı hukukî sonuçları kendiliğinden üretmez.

7. MÖHUK m.21: Türkiye’de bulunan taşınmaz için hangi hukuk uygulanır?

5718 sayılı MÖHUK’un 21. maddesi taşınmazlar üzerindeki ayni hakları taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna bağlar. Mersin, Ankara veya İstanbul’daki bir evin mülkiyetinin kazanılması, devri ve tapuya ilişkin ayni sonuçları Türk hukukuna tabidir. Fransızca donation-partage belgesinin Fransa’da geçerli sayılması, bu kuralı bertaraf etmez. Bir sözleşmenin taraflar arasında doğurabileceği borçlandırıcı etkiler ile taşınmazın ayni hak devri de ayrı değerlendirilmelidir. Türk tapusunun hukuki durumu için resmi senet, sicil kaydı ve tescile esas hak sebebi incelenir. Fransa’da yaşayan mirasçıların “noter evleri bize bölüştürdü” ifadesi, taşınmazın Türkiye’de kimin adına kayıtlı olduğunu değiştirmez. Tapu müdürlüğü ve gerektiğinde mahkeme önünde ileri sürülecek hak, Türk eşya hukukunun koşullarıyla gerekçelendirilmelidir.

8. TMK 705 ve 706: Tapu tescili ve resmi şekil

Türk Medenî Kanunu m.705, taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasında kural olarak tescili esas alır; miras gibi bazı istisnai kazanımlar da maddede ayrıca düzenlenir. TMK m.706 taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde yapılmasını öngörür. Türk Borçlar Kanunu m.237 ve Tapu Kanunu’nun ilgili düzenlemeleri de satış ve bağışlama gibi işlemlerde resmi şekil tartışmasını tamamlar. Bu sistem karşısında yalnız Fransa noterinin düzenlediği donation-partage belgesinin ibrazıyla Türkiye’deki dairenin otomatik olarak çocuklar adına tescil edildiği sonucu çıkarılamaz. Somut hak sebebine ve işlemin niteliğine göre Türk tapu hukukunun öngördüğü geçerli devir işlemi gerekir. Yabancı senedin tercüme ve tasdik işlemlerinin tamamlanmış olması, taşınmaz devrindeki resmi şekil koşulunun kendiliğinden yerine geldiğini göstermez.

9. Fransa’da çocuklar arasında yapılan bağışın Türk tapusuna etkisi

Bir anne veya baba Fransa’da donation-partage senedinde iki çocuğuna farklı mallar bırakmış olabilir. Türkiye’deki bir dairenin bu senette adı geçiyorsa ilk iş tapu kayıtlarını ve bağışlayanın gerçekten malik olup olmadığını denetlemektir. Senette yer alan “A çocuğuna Mersin’deki daire” cümlesi ile Türk tapusunda A adına tescil gerçekleşmesi aynı işlem değildir. Türkiye’de taşınmazın ayni hukuk rejimi MÖHUK m.21 uyarınca belirlenir. Tarafların Türkiye’de ayrıca gerçekleştirdiği noterlik, tapu veya vekâlet işlemleri varsa bunların şekli ve yetki koşulları ayrıca incelenmelidir. Senede hiç konu edilmemiş taşınmazın Fransız belgesinden hareketle doğrudan paylaştırıldığını kabul etmek mümkün değildir. Türkiye’de hangi malın hangi çocuk adına kayıtlı olduğu, tüm dosyanın maddi başlangıç verisidir.

10. Yalnız Fransız malvarlığı bağışlandıysa Türkiye’de ne değişir?

Donation-partage belgesi yalnız Fransa’daki konut, banka alacağı veya başka hakları kapsıyorsa Türkiye’deki taşınmazın da devredildiği ileri sürülemez. Bağış senedinde hangi malın hangi kişiye bırakıldığı tek tek belirlenmelidir. Fransa’da yapılan bağışın daha sonra Türkiye’deki bir miras paylaşımında denkleştirme veya tenkis bakımından ele alınıp alınmayacağı, mirasın açıldığı anda ilgili Türk ve milletlerarası özel hukuk kuralları üzerinden ayrı sorudur. Senedin konusu olmayan mülkiyeti, işlem kapsamına genişleterek dahil etmek hukuki ispat yerine varsayım kullanmak olur. Türkiye’de taşınmaz henüz bağışlayanın adına kayıtlıysa onun sağlığında bu sicil durumu, ölümden sonra ise tereke ve miras hakları bakımından farklı değerlendirilir. Belgelerin malvarlığı bazında ayrıştırılması hem dava türünü hem de talep sonucunu belirler.

11. Code civil m.1078: Bağışlanan malların değerleri hangi tarihte değerlendirilir?

Fransız Medenî Kanunu m.1078, belirli koşullar altında donation-partage kapsamındaki malların değerlerinin saklı pay ve indirime ilişkin hesaplarda bağış günündeki değer üzerinden dikkate alınmasına yönelik bir düzenleme içerir. Bu hüküm uygulanırken bütün mirasçıların durumu, bağışın konusu ve kanuni istisnalar incelenmelidir; her senet için otomatik sabit değer kuralı kurulamaz. Türkiye’deki mirasın tenkisi ise MÖHUK m.20/1’in Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukukuna gönderme yaptığı sınırlar içerisinde Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre ele alınır. Bu nedenle Fransız m.1078’deki değerlendirme yöntemi, Türk taşınmazına ilişkin tenkis hesabının yerine kendiliğinden kullanılamaz. Değerleme tarihi ile uygulanacak hukuk birlikte belirlenmelidir. Bağış günündeki ekspertiz raporu ile ölüm günündeki tereke hesabının aynı veriyi ifade ettiği kabul edilmemelidir.

12. Fransız donation-partage ve Türk mirasta denkleştirme arasındaki fark

Fransız donation-partage, sağlığında bağış ve paylaştırma kurumudur. Türk hukukundaki mirasta denkleştirme ise miras bırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımındaki hesap etkisine ilişkindir. TMK m.669 ve devamı, yasal mirasçılar arasında belirli kazandırmaların denkleştirilmesine dair kuralları düzenler. İki kavramın ortak özelliği aile içi malvarlığı dağılımını ilgilendirmesidir; fakat hukuki şartları ve sonuçları aynı değildir. Fransız senedinin kendi hukukunda donation-partage sayılması, Türk miras dosyasında “kesinlikle denkleştirmeye girmez” veya “kesinlikle denkleştirilir” sonucunu tek başına doğurmaz. Önce ölenin millî hukuku, taşınmazın bulunduğu yer, kazandırmanın türü, mirasçılık ilişkisi ve Türk hukukunda uygulanacak hüküm araştırılır. Fransa’daki hukuki sınıflandırma ve Türk hukukundaki denkleştirme hesabı ayrı aşamalardır.

13. TMK m.669-673 bakımından çocuklara yapılan karşılıksız kazandırmalar

Türk Medenî Kanunu m.669, yasal mirasçıların miras bırakandan miras paylarına mahsuben aldıkları sağlararası karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabi tutar ve altsoya yapılan belirli kazandırmalar için özel kural getirir. İlgili devam maddeleri denkleştirme yükümlülüğünün kapsamı ve sonucunu düzenler. Fransa’da yapılan bir donation-partage nedeniyle Türk mirasında denkleştirme talep edildiğinde, önce hangi mal veya ekonomik değerin sağlığında kime geçtiği ispatlanmalıdır. Fransızca başlığın bağış anlamına gelmesi tek başına Türk hukukundaki bütün denkleştirme koşullarının gerçekleştiğini göstermez. Kazandırmanın miras payına mahsuben olup olmadığı, bağışlayan iradesi ve Türk taşınmazına dair sicil işlemleri incelenir. Aynı kazandırmanın hem denkleştirme hem tenkis iddiasına konu olması halinde hukuki hesapların farklı şartlara dayandığı belirtilmelidir.

