Hollanda Eş Nafakası Beş Yılda Biter mi? Türkiye’de Tahsil, Eski Kararlar ve Süre Hesabı

Kısa ve net cevap: Hollanda’da eş nafakası, yani partneralimentatie, her dosyada beş yılda bitmez. 1 Ocak 2020’de yürürlüğe giren düzenlemede, mahkemenin özel süre belirlemediği durumda genel sınır evlilik süresinin yarısı ve en fazla beş yıldır; çocukların yaşı, uzun evlilik ve alacaklının AOW yaşına yakınlığı gibi kanuni istisnalar vardır. Eski kararlar ve 2020’den önce yapılan ilk başvurular için geçiş hükümleri ayrıca uygulanır. Türkiye’de tahsil yapılırken 2007 Lahey Sözleşmesi m.32/4 gereğince kararın verildiği ülkede süreye uygulanan kurallar dikkate alınır. Gelecek nafakanın sona ermesi, önceden doğmuş ve ödenmemiş taksitlerin kendiliğinden silinmesi değildir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa özet: süreyi belirleyen temel kurallar

1. Partneralimentatie ile çocuk nafakası aynı hak değildir

Partneralimentatie, boşanma sonrasında eski eşin geçimine ilişkin nafakadır. Çocuk için ödenen kinderalimentatie ile aynı hukuki süreye tabi değildir. Bir boşanma kararında iki ödeme birlikte yer alabilir; fakat eş nafakasının sona ermesi, çocuğun bakım alacağının da aynı gün bittiğini göstermez. Kararın her ödeme kalemi, alacaklı kişi ve hukuki dayanak bakımından ayrı okunmalıdır.

Hollanda hükümetinin eş nafakasının süresine ilişkin açıklaması, yeni ve eski dönemleri ayırır. Bu yazı eş nafakasının süresi ve Türkiye’de tahsil hesabına etkisi hakkındadır. Çocuğun eğitim veya yaş durumuna bağlı hakları için Hollanda’da üniversite ve eğitim nafakası rehberi ayrı incelenmelidir. “Nafaka beş yıl” şeklindeki tek cümle, bu iki farklı alacak türünü doğru açıklamaz.

2. Beş yıl kuralının kanuni dayanağı ve kapsamı

Hollanda Medenî Kanunu Kitap 1 m.157/1, mahkeme bir süre belirlememişse nafaka yükümlülüğünün evlilik süresinin yarısı kadar ve en fazla beş yıl devam etmesini düzenler. Bu hüküm, yürürlük ve geçiş kuralları kapsamındaki yeni düzenin genel kuralıdır. Ayrıca m.156/3, mahkemenin koşul ve süre belirlemesini, uygulanabilir kanuni süre sınırlarıyla birlikte düzenler. Karardaki özel hüküm görülmeden yalnız genel kurala dayanılarak bitiş günü hesaplanmaz.

Kaynak: Wet herziening partneralimentatie, Staatsblad 2019, 283. Yürürlük tarihi Staatsblad 2019, 352 ile 1 Ocak 2020 olarak belirlenmiştir. Buradaki beş yıl, her boşanma için garanti edilmiş asgari ödeme süresi de değildir. Daha kısa evlilikte genel formül daha kısa süre verebilir; mahkemenin belirlediği koşullar ve kanuni istisnalar ayrıca incelenir.

3. En küçük çocuğun on iki yaşına ulaşması istisnası

BW 1:157/4, ilgili evlilikten doğan çocukların on iki yaşına ulaşmasına bağlı bir istisna öngörür. Birden fazla çocuk varsa uygulamada en küçük çocuğun yaşı süre açısından önem kazanır. Bu nedenle eş nafakasının bitişi belirlenirken yalnız evlilik süresi değil, çocukların doğum tarihleri de dosyaya alınmalıdır. Çocukların varlığını belirtmek yeterli değildir; kanundaki yaş koşulunun hangi tarihte gerçekleştiği saptanmalıdır.

