Gemiadamı İhbar Süresi Kaç Hafta? 854 m.16 (2026)

Gemiadamı ihbar süresi kara işçilerinin tabi olduğu genel iş hukuku metinleri üzerinden değil, öncelikle 854 sayılı Deniz İş Kanunu m.16 üzerinden belirlenir. Deniz iş ilişkisinde sözleşmenin belirsiz süreli olup olmadığı, gemiadamının kıdemi, fesih sebebi ve geminin seyir durumu birlikte incelenmeden doğru ihbar süresi hesabı yapılamaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Bu yazı yalnız “ihbar kaç hafta?” sorusunu cevaplamakla kalmaz; ilk altı aylık özel korumayı, sürenin başlangıcını, sözleşmeyle artırma imkânını, ihbar tazminatını, kötü niyetli fesih halinde üç kat tazminatı ve gemi seyirdeyken m.17’nin etkisini ayrı ayrı açıklar. Böylece mevcut genel fesih sayfasından ayrılan, doğrudan m.16 arama niyetine odaklanan bir rehberdir.

• Gemiadamı ihbar süreleri tablosu
• İlk 6 ay içinde fesih yasağı
• Hangi sözleşmede ihbar gerekir?
• İhbar süresi nasıl hesaplanır?
• Süre sözleşmeyle artırılabilir mi?
• İhbar tazminatı ne zaman doğar?
• Kötü niyetli fesih ve üç kat tazminat
• Gemi seyirdeyken fesih
• İspat ve gerekli belgeler
• Mersin liman uygulaması
• Sık sorulan sorular

Gemiadamı İhbar Süreleri Tablosu

Tablodaki süreler kanuni asgari sürelerdir. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel deniz iş sözleşmesi daha uzun bildirim süresi belirleyebilir. Daha kısa süre kararlaştırılması kanuni asgariyi ortadan kaldırmaz.

Fesih Öncesi 7 Kontrol

1. Sözleşmenin belirsiz süreli olup olmadığını kontrol edin.
2. Fesih sebebinin m.14 kapsamında haklı/önelsiz fesih oluşturup oluşturmadığını belirleyin.
3. Gemiadamının toplam hizmet süresini başlangıç ve fesih tarihi üzerinden hesaplayın.
4. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşmede daha uzun ihbar süresi bulunup bulunmadığını kontrol edin.
5. Yazılı fesih bildirimini ve bildirim tarihini belgeleyin.
6. Geminin bildirim/fesih anında seyirde olup olmadığını m.17 yönünden inceleyin.
7. İhbar şartına uyulmadıysa tazminatı ihbar süresine ait ücret üzerinden hesaplayın.

Belirsiz Süreli Deniz İş Sözleşmesi İlk 6 Ay İçinde Feshedilebilir mi?

Deniz İş Kanunu m.16/A, önemli bir özel kural içerir: süresi belirsiz hizmet sözleşmesi, m.14’teki durumlar dışında gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz. Bu hüküm, m.10’daki bir aylık deneme süresinden farklıdır.

Geçerli bir deneme kaydı varsa ilk bir aylık dönemde m.10’un bildirimsiz fesih rejimi uygulanabilir. Deneme süresi sona erdiğinde ise m.16/A’nın ilk altı aya ilişkin özel düzenlemesi göz önünde tutulur. Dolayısıyla “deneme bitti, ikinci ayda iki haftalık ihbar verip feshedebilirim” şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılamaz.

İlk altı ay içinde m.14’te düzenlenen haklı/önelsiz fesih sebeplerinden biri varsa m.16/A’daki sınırlama uygulanmaz. Ancak haklı feshe dayanılacaksa sebebin gerçek, somut ve ispatlanabilir olması; ayrıca m.15’teki altı iş günü ve bir yıllık sürelerin kontrol edilmesi gerekir.

İhbar Süresi Hangi Deniz İş Sözleşmelerinde Uygulanır?

m.16 açıkça süresi belirsiz hizmet sözleşmelerinin çözülmesinden önce diğer tarafa bildirim yapılmasını düzenler. Belirli süreli veya belirli sefer için kurulmuş sözleşmenin m.7 uyarınca doğal biçimde sona ermesi, m.16’daki bildirimli fesih sistemiyle aynı değildir.