14. Donation-partage ve saklı pay ihlali: Fransa ile Türkiye farkı

Fransız Medenî Kanunu donation-partage yoluyla yapılan kazandırmalar bakımından mirasçıların saklı pay haklarını da korur. Service-Public, Fransız hukukunda saklı paylı mirasçının payı ihlal edilirse ölümden sonra réduction isteminin gündeme gelebileceğini açıklar. Türk hukukunda ise TMK m.506 saklı pay oranlarını, m.560 ve devamı tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmaların tenkisini düzenler. Türkiye’de bulunan taşınmazın miras hukukunda MÖHUK m.20/1’in Türk hukukuna işaret etmesi önemlidir. Bu nedenle Fransız hesaplamasında kullanılan réserve héréditaire ve quotité disponible terimleri Türk saklı pay hesabıyla özdeş sayılmamalıdır. Her ülkenin maddi hukukunun uygulama alanı belirlenir; tasarruf ve kazandırmaların kapsamı, tarihleri, terekenin net değeri ve mirasçıların sıfatı incelenerek hesap yapılır.

15. Fransa’da geçerli bağışın Türkiye’de tenkise konu olması

Bağışın Fransa hukukuna uygun yapılmış olması, Türkiye’deki miras hukuku bakımından her türlü incelemeyi ortadan kaldırmaz. Türkiye’de bulunan taşınmaza ilişkin hak ve miras etkisi ayrı kanunlar ihtilâfı hükümlerine tabidir. TMK m.565, tenkise tabi sağlararası kazandırmaları belirli koşullarda düzenler; m.570 ise tenkiste uygulanacak sıraya ilişkindir. Bunun için bağışın ne zaman, kime ve hangi malvarlığı üzerinden yapıldığının somutlaştırılması gerekir. “Yabancı noterlikte onaylandı, tenkis davası açılamaz” ifadesi genel bir kural değildir. Bunun tersi de doğru değildir: herhangi bir Fransız bağışının mutlaka tenkis edileceği söylenemez. Türk hukukunun uygulanması gereken taleplerde kanunun koruduğu saklı paylar, tasarruf edilebilir kısım ve kazandırmanın niteliği birlikte değerlendirilmelidir. Hak düşürücü süreler de ayrı kontrol edilmelidir.

16. Bağışın yapıldığı tarih ile ölüm tarihi neden karıştırılmamalı?

Donation-partage bakımından Fransa’daki noterlik işlem tarihi, sağlararası kazandırmanın kuruluşunda önemlidir. Mirasın açılması ise ölüm anında gerçekleşir. Türkiye’de bir tapu devri yapılmışsa tescil tarihi de üçüncü ayrı zamandır. Bu tarihlerin tek bir dosyada “miras devri günü” diye birleştirilmesi mülkiyet, denkleştirme ve tenkis taleplerini yanlış yönlendirebilir. Bağışın yapıldığı tarihte malvarlığında hangi taşınmazın mevcut olduğu, Code civil m.1076’nın kapsamı bakımından da belirleyicidir. Ölümden sonra Türk miras hesabı gündeme geldiğinde Türk hukukun ilgili zaman ve değerleme kuralları ayrıca incelenir. Tapu müdürlüğündeki kayıtla Fransız belgedeki tarih farklıysa hangisinin hangi hukuki işlemi gösterdiği açıklanmalıdır. Hukuki sonucun dayanağı varsayılan aile anlaşması değil, tarih ve yetki bilgileri doğrulanmış işlemler olmalıdır.

17. Fransa’daki belgenin apostili Türkiye’de geçerlilik sağlar mı?

1961 Lahey Apostil Sözleşmesi m.3-5, kapsamına giren kamu belgelerinde imza, makam sıfatı ve mühür doğrulamasına ilişkin şekli tasdik sistemini kurar. Apostil, belgenin içeriğinin Türk hukukuna uygunluğunu veya Türk tapu sicilinde ayni hak doğurduğunu onaylamaz. Fransız donation-partage senedinin noterlik belgesi olması ile Türkiye’de bir taşınmazı devretmeye elverişliliği farklı sorulardır. Noter imzasına usulünce apostil konmuş olsa bile Türk taşınmazının resmi devir ve tescil koşulları ayrıca aranır. Tercümede bağış, paylaşım, vasiyet ve miras terimlerinin asıl hukuki anlamına sadık kalınmalıdır. Fransa’da resmî belge tasdik usulü 2025 yılında noterlik teşkilatı yönünden değişmiş olduğundan güncel başvuru kanalı Fransa’nın resmî kaynaklarından doğrulanmalıdır. Fransa apostil rehberi belge düzenini ayrı açıklamaktadır.