Bu istisna, eş nafakası bakımından düzenlenmiştir; çocuğun kendi nafakasının on iki yaşında sona erdiği anlamına gelmez. Aynı kararın iki ayrı ödeme kalemini tek takvim altında değerlendirmek bu noktada hataya yol açar. Çocuğun kimliği, soybağı ve doğum tarihi resmi belgelerle doğrulanmalı; başka bir ilişkiden doğmuş çocuklara ilişkin olgular da kanunun somut kapsamı görülmeden aynı hükme yerleştirilmemelidir. Süre hesabı, kanundaki ilişki ve yaş ölçütü korunarak yapılır.

4. Uzun evlilik ve AOW yaşına yakınlık

BW 1:157/2, boşanma başvurusunun yapıldığı sırada evliliğin on beş yıldan uzun sürmesi ve nafaka alacaklısının AOW yaşına en fazla on yıl uzakta bulunması hâlini düzenler. Bu koşullar varsa yükümlülük, ilgili emeklilik yaşından önce sona ermez. Evliliğin uzunluğu ile kişinin yaşına ilişkin koşullar birlikte değerlendirilir; bunlardan yalnız birinin bulunması bütün istisnayı karşılamaz.

AOW yaşı bütün kişiler için sabit bir sayı olarak yazılmamalıdır. Dosyaya uygulanacak yasal yaş ve doğum tarihi belirlenmelidir. Ayrıca m.157/2, ilgili yaş ve evlilik süresi incelemesini boşanma başvurusunun yapıldığı ana bağlar. Bugünkü yaşa bakarak geçmiş başvuru tarihindeki koşullar değiştirilmez. Türkiye’deki tahsil dosyasına sunulan açıklamada başvuru tarihi, doğum tarihi ve dayanak gösterilen AOW bilgisi ayrı gösterilirse istisnanın neden uygulandığı denetlenebilir hâle gelir.

5. 1 Ocak 1970 ve öncesinde doğanlar için özel düzen

BW 1:157/3, boşanma başvurusu sırasında on beş yıldan uzun evlilik, nafaka alacaklısının 1 Ocak 1970 veya öncesinde doğmuş olması ve AOW yaşına on yıldan fazla süre bulunması koşullarını birlikte düzenler. Bu durumda kanuni süre on yıldır. Bu hüküm, “belirli yaşın üzerindeki herkes on yıl nafaka alır” biçiminde genelleştirilemez. Doğum tarihi ve diğer koşullar birlikte okunmalıdır.

BW 1:157/5, ilk dört fıkradaki durumlar birlikte bulunduğunda en uzun sürenin uygulanmasını öngörür. Bu nedenle her istisnayı ayrı hesaplayıp aynı dönemleri peş peşe toplamak doğru değildir. Örtüşen sürelerden hangisinin daha uzun koruma sağladığı belirlenir. Başvuruda istisnanın numarası ve onu karşılayan tarih bilgileri açık yazılmalıdır. Böylece genel beş yıl sınırının hangi yasal nedenle aşıldığı anlaşılır; yalnız tarafların günlük hayattaki “uzun evlilik” nitelemesine dayanılmaz.

6. Süre hangi tarihte başlar?

BW 1:157/6, nafaka süresinin boşanma kararının medeni hâl siciline işlenmesi tarihinde başlamasını düzenler. Bu tarih, mahkemenin karar verdiği günle her durumda aynı olmayabilir. Türkiye’de yabancı boşanmanın tanınması, nüfusa işlenmesi veya nafaka hükmünün tenfiz edilmesi de Hollanda’daki bu başlangıç tarihinden farklı işlemlerdir. Dosyaya kayıt tarihini gösteren belge konulmalıdır.

Türkiye’de daha sonra yapılan tenfizin, Hollanda nafakasına yeni bir beş yıllık süre başlattığı sonucu çıkarılamaz. Aksi yorum, mevcut yabancı hükmün kapsamını uzatmak olur. Hollanda boşanma kararının Türkiye’de tescili rehberinde açıklanan medeni hâl işlemiyle para borcunun icrası bu nedenle ayrı tutulur. Alacak çizelgesinde boşanma karar tarihi, Hollanda sicil tarihi ve Türkiye’deki işlem tarihleri ayrı sütunlara yazılmalıdır.