Belirli süreli sözleşme kararlaştırılan sürenin bitiminde; belirli sefer sözleşmesi ise kanundaki koşullarla sefer sonunda sona erer. Buna karşılık bu sözleşmeler vadesinden veya seferin tamamlanmasından önce tek taraflı sona erdiriliyorsa olayın m.14, sözleşme ve genel borçlar hukuku sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Bu ayrım pratikte çok önemlidir. Sözleşme başlığı “seferlik” yazsa bile fiili ilişki sürekli ve belirsiz süreli hale gelmişse, m.8’deki uzama ve gerçek çalışma düzeni incelenmelidir. İhbar süresi hesabı yalnız belge başlığına değil gerçek hukuki ilişkiye dayanır.

2, 4, 6 ve 8 Haftalık Süre Nasıl Belirlenir?

Deniz İş Kanunu m.16/B, dört kıdem dilimi öngörür. İşi altı ay sürmüş gemiadı için bildirimden başlayarak iki hafta; altı aydan bir buçuk yıla kadar süren iş için dört hafta; bir buçuk yıldan üç yıla kadar süren iş için altı hafta; üç yıldan fazla süren iş için sekiz hafta sonra sözleşme sona erer.

Kıdem hesabında gemiadamının aynı işveren nezdindeki hizmet başlangıcı, kesintisiz çalışma dönemi ve varsa aynı işverenin farklı gemilerindeki çalışma süreleri incelenmelidir. Sadece son gemiye katılış tarihi esas alınarak daha önceki aynı işveren hizmetinin yok sayılması hatalı olabilir.

Bildirim süresi, fesih bildiriminin diğer tarafa yapıldığı tarihten itibaren işler. Bu nedenle fesih yazısının düzenlenme tarihi ile gemiadamına veya işverene fiilen bildirildiği tarih ayrı olabilir. m.47’deki yazılı ve imza karşılığı bildirim kuralı ispat bakımından önemlidir.

İhbar Süresinde Gemiadamı Çalışmaya Devam Eder mi?

Bildirimli fesihte sözleşme ihbar süresinin sonunda sona erer. Bu süre boyunca iş ilişkisi kural olarak devam eder; gemiadamı çalışır, işveren ücret ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirir. İşveren ihbar süresini kullandırmadan ilişkiyi derhal keserse m.16/D kapsamında ihbar süresine uygun ücret tutarında tazminat sorumluluğu doğar.

Deniz İş Kanunu’nda kara iş hukukundaki yeni iş arama iznine paralel açık bir m.27 türü düzenleme bulunmadığından, 4857 sayılı İş Kanunu’ndaki her kurum otomatik olarak 854 sayılı Kanun kapsamındaki gemiadamına taşınmamalıdır. Somut sözleşme, toplu iş sözleşmesi ve daha elverişli hakların korunmasına ilişkin m.48 ayrıca incelenir.

İhbar Süreleri Sözleşmeyle Artırılabilir mi?

Evet. m.16/C, kanundaki bildirim sürelerinin asgari olduğunu ve toplu iş sözleşmesi veya hizmet sözleşmesiyle artırılabileceğini açıkça düzenler. Örneğin üç yıldan fazla kıdemli gemiadamı için kanuni asgari sekiz hafta olmakla birlikte taraflar sözleşmede on hafta kararlaştırmışsa daha uzun hüküm uygulanır.

Ancak sözleşmede kanuni süreden daha kısa bir süre yazılması kanuni asgariyi düşürmez. Emredici alt sınırın altında kalan kayıt yerine kanundaki süre uygulanır. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken “taraflar bir haftalık ihbarla feshedebilir” gibi m.16’ya aykırı kayıtlar kullanılmamalıdır.

Gemiadamı İhbar Tazminatı Ne Zaman Alır?

m.16/D’ye göre bildirme şartına uymayan taraf, kanundaki ihbar süresine uygun ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Bu yükümlülük iki taraflıdır: işveren gerekli bildirimi yapmadan feshederse gemiadamına; gemiadamı gerekli bildirimi yapmadan ayrılırsa şartları oluştuğunda işverene karşı tazminat sorumluluğu gündeme gelir.