18. Donation-partage ve donation au dernier vivant birbirine karıştırılmamalı

Donation-partage, miras bırakanın sağlığında mevcut malları bağışlayıp paylaştırmasına hizmet eder. Donation au dernier vivant ise eş lehine ölümde sonuç doğurmayı hedefleyen farklı bir Fransız bağış kurumudur. Service-Public bu ikinci işlemin kişinin ölümünde kalan malvarlığına ilişkin olduğunu açıklarken Code civil m.1094-1 ve devamındaki düzenlemeler eş lehine özel kazandırmalara yönelir. İki belgenin birbirine karıştırılması özellikle taşınmaz devrinin zamanı ve yararlanan kişinin hak sıfatı açısından yanlıştır. Birinde çocuklar arasında sağlararası paylaşım, diğerinde eşin ölüm sonrası hakları konuşulur. Türkiye’deki tapu ve miras için belgelerin kendi türleriyle nitelendirilmesi gerekir. Konuların ayrımı için Fransa donation au dernier vivant rehberi ayrıca incelenmelidir.

19. Fransız bağış senedinin Türk mahkemesinde delil olarak kullanılması

Fransız noterlik senedi, hangi kişilerin hangi tarihte ne beyan ettiğini ve hangi malların tasarrufa konu edildiğini göstermede delil değeri taşıyabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.223-224 yabancı dildeki belgeler ve yabancı resmi belgelerin tasdiki bakımından dikkate alınır. Bununla birlikte belge delil olarak kabul edilse de Türk taşınmazının mülkiyeti için gerekli maddi hukuk koşulları kendiliğinden gerçekleşmiş sayılmaz. Yabancı belgenin içerik bakımından resmi şekil şartlarını karşılaması ile Türk tapu tescilinin bulunması farklı şeylerdir. Belgede adı geçen kişinin mirasçı olması da mülkiyet devrini tek başına kanıtlamaz. Dava türü seçilmeden önce belgenin gösterdiği olay, hak sahibinin talebi, yabancı hukukla ilişki ve Türk sicilindeki mevcut durum ayrı ayrı yazılı olarak belirlenmelidir. Türkçeye çeviride taraf adları ve taşınmaz bilgileri tutarlı aktarılmalıdır.

20. Fransa’dan Türkiye’ye para gönderilerek aile içi bağış yapılması

Fransa’da yaşayan anne veya baba, Türk bankasındaki çocuğuna para transfer edip bu paranın bir taşınmaz alımında kullanılmasını amaçlamış olabilir. Bu ödeme ile Fransa’daki noterde yapılan donation-partage metninin kapsamı ve Türk tapusunda gerçekleşen devir ayrı delil alanlarıdır. Gönderilen para bağış olabilir, ancak bağış iradesi, transferin hukuki sebebi ve başka bir borç ilişkisinin bulunup bulunmadığı açıklanmalıdır. Bir ödeme dekontu tek başına hangi aile ferdinin Türkiye’de tapu maliki olduğunu göstermez. Türk taşınmazında mülkiyet kazanımı MÖHUK m.21 ve Türk Medenî Kanunu hükümlerine tabidir. Ölümden sonra bu karşılıksız kazandırmanın denkleştirme veya tenkise etkisi Türk miras hukukunun uygulanacağı sınırlar içinde incelenir. Para transferi, noter senedi, satış bedeli ve tapu kayıtları birbiriyle örtüşüyor mu sorusu belgeyle cevaplanmalıdır.

21. Bağışlayanın Türkiye’deki malı sonradan satması hâlinde

Fransız donation-partage metninde Türkiye’deki bir taşınmazdan söz edilmesine rağmen Türk tapusunda bağışlayan malik kalmış olabilir. Bu durumda daha sonra gerçekleştirilen satış ve devir işleminin hukuki değerlendirmesi için yalnız Fransızca senede bakılmaz. Önce Türkiye’de ayni hak devrinin gerçekleşip gerçekleşmediği, tapunun kimin adına kayıtlı olduğu ve sözleşmeden doğan ayrıca korunabilir bir hakkın bulunup bulunmadığı araştırılır. Türk hukukunda şekle bağlı mülkiyet kazanımını varsayan bir yorumla tescilsiz yabancı senedi doğrudan tapu kaydı yerine koymak mümkün değildir. Öte yandan taraflar arasında borçlandırıcı bir işlem olduğu iddiası farklı dava ve ispat şartlarına bağlı olabilir. Bu ayrım tapu iptali, tescil ve alacak istemlerini birbirine karıştırmamak için önem taşır. Dava konusu talep kurulurken devir zinciri kronolojik ve belgeye dayalı biçimde gösterilmelidir.

22. Fransız senedinde yazılı Türk taşınmazının kimlik kontrolü

Fransız bağış metninde Türkiye’deki taşınmaz adresi bazen eski mahalle, ada-parsel veya tapu kaydı olmadan yalnız “Mersin’de aile evi” şeklinde yer alabilir. Böyle bir tanım hukuki uyuşmazlıkta taşınmazı kesin biçimde belirlemeye yetmeyebilir. Güncel tapu kaydı, il-ilçe-mahalle-ada-parsel, malik ve pay bilgileri ayrı doğrulanır. Fransızca tercümede taşınmazın eski adresinin bugünkü sicil numarasıyla eşleştirilmesi gerekiyorsa resmî kayıt zinciri incelenir. Eski aile içi kullanımdan tapu mülkiyeti sonucu çıkarılamaz. Devir işlemi yapılmışsa hangi tarihte, hangi hukukî sebebe dayanılarak ve kim tarafından gerçekleştirildiği araştırılır. Bu şekilde bir Fransız noterlik senedinin konusu ile Türk tapusunda mevcut hak aynı varlık üzerinden karşılaştırılabilir. Belirsiz mal tanımıyla otomatik tescil talebi düzenlenmemelidir.

23. Türkiye’de işlem yapmak için Fransa’dan vekâletname düzenlenmesi

Fransa’da bulunan bağışlayan ve lehtarların Türkiye’deki taşınmaz işlemi için temsilci görevlendirmesi gerekebilir. Vekâletnamenin kapsamı tapu devri, bağış, kabul veya dava takibi gibi işlem türlerine göre belirlenmelidir. HMK m.74 dava takip yetkisinde özel yetki gereken işlemleri sayar; bu hüküm tapu işlemlerinin tüm resmî şekil şartlarının yerine geçtiği anlamına gelmez. Tapuya yönelik vekâletnamenin hangi tasarrufa yetki verdiği ayrıca incelenir. Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarında düzenlenen belgeler ile Fransız noterlik belgelerinin tasdik ve tercüme süreci farklı olabilir. Tarafların Türkiye’ye gelmeden işlem yürütmesi, yerel resmi şekil ve sicil hükümlerini ortadan kaldırmaz. Gereksiz vekâletname çıkarılmasını önlemek için önce hangi taşınmaz, hangi malik ve hangi işlem soruları belgelerle cevaplanmalıdır. Fransa Türk konsoloslukları vekâletname rehberi usulü açıklar.

24. Bağış-paylaştırma sonrası ölen kişinin Türkiye’de mirası nasıl hesaplanır?

Donation-partage ile Fransa’da belirli malvarlığı parçaları sağlığında devredilmiş olabilir. Kişi daha sonra öldüğünde Türkiye’de bulunan taşınmazlar ve diğer haklar için terekenin ölüm günündeki kapsamı belirlenmelidir. Sağlığında devredilmiş olduğu iddia edilen Türk taşınmazı bakımından gerçekten Türk tapu hukukuna uygun mülkiyet devri gerçekleşip gerçekleşmediği sorulur. Devir gerçekleşmişse kazandırmanın miras paylaşımında denkleştirme ve tenkis yönünden etkisi ayrı araştırılır. Geçerli ayni devir bulunmadıysa sicil ve miras intikali buna göre değerlendirilir. MÖHUK m.20/1 Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukukuna işaret eder. Fransa’da donation-partage yapıldığı bilgisi, Türkiye’de ölümden sonra hangi mala kimin mirasçı olacağını tek başına belirlemez. Bu ayrım Fransız noterlik dosyasıyla Türk tereke kayıtlarının birlikte okunmasını gerektirir.