7. Geçiş hükmünde ilk başvuru tarihi neden önemlidir?

2019 tarihli değişiklik kanununun Art. V/1 hükmü, yürürlükten önce mahkemece belirlenmiş veya taraflarca kararlaştırılmış nafakalar bakımından eski hükümlerin uygulanmasını korur. Art. V/2 ise nafakanın belirlenmesi veya değiştirilmesine ilişkin ilk başvuru dilekçesinin yürürlükten önce verilmiş olması durumunu ayrıca düzenler. Dolayısıyla yalnız nihai kararın üzerinde 2020 veya sonraki bir yıl yazması, yeni beş yıl sisteminin kesin uygulandığını göstermez.

Geçiş incelemesi için ilk başvuru, anlaşma, ara karar ve nihai kararın tarihleri birlikte alınır. İnternetteki genel açıklamadan hareketle eski on iki yıllık bir yükümlülüğü beş yıla indirmek veya 2020’den itibaren beş yıl sayıp bütün dosyaları aynı gün kapatmak doğru değildir. Kanun, eski ilişkiler için ayrı bir geçiş düzeni kurmuştur. Türk dosyasına yalnız yeni kanun maddesi tercüme edilirse, bu eski dosya bağlantısı gözden kaçabilir.

8. Eski on iki yıllık düzen ve kısa evlilik ayrımı

Eski BW 1:157/4, mahkeme süre belirlememişse medeni hâl siciline kayıt tarihinden başlayan on iki yıllık genel süreyi düzenliyordu. Eski m.157/6 ise evliliğin beş yılı aşmadığı ve o evlilikten çocuk doğmadığı durumda evlilik süresi kadar yükümlülük öngörüyordu. Geçiş hükmünün koruduğu dosyada, eski düzenin kendi istisnaları da birlikte okunmalıdır. “2020 öncesi her dosya on iki yıl” cümlesi bu nedenle eksiktir.

1 Temmuz 1994 öncesindeki nafakalar için de ayrıca geçiş düzenlemesi bulunmaktadır. Bu eski dosyalar, yeni veya ara dönemle aynı hesap cetveline dayanak gösterilmeden yerleştirilmemelidir. Hollanda yargısının nafaka açıklamaları genel çerçeveyi verir; somut dosyada ise karar, anlaşma ve geçiş hükmü esas alınır. Eski kararda açık süre veya sonradan verilmiş değişiklik varsa bu belgeler de hesap paketine eklenmelidir.

9. Süre uzatımı ve üç aylık başvuru sınırı

BW 1:157/7, kanuni sürenin bitişinin bütün koşullar içinde hakkaniyet ve makullük bakımından alacaklıdan beklenemeyecek sonuç doğurması hâlinde mahkemeden yeni süre istenmesini düzenler. Başvurunun, ödemenin sona ermesinden itibaren üç ay geçmeden yapılması gerekir. Bu süre, her nafaka değişiklik talebine uygulanan genel bir üç aylık kural değildir; belirtilen uzatma mekanizmasına ilişkindir.

Mahkemenin daha önce açık süre belirlediği veya anlaşmada süre düzenlendiği dosyalarda BW 1:401 ve ilgili hükümler ayrıca değerlendirilir. Uzatma talebinin varlığı, kendiliğinden kabul edilmiş yeni süre demek değildir. Türkiye’de tahsil istenirken başvuru dilekçesi ile verilmiş uzatma kararı birbirinden ayrılmalıdır. Süre hesabında “üç ay” ifadesi belgeler görülmeden her durumda doksan günle eşitlenmez. Başlangıç olayı ve takvim, ilgili usule uygun biçimde belirlenmelidir.

10. Türkiye’de tenfiz nafakanın süresini değiştirmez

2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi m.28, kararın esasının tanıma ve tenfiz makamınca yeniden incelenmesini yasaklar. m.32/4 ise nafaka yükümlülüğünün süresine ilişkin kaynak devlette uygulanan kurallara etki tanınmasını ister. Bu nedenle Hollanda kararındaki süre, Türkiye’de icra edilirken sırf Türk hukukundaki farklı bir genel kurala bakılarak uzatılmaz veya kısaltılmaz. Kaynak kararın gerçek kapsamı belirlenmelidir.