İhbar tazminatının temel hesabı, uygulanması gereken iki, dört, altı veya sekiz haftalık süreye karşılık gelen ücret üzerinden yapılır. Ücretin hangi unsurları kapsadığı, sözleşmedeki düzenli menfaatler ve yargısal uygulama dosya bazında incelenmelidir. Bordro, banka ödemeleri ve düzenli ücret ekleri birlikte değerlendirilir.

İhbar tazminatı ile ödenmemiş ücret, fazla çalışma, yıllık izin veya kıdem tazminatı aynı alacak değildir. Her biri ayrı hukuki koşula bağlıdır ve arabuluculuk/dava talebinde ayrı kalem olarak gösterilmelidir.

Sendika, Şikâyet veya Kötü Niyet Nedeniyle Fesihte Üç Kat Tazminat

Deniz İş Kanunu m.16/D yalnız standart ihbar tazminatını düzenlemekle kalmaz. Gemiadamının sendikaya üye olması, şikâyete başvurması gibi sebeplerle işten çıkarılması veya genel olarak fesih hakkının kötüye kullanıldığını gösteren diğer hallerde, m.16/B’deki ihbar sürelerine ait ücretlerin üç katı tutarında tazminat öngörür.

Bu hüküm, işverenin şeklen ihbar süresine uymuş görünmesinin her durumda yeterli olmadığını gösterir. Fesih hakkının amacı ve gerçek sebebi de önemlidir. Gemiadamının yasal hakkını araması, ücretini talep etmesi veya sendikal faaliyeti nedeniyle fesih yapılması halinde kötü niyet değerlendirmesi gündeme gelir.

Tarafların ayrıca tazminat isteme hakkı da kanunda saklı tutulmuştur. Bu nedenle somut olayda kötü niyet tazminatı yanında başka zarar veya koruma hükümlerinin koşulları varsa bunlar ayrıca incelenir.

Gemi Seyirdeyken İhbar Süresi Dolarsa Ne Olur?

Deniz İş Kanunu m.17, m.14 ve m.16’ya göre yapılan fesihlerde gemi seyir halindeyse fesih hükmünün, kararlaştırılmış limana; kararlaştırılan liman değiştirilmişse ilk uğranılacak limana varıp gemi emniyet altına alınana kadar uzatılmış sayılacağını düzenler.

Bu nedenle sekiz haftalık ihbar süresi takvimde açık denizde dolmuş olsa bile gemiadamının o anda görevini bırakabileceği sonucu otomatik olarak çıkmaz. Deniz güvenliği ve geminin limana ulaşmasıyla ilgili m.17 özel hükmü ayrıca uygulanır.

İhbar süresinin hesabı ile fesih sonucunun fiilen doğduğu an iki ayrı aşamadır. Dosyada geminin sefer planı, limana varış tarihi ve emniyet altına alınma zamanı açıkça belirlenmelidir.

Fesih Bildirimi Yazılı Olmak Zorunda mı?

İşveren tarafından yapılan fesihte Deniz İş Kanunu m.18, fesih sebeplerinin gemiadamına yazılı olarak bildirilmesini; bildirim mümkün değilse durumun tutanakla tespitini düzenler. m.47 de kanundaki bildirimlerin yazılı ve imza karşılığı yapılmasını esas alır.

Bu nedenle WhatsApp mesajı, sözlü kaptan talimatı veya yalnız SGK çıkış kodu üzerinden ihbar süresinin başladığını kabul etmek uyuşmazlık yaratabilir. Yazılı fesih bildirimi, tebliğ tarihi ve imzadan kaçınma varsa tutanak dosyada bulunmalıdır.

İhbar Süresi ve Tazminat İçin Hangi Belgeler Gerekir?

• İmzalı deniz iş sözleşmesi ve ekleri,
• Varsa toplu iş sözleşmesi,
• SGK işe giriş ve hizmet dökümü,
• Aynı işverenin farklı gemilerindeki çalışma kayıtları,
• Gemi personel listeleri ve gemi jurnali,
• Fesih bildirimi, tebliğ kaydı veya tutanak,
• Bordrolar ve banka ücret ödemeleri,
• Gemi seyirdeyse liman giriş ve sefer kayıtları,
• Kötü niyet iddiası varsa sendika, şikâyet veya hak arama belgeleri,
• Arabuluculuk başvuru ve son tutanağı.

