Hakem Seçimi Bildirilmediyse veya Savunma Hakkı Verilmediyse Tenfiz Reddedilir mi? New York V/1-b ve MÖHUK 62/d | 2026
Kısa ve Net Cevap
Evet. Yabancı hakem kararının aleyhine ileri sürüldüğü taraf, hakem veya hakemlerin atanmasından ya da tahkim yargılamasından usulüne uygun biçimde haberdar edilmemişse veya başka bir nedenle iddia ve savunmasını sunma imkânından yoksun bırakılmışsa, kararın Türkiye’de tanınması ve tenfizi reddedilebilir. Bu ret sebebi 1958 New York Sözleşmesi m.V/1-b ile 5718 sayılı MÖHUK m.62/1-d hükümlerine dayanır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
MÖHUK m.62/2 uyarınca bu ret sebebini tenfize karşı çıkan taraf ispat eder. Ret için yalnız “tebligat usulsüzdü” veya “savunma hakkım kısıtlandı” demek yeterli değildir. Hangi bildirimin yapılmadığı, hangi usul kuralının ihlal edildiği ve bu ihlalin tarafın tahkim yargılamasına katılma veya davasını sunma imkânını nasıl ortadan kaldırdığı somut belge ve tarihlerle gösterilmelidir.
- New York V/1-b ve MÖHUK 62/d ne düzenler?
- İki ayrı ret sebebi
- Hakem seçimi bildirimi
- Tahkim yargılaması bildirimi
- Savunma imkânından yoksun bırakılma
- E-posta ve elektronik bildirim
- Yanlış veya eski adrese bildirim
- Cevap ve delil için verilen süre
- Tahkim dili ve belge erişimi
- Gıyapta verilen hakem kararı
- İspat yükü
- Gerekli belgeler
- Esas yeniden incelenir mi?
- Kamu düzeni ile fark
- Yurt dışından takip
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
New York Sözleşmesi m.V/1-b ve MÖHUK m.62/1-d Ne Düzenler?
New York Sözleşmesi m.V/1-b, hakem kararının aleyhine ileri sürüldüğü tarafın hakemin atanmasından veya tahkim yargılamasından usulüne uygun biçimde haberdar edilmemiş olması ya da başka bir nedenle davasını sunamamış olması hâlinde tanıma ve tenfizin reddedilebileceğini düzenler. Hüküm, uluslararası tahkimde temel usul güvencesini korur: Taraf, kendisi hakkında bağlayıcı karar verilmeden önce tahkimden haberdar edilmeli ve iddia, savunma, delil ve itirazlarını sunmak için gerçek bir imkâna sahip olmalıdır.
MÖHUK m.62/1-d aynı korumayı Türk tenfiz hukukuna taşır. Hakkında hakem kararının tenfizi istenen tarafın hakem seçiminden usulen haberdar edilmemiş veya iddia ve savunma imkânından yoksun bırakılmış olması ret sebebidir.
Bu düzenleme, tarafın tahkim sonucundan memnun olmamasını değil adil usule fiilen erişip erişemediğini inceler. Tahkimde kaybetmek, delilin kabul edilmemesi veya hakemlerin hukuki görüşüne katılmamak tek başına V/1-b ihlali değildir. Ret sebebi, tarafın yargılamaya etkili katılım fırsatının ortadan kaldırılmasıyla ilgilidir.
V/1-b Kapsamında İki Ayrı Ret Sebebi Vardır
Birinci başlık bildirim eksikliğidir. Hakem seçimi veya tahkim yargılaması hakkında usulüne uygun bildirim yapılmamışsa taraf, kendisinden habersiz yürütülen bir yargılamanın sonucuyla karşı karşıya bırakılamaz. Burada bildirimin yöntemi, adresi, zamanı, kullanılan iletişim kanalı ve ilgili tahkim kurallarına uygunluğu incelenir.
İkinci başlık davasını sunamama hâlidir. Taraf tahkimden haberdar olmuş olabilir; buna rağmen makul cevap süresi verilmemesi, kritik delile erişimin engellenmesi, duruşma veya beyan hakkının seçilen usul kurallarına aykırı biçimde kaldırılması gibi bir nedenle savunmasını etkili şekilde sunamamışsa V/1-b gündeme gelir.
Bu iki durum ayrı ayrı ileri sürülebilir. Bildirim yapılmış olması, savunma imkânının mutlaka sağlandığı anlamına gelmez. Aynı şekilde tarafın duruşmaya katılmamış olması da bildirimin yapılmadığı anlamına gelmez. Mahkeme, her iddiayı kendi belge zinciri içinde inceler.
Hakem Seçimi Bildirimi Neden Ayrı Önem Taşır?
Hakem heyetinin oluşumu tarafların uyuşmazlığı kimin karara bağlayacağını belirleyen temel aşamadır. Tahkim şartı, kurumsal tahkim kuralları veya ad hoc usul, taraflara hakem seçme, aday gösterme, atamaya itiraz etme veya hakemin bağımsızlığı hakkında görüş bildirme hakkı tanıyabilir.
New York V/1-b açıkça hakemin atanmasına ilişkin bildirimi korur. Bu nedenle karşı tarafın hakem atanmasından hiç haberdar edilmemesi, yalnız teknik bir bildirim eksikliği değildir; tarafın hakem heyetinin oluşumuna ilişkin usul haklarını kullanmasını engeller.
Tenfiz dosyasında hakem atama yazısı, tahkim kurumunun e-postası, kurye veya posta teslim kaydı, portal bildirimi, okundu/alındı kaydı ve tarafın cevabı birlikte incelenmelidir. Bildirimde hakemin adı, atama usulü ve varsa itiraz süresi açık olmalıdır.
Hakem atamasına ilişkin bildirimin hangi yöntemle yapılacağı, tarafların tahkim anlaşması ve seçilen kurum kurallarıyla belirlenebilir. Mahkeme, sırf Türk mahkemelerindeki tebligat şekli kullanılmadı diye otomatik ret kararı vermez; uygulanması gereken tahkim usulü ve fiilî bildirim koşulları esas alınır.
Tahkim Yargılamasının Başlatıldığı Nasıl Bildirilmelidir?
Karşı tarafın tahkim talebinden haberdar edilmesi, savunma hakkının başlangıç noktasıdır. Tahkim talebi veya dava bildirimi, tarafın hangi uyuşmazlıkla karşı karşıya olduğunu, talebin kim tarafından ileri sürüldüğünü ve hangi tahkim şartına dayanıldığını anlayabileceği şekilde ulaştırılmalıdır.
Kurumsal tahkimde bildirim yöntemi çoğu kez kurum kurallarında düzenlenir. Ad hoc tahkimde ise tahkim anlaşması, tarafların belirlediği usul ve uygulanabilir tahkim hukuku önem kazanır. Bildirimin geçerliliği belirlenirken önce bu kaynaklara bakılır.
Bir şirketin genel merkez adresi, sözleşmede belirlenen bildirim adresi, tahkim şartındaki özel e-posta adresi ve tarafın tahkim sırasında bildirdiği yeni adres farklı olabilir. Hangi adresin kullanılacağı soyut biçimde değil sözleşme ve usul kuralları üzerinden belirlenmelidir.
Karşı taraf tahkim talebini fiilen almış ve sürece katılmışsa salt biçimsel bir eksiklik her durumda savunma hakkından yoksun bırakılma sonucunu doğurmaz. Buna karşılık bildirimin hiç ulaşmaması veya yargılama tamamlandıktan sonra öğrenilmesi, V/1-b bakımından doğrudan önem taşır.
“Davasını Sunma İmkânından Yoksun Bırakılma” Ne Demektir?
New York V/1-b yalnız tebligatı değil, tarafın davasını etkili biçimde sunabilmesini korur. Savunma hakkı; uyuşmazlığın konusu hakkında bilgi sahibi olmayı, talep ve delillere erişmeyi, cevap ve itiraz sunmayı ve seçilen usul çerçevesinde delil ileri sürmeyi kapsar.
Hakem heyeti usul ekonomisi amacıyla süre belirleyebilir, ilgisiz delili reddedebilir veya tekrar eden beyanları sınırlayabilir. Bu yetkilerin kullanılması tek başına savunma hakkının ortadan kaldırıldığı anlamına gelmez. Ret sebebi için sınırlamanın tarafın uyuşmazlıkla ilgili esaslı görüş ve delillerini sunma fırsatını gerçek anlamda ortadan kaldırması gerekir.
Tarafın kendi tercihiyle sürece katılmaması da farklıdır. Usulüne uygun bildirim yapıldığı, makul süre verildiği ve tarafın buna rağmen cevap sunmadığı durumda gıyapta devam eden tahkim, yalnız katılmama nedeniyle V/1-b ihlali sayılmaz. İnceleme tarafın fırsata sahip olup olmadığı üzerinde yapılır.
E-posta ile Tahkim Bildirimi Geçerli Olabilir mi?
Evet. Uluslararası tahkimde bildirim yalnız noter veya resmî tebligat yoluyla yapılmaz. Tarafların sözleşmesi, tahkim şartı veya seçilen kurum kuralları e-posta, elektronik tahkim platformu veya başka iletişim aracını geçerli bildirim yöntemi olarak kabul edebilir.
Bu nedenle e-posta bildiriminin geçerliliği değerlendirilirken gönderici ve alıcı adresi, adresin sözleşmede veya önceki yazışmalarda kullanılıp kullanılmadığı, iletinin geri dönüp dönmediği, eklerin erişilebilir olup olmadığı, gönderim zamanı ve tahkim kurallarındaki teslim kabulü birlikte incelenir.
Bir şirket çalışanının artık kullanılmayan kişisel adresine gönderim yapılması ile sözleşmede resmî tahkim bildirim adresi olarak belirlenmiş kurumsal e-posta adresine gönderim aynı değildir. “E-posta gönderildi” cümlesi tek başına usulüne uygun bildirimi ispatlamaz; adres ve teslim zinciri gösterilmelidir.
Tenfize karşı çıkan taraf, e-postanın kendisine ulaşmadığını ileri sürüyorsa sunucu teslim kayıtları, geri dönüş mesajları, kurum portal kayıtları ve tarafların sonraki yazışmaları incelenmelidir.
Yanlış veya Eski Adrese Yapılan Bildirim Tenfizi Engeller mi?
Yanlış veya artık kullanılmayan adrese gönderim, karşı tarafın tahkimden fiilen haberdar olmamasına yol açmışsa V/1-b bakımından ciddi ret sebebidir. Ancak tarafın sözleşmede bildirdiği adresi güncellememesi veya seçilen tahkim kurallarına göre adres değişikliğini bildirmemesi hâlinde sonuç ilgili sözleşme ve usul hükümlerine göre belirlenir.
Şirketin ticaret sicil adresi, sözleşme bildirim adresi ve fiilî işyeri farklıysa gönderimi yapan taraf hangi adresin hukuken kullanılacağını belgelendirmelidir. Tahkim kurumunun adres araştırması veya yeni adres bildirimine ilişkin kayıtları dosyaya eklenmelidir.
Yurt dışındaki şirketin merkez değiştirmesi, birleşmesi veya tasfiyeye girmesi hâlinde halefiyet ve temsil belgeleri de önem kazanır. Bildirim, tüzel kişiliği sona ermiş eski şirkete yapılmışsa kararın hangi hukuki kişiye karşı verildiği ve tenfizin kime yöneltildiği ayrıca incelenir.
Cevap ve Delil Sunmak İçin Verilen Süre Ne Zaman Yetersizdir?
New York Sözleşmesi belirli bir asgari gün sayısı öngörmez. Yeterli süre, tahkim anlaşması, seçilen kurum kuralları, hakem heyetinin usul takvimi, uyuşmazlığın karmaşıklığı ve bildirimin fiilen alındığı tarih üzerinden değerlendirilir.
Tarafa uygulanacak kuralda öngörülen cevap süresi hiç verilmeden karar verilmesi, bildirimin cevap süresinin son gününde ulaşması veya kritik yeni delilin cevap imkânı bırakılmadan dosyaya alınması savunma hakkı yönünden incelenir.
Buna karşılık tarafın aldığı süreyi kullanmaması, sürekli erteleme talep etmesi veya süresinde sunabileceği delili kendi ihmaliyle sunmaması tek başına V/1-b ihlali oluşturmaz. Tenfiz mahkemesi, fırsatın gerçekten bulunup bulunmadığını ve tarafın bu fırsatı kullanıp kullanmadığını ayırır.
Usul takvimi değiştirildiyse tüm değişiklik bildirimleri, süre uzatma talepleri ve hakem heyetinin kararları tenfiz dosyasında kronolojik şekilde sunulmalıdır.
Tahkim Dili ve Belgelere Erişim Savunma Hakkını Etkiler mi?
Tahkim dili taraflarca veya hakem heyetince belirlenebilir. Tarafın yabancı dil bilmemesi tek başına tenfiz ret sebebi değildir. Ancak seçilen tahkim dilinin uygulanması sırasında tarafın dosyadaki temel belge ve iddialara erişmesi engellenmişse, tercüme yükümlülükleri usul kurallarına aykırı yürütülmüşse veya taraf hangi talebe cevap vereceğini anlayamayacak durumda bırakılmışsa V/1-b incelemesi gündeme gelir.
Bu nedenle “dili bilmiyordum” iddiası yerine, hangi belgenin hangi usul kuralına aykırı biçimde çevrilmediği veya erişilemez bırakıldığı ve bunun hangi savunmanın sunulmasını engellediği somutlaştırılmalıdır.
Taraf avukatla temsil edilmiş ve belirlenen tahkim dilinde beyanlar sunmuşsa daha sonra yalnız dil gerekçesiyle savunma hakkından yoksunluk iddiası kurmak için ek somut ihlal gösterilmesi gerekir.
Taraf Katılmadan Verilen Hakem Kararı Türkiye’de Tenfiz Edilebilir mi?
Evet. Gıyapta veya taraflardan biri katılmadan verilen hakem kararı sırf bu nedenle tenfize kapalı değildir. Kritik soru, katılmayan tarafa tahkim ve hakem ataması hakkında usulüne uygun bildirim yapılıp yapılmadığı ve davasını sunma imkânı verilip verilmediğidir.
Bildirimler doğru yapılmış, cevap ve delil sunma süresi tanınmış ve taraf kendi tercihiyle sürece katılmamışsa V/1-b ret sebebi oluşmaz. Hakem heyeti seçilen usul kuralları çerçevesinde yargılamayı sürdürebilir ve karar verebilir.
Buna karşılık kararın varlığı ilk kez Türkiye’deki tenfiz davasıyla öğrenilmişse bildirim zinciri ayrıntılı biçimde denetlenmelidir. Tahkim kurumunun gönderim ve teslim kayıtları, sözleşme bildirim maddesi ve hakem atama yazıları birlikte incelenir.
MÖHUK m.62/2’ye Göre İspat Yükü Kimdedir?
MÖHUK m.62/2, m.62/1-d kapsamındaki bildirim ve savunma hakkı ihlalini ispat yükünü tenfize karşı çıkan tarafa yükler. Karşı taraf, hangi bildirimi almadığını veya hangi usul işlemi nedeniyle davasını sunamadığını ortaya koymalıdır.
İspat yalnız olumsuz bir beyana dayanmaz. Tahkim dosyasındaki tebligat adresleri, kurye kayıtları, e-posta başlıkları, kurum portalı kayıtları, geri dönen gönderiler, cevap süresi kararları ve duruşma bildirimleri kullanılır. Tarafın tahkimden ne zaman fiilen haberdar olduğu da kronolojik olarak gösterilir.
Tenfiz isteyen taraf da kendi bildirim delillerini sunmalıdır. Gönderimin yapıldığını, tahkim kurallarına uygun adres kullanıldığını ve karşı tarafa gerçek katılım fırsatı verildiğini gösteren kayıtlar V/1-b itirazını karşılamak için temel delillerdir.
V/1-b İtirazında Dosyaya Hangi Belgeler Konulmalıdır?
- Tahkim şartını içeren sözleşme ve bildirim maddesi.
- Seçilen tahkim kurumunun yürürlükteki kuralları.
- Tahkim talebi ve karşı tarafa gönderim kaydı.
- Hakem atama veya aday gösterme bildirimleri.
- E-posta kayıtları, kurye teslim kayıtları ve portal bildirimleri.
- Geri dönen posta veya başarısız e-posta kayıtları.
- Tarafın adres değişikliği bildirimleri.
- Cevap, karşı beyan ve delil sunma sürelerini gösteren usul takvimi.
- Süre uzatma talepleri ve hakem heyeti kararları.
- Duruşma daveti, video konferans bağlantısı ve katılım kayıtları.
- Hakem kararının usul tarihçesini açıklayan bölümleri.
- Karşı tarafın tahkim sırasında yaptığı itiraz ve beyanlar.
Belgeler tarih sırasına konulmalı ve her belgenin hangi V/1-b unsurunu ispatladığı açıklanmalıdır. Yüzlerce sayfa tahkim dosyasını düzensiz biçimde sunmak yerine bildirim ve savunma hakkı kronolojisi ayrı tablo hâlinde hazırlanmalıdır.
Tenfiz Mahkemesi Hakemlerin Delil Değerlendirmesini Yeniden Yapar mı?
Hayır. V/1-b, hakem kararının esasına karşı genel temyiz yolu değildir. Mahkeme, hakemlerin hangi tanığa neden inandığını, hangi bilirkişi raporunu tercih ettiğini veya sözleşme maddesini nasıl yorumladığını yeniden karara bağlamaz.
İnceleme, usul hakkının gerçekten kullanılıp kullanılamadığıyla sınırlıdır. Bir delilin reddedilmesi ancak tarafın esaslı savunmasını sunma imkânını seçilen usule aykırı biçimde ortadan kaldırmışsa V/1-b ile bağlantılı hâle gelir.
Tenfize itiraz dilekçesinde “hakemler delillerimizi değerlendirmedi” şeklindeki genel cümle yerine hangi delilin ne zaman sunulduğu, neden reddedildiği, usul kuralının ne olduğu ve bu işlemin savunma hakkını hangi somut konuda ortadan kaldırdığı açıklanmalıdır.
Savunma Hakkı İhlali ile Kamu Düzeni İtirazı Aynı Şey mi?
Hayır. New York V/1-b özel bir ret sebebidir ve ispat yükü kararın aleyhine ileri sürüldüğü taraftadır. New York V/2-b ise tanıma veya tenfizin tenfiz ülkesinin kamu düzenine aykırı olması hâlini düzenler.
Adil yargılama ve temel usul güvenceleri bazı dosyalarda kamu düzeniyle de bağlantılı olabilir; ancak aynı olayı iki ret sebebini birbirine karıştırarak sunmak doğru değildir. Öncelikle özel düzenleme olan V/1-b ve MÖHUK 62/1-d şartları ayrı kurulmalıdır.
Kamu düzeni itirazı daha geniş ve istisnai bir kontrol alanıdır. Tenfiz mahkemesinin tahkimdeki her usul hatasını kamu düzeni ihlali sayması New York Sözleşmesinin tenfiz yanlısı yapısıyla bağdaşmaz.
Yurt Dışındaki Taraf Türkiye’de Tenfiz Davasını Nasıl Takip Eder?
Yurt dışında bulunan şirket veya kişi, Türkiye’de geçerli vekâletnameyle tenfiz davasını avukat aracılığıyla takip edebilir. V/1-b itirazı ileri sürülecekse yabancı tahkim dosyasındaki tüm bildirim kayıtları baştan toplanmalıdır.
Vekâletname ve yabancı resmî belgeler için gerektiğinde apostil veya tasdik ve Türkçe tercüme hazırlanır. yurt dışından avukatlık vekâletnamesi rehberi ile yabancı resmî belge ve apostil rehberi bu aşamada kullanılabilir.
Tenfiz isteyen tarafın sunması gereken karar ve tahkim anlaşması belgeleri için New York m.IV ve MÖHUK m.61 tenfiz belgeleri rehberi ayrıca incelenmelidir.
V/1-b İtirazında En Sık Yapılan Hatalar
- Türk Tebligat Kanunu şekline uyulmadığını tek başına ret sebebi sanmak.
- Seçilen tahkim kurallarındaki bildirim hükümlerini dosyaya koymamak.
- Hakem ataması bildirimi ile tahkim talebi bildirimini birbirine karıştırmak.
- E-posta teslim ve geri dönüş kayıtlarını saklamamak.
- “Savunma hakkım kısıtlandı” deyip hangi beyan veya delilin engellendiğini açıklamamak.
- Tarafın kendi tercihiyle katılmamasını usul ihlali gibi sunmak.
- Gıyapta verilen her hakem kararının tenfiz edilemeyeceğini varsaymak.
- MÖHUK m.62/2’deki ispat yükünü göz ardı etmek.
- Esasa ilişkin delil değerlendirmesi şikâyetini V/1-b itirazına dönüştürmeye çalışmak.
- Bildirim tarihlerini kronolojik tablo hâlinde göstermemek.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- UNCITRAL – 1958 New York Sözleşmesi
- UNCITRAL Secretariat Guide – New York Sözleşmesi
- Geçersiz tahkim anlaşması ve tenfiz – V/1-a
Sık Sorulan Sorular
Hakem seçimi bana bildirilmediyse tenfiz reddedilir mi?
Usulüne uygun bildirim yapılmadığı ve V/1-b şartları ispatlandığı takdirde tenfiz reddedilebilir.
Tahkim talebi e-posta ile bildirilebilir mi?
Tarafların anlaşması ve seçilen tahkim kuralları e-postayı geçerli bildirim yöntemi olarak kabul ediyorsa kullanılabilir; adres ve teslim kayıtları ispatlanmalıdır.
Gıyapta verilen hakem kararı Türkiye’de tenfiz edilebilir mi?
Evet. Tarafa usulüne uygun bildirim yapılıp savunma fırsatı verildiyse yalnız katılmama tenfize engel değildir.
İspat yükü kimdedir?
MÖHUK m.62/2 uyarınca m.62/1-d kapsamındaki ret sebebini tenfize karşı çıkan taraf ispat eder.
Kısa cevap süresi her zaman savunma hakkı ihlali midir?
Hayır. Süre, uygulanacak tahkim kuralları, uyuşmazlığın kapsamı ve fiilî bildirim tarihiyle birlikte değerlendirilir.
Delilim reddedildi diye tenfiz reddedilir mi?
Her delil reddi yeterli değildir. Ret işleminin tarafın davasını sunma imkânını gerçek anlamda ortadan kaldırması gerekir.
Türk Tebligat Kanunu uygulanmadıysa karar otomatik reddedilir mi?
Hayır. Uluslararası tahkim bildirimi, seçilen tahkim kuralları, taraf anlaşması ve uygulanabilir hukuk çerçevesinde değerlendirilir.
Yurt dışındaki şirket Türkiye’de avukatla tenfiz davasını takip edebilir mi?
Evet. Geçerli vekâletnameyle dava ve itirazlar avukat aracılığıyla yürütülebilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber 1958 New York Sözleşmesi m.V/1-b, 5718 sayılı MÖHUK m.61, m.62/1-d ve m.62/2 ile UNCITRAL’in New York Sözleşmesi uygulama rehberi esas alınarak hazırlanmıştır.
Yabancı Hakem Kararı Tenfizi İçin İletişim
Son mevzuat ve sözleşme kontrolü: 13 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