Kaynak: 2007 Lahey Sözleşmesi m.28 ve m.32. Bu yazı sözleşme kapsamındaki icra ilişkisini esas alır; başka bir hukuki yol uygulanıyorsa o yolun koşulları ayrıca incelenir. Yabancı kararın tanınmasıyla nafaka hakkında ilk defa yeni hüküm kurulması farklı işlemlerdir. Alacaklı veya borçlu, hangi talebi ileri sürdüğünü başvuruda açıkça göstermelidir.

11. Sürenin bitmesi birikmiş nafakayı siler mi?

Gelecekte yeni taksit doğmasının sona ermesi ile önceki dönemlerde doğmuş alacağın tahsili farklıdır. Sona erme tarihinden önce vadesi gelmiş ve ödenmemiş nafaka, sırf süre bittiği için yok olmuş sayılmaz. Ancak geçmiş alacağın tahsilinde ödeme, zamanaşımı ve ilgili diğer itirazlar ayrıca değerlendirilir. Alacak çizelgesinde sona erme tarihinden sonraki aylar geçerli bir uzatma veya başka dayanak olmadan yeni borç olarak yazılmamalıdır.

2007 Sözleşmesi m.32/5, birikmiş borcun icra edilebileceği döneme ilişkin sınırlamada kaynak devlet veya talep edilen devlet hukukundan daha uzun süre sağlayanın dikkate alınmasını öngörür. Bu kural, nafakanın asıl devam süresiyle karıştırılamaz. Konunun ayrıntısı birikmiş yurt dışı nafaka ve zamanaşımı rehberinde yer alır. Süre bitişi, bakiye hesabı ve tahsil süresi ayrı kontrol edilmelidir.

12. Türkiye’deki 2026 AYM kararı beş yıl kuralı getirdi mi?

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir. Bu takvim 30 Haziran 2027’ye karşılık gelir. 29 Ekim 2026 itibarıyla erteleme süresi devam etmektedir. Karar, Hollanda’nın evlilik süresinin yarısı ve beş yıl formülünü Türk hukukuna aktaran bir düzenleme değildir.

Kaynaklar: AYM E.2025/156, K.2026/131 ve AYM’nin 30 Eylül 2026 tarihli resmi açıklaması. Bu karar üzerinden mevcut bütün nafakaların bugün kendiliğinden bittiği sonucu çıkarılamaz. Ayrıca Hollanda hükmünün Türkiye’de icrasında kaynak kararın süresiyle Türk hukukundaki anayasal gelişme aynı mesele değildir. Sonraki kanun değişiklikleri ve yürürlük hükümleri, gerçekleştiği tarih itibarıyla ayrıca izlenmelidir.

13. Türk nafaka kararı Hollanda’ya taşınınca beş yıla iner mi?

Türkiye’de verilmiş bir nafaka kararının borçlusu veya alacaklısı sonradan Hollanda’ya taşındığında, karar sırf adres değişikliğiyle Hollanda’da yeni verilmiş bir karar hâline gelmez. Mevcut hükmün icrası ile uygulanacak hukuk ve yetki kuralları çerçevesinde değiştirilmesi farklı işlemlerdir. Taşınma tarihi, tek başına beş yıllık yeni bir süre başlatmaz veya önceki süreyi sıfırlamaz.

2007 Lahey Sözleşmesi m.18, belirli koşullarda borçlunun başka ülkede değişiklik davası açmasını sınırlar ve istisnaları düzenler. Bu nedenle “artık Hollanda’dayım” veya “artık Türkiye’deyim” açıklaması, nafakayı tek taraflı sona erdiren hukuki işlem değildir. Nafaka kararının hangi ülkede değiştirilebileceği rehberi tamamlayıcıdır. Yetkili makamın kararı veya uygulanabilir sona erme hükmü, dosyaya gerçek belgesiyle yansıtılmalıdır.

14. Süre belgesi ile yıllık artış hesabı birlikte kontrol edilir

Nafaka devam ederken uygulanabilir endeksleme borç tutarını etkileyebilir; fakat artış hesabı nafakanın süresini uzatan bağımsız bir işlem değildir. Son taksitin dönemi belirlendikten sonra o döneme kadar geçerli artış yöntemi uygulanır. Sona ermiş yükümlülüğe sonraki yılların endeks oranlarını ekleyerek yeni taksit üretmek doğru değildir. Önceden doğmuş bakiye ile yeni taksit hesabı ayrılır.