25. Bağış senedine itirazda hangi dava türü ele alınır?

Türkiye’deki mirasçıların itirazlarının konusu önemlidir. Aile içi bağışın Türk taşınmazında mülkiyet doğurmadığı ileri sürülüyorsa tapu ve resmi şekil hükümleri; bağışın miras paylarında eşitsizlik doğurduğu iddia ediliyorsa denkleştirme; saklı payı aştığı ileri sürülüyorsa tenkis bakımından inceleme yapılır. TMK m.669 ve devamı ile m.560 ve devamı farklı hukuki şartlar içerir. Yabancı hukukun uygulanmasını gerektiren bir işlem varsa MÖHUK’un ilgili hükümleri ve tarafların hukuki sıfatları ayrıca incelenir. Bir Fransızca senet için tek bir “iptal davası” başlığı altında bütün hukuki talepler toplanmamalıdır. Dava türü ve sürelere ilişkin karar, hangi hakkın ihlal edildiği ve hangi maddi vakıaların mevcut olduğu belirlendikten sonra kurulmalıdır. Soyut “Fransa’daki bağışı iptal ettirelim” ifadesi usulî ve maddi hukuki analiz yerine geçmez.

26. Terekenin Fransa’daki malları ile Türkiye’deki taşınmazların ayrımı

İki ülkedeki malvarlığının aynı aileye ait olması, tek bir hukuk sisteminin her unsura aynı şekilde uygulanacağı anlamına gelmez. MÖHUK m.20/1 miras için millî hukuka işaret ederken Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunu açıkça ayırır. MÖHUK m.21 ise taşınmazın ayni hakları için bulunduğu ülke hukukunu esas alır. Fransa’daki donation-partage belgesinin Fransız taşınmazına ilişkin mülkiyet sonuçlarıyla Türkiye’deki dairenin tapu tescili aynı belge üzerinden özdeş sayılamaz. Uluslararası miras dosyasında mallar konumlarına, tasarruf türüne, edinim zamanına ve sicil durumuna göre bölümlenir. Fransız noterlik işlemi, Türkiye’deki tapu mülkiyetinin incelenmesini gereksiz kılmaz. Ayrı hukuk düzenleri arasında belge bağlantısı kurulmalı, fakat yasaların uygulama alanları birbirine karıştırılmamalıdır.

27. Dosya açılmadan önce gerekli belge ve hukuk kontrolü

Fransız donation-partage senedinin tam metni, ekleri, varsa ayrı bağış veya paylaşım senetleri, Fransa noterlik bilgileri ve lehtarların kimlik kayıtları birlikte temin edilir. Türkiye için tapu kaydı, edinim tarihi, malikin kimliği, resmi senet ve varsa geçmiş devir zinciri araştırılır. Mirasın açıldığı dosyalarda ölüm belgesi, mirasçılık belgeleri ve başka vasiyetname veya sağlararası kazandırmalar da değerlendirilir. Yabancı belgenin uygun tasdik ve Türkçe tercümesi sağlanır. Sonra işlem türü için MÖHUK m.21 ya da miras için m.20 gibi doğru bağlama kuralları seçilir; Türk eşya hukuku ile denkleştirme veya tenkis hükümleri ayrı uygulanır. Belgeler kontrol edilmeden “Fransa’daki noter halletti” şeklinde kesin sonuç verilmesi yanlış yönlendirmeye yol açar. Her talebin hedefi, delili ve hukukî sonucu ayrı kaydedilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

1. Donation-partage Fransız hukukunda neyi ifade eder?

Code civil m.1075 ve m.1076 uyarınca mevcut malların, bağışlayanın sağlığında bağış ve paylaşım yoluyla belirli kişilere dağıtılması işlemidir.

2. Fransa donation-partage senedi Türkiye’deki tapuyu otomatik devreder mi?

Hayır. Türkiye’deki taşınmazın ayni haklarına MÖHUK m.21 gereğince Türk hukuku uygulanır; resmi devir ve sicil şartları ayrıca aranır.

3. Donation-partage ile testament-partage aynı işlem midir?

Hayır. Code civil m.1075 ilkini sağlararası bağışlama, ikincisini vasiyet şekil ve şartları altında ayırır.

4. Henüz sahip olunmayan ev donation-partage konusu yapılabilir mi?

Code civil m.1076 donation-partage kapsamını mevcut mallarla sınırlar; henüz elde olmayan malların devri bu hükümle kurulamaz.

5. Fransız noterlik senedine apostil yaptırmak tapuda yeterli midir?

Hayır. Apostil kamu belgesinin şekli doğrulamasını sağlar; Türk tapu hukukunun mülkiyet kazanma ve şekil şartlarını değiştirmez.

6. Fransa’da yapılan bağış Türkiye’de mirasta denkleştirmeye girer mi?

TMK m.669 ve devamındaki şartlar ve uygulanacak hukuk incelenir; yalnız Fransız işlem adıyla kesin hüküm kurulmaz.

7. Donation-partage Türk hukukunda tenkis konusu olabilir mi?

TMK m.560 ve m.565 hükümlerinin uygulanma koşulları, kazandırma ve saklı pay hesabı belgelere göre değerlendirilir.

8. Donation au dernier vivant ile donation-partage aynı mıdır?

Hayır. İlki esas olarak eş lehine ölümde sonuç doğuran kazandırma, ikincisi sağlığında mevcut malların bağış-paylaştırılmasıdır.

9. Fransız bağış senedinde yazılı Türk evi kime aittir?

Türk tapu sicilindeki malik ve geçerli edinim sebebi esas alınır; yabancı belgedeki kişi adı tek başına malik tescili yerine geçmez.

10. Türkiye’de miras hesabı hangi kanuna göre yapılır?

MÖHUK m.20/1 Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanmasını öngörür; diğer malvarlığı unsurları ayrı incelenir.

11. Fransa’daki mirasçı Türkiye’ye gelmeden dava açabilir mi?

Usulüne uygun vekâletname ile avukat aracılığıyla işlem yapılabilir; dava ve tapu tasarruflarında temsil yetkilerinin kapsamı kontrol edilir.

12. Fransız belgenin tam metni neden gerekli?

Paylaştırılan mallar, taraflar, bağış zamanı, tasarruf türü ve varsa şartlar ancak bütün senet ve ekler incelenerek belirlenir.

Resmî mevzuat ve kaynaklar

• Fransa Code civil m.1075 – donation-partage ve testament-partage
• Fransa Code civil m.1076 – yalnız mevcut mallar
• Légifrance – Code civil m.1075-1080 bağış ve paylaşım hükümleri
• Service-Public – donation-partage rehberi, güncelleme 05.10.2026
• Service-Public – mirasta sağlararası bağışların denkleştirilmesi
• TBMM – 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
• Adalet Bakanlığı – 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu
• HCCH – 1961 Apostil Sözleşmesi metni

Sonuç: İki ülkedeki işlem türleri ayrı belgelendirilmelidir

Fransa’da yapılan donation-partage, Code civil m.1075-1076 uyarınca sağlararası bir bağış-paylaştırma kurumudur. Türkiye’deki taşınmazın mülkiyetini tek başına değiştiren bir tapu tescili değildir. Türk tapusu bakımından MÖHUK m.21 ve TMK m.705-706, ölüm sonrasındaki miras hesabında MÖHUK m.20, denkleştirme ve tenkis iddialarında ilgili Türk miras hükümleri uygulanır. Somut belgelerle hangi işlemin hangi malı etkilediği belirlenmeden hak veya sonuç garantisi verilmez.

İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerinden Türkiye genelindeki dosyaları koordine eden Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu ile iletişim: +90 552 224 43 66.