Geçersiz Tahkim Anlaşmasına Dayanan Yabancı Hakem Kararı Tenfiz Edilir mi? MÖHUK m.62 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Geçersiz tahkim anlaşmasına dayanan yabancı hakem kararının Türkiye’de tenfizi reddedilir. 5718 sayılı MÖHUK m.62/1-e, tahkim sözleşmesi veya şartının taraflarca tabi kılındığı kanuna; böyle bir hukuk seçimi yoksa hakem kararının verildiği ülke hukukuna göre hükümsüz olması hâlini tenfiz ret sebebi sayar. 1958 New York Sözleşmesi m.V/1-a da tarafların tahkim anlaşmasının tabi olduğu hukuka, hukuk seçimi yoksa kararın verildiği ülke hukukuna göre geçersiz olması hâlinde tanıma veya tenfizin reddedilebileceğini düzenler.
Tenfiz mahkemesi “asıl sözleşme geçersiz, o hâlde tahkim şartı da geçersizdir” şeklinde otomatik sonuç çıkarmaz. Tahkim anlaşmasının bağımsızlığı ilkesi gereği tahkim şartı asıl sözleşmeden ayrı değerlendirilir. Ayrıca MÖHUK m.62/2 uyarınca tahkim anlaşmasının hükümsüzlüğü ret sebebini ispat yükü, aleyhine tenfiz istenen tarafa aittir.
MÖHUK m.62/1-e Tahkim Anlaşmasının Geçersizliğini Nasıl Düzenler?
MÖHUK m.62/1-e, yabancı hakem kararının tenfizinde tahkim anlaşmasının hukuki geçerliliğini ayrı bir ret sebebi olarak düzenler. Tahkim sözleşmesi veya asıl sözleşmedeki tahkim şartı, tarafların tahkim anlaşmasına tabi kıldıkları hukuka göre hükümsüzse tenfiz reddedilir.
Taraflar tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuku özel olarak seçmemişse m.62/1-e ikincil bağlama kuralını devreye sokar: hakem kararının verildiği ülke hukukuna göre geçerlilik değerlendirmesi yapılır. Tahkim yeri ile kararın verildiği ülke bağlantısı bu nedenle önemlidir.
Bu ret sebebi, hakem kararının esasındaki uyuşmazlığın doğru çözülüp çözülmediğine ilişkin değildir. Sorulan soru, hakemlerin karar verme yetkisinin hukuken geçerli bir tahkim anlaşmasına dayanıp dayanmadığıdır.
Tahkim anlaşması hiç yapılmamışsa MÖHUK m.62/1-a da ayrıca gündeme gelir. Tahkim anlaşmasının varlığı ile mevcut fakat hükümsüz olması hukuken farklıdır; dilekçede doğru ret sebebi kurulmalıdır.
Tahkim Anlaşmasının Geçerliliğine Hangi Hukuk Uygulanır?
MÖHUK m.62/1-e iki basamaklı bir sistem kurar. İlk olarak tarafların tahkim anlaşmasına uygulanmak üzere seçtiği hukuk uygulanır. Taraflar açık bir hukuk seçimi yapmışsa geçerlilik bu hukuka göre incelenir.
Örneğin esas sözleşmeye Alman hukuku uygulanırken taraflar tahkim anlaşmasına İsviçre hukukunun uygulanacağını ayrıca yazmış olabilir. Tenfiz mahkemesi tahkim anlaşmasının geçerliliğini bu özel seçime göre değerlendirir.
Tahkim anlaşmasına özgü bir hukuk seçimi yoksa kararın verildiği ülke hukuku devreye girer. New York Sözleşmesi m.V/1-a da aynı temel bağlama yapısını kullanır.
Esas sözleşmeye uygulanacak hukukun seçilmiş olması ile tahkim anlaşmasına uygulanacak hukukun seçilmiş olması her zaman aynı şey değildir. Sözleşme hazırlanırken bu ayrım açık biçimde ele alınmalıdır.
New York Sözleşmesi m.V/1-a Hangi Durumları Kapsar?
New York Sözleşmesi m.V/1-a, aleyhine karar ileri sürülen tarafın talebi ve ispatı üzerine iki temel durumu ret sebebi olarak kabul eder: tarafların tahkim anlaşması bakımından ehliyetsiz olması veya tahkim anlaşmasının tabi kılındığı hukuka, böyle bir hukuk seçimi yoksa kararın verildiği ülke hukukuna göre geçersiz olması.
Sözleşme, yabancı hakem kararlarının tenfizini kolaylaştıran sınırlı ret sistemi kurar. Bu nedenle tahkim anlaşmasının geçersizliği iddiası soyut veya varsayımsal değil, uygulanacak hukuka göre somut biçimde gösterilmelidir.
Tenfize karşı çıkan taraf “ben tahkim istemiyordum” demekle yetinemez. İmza, yetki, elektronik onay, genel şartlara atıf, sözleşme zinciri ve uygulanacak hukuk kuralları birlikte değerlendirilir.
Tenfiz isteyen taraf ise tahkim anlaşmasının aslı/onaylı örneğini ve onaylı tercümesini MÖHUK m.61 uyarınca dosyaya koymalıdır.
Taraflardan Birinin Tahkim Anlaşması Yapma Ehliyeti Yoksa Ne Olur?
New York Sözleşmesi m.V/1-a ehliyetsizliği açıkça ret sebebi olarak düzenler. Şirketin tahkim anlaşmasını imzalayan kişinin şirketi temsil yetkisi bulunmaması, gerçek kişinin hukuki işlem ehliyetiyle ilgili sorunlar veya tüzel kişinin kuruluş hukukundan kaynaklanan temsil sınırlamaları bu başlıkta incelenebilir.
Ehliyet ile yetkisiz temsil aynı kavram değildir; somut olayda hangi hukuk sorununun bulunduğu ayrıştırılmalıdır. Yabancı şirket adına imza atan yöneticinin temsil yetkisi şirketin tabi olduğu hukuk ve şirket kayıtları üzerinden belirlenebilir.
Tenfiz dosyasında imza sirküleri, ticaret sicili kayıtları, yönetim kurulu kararları, vekâletname veya yetki belgeleri gerektiğinde sunulmalıdır.
Tarafın tahkim sırasında yetki itirazını zamanında ileri sürüp sürmediği ve sonraki davranışları da uygulanacak tahkim hukukuna göre önem taşıyabilir.
Tahkim Anlaşmasının Yazılı Şekli Tenfizde Nasıl İncelenir?
New York Sözleşmesi m.II yazılı tahkim anlaşmasını esas alır. Tahkim şartı imzalı sözleşmede bulunabileceği gibi yazılı iletişim yoluyla da kurulabilir. Modern tahkim uygulamasında elektronik sözleşmeler, e-posta yazışmaları ve genel şartlara açık atıf önem taşır.
Türkiye tahkim yerli MTK uyuşmazlıklarında 4686 sayılı Kanun m.4 yazılı şekli geniş şekilde düzenler; elektronik ortamı ve belirli şartlarla dava/cevap dilekçesindeki kabul sistemini de kapsar.
Yabancı hakem kararının tenfizinde ise tahkim anlaşmasının hangi hukuka tabi olduğu ve New York Sözleşmesinin uygulanıp uygulanmadığı esas alınır. Türk MTK m.4 hükmü her yabancı tahkim anlaşmasına otomatik uygulanmaz.
Tenfiz dosyasında tahkim anlaşmasının nasıl kurulduğu belge zinciriyle açıkça gösterilmelidir. Özellikle ayrı sipariş formları ve genel işlem koşullarında tahkim maddesinin sözleşmeye gerçekten dahil olduğu ispatlanmalıdır.
Asıl Sözleşme Geçersizse Tahkim Şartı da Geçersiz Olur mu?
Hayır, otomatik olarak olmaz. Tahkim hukukunun temel ilkelerinden biri tahkim anlaşmasının asıl sözleşmeden ayrılabilirliğidir. Asıl sözleşmenin geçersiz, feshedilmiş veya sona ermiş olması tahkim şartını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu ilke Türkiye tahkim rejiminde MTK m.4’te açıkça görülür. Taraf asıl sözleşmenin geçerli olmadığı veya tahkim anlaşmasının henüz doğmamış bir uyuşmazlığa ilişkin olduğu itirazıyla tahkim şartını otomatik etkisiz hâle getiremez.
Tenfiz aşamasında da tahkim şartının kendisine yönelik geçersizlik sebebi gösterilmelidir. “Satış sözleşmesi geçersizdi” savunması tek başına tahkim anlaşmasının hükümsüzlüğünü ispatlamaz.
Tahkim anlaşmasının bağımsızlığı hakkında ayrıntılı açıklama için tahkim şartının geçerliliği – MTK m.4 rehberi kullanılabilir.