Bu çalışmada hangi aylık tutarın, hangi tarihteki karara ve hangi endeks düzenine dayandığı gösterilmelidir. Ayrıntılı hesap için Hollanda nafaka endekslemesinin Türkiye’de tahsili yazısı kullanılabilir. Banka ödemeleri de aynı dönemlere mahsup edilir. Bir tarafın sona erdiğini düşündüğü tarihten sonra ödeme yapmış olması veya ödeme yapmayı bırakması, hukuki süreyi tek başına kesinleştiren belge değildir.

15. Süreye ilişkin Hollanda belgeleri Türkiye’ye nasıl sunulur?

Başvuru dosyasında nafaka kararının tam metni, uygulanabilir anlaşma veya protokol, ilk dava başvurusu, Hollanda medeni hâl sicil kaydı ve varsa uzatma ya da değişiklik kararı bulunmalıdır. Her belgenin farklı işlevi vardır: ilk başvuru geçiş hukukunu, sicil kaydı başlangıcı, sonraki karar değişen kapsamı açıklayabilir. Yalnız boşanma kararının ilk sayfası, bütün süre hesabını denetlemeye yetmez.

2007 Sözleşmesi m.25 kapsamındaki belgeler ve Türkiye’nin beyanı ayrıca dikkate alınır. Sözleşme m.41 uyarınca tasdik muafiyeti ile onaylı karar örneği ihtiyacı birbirine karıştırılmaz. Tercümede tarih, süre, koşul ve istisna cümleleri eksiksiz aktarılmalıdır. Türkiye’de mevcut icra dosyası varsa yeni karar ve hesaplar o dosyayla da eşleştirilir. Genel tahsil yolu için yurt dışı nafaka alacaklarının tahsili rehberi incelenebilir.

16. Eş nafakası için merkezi makam desteği nasıl değerlendirilir?

2007 Sözleşmesinin eş nafakası kapsamı incelenirken yalnız m.2’nin genel metniyle yetinilmez; taraf devlet beyanları da okunur. Türkiye sözleşmenin bütününün eş nafakasına genişletilmesini, Avrupa Birliği ise II ve III. bölümlerin eş nafakasına uygulanmasını bildirmiştir. Bu nedenle Hollanda–Türkiye başvurusunda merkezi makam desteğinin kapsamı, bu örtüşen beyanlarla birlikte değerlendirilir. Eş nafakası tamamen sözleşme dışındaymış gibi sunulmamalıdır.

Kaynaklar: Türkiye’nin beyanı ve Avrupa Birliği beyanı. Merkezi makam kanalı seçilmesi süre koşullarını ortadan kaldırmaz. Başvuruya ilişkin yardım, var olmayan veya sona erdikten sonra dayanıksız biçimde yazılmış alacağı geçerli hâle getirmez. Kararın kapsamı ve bakiye hesabı her başvuru yolunda doğru tutulmalıdır.

17. Dosya incelemesinin son sırası

Önce nafakanın eş için mi çocuk için mi verildiği ayrılır. Ardından ilk başvuru, anlaşma ve karar tarihleriyle uygulanacak eski veya yeni sistem belirlenir. Evlilik süresi, çocukların yaşı, AOW bağlantısı ve mahkemenin özel hükmü kontrol edilir. Hollanda siciline kayıt tarihi başlangıç hesabına eklenir. Sonraki uzatma veya değişiklik kararı varsa eski hesap güncellenir; belgeyle açıklanmayan yeni süre üretilmez.

Son aşamada gelecekte doğacak borç ile birikmiş bakiye ayrılır ve Türkiye’deki tahsil dosyasına uygun belge seti sunulur. Başvurunun Mersin veya başka şehirde yapılması, yabancı kararın süresini değiştirmez; görev ve yetki somut usule göre belirlenir. Hukuki değerlendirme yalnız “beş yıl geçti” ifadesine değil, bu tarih ve belge sırasına dayanır. Böylece hem süre sona erdiği hâlde yeni borç yazılması hem de eski bakiye haksız biçimde silinmesi önlenir.