Önce hizmet süresi, sonra uygulanacak kanuni/sözleşmesel ihbar süresi, ardından fesih bildiriminin tarihi hesaplanmalıdır. Tazminat hesabına geçmeden bu üç veri netleştirilmelidir.

Arabuluculuk ve İş Mahkemesi Süreci

İhbar tazminatı işçilik alacağı niteliğindedir ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında dava şartı arabuluculuk hükümleri dikkate alınır. Arabuluculuk başvurusunda “ihbar tazminatı” açıkça talep edilmeli; hizmet süresi ve ücret belgeleri sunulmalıdır.

Deniz İş Kanunu m.46 görev ve bağlama limanı bağlantısı bakımından ayrıca önemlidir. Yetkili mahkeme değerlendirmesinde sözleşme, bağlama limanı ve güncel usul hükümleri birlikte ele alınır.

Mersin Limanı Bağlantılı Gemiadamı İhbar Dosyaları

Mersin Limanı bağlantılı uyuşmazlıklarda gemiadamının yalnız son seferdeki çalışması değil, aynı işverenin farklı gemilerindeki toplam hizmeti de kontrol edilmelidir. Şirket merkezinin başka ilde olması, geminin yabancı limanlara sefer yapması veya fesih bildiriminin açık denizde verilmesi m.17 ve yetki değerlendirmesini önemli hale getirir.

Büromuzun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki deniz iş uyuşmazlıklarında sözleşme, hizmet süresi, fesih yazısı ve ücret kayıtları birlikte incelenerek m.16 hesabı yapılabilir.

İlgili İçerikler

• Gemiadamı Haklı Fesih Süresi: 6 İş Günü ve 1 Yıl
• Mersin Deniz İş Sözleşmesinin Feshi ve Tazminat
• Deniz İş Sözleşmesi Yazılı Olmak Zorunda mı?
• Seferlik Gemiadamı Sözleşmesi Ne Zaman Biter?

Sık Sorulan Sorular

Gemiadamı ihbar süresi kaç haftadır?

Kıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır.

6 aylık gemiadamının ihbar süresi ne kadar?

m.16/B’ye göre iki haftadır.

1 yıllık gemiadamının ihbar süresi ne kadar?

Altı ay–bir buçuk yıl aralığında olduğu için dört haftadır.

2 yıllık gemiadamının ihbar süresi ne kadar?

Bir buçuk–üç yıl aralığında olduğu için altı haftadır.

4 yıllık gemiadamının ihbar süresi ne kadar?

Üç yıldan fazla hizmette sekiz haftadır.

İlk 6 ay içinde normal ihbarla işten çıkarılabilir mi?

m.16/A, m.14 halleri dışında belirsiz süreli sözleşmenin ilk altı ay geçmeden bozulamayacağını düzenler.

İhbar süresi sözleşmeyle kısaltılabilir mi?

Hayır. Kanuni süreler asgaridir; artırılabilir fakat altına indirilemez.

İhbar verilmezse ne olur?

Bildirim şartına uymayan taraf, uygulanması gereken ihbar süresine ait ücret tutarında tazminat öder.

Sendikaya üye olduğu için çıkarılan gemiadamı ne talep edebilir?

m.16/D kötü niyetli fesih hallerinde ihbar sürelerine ait ücretlerin üç katı tutarında tazminat öngörür; diğer haklar ayrıca incelenir.

Gemi açık denizdeyken ihbar süresi biterse ilişki hemen biter mi?

m.17 uygulanır; fesih sonucu geminin ilgili limana ulaşıp emniyet altına alınmasına kadar uzayabilir.

Resmî Kaynak ve Hukukçu İncelemesi

Temel hukuki dayanak 854 sayılı Deniz İş Kanunu m.16’dır. m.14, m.15, m.17, m.18, m.46 ve m.47 de fesih, süre, bildirim ve görev-yetki bakımından birlikte değerlendirilir. Güncel ve bağlayıcı mevzuat metni için Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →