İkinci El Elektrikli Araçta Batarya Ayıbı ve İspat

Batarya sağlığı uyuşmazlığı hangi soruyu çözer?

Bu rehber, ikinci el elektrikli araçta çekiş bataryasının satış sırasında bildirilen durumuyla sonradan ölçülen durumu arasındaki uyuşmazlığı ele alır. Konu, her ikinci el aracın iadesi veya elektrikli araçların genel bakım kuralları değildir. Özellikle batarya sağlık raporunun araca ait olmaması, test tarihinin belirsiz bırakılması, geçmiş batarya müdahalesinin açıklanmaması ve kapasite taahhüdünün karşılanmaması üzerinde durulur. Aracın bütününe ilişkin seçimlik hakların genel çerçevesi için ayıplı ikinci el araç satışında alıcının hakları başlıklı ana rehber incelenebilir.

Önce satışın tarafları belirlenir. Bir işletmenin ticari faaliyeti kapsamında, ticari veya mesleki olmayan amaçla araç alan kişiye yaptığı satış tüketici işlemidir. Satıcının kendi aracını özel sıfatla elden çıkardığı satış ise yalnız alıcının tüketici olması nedeniyle tüketici işlemine dönüşmez. İlan hesabı, satış belgesi, fatura, ödeme alıcısı ve sözleşmedeki taraf birlikte okunmalıdır. Satıcının sorumluluğu, yalnız servisle yapılan görüşmelere veya ilanın yayımlandığı platformun adına göre kurulmaz. Hukuki talep, sözleşmenin gerçek tarafına yöneltilir.

Batarya sağlığı, şarj yüzdesi ve menzil aynı şey değildir

Batarya sağlığı (SoH), bataryanın mevcut durumunu referans alınan başlangıç durumu veya performansıyla karşılaştıran değerlendirmedir. Ancak raporların aynı başlığı taşıması, aynı yöntemi kullandıkları anlamına gelmez. Kapasite ölçümü, batarya yönetim sisteminden okunan değer ve başka parametrelerle yapılan tahmin birbirinden ayrılmalıdır. Şarj yüzdesi (SoC) ise mevcut doluluk durumunu ifade eder. Aracın tam şarj gösteriyor olması, bataryanın ilk günkü kapasitesini koruduğunu tek başına kanıtlamaz.

TÜV SÜD, farklı batarya sağlığı ölçüm yaklaşımlarının doğrudan karşılaştırılamayabileceğine dikkat çeker. Bu teknik ayrımdan çıkan hukuki sonuç şudur: İki rapordaki yüzdeleri birbirinden çıkarmak, tek başına ayıbın kapsamını veya tazminat tutarını belirlemez. Raporların ölçtüğü büyüklük, araç kimliği ve referans değeri açıklanmalıdır. Teknik dayanak için TÜV SÜD’ün SoH ölçüm yöntemlerine ilişkin açıklaması esas alınabilir.

Menzil şikâyeti dosyada ayrı kaydedilir; menzil, batarya sağlık raporunun yerine geçirilmez. Testin sürüşe dayanıp dayanmadığı, başlangıç ve bitiş koşulları ile raporun sonuçları sınırlayıp sınırlamadığı sorulmalıdır. Hukuki inceleme, teknik uzmanın yerine geçerek bir ekran görüntüsünden batarya teşhisi koymaz. Aynı nedenle bu rehber, bütün marka ve modeller için tek bir “ayıplı sayılma yüzdesi” kabul etmez.

İlandaki batarya sağlığı vaadi satıcıyı bağlar mı?

6502 sayılı Kanun m.8, sözleşmede kararlaştırılan özelliklerle teslim edilen mal arasındaki aykırılığı ayıp kapsamında düzenler. İlan, internet portalı ve reklamda belirtilen özellikler de bu incelemeye girer. Bu nedenle satışa özgü batarya kapasitesi açıklaması, test sonucu ve değişim geçmişi sıradan tanıtım cümlesi gibi değerlendirilmez. Alıcı, hangi açıklamaya dayanarak aracı aldığını ve açıklamanın hangi araca ilişkin olduğunu belgelemelidir. Satıcının reklama ilişkin sorumluluktan kurtulma iddiaları ayrıca m.9’daki koşullara tabidir.

Dosyada ilanın yalnız başlığını tutmak yeterli değildir. Açıklamanın bütünü, tarih, ilan numarası, satıcı hesabı, araç kimliği ve eklenmiş rapor birlikte saklanmalıdır. Raporda yer alan bir uyarıyı kırpmak veya satıcının açıklamayı düzelttiği sonraki mesajı dosyadan çıkarmak ispatı zayıflatır. Delil paketi, lehe ve aleyhe bütünlüğü korunmuş kayıt üzerinden hazırlanır. Satış anında hangi bilgiye erişildiği, sonradan hazırlanmış tek sayfalık özetten daha değerlidir.

Alıcının belirli bir batarya kusurunu bilerek sözleşme kurmasıyla, genel bir teslim formunu imzalaması farklıdır. TKHK m.10/2’de bilinen ayıp ayrıca düzenlenir; açıklanmayan başka ayıplara ilişkin haklar korunur. “Aracı gördüm” veya “teslim aldım” ifadesi, açıklanmamış batarya geçmişinin otomatik olarak kabul edildiğini göstermez. Bu ayrım sorunsuz teslim alma imzasının tüketici haklarına etkisi bakımından da önemlidir.

Batarya raporunda hangi kayıtlar bulunmalıdır?

Aşağıdaki başlıklar, bütün servislerin kanunen tek tip form düzenlemek zorunda olduğu iddiası değildir. Batarya vaadini teknik bulguyla karşılaştırmak için hazırlanmış dosya inceleme kontrolüdür. Eksik başlık, tek başına raporu geçersiz kılmaz; fakat raporun hangi soruyu cevaplayamadığını görünür hâle getirir. Özellikle araçla bağlantısı kurulamayan bir yüzde, sözleşmeye uygunluk hakkında yeterli açıklama sağlamaz.

Servise yöneltilecek sorular hukuki hüküm istememelidir. “Dava kazanılır mı?” yerine, ölçümün hangi teknik bulguyu gösterdiği, satıştaki raporla neden farklılaştığı ve geçmiş kayıtların teslim tarihine ilişkin ne söylediği sorulur. Ayrıca belirlenen kusurun onarımla giderilip giderilemeyeceği, önerilen işlemin kapsamı ve bedeli ayrı açıklanmalıdır. Böylece sağlık yüzdesi, onarım ihtiyacı ve piyasa değerine etki tek bir belirsiz sonuca sıkıştırılmaz.

Bir rapor yalnız arıza kodu taraması yaptıysa bunun tam kapasite testi gibi sunulmasına itiraz edilir. Tersine, kapsamlı raporun bir satırındaki oran da raporun sonuç ve sınırlamalarından koparılmaz. Ekspertiz veya servis hizmetinin sözleşmeye uygun yapılıp yapılmadığı, satıcının ayıplı araç tesliminden ayrı bir sözleşme incelemesidir. Hizmet sözleşmesi ve hizmet faturası bu nedenle ayrıca korunur.

İlk altı ayda ispat yükü ve teslim tarihi nasıl değerlendirilir?

6502 sayılı Kanun m.10/1 uyarınca teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Aksini ispat yükü satıcıdadır. Malın veya ayıbın niteliği bu karineyle bağdaşmıyorsa hüküm uygulanmaz. Bu süre bir yıl değildir. İkinci el satışta m.12’de geçen bir yıllık alt sınır başka bir konuyu düzenler; iki süre birbirine karıştırılmamalıdır.

Karine, alıcıyı araç kimliğini, tüketici işlemini, teslim tarihini ve ortaya çıkan aykırılığı açıklamaktan kurtarmaz. Satış raporuyla sonradan alınan raporun aynı şeyi ölçmediği bir dosyada, sırf oran farkı bulunduğu için teknik sorun çözülmüş sayılmaz. Önce raporların karşılaştırılabilirliği açıklanır; ardından ayıbın ne zaman mevcut olduğu incelenir. Teslimden sonra meydana gelen kaza, müdahale veya kullanım olayı iddia ediliyorsa bunun tarihi ve teknik bağlantısı dosyada tartışılır.

Altı ayın geçmesi, alıcının bütün haklarının sona ermesi değildir. Bu aşamada özellikle eski servis emirleri, satış öncesi testler, batarya değişim kaydı ve ilk şikâyetin tarihli belgesi önem kazanır. Dosya kronolojisine sadece raporun düzenlenme tarihi değil, sorunun ilk öğrenildiği ve satıcıya bildirildiği tarih de yazılır. İspat karinesi, ayıp bildirimi ve zamanaşımı üç ayrı başlık olarak takip edilir.

Batarya değişmeden veya onarılmadan önce delil nasıl korunur?

Bataryaya müdahale yapılacaksa önce hangi teknik kaydın sonradan incelenemeyeceği belirlenmelidir. Eski parçanın araçtan ayrılması, kayıtların üzerine yeni işlem kaydı yazılması ve ilk arıza durumunun ortadan kalkması, incelemenin konusunu değiştirebilir. Buradaki öneri tehlikeli bir aracı kullanmaya devam etmek değildir. Güvenlik gerektiren müdahaleyi geciktirmeden, yetkili teknik birimin kayıt oluşturması ve yapılan işlemi belgelemesi istenir. Alıcının yüksek gerilim sistemine kendisinin müdahale etmesi bir delil toplama yöntemi değildir.

HMK m.400, delilin kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa hukuki yarara dayalı delil tespitini düzenler. Dava açılmadan önce ve açıldıktan sonra izlenecek merci kuralları m.401’de yer alır. Tespit dilekçesinde yalnız “araç incelensin” denilmesi yerine, batarya kimliği, iddia edilen uyumsuzluk, korunması gereken kayıtlar ve bilirkişinin cevaplaması istenen teknik sorular açıkça gösterilir.

Satıcının hangi rapora dayandığı, o raporun bu araca ilişkin olup olmadığı ve müdahale öncesi verilerin erişilebilirliği incelemenin ayrı sorularıdır. Bedel indirimi düşünülüyorsa kusurun ekonomik etkisi; ücretsiz onarım düşünülüyorsa uygulanacak işlemin kapsamı ayrıca ele alınır. Tespit talebi, haklılığı peşinen ilan eden bir metin değil, uyuşmazlığın maddi temelini korunabilir ve denetlenebilir hâle getiren başvurudur.

İlan ve elektronik raporlar HMK m.199’daki belge kavramı çerçevesinde değerlendirilir. Tarafın uzmanından aldığı bilimsel görüş için m.293 ayrı bir yol öngörür. Özel uzman raporu ile mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin raporu aynı işlem değildir. İki belge de dosyada doğru sıfatla sunulur; özel rapor “mahkeme kararı” gibi tanıtılmaz.

Batarya uyuşmazlığında hangi hak, kime karşı kullanılır?

Tüketici satışında TKHK m.11, sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve imkân varsa ayıpsız misliyle değişim haklarını düzenler. Dört hakkı tek bir yazıda aynı anda kesin sonuç olarak istemek yerine asıl talep açık kurulmalıdır. Batarya sağlığı raporundaki aykırılığın aracın teslim edilen niteliğine nasıl yansıdığı ve tercih edilen hakkın koşulları ortaya konulur.

Bedel indirimi isteniyorsa, sağlık yüzdesindeki farkın satış bedeline aynı oranda uygulanması kendiliğinden doğru bir hesap oluşturmaz. Batarya raporu teknik durumu gösterir; aracın ayıplı ve sözleşmeye uygun hâlinin ekonomik değerlendirmesi ayrı inceleme gerektirir. Yeni batarya satın alma bedeli de otomatik olarak aracın değer farkıyla eşit değildir. Dosya, talep edilen paranın hangi zararı veya indirim unsurunu karşıladığını açıkça göstermelidir.

Ücretsiz onarım tercihinde, ayıbın giderilmesi için gerekli giderler tüketiciye yüklenmez. İşlemin yalnız hata kaydını silmekten mi, parça değiştirmekten mi, başka bir müdahaleden mi oluşacağı teknik raporda belirtilmelidir. Servisin inceleme veya teşhis için ayrıca ücret istemesi, ücretsiz onarım talebiyle karıştırılmamalıdır; bu ayrım yetkili servis inceleme ücreti başlığında ayrıca ele alınır.

Sorumlu taraf bakımından da haklar ayrılmalıdır. TKHK m.11/2’de üretici ve ithalatçıya yöneltilebilen ücretsiz onarım ve değişim talepleri, satış bedelinin her durumda doğrudan üreticiden alınacağı anlamına gelmez. Üretici veya ithalatçının malı piyasaya sürdükten sonra ayıbın doğduğunu ispatına ilişkin hüküm de dikkate alınır. Davalı listesi, bütün ticari isimlerin gelişigüzel eklenmesiyle değil, sözleşme, seçilen hak ve her tarafın hukuki sorumluluğuyla oluşturulur.

Bataryanın kişiye veya başka bir mala zarar vermesi, yalnız satıştaki kapasite eksikliğinden farklı bir inceleme gerektirir. Ürün sorumluluğu konusunda 7223 sayılı Kanun m.6 kapsamında güvensiz ürünün verdiği zarar rehberi ayrı değerlendirilmelidir. Aynı zarar iki farklı başlıkla iki kez talep edilmez; satıştaki değer eksikliği ile ayrıca oluşan zarar kalemleri ayrıştırılır.

Elektrikli araç özel kişiden alındıysa ne değişir?

Özel kişiler arasındaki satışta TBK m.219, bildirilen niteliklerin bulunmaması ve satılanın değerini veya beklenen faydayı önemli ölçüde etkileyen ayıplar bakımından satıcının sorumluluğunu düzenler. Satıcının ayıbı bilmemesi, bu hükümdeki sorumluluğu tek başına kaldırmaz. Bununla birlikte bilinen ayıplar, incelemeyle görülebilecek ayıplar ve bildirimin zamanı m.222–223 kapsamında ayrıca incelenir.

TBK m.223’e göre olağan incelemeyle ortaya çıkmayan ayıp sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir. Bu düzenleme yerine bütün özel araç satışları için uydurulmuş tek bir yedi veya otuz günlük ihbar süresi kullanılmaz. Bildirimde araç, satış tarihi, öğrenilen batarya sorunu, dayanılan rapor ve talep açık olmalıdır. Noter veya içeriği ve ulaştığı ispatlanabilir diğer iletişim yöntemleri, bildirimin ne zaman ve hangi kapsamda yapıldığını göstermeye yarar.

Satıcının ağır kusuru varsa m.221, sorumsuzluk anlaşmasının geçerliliğini sınırlar; m.225 de zamanında bildirim yapılmadığı savunması bakımından ayrıca hüküm içerir. Buna rağmen alıcı, sonradan ağır kusuru ispatlayacağı düşüncesiyle bildirimi geciktirmemelidir. TBK m.227’deki seçimlik haklarla TKHK’daki haklar benzer isimler taşısa da uygulanacak hükümler bütünü aynı değildir. Tüketiciye tanınan altı aylık karine özel kişi satışına kendiliğinden aktarılmaz.

Zamanaşımı ile üreticinin batarya garantisi birbirinden ayrılır

Tüketici satışında TKHK m.12’nin genel kuralı, daha uzun süre belirlenmemişse teslimden başlayan iki yıllık zamanaşımıdır. İkinci el satışta satıcının sorumluluğu bir yıldan aşağı olamaz. Bu alt sınır, her ikinci el araçta sürenin otomatik olarak bir yıla düştüğü anlamına gelmez. Sözleşmedeki düzenleme ve m.12 birlikte okunmalıdır. Ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesinde aynı maddenin üçüncü fıkrası ayrıca uygulanır.

Özel kişi satışında TBK m.231 kural olarak iki yıllık süre öngörür; daha uzun üstlenim ve ağır kusur istisnası ayrıca düzenlenir. Dolayısıyla bir dosyanın takviminde teslim günü, ayıbın ortaya çıktığı gün, öğrenme, ihbar ve başvuru tarihleri ayrı gösterilmelidir. Üreticiyle yapılan görüşmenin varlığı, bütün sürelerin kendiliğinden durduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Hak arama planı yalnız servis randevusunun sonucuna bırakılmaz.

Üreticinin verdiği batarya kapasite güvencesi ise kendi belgesinden okunur. Araç kimliği, başlangıç tarihi, kilometre koşulu, devir şartları, kapasite ölçüm yöntemi ve vaat edilen çözüm birbirinden ayrılır. Başka ülkedeki veya başka modeldeki garanti belgesi, satın alınan araç için kendiliğinden taahhüt oluşturmaz. Ayrıca üretici garanti eşiğinin aşılmamış olması, satıcının satış sırasında verdiği ayrı bir batarya niteliği sözünü otomatik olarak yerine getirdiği anlamına gelmez.

Bu ayrımın hukuki dayanaklarından biri TKHK m.57’dir: İhtiyari garantiyle sunulan güvence, kanuni hakların yerine geçirilmez. Belgenin ve reklam taahhüdünün içeriği ayrıca değerlendirilir. Ayrıntı için ek garanti ve ihtiyari garanti rehberine başvurulabilir. Alıcının talebi “garanti kabul edilmedi” cümlesinde bırakılmaz; satıcıya karşı ayıp hakkı ile garantiyi verenin taahhüdü ayrı belirlenir.

Nereye başvurulur ve dosya nasıl hazırlanır?

Ticaret Bakanlığının 2026 açıklamasına göre, değeri 186.000 TL’nin altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakem heyetinin parasal görev alanının dışındadır. Bu alandaki tüketici davalarında TKHK m.73/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk ve kanuni istisnaları gözetilir. Güncel başvuru usulü Ticaret Bakanlığının tüketici hakem heyeti bilgilendirmesinde açıklanmıştır.

Talep aracın bütün satış bedelinin iadesiyse bu bedel; yalnız bedel indirimi veya belirli bir alacaksa talebin ekonomik değeri doğru belirlenmelidir. Aynı uyuşmazlığı hakem heyeti sınırının altında göstermek için yapay biçimde parçalara ayırmak doğru bir başvuru yöntemi değildir. Satış tüketici işlemi değilse hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu sırf alıcı gerçek kişi olduğu için kullanılamaz. Görev ve varsa diğer dava şartları taraf sıfatına göre ayrıca belirlenir.

Dosya hazırlığında dört ayrı klasör yararlıdır: satış ve ödeme belgeleri, ilan ve yazışmalar, teknik raporlarla servis geçmişi, bildirim ve başvuru kayıtları. Her teknik belge için düzenleyen, tarih, araç kimliği ve cevapladığı soru yazılır. Talep edilen para kalemleri aynı tabloda gösterilir; batarya bedeli, onarım faturası ve bedel indiriminin neden birbirinden farklı olduğu açıklanır. Başvuru metni, belgeler arasında bağlantı kurmalı; delil dosyasını yalnız uzun bir ek listesine dönüştürmemelidir.

Mersin merkezli dosya hazırlığında aracın bulunduğu yer, satışın tarafları ve yetkili başvuru mercii ayrı belirlenir. Türkiye genelindeki dosyaların Mersin’den yürütülmesi, her davanın Mersin’de açılabileceği anlamına gelmez. Belge incelemesi ve hukuki talebin belirlenmesi için Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfası kullanılabilir. Teknik durumun değerlendirilmesi uygun uzmanlığı, hukuki talebin kurulması ise sözleşme ve delillerin birlikte incelenmesini gerektirir.

Batarya sağlığı uyuşmazlıklarında sık sorulan sorular