18. Anlaşmadaki süre ile icra edilebilir karar birlikte incelenir

Eski eşler arasındaki anlaşma, sürenin belirlenmesi bakımından önemli olabilir. Ancak Hollanda’da imzalanmış her özel belge Türkiye’de mahkeme ilamı gibi icra edilemez. 2007 Lahey Sözleşmesi m.19 kapsamındaki yetkili makam önünde yapılmış veya onaylanmış uzlaşma ile m.30 kapsamındaki nafaka düzenlemesi ayrı kavramlardır. Türkiye’nin m.30 çekincesi bulunduğu için, belgenin niteliği görülmeden yalnız içindeki süre cümlesinden hareketle tenfiz sonucu çıkarılmaz.

Başvuru dosyasında anlaşma mahkeme kararına eklenmişse, kararın hangi maddeleri hüküm kapsamına aldığı gösterilmelidir. Tarafların daha sonra kendi aralarında imzaladığı yeni metin, önceki ilamı her durumda otomatik olarak değiştiren yargı kararı değildir. Yürütülen takipte hangi belgenin esas alındığı ve sonraki anlaşmanın o takipte nasıl değerlendirileceği açıkça belirtilir. Bu kontrol, bir yandan gerçekten sona eren yükümlülüğün sürdürülmesini, diğer yandan henüz hukuki etkisi belirlenmemiş bir özel metinle icra edilebilir borcun yok sayılmasını önlemeye yöneliktir.

Sık sorulan sorular

Hollanda eş nafakası her durumda beş yılda biter mi?

Hayır. Yeni sistemin genel kuralı yanında çocuk, uzun evlilik ve AOW yaşına ilişkin istisnalar, eski dosya kuralları ve mahkeme kararları vardır.

2020’den sonra karar verilmesi yeni sistem için yeterli mi?

Hayır. Geçiş hükmü, ilk başvurunun 2020’den önce yapılmasını da dikkate alır. İlk başvuru ve karar tarihleri birlikte incelenir.

Süre Türkiye’deki nüfus tescilinden mi başlar?

BW 1:157/6’daki başlangıç Hollanda medeni hâl siciline kayıttır. Türkiye’deki tanıma, tescil veya tenfiz kendiliğinden yeni bir süre başlatmaz.

Çocuk on iki yaşına gelince kendi nafakası da biter mi?

Hayır. Buradaki on iki yaş düzeni eş nafakasının süresine ilişkin istisnadır. Çocuğun nafakası ayrı kurallara tabidir.

Birden fazla süre istisnası varsa süreler toplanır mı?

BW 1:157/5, ilgili koşullar birlikte bulunduğunda en uzun sürenin uygulanmasını düzenler. Örtüşen süreler peş peşe eklenmez.

Nafaka süresi bittiğinde geçmiş borç da silinir mi?

Hayır. Geçmişte doğmuş ödenmemiş taksitler, ödeme ve tahsil süresi kuralları yönünden ayrıca değerlendirilir. Gelecek taksitin sona ermesi farklıdır.

Türkiye’de tenfiz Hollanda nafakasını süresiz yapar mı?

Hayır. 2007 Sözleşmesi m.28 ve m.32/4 mevcut kararın kapsamı ile kaynak devlette süreye uygulanan kuralları korur.

Hollanda’da kanuni süre uzatımı için ne zaman başvurulur?

BW 1:157/7 kapsamındaki talep, ödemenin sona ermesinden itibaren üç ay geçmeden yapılır. Her değişiklik talebi aynı hükme tabi değildir.

2026 AYM kararı Türkiye’ye Hollanda’daki beş yıl formülünü getirdi mi?

Hayır. Karar belirli ibarenin iptaline ilişkindir ve yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir. Genel bir Hollanda tipi beş yıl formülü düzenlememiştir.

Türkiye’ye taşınan borçlu nafakayı kendi kararıyla kesebilir mi?

Adres değişikliği tek başına yükümlülüğü sona erdirmez. Uygulanabilir sona erme kuralları, mevcut karar ve gerekli başvuru yolu birlikte incelenir.

Kaynak kontrol tarihi: 29 Ekim 2026. Genel hukuki bilgilendirmedir; dosyadaki süre, karar ve kayıt belgeleri görülmeden kesin bitiş tarihi verilmez.