Başka Belgedeki Tahkim Şartına Atıf Geçerli Olabilir mi?
Evet. Uluslararası ticarette tahkim şartı ana sözleşmenin metninde değil, genel satış şartları, çarter parti, çerçeve sözleşme veya başka bir standart belgede bulunabilir. Ana sözleşme bu belgeyi kendi parçası hâline getiren açık atıf içerebilir.
Atfın geçerliliği tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuk ve somut sözleşme ilişkisine göre değerlendirilir. “Genel koşullar uygulanır” şeklindeki belirsiz ifade ile tahkim şartını açıkça dahil eden atıf aynı güçte değildir.
Tenfiz aşamasında atıf zinciri eksiksiz sunulmalıdır: ana sözleşme, atıf yapılan belge, tahkim maddesi ve tarafların belgeyi kabul ettiğini gösteren kayıtlar dosyada bulunmalıdır.
Belge zincirinin eksik olması, tahkim anlaşmasının varlığı veya geçerliliği konusunda ret savunmasını güçlendirebilir.
Yanlış Tahkim Kurumu Yazılması Tahkim Anlaşmasını Geçersiz Kılar mı?
Var olmayan, yanlış adlandırılmış veya birbiriyle çelişkili iki tahkim kurumunu gösteren tahkim şartları uygulamada “patolojik tahkim şartı” olarak nitelendirilir. Her isim hatası otomatik hükümsüzlük yaratmaz; tarafların gerçek tahkim iradesinin ve uygulanabilir bir mekanizmanın belirlenip belirlenemediği esas alınır.
Örneğin kurumun ticari unvanında küçük bir eski isim kullanılması ile aynı maddede “ICC veya devlet mahkemesi seçilebilir” şeklinde tahkim iradesini belirsiz bırakan hüküm aynı değildir.
Tenfiz mahkemesi tahkim şartının tabi olduğu hukuka göre geçerliliği inceler. Hakemlerin yetki kararı tek başına Türk tenfiz mahkemesini ret sebepleri bakımından bağlamaz.
Sözleşme hazırlanırken güncel model tahkim şartının kullanılması ve kurum adının, tahkim yerinin, hakem sayısının ve dilin doğru yazılması bu riski önler.
Tahkim Anlaşmasının Geçersiz Olduğunu Kim İspatlar?
Aleyhine tenfiz istenen taraf. MÖHUK m.62/2, m.62/1-e’de yazılı tahkim anlaşmasının hükümsüzlüğü ret sebebinin ispat yükünü hakkında tenfiz istenen tarafa yükler.
Bu nedenle borçlu taraf uygulanacak hukuku, geçersizlik nedenini ve bunu destekleyen belgeleri sunmalıdır. Yalnız “tahkim şartını kabul etmedim” beyanı yeterli değildir.
Tenfiz isteyen tarafın da MÖHUK m.61 uyarınca tahkim sözleşmesi veya şartının aslını/onaylı örneğini sunması gerekir. Belge yükümlülüğü ile ret sebebindeki ispat yükü birbirinden farklıdır.
Yabancı hukuka dayanılıyorsa MÖHUK m.2 çerçevesinde yabancı hukukun içeriğinin tespiti ayrıca gündeme gelir. Taraflar yabancı hukuk içeriğinin belirlenmesine yardımcı olabilir.
Tenfiz Mahkemesi Tahkim Anlaşmasının Geçerliliğini İncelerken Esasa Girer mi?
Mahkeme tahkim anlaşmasının geçerli olup olmadığını ret sebebi kapsamında inceler; ancak bu inceleme esas uyuşmazlığın yeniden yargılanması değildir.
Örneğin mahkeme sözleşmenin teslim yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğini veya tazminat miktarını yeniden hesaplamaz. Tahkim anlaşmasının varlığı, tarafları, kapsamı ve geçerliliğiyle sınırlı hukuki inceleme yapar.
Hakem kurulunun kendi yetkisi hakkında karar vermiş olması önemli bir dosya unsurudur; ancak tenfiz mahkemesinin New York Sözleşmesi ve MÖHUK’taki ret sebeplerini inceleme yetkisini tamamen ortadan kaldırmaz.
Kamu düzeni, savunma hakkı, yetki aşımı ve kararın iptal edilmiş olması gibi diğer ret sebepleri de ayrıca değerlendirilir.
Tenfiz Dosyasında Tahkim Anlaşmasının Geçerliliği Nasıl Hazırlanmalıdır?
- Tahkim şartının tam metnini ve bulunduğu sözleşmeyi dosyaya alın.
- Tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuk seçimi olup olmadığını belirleyin.
- Seçim yoksa kararın verildiği ülke hukukunu tespit edin.
- İmza ve temsil yetkilerini kontrol edin.
- Elektronik kabul veya atıf varsa bütün iletişim zincirini saklayın.
- Seçilen tahkim kurumunun doğru ve mevcut olduğunu doğrulayın.
- Tahkim şartının hangi uyuşmazlıkları kapsadığını belirleyin.
- Hakem kurulunda yetki itirazı yapıldıysa karar ve dilekçeleri dosyaya alın.
- Tahkim anlaşmasının onaylı nüshasını ve Türkçe tercümesini MÖHUK m.61’e göre hazırlayın.
- New York Sözleşmesi m.II ve m.V/1-a incelemesini ayrıca yapın.
En Sık Yapılan Hatalar
- Asıl sözleşmenin geçersizliğini tahkim şartının otomatik geçersizliği sanmak.
- Esas sözleşmeye uygulanacak hukuk ile tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuku aynı kabul etmek.
- Hukuk seçimi yoksa geçerliliğin hangi ülke hukukuna göre inceleneceğini belirlememek.
- Genel şartlara atıf zincirini dosyaya koymamak.
- İmza atan kişinin şirketi temsil yetkisini kontrol etmemek.
- Yanlış tahkim kurumu adını sözleşmede bırakmak.
- Tahkim şartının geçersizliğini soyut iddiayla ileri sürmek ve MÖHUK m.62/2 ispat yükünü ihmal etmek.
- Tenfiz mahkemesinden esas uyuşmazlığı yeniden çözmesini istemek.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
- 5718 sayılı MÖHUK – m.62
- 1958 New York Sözleşmesi – m.II ve m.V/1-a
- Tenfiz İçin Zorunlu Belgeler – MÖHUK m.61
- Tahkim Şartının Geçerliliği – MTK m.4
Sık Sorulan Sorular
Geçersiz tahkim anlaşmasına dayanan yabancı hakem kararı tenfiz edilir mi?
Hayır. MÖHUK m.62/1-e tahkim anlaşmasının uygulanacak hukuka göre hükümsüzlüğünü tenfiz ret sebebi sayar.
Tahkim anlaşmasının geçerliliğine hangi hukuk uygulanır?
Önce tarafların tahkim anlaşmasına seçtiği hukuk; seçim yoksa hakem kararının verildiği ülke hukuku uygulanır.
Asıl sözleşme geçersizse tahkim şartı da geçersiz olur mu?
Hayır. Tahkim anlaşması asıl sözleşmeden bağımsız değerlendirilir.
New York Sözleşmesi geçersiz tahkim anlaşmasını ret sebebi sayıyor mu?
Evet. m.V/1-a tahkim anlaşmasının geçersizliğini ve belirli ehliyet sorunlarını düzenler.
Tahkim anlaşmasının geçersizliğini kim ispatlar?
MÖHUK m.62/2 uyarınca aleyhine tenfiz istenen taraf ispatlar.
Yanlış tahkim kurumu adı kararın tenfizini etkiler mi?
Tahkim şartının uygulanabilirliğini ve geçerliliğini etkileyebilir; sonuç tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuka ve sözleşmenin bütününe göre belirlenir.
Elektronik ortamda tahkim anlaşması kurulabilir mi?
Uygulanacak hukukun yazılı şekil koşulları çerçevesinde elektronik ortamda geçerli tahkim anlaşması kurulabilir.
Tenfiz mahkemesi hakem kararının esasını yeniden inceler mi?
Hayır. Tahkim anlaşmasının geçerliliğini ret sebebi kapsamında inceler; esas uyuşmazlığı yeniden yargılamaz.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber 5718 sayılı MÖHUK m.62/1-e ve m.62/2 ile 1958 New York Sözleşmesi m.II ve m.V/1-a esas alınarak hazırlanmıştır. Tahkim anlaşmasının geçerliliğine uygulanacak hukuk, bağımsızlık ilkesi ve ispat yükü ayrı başlıklarla açıklanmıştır.
Yabancı Hakem Kararı Tenfizi İçin İletişim
Son mevzuat kